Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Билим берүү

**Билим берүү** - – системалуу илим билимдерди берүү жана алуу процесси.

Билим берүү мазмуну боюнча эң татаал түшүнүктөрдүн катарына кирет. Биринчиден, билим алуу кандайдыр бир көлөмдөгү жана сапаттагы билимдерди, билгичтиктерди, көндүмдөрдү өздөштүрүү; экинчиден, билим берүү – белгилүү бир тартипте уюштурулган окутуу процесси жана инсандын калыптанышы, өнүгүшү; үчүнчүдөн, билим берүү – билимдерди алууга жана берүүгө багытталган адамдардын аракеттеринин системасы катары каралат. Күндөлүк турмуштан байкалгандай, «билим берүү» термини биз элестеткен кеңири мазмунду толук чагылдыра албайт. Анткени, бул термин адатта мугалимдин аракетин же билим берүүчү мекемелердин гана ишин мүнөздөп калгандай көрүнөт.

Чындыгында, бул термин аркылуу аныкталуучу түшүнүктүн мазмуну адамдын билимге ээ болуу процессин, ага жетекчиликти жана уюштурууну, акырында келип анын жыйынтыгын мүнөздөйт. Ошондуктан «билим берүү» түшүнүгүн өтө кеңири мааниде: окуучунун билим алуу, билгичтиктерге жана көндүмүдөргө ээ болуу ишмердигин; окуучунун инсан катары калыптануу процессин; таалим-тарбия берүү процессинин жана аны ишке ашырууга түзүлгөн шарттардын жалпы комплексин, ошондой эле таалимчилердин иш-аракетин; акыры келип инсандын гармониялуу мүнөздөгү өнүгүшүн түшүнүү ылайык болот.

Кыргызстан:

ЖОЖ:

* Кыргыз Мамлекеттик Курулуш, Транспорт жана Архитектура университети
* Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети
* Баткен мамлекеттик университети
* Бишкек гуманитардык университети
* Жалалабат мамлекеттик университети
* Kыргыз дене тарбия жана спорт институту
* Kыргыз мамлекеттик медицина академиясы
* Kыргыз-Орусия (Славян) универститети
* Кыргыз-Орусия билим берүү академиясы
* Kыргыз-Өзбек университети
* Kыргыз-Tүрк "Maнас" университети
* Kыргыз улуттук консерваториясы
* Kыргыз улуттук университети
* КР ТИМ дипломатиялык академиясы
* Нарын мамлекеттик университети
* Oш технология университети
* Oш мамлекеттик университети
* Ош педагогикалык университети
* Талас мамлекеттик университети

ж.б.
# Көрүстөн

Көрүстөн
**Көрүстөн**, **бейит**, **кабырстан**, **мазар**, **мүрзө** — маркумдун сөөгүн коюу үчүн бөлүнгөн атайын жай. Көрүстөндүн тиби жана аны сактоо тартиби тигил же бул элдин, диндин, сектанын, социалдык топтун ж. б. сөөк коюу ырым-жырымдарына байланыштуу болот. Кыргыздарда Көрүстөн айылдан обочо же дөбөчө жерде, ал эми шаарда атайын бөлүнгөн жайда болот. Айрым мүрзөлөргө эстелик тургузулгандыктан, Көрүстөн улуттук-тарыхый мүнөзгө ээ.

## Булактар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
# Насыя бирлиги

**Насыя бирлиги** ― бирликтин катышуучуларынын аманат каражатын бириктирип, аларды алгылыктуу пайыз чени боюнча өз ара насыялоо үчүн пайдалануу жолу менен өз катышуучуларына (мүчөлөрүнө) жардам көрсөтүү, ошондой эле каржы кызматын көрсөтүү максатында түзүлүүчү коммерциялык эмес каржы-насыялык уюм.

## Булактар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Өз ара камсыздандыруу

**Өз ара камсыздандыруу** — жарандар менен юридикалык жактардын өз мүлктөрүн жана башка мүлктүк кызыкчылыктарын, өз ара негизде өз ара камсыздандыруу коомдорун түзүү жана аларга бул үчүн зарыл каражаттарды топтоо менен камсыздандыруу.

Өз ара камсыздандыруу жолу менен сөзсүз камсыздандырууну ишке ашырууга мыйзамда каралган учурларда жол берилет.

## Булактар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Кооператив

**Кооператив** (лат. cooperatio — кызматташуу) — өзүнүн экономикалык жана башка керектөөлөрүн канагаттандыруу максатында жеке жана юридикалык жактардын мүчө болуу менен ыктыярдуу биригүүсү. Алар иш жүргүзүү чөйрөсү боюнча айыл чарба кооперативи, турак жай-курулуш кооперативи ж.б. болуп бөлүнөт.

## Булактар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Шайлоо

**Шайлоо** — добуш берүүнүн жардамы менен мамлекеттик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын түзүү ыкмасы. Жарандардын өзүнүн тандап алуу укугун жүзөгө ашыруусу мамлекетти башкарууга катышуусунун эң маанилүү көрүнүшүнүн бири болуп саналат.

## Булактар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Лоббизм

**Лоббизм** (англ. lobby - коридор) парламенттин чечим кабыл алуу проццесинде жеке жана коомдук уюмдардын (саясий партия, профсоюз, корпорация ж. б.) таасир кылуучу механизмин түшүндүргөн саясий термин. Лоббизм Америкада саясий мааниге өттү. Демек шайлоо учурунда добушту «коридордо», «көчөдө сатып алуу» дегенди түшүндүрөт. *Лоббизм саясаты:*

* 1). Социалдык, саясий күчтөрдүн пайдасына;
* 2). Өлкө, региондор үчүн;
* 3). Жалпы социалдык же глобалдуу проблемаларды чечүү максатында колдонулат.

Лоббизм 1946-жылдан АКШда көзөмөлдөнөт жана финансылык жардам алат. Лоббизм көп тепкичтүү кубулуш. Лоббизмдин негизи болуп социалдык, этностук, саясий топ же кыймыл эсептелет. Механизмдери – көзөмөлгө алуу, АКШда эң күчтүү лоббизм – согуш өнөр жай комплексинде.

## Колдонулган адабияттар

"Саясат таануу: энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү.Асанов, жооптуу редактор: А.Акунов. Бишкек - 2004. ISBN 9967-14-011-9
# Өлүккана (өлүкжай, табыткана)

**Өлүккана (өлүкжай, табыткана)** – ооруканалар менен сот-медициналык мекемелеринин алдындагы адам өлүгүн сактай турган, тааныта турган, союп текшере турган, жакындарына көмүү үчүн бериле турган атайын жай.

## Колдонулган адабияттар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Корпорация

**Корпорация** (латынча corporatio – бирикме) – 1) бирикме, союз, коом; 2) кандайдыр бир жалпы максатка жетүү, биргелешкен ишмердикти жүзөгө ашыруу жана өз алдынча укук субьектин, юридикалык жакты түзүү үчүн биригишкен жактардын тобу. Корпорация жеке менчик, ошондой эле мамлекеттик да болушу мүмкүн Жеке менчик Корпорацияда акциялардын чоң бөлүгү бир ээлик кылуучуга, үй-бүлөгө же акционерлердин чакан тобуна таандык болот. Корпорация пайдага салык төлөйт; 3) өнүккөн өлкөлөрдө үлүштүк менчикти, юридикалык статусту жана жалданып иштөөчү адис башкаруучулардын (менеджерлердин) жогорку эшелонунун колуна башкаруу функциясын топтоону кароочу ишкердикти уюштуруунун кеңири тараган формасы.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
# Бизнес

**Бизнес-Аферизм** - (англ. business) 1) киреше же башка пайда алып келүүчү экономикалык ишкердик, кандайдыр бир адамды алдоого иш-аракет; 2) өндүрүштүк, соода, коммерциялык ишкана; 3) бир ишкердин же бүтүндөй фирманын коммерциялык салыктан качуу практикасы же саясаты; 4) жолдуу бүтүм, сатып алуу; 5) «ишкер чөйрө», коммерсанттар чөйрөсү. Активдүү экономикалык ишкердик, коммерциялык иш жүргүзүүчү субъект бизнесмен деп аталат. Ал кандайдыр бир иштин ээси же менежмент, маркетинг, финансы ж. б. чөйрөсүндө жалданма кызматкер болушу мүмкүн. Бизнесмендин зарыл өздүк сапаты: карьера жасоого, өзүн көрсөтүүгө эрки, өз турмушун каалагандай жакшыртууга ж. б. далалаты болууга тийиш. Бизнес бизнесмендин жана коомдун кызыкчылыгын канааттандыруучу көп киреше ала тургандай иш менен алектенүүгө мүмкүнчүлүк түзөт. Биздин өлкөдө чарба жүргүзүүнүн рынок системасына өтүшү менен бизнестин өнүгүшүнө жана ишмердигин кеңейтүүгө жагымдуу шарт түзүлдү. бизнес бул адам дын капчыкын толтурат ошондой эл ага финаси жактан отто чон жардам корсотот адам баласы кедейче ойлонот себеби ал эртен чонойсом окууй уневерде дей анан иштейм ошол менен адам кул боолуп жорт адам озун мен ушундай болом же онугом деп максат койсо коп нерсеге жетсе болот. Демек бизнесмен болушун үчүн сен алдамчы,саткын,куу болушуң абзел

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
# Устав

**Устав** ― мамлекет, мүлк ээси, болбосо коомдук бирикмелер тарабынан белгиленген эрежелер жыйындысы. Уставда иш-аракет макамы, мүнөзү жана мазмуну, негизги милдеттер менен максаттар аныкталат.

## Булактар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Юрисдикция

**Юрисдикция** (лат. *jus* – укук жана *dico* – айтам) – 1) тийиштүү мамлекеттик органдардын укук талаштарын жана укук бузуулар жөнүндөгү иштерди чечүү, адамдардын же укуктун дагы башка субъектеринин аракеттеринин мыйзамдуулугун же мыйзамсыздыгын баалоо, укук бузуучуларга карата юридикалык санкцияларды колдонуу ыйгарым укуктарынын мыйзам тарабынан аныкталган жыйындысы. Ю. аркыл белгилери боюнча аныкталат: каралып жаткан иштердин түрү жана мүнөздөрү (кылмыш, тартип бузуу, мүлктүк талаш-тартыштар ж. б.); алардын аймактык тийешелүүлүгү (кылмыш-жаза ишинин кылмыш жасалган жердин соту тарабынан каралышы, жарандык ишти – жоопкердин жашаган жери боюнча кароо); ишке катышкан адамдар боюнча (аскер кызматкерлеринин аскер сотторунда гана соттолууга жатуусу); 2) аймактын белгилүү бир бийлик органына баш ийүүчүлүгү; 3) сот адилеттигинин жөнөтүүсү, ошондой эле мамлекеттик органдардын дагы башка талаш-тартыштарды, укук бузуу иштерин жана санкцияларды колдонуу боюнча иштери.

## Колдонулган адабияттар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Концерн

**Концерн** (англ. concern ) – менчиги жана көзөмөлү бирдиктүү, катышуучу ишканалардын өзара технологиялык жана өндүрүштүк байланышы бар, диверсификациясы аз экендиги мүнөздөлүүчү (конгломераттан айырмаланып) өнөржай, соода, унаа ишканаларынын, каржы жана илимий-изилдөө мекемелеринин биригүү таризи.

## Колдонулган адабияттар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Баланын укуктары

**Баланын укуктары** – балдарга тийиштүү адам укуктары; алардын өзүнчө бөлүнүшү баарыдан мурда бир жагынан – балдар жашы жетпегендердин баардык укуктарына жыйындысына ээ эместиги (баардык мамлекеттердин мыйзамдары боюнча) менен, ал эми экинчи жагынан – алардын курактарына, үй-бүлөдөгү абалдарына ж. б. д. у. с. менен байланышкан атайын өзгөчө укуктарга акылуу, же ээ болуулары керек экени менен шартталган. Эл-аралык жана улуттук деңгээлдерде Б. у. жөнүндө атайын актылар кабыл алынууда (1959-жылкы Баланын укуктары жөнүндө декларация, 1989-жылкы Баланын укуктары жөнүндө конвенция ж. б.)

## Колдонулган адабияттар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Педиатрия

**Педиатрия** — клиникалык медицинанын балдар организминин анатомия физиологиялык өзгөчөлүктөрүн, алардын ден соолугун, ооруларынын себептерин, өөрчүү механизмдерин изилдөөчү жана билүү, дарылоо, алдын алуу методдорун иштеп чыгуучу тармагы.

## Колдонулган адабияттар

* Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
# Жандыкты союу

**Жандыкты союу** - кыргыз баласы үчүн конок тоскондо, түрдүү маарекелерде жандык союу жазылбаган мыйзам. Кыргыздарда жандыктарды союунун кылымдар бою калыптанган ыкмасы бар. Кой- эчкини союу менен бодо малдарды (жылкы, уй, топоз, төө) союунун айырмалары, жалпы окшоштуктары бар. Мисалы, кой келген конокко кыбылага каратылып, туура тартылат, бата тиленет (бата ар кандай дилде берилет). Койду кыбыланы баштап жыгат да, төрт буту илмектеле буулуп, келме келтирип мууздалат. Малдын терисин сыйруу кол-бутун жирөөдөн башталат. Моюн, ич аркылуу арткы буттары жирелип, керчөө чыгарылат (айрым учурда терисин бузбоо үчүн керчөөнү чыгарбай коюшат). Терини муштап сыйруу кол- буттун колтугунан алынат. Ар бир шыйрак мууналып кесилип, териси таза сыйрылат. Төштүн оң тарабынан ичин жирөө зарыл. Мында төш эти менен төштүн чурайын карчыганын бүлкүлдөгүнө оодарбай теңдеп, бири-бирине өткөрбөй чыгарылат. Төштүн бир жак каптал этин алган соң, имерип, карын майын сыйрып, жумуру майына анча тийбей, карынды кесип, ичиндегилери төгүлөт, өпкө-боорун алып, кызыл өңгөчтөн жини чыкпасы үчүн анын ортосунан бууп коёт. Колкодон кекиртеги менен өпкө-боору суурулат. Өтү чебер алынат, жүрөгү тилинет. Ал суу менен таза жуулуп, ала баканга кыстарылат. Ичегилери өзүнчө табакка салынып, ичеги-карын артуучулардын колуна өтөт. Ага муздак суу куюп алышат, бат жана таза артуу үчүн. Бөйрөк майынан кийин ички канды өзүнчө куюп алса ал быжыга керектелет. Түктүү сандарды ажыратуу башталат. Бул «санын-сан, колун-кол кылуу» деген түшүнүктү берет. Колун бузуу үчүн кара кабыргадан бешти бөлүп, каржиликти илмектеи кабырга менен кармап, акырек аркылуу бычакты жиретип, моюн этин калтырып, кабыргаларды бычактын учу менен этиеттеп сөгөт. Ошондо койдун бир колу чыгат. Анда каржилик, күң жилик, далы, боконо, кара кабыргалар болот. Экинчи колду сөгүүдө ушул жол кайталанат. Санды чыгарууда көтөн чучукту оюп алып, аны менен бирге табарсыкты, жатынды сыйрыйт. Мында эки жамбаштын ашташкан жерин чыгарып, куймулчактын чети аркылуу өтүп, жото жиликке карчыганын бүлкүлдөгүн калтырбай кармап омкорот. Ошондо сан экиге ажырайт да, куймулчак карчыгада калат. Аны түбүнөн кесип алат. Карчыга чыгаруу - анын эки канатын кыр арканын эки тарабындагы этти түбүнөн алат. Ал үчүн карчыганын кабыргаларын бычактын учу менен сөгөт. Анан кыр арка муунактала бөлүнүп, жетим аркадан ажырайт. Моюн арка моюн менен бир болот. Эт бузуу \_ чийки эттерди он эки мүчөгө бөлүү. Жиликтөө: казанга салууга даярдоо. Мында да касапчынын чеберчилиги билинет. Ал жиликтердин эттерин бири-бирине ооштурбайт. Ар бир мүчөнүн өзү бөлүнө турган оңтойлору бар. Эт бузуу колдон башталат. Абалы каржилик, күң жилик, далы ойдогудай алынганда боконо менен кара кабыргалар калат. Сан жиликтерден биринчи жото жилик кашка жиликтен, жамбаш кашка жиликтен ажыратылат. Моюндан моюн арка ажыратылып, кийин моюндун эти менен сөөктөн кесилип, моюн менен бирге болот. Баш моюндан санды чыгарган соң кесилет.

## Колдонулган адабияттар

* О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4
# Ахимса

**Ахимса** (санск.अहिंसा – тирүү жанга залал тийгизбе) – тирүү жандыктын бири-бирине жакындыгын, деги эле бирдигин билдирген идея, адам баласы жаратылыштан ажырагыс экендигин чагылдырат.

Ахимса брахман-ведаларга чейинки ой жүгүртүү. Ахимсанын негизги мүнөздөмөсү бүтүндөй тирүү жандыкка карата универсалдуу жана анын эч кандай чеги жоктугу; бул пикирдин башка жагы адептүүлүк актысынын күчү жоктугу.

Ахимса бул баарынан мурда айлана-чөйрөгө боорукердик менен мамиле кылуу, ошондуктан Ахимса кандайдыр бир кыймыл эмес, ал адептүүлүктүн, Гумандуулуктун көрүнүшү.

## Колдонулган адабияттар

* Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8
# Монизм

**Монизм** (грек тилинен келген monos – бир, жалгыз), бүткүл бар болгондун негизинде бир башталыш бар деген философиялык окуу. Материалисттер дүйнөнүн башталышынын негизи материя дешет. Идеалисттер дүйнөнүн, кубулуштардын бир башталышын Рух, идея деп таанышат. Идеалисттик Монизм багытынын эң эле ырааттуусу Гегелдин философиясы. Илимий жана ырааттуу улантылган материалисттик

Монизм – диалектикалык материализм, ал дүйнөнүн табияты боюнча материалдуу, бүткүл кубулуштар кыймылдагы материянын ар кандай түрлөрүн түшүндүрөт. Марксизм философиясында – материализм коомдук кубулуштарга жайылтылат. Монизимдин карама-каршысы дуализм.

## Колдонулган адабияттар

* Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8
# Шаманчылык

**Шаманчылык** - (эвенк. шаман, саман – делөөрүгөн адам) – диндин эң байыркы формаларынын бири. Шаманчылык камлания (эмдөө-домдооырларын ырдоо жана даб же жаргак менен капталган тегерек музыка инструментин койгулоо менен коштолуп, адамды делөөрүгөн экстаз абалга алып келген ырым-жырым) учурунда шамандын же бүбү-бакшынын көзгө көрүнбөгөн рухтар менен мамиле түзүүсүнө байланышкан ишенимге негизделген. Ошондуктан, шаманчылыкта адамдар менен рухтар дүйнөсүнүн ортосунда далдалчылык кызматты шаман аткарган. Шаманчылыклык Африканын, Түндүк жана Чыгыш Азиянын элдеринде, Американын индеец урууларынын арасында кеңири таралган. Шаманчылыктын негизги функциясы – дарт-дабалуу адамдарды «дарылоо». Шамандар камлания учурунда жеке адамдардын жанынын кожоюну болуп эсептелген рухтардан адамды дартка чалдыктырган оору-сыркоону кубалоону, тумарларга жандуу күч берүүнү, төлгө тартууну, баласыздарга бала тартуулоону, малдын төлүнүн амандыгын, түшүмдүн мол болушун жана башка суранышкан; жин-шайтандар, албарстылар сыяктуу терс күчтөр менен кармашышкан; кожоюн рухтардан өзүнүн каалоо-тилегин ишке ашырып коюуну өтүнүшкөн, рухтардын атын атоо менен көзү ачыктык кылышкан; түлөө, курмандыкка чалуу сыяк-туу магиялык иш-аракеттердин жардамы аркасында рухтардан оорулуу адамдын жанын, жаңы төрөлгөн наристенин күчүн, ийгиликтүү аңчылыкты сурап алышкан. Шаманчылык палеолит доорунда пайда болгон. Байыркы адамдар өздөрүнүн өлгөн тууган-туушкандарынан коркушкан жана аларды сыйлашкан. Алардын пикири боюнча өлгөн адамдын жаныдагы деле болсо жашай берген. Ошол себептен алар арбактарды тамак-аш менен камсыз кылышкан, алар менен кошо жаныбарларды көмүшкөн, өлгөн адам үшүбөсүн үчүн сөөктү очоктон алыс эмес жерге көмүшкөн жана башка ушундай сыяктуу магиялык иштерди жасашкан. Аска бетиндеги сүрөттөрдө ийгиликтүү аңчылыкты шарттаган ырым-жырым бийлери сакталып калган. Бул сүрөттөрдө жаныбарлар сыяктанып кийинген шамандар өзгөчөлөнүп турат. Байыркы адамдар шамандардын образы аркылуу адамдын өмүрү менен өлү-мүн, жаны менен денесин терең түшүнүүгө аракет кылышкан.

## Колдонулган адабияттар

* А.А. Асанканов, *Кыргыз тарыхы: Энциклопедия*, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5
# Агностицизм

Томас Генри Хаксли
**Агностицизм** (гр. agnostos – таанып билүүгө болбойт) – философиядагы идеалисттик багыт; ал объективдүү дүйнө менен анын мыйзамдарын таанып билүүгө болбойт деп эсептеп, абсолюттук чындыкты танат. 18-кылымдарда агностицизмди теориялык жактан англиялык субъективдүү идеалист Юм, немец философ – идеалисти Кант иштеп чыгышкан. Агностицизм ар түрдүү формада кездешет. Мисалы, Кант нерселер объективдүү жашайт дегени менен, аларды таанып билүүгө болбойт десе, Юм нерселердин объективдүү жашашын танып, биз алар жөнүндө чындыкка жакын эч нерсе биле албайбыз деген жыйынтыкка келет.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1