Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Бермуд аралдары

**Бермуд аралдары** – Атлантика океанындагы коралл аралдарынын (300гө жакын) тобу.

Түндүк Америка материгинен 900 км чыгыш тарапта. Улуу Британиянын колониясы. Аянты 53, 3 км2. Калкы 52 миң (1970), бермуддар.

Административдик борбору - Гамильтон. Климаты тропиктик, нымдуу. Эң суук мезгилинин (март) орточо температурасы 16, 7°С, эң жылуу учурда (август) 26, 7°С, жылдык жаан-чачыны 1350 мм ге чейин. Балык уулоо, туризм өнүккөн. Курорттор бар.

## Колдонулган адабияттар

Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
# Дубай

**Дубай** - Бириккен Араб Эмирликтери мамлекетиндеги шаар. Араб жарым аралынын түндүк-чыгышында. Перс булуңундагы порт. Дубай эмирлигинин административдик борбору. Калкы 585 миң (1989). Эл аралык аэропорту бар. Нефть казып алуучу аймактын борбору. Алюминий заводу, кемени кургакта ремонттоочу дүйнөдөгү эң ири курулма (кургак док) иштейт.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5
# Триллер

**Триллер** – детективдик-жорук жанрдын бир түрү. Мында кандайдыр бир кылмышты сүрөттөйт жана аны ачып чыгууда айрым бир кырдаалдарды, окурмандын нервин козгоочу жана коркунучтуу жагдайларды кызыктуу кылып, бүйүр кызытып сүрөттөп берет. “Массалык адабияттын” бир түрү.

## Колдонулган адабияттар

* "Кыргыз адабияты энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү. Асанов, жооптуу редактор: А. Акматалиев. Бишкек - 2004
# Психология

**Психология** (гр. «психе» — «жан», «логос» — «илим») — адамдардын, айбанаттардын обьективдүү дүйнөнү активдүү чагылдыруу процессин үйрөнүүчү илим.

Психологиянын башкы изилдөө предмети – психика, аң-сезим. Психология инсандын ички дүйнөсүндө өтүүчү психикалык процесстердин тегин, түзүлүшүн, өсүп - өнүгүшүн, абалын иликтейт.

Психологияда көңүл буруу, туюм, кабылдоо, эс, ойлом, кыялдануу сыяктуу таанып-билүү процесстери изилденет. Психологиянын башкы милдети ушул процесстердин мыйзамдарын, маңызын жана табиятын ачуу. Бул мыйзамдарды билүү психиканы максатка багыттап өзгөртүүгө, тарбиялоого, анын калыптанышына таасир тийгизүүчү факторлорду башкарууга өбөлгө түзөт.

Психология илими инсанга айрыкча көңүл буруп, аны изилдөөнү дифференциялдык (индивид өзгөчөлүктөрүн изилдөө), онтогенездик (жеке адамдын балалык, тестиер жана өспүрүм курагында калыптанышын изилдөө), адам психологиясы (жеке адамды бүтүндөй, толук бойдон мүнөздөө) боюнча - үч багытта жүргүзөт.

Психология — эксперименталдык илим. Ал өзүнүн изилдөөлөрүндө эксперименттен тышкары байкоо, иш-аракеттин туундуларын талдоо, салыштырма генезис методу, психологиялык тесттер (сыноолор), анкета, маек жана башка методикалык ыкмаларды кеңири колдонот.Азыркы психология өз алдынча илим катарында өнүгүп отуруп, бир нече тарамдарга ажырап кетти. Андан зоологиялык психология, медициналык психология , балдар психологиясы, педагогикалык психология, курак психологиясы, эмгек психологиясы, спорт психологиясы, социалдык психология, этнопсихология, аскер психологиясы, инженердик психология, космос психология жана башкалар өсүп чыкты.

Психологияга иш-аракет түшүнүгүнүн кириши менен адам психикасынын өнүгүшүндөгү биологиялык жана социалдык фактордун өз ара катышы жөнүндөгү маселе калетсиз чечилди.

Психология илиминин өнүгүшүнө батыш өлкөлөрүнүн жана орус илимпоздорунун салымы чоң. XIX–XX кылымдарда Россияда психология илими болуп көрбөгөндөй өнүгүүгө жетишсе (Л. С. Выготский, С. Л. Рубинштейн, А. Н. Леонтьев, Б. Г. Ананьев жана башкалар), ал эми австриялык врач З. Фрейд психоанализ теориясын негиздеген, Америкада бихевиоризм, Батыш Европада Гештальт-Психология агымдары пайда болгон.

* Кыргыздарда психология түшүнүгүнүн жаралышы
* Кесип тандоого таасир тийгизген көрүнүштөр

## Булактар

* Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,

* Psychoworld.sk - human psychology news Archived 2006-08-21 at the Wayback Machine
* Psychological encyclopedia of Russia(жеткиликсиз шилтеме)
# Акция (каржы)

**Акция** (лат. аctio – тескеме, улуксат, доомат) — аны кармоочунун (акционердин) акционердик коомдун пайдасынын бир бөлүгүн үлүшпайда түрүндө алууга, акционердик коомдун иштерин башкарууга катышууга жана ал жоюлгандан кийин калган мүлккө болгон укугун ырастоочу баалуу кагаз.

## Артыкчылыктуу акциялар

Биринчи кезекте (жөнөкөй акциялардын ээлерине караганда) коом жоюлганда төлөнүүчү (жоюу наркы) наркта жана белгиленген өлчөмдөүлүшпайда алууга укук берүүчү акциялар. КР мыйзамдарына ылайык А. а. добуш берүү укугуна ээ эмес, б. а. алардын ээлеринин (добуш берүү жолу менен) эмитент-уюмду башкаруу ишине катышуу укуктары жок. Жайгаштырылган А. а. саны акционердик коомдун баардык акцияларынын 25 пайызынан ашпоосу тийиш.

## Артыкчылыктуу чогултма акциялар

1) ээлери акционерлердин жалпы чогулушунда анын компетенциясындагы баардык маселелер боюнча, артыкчылыктуу акцияларга дивиденддерди төлөө жөнүндө чечим кабыл алынбаган, же толук эмес төлөө жөнүндө чечим кабыл алынган акционерлердин жылдык чогулушунан кийинки чогулуштан тартып добуш берүү укугуна ээ болгон акциялар. А. ч. а. ээлеринин акционерлердин жалпы чогулушуна катышуу укугу көрсөтүлгөн акциялар боюнча топтолгон үлүшпайданы толук өлчөмдө төлөп берген учурдан баштап токтойт;

2) төлөнбөгөн дивиденддери топтолгон, өз ээлерине эмитент-компаниядан карыздарын жоюуну талап кылууга укук берүүчү акциялар. Карыздар жөнөкөй акциялар боюнча үлүшпайдалай төлөнгөнгө чейин жоюулушу керек.

## Акция наркы

**Акция наркы** – акциялардын сатуу баасы, ал эркин базар шарттарында туруктуу чоңдук боло албайт; фондулук биржада аныкталат. Акция аны банкка жайгаштырууда үлүш пайдадан кем эмес киреше алып келүүчү суммага сатылат. Акциянын наркы акциялардын ушул түрүнө суроо-талапка жана сунушка жараша болот. Акционердик коом ал боюнча үлүшпайдага төлөп берүүчү документ купондук баракча деп аталат.

## Тастыктамасы

**Акция тастыктамасы** – эмитент тарабынан чыгарылып, күбөкатта көрсөтүлгөн акциялардын санына карата укуктар жыйындысын күбөлөндүрүүчү документ; эмиссиялык баалуу кагаздар тастыктамасынын кеңири тараган түрү.

## Акция түрүндөгү үлүшпайда

Акция түрүндөгү үлүшпайда – кошумча акция түрүндө төлөнүүчү үлүшпайдалар (акчалай төлөнүүчү үлүшпайдалардын карама-каршысы); бөлүнбөгөн кирешенин кошундусу менен чектелет.

## Акцияларды консолидациялоо

Акционердик коомдун аракети менен акционердик коомдун жүгүртүүдөгү акцияларынын санын азайтуу ыкмаларынын бири, натыйжада коомдун жайгаштырылган 2 же андан көп акциялары ошол категориядагы (түрдөгү) бир жаңы акцияга конвентирленет. А. к. акционерлердин жалпы чогулушунун чечими менен жүргүзүлөт.

## Акциялардын көзмөлдөгү пакети

Өзүнүн ээсине акционердик коомдун үстүнөн иш жүзүндө көзөмөлдү камсыз кылган акциялардын саны. Майда акциялар кеңири таралган шарттарда коомдун ишин толук көзөмөлдөө үчүн акциялардын 20–30 пайызына (кээде андан аз) ээлик кылуу жетиштүү болот. Ошондуктан жекебасарга каршы мыйзамдар акциялардын көзмөлдөгү пакетине так аныктама бербейт, бул укукту тийиштүү органдарга калтырат.

## Булактар
# Snapchat

|  |
| --- |
| Snapchat |
| Тип |
Онлайн-сервис
 |
| Автору |
Эван Шпигель
 |
| Түзүүчү |
Бобби Мерфи Френк Браун
 |
| Операциялык система |
iOS, Android
 |
| Интерфейс тили |
англис, араб, букмол, француз, немис, итальян, жапон, корей, португал, испан, швед, түрк , орус
 |
| Биринчи чыгарылышы |
сентябрь 2011
 |
| Акыркы үлгүсү |
9.11.0  |
| Сайты | snapchat.com |

**Snapchat** — Стэнфорд университетинин мурдагы студенттери Эван Шпигел, Бобби Мөрфи жана Регги Браун тарабынан түзүлгөн жана Snap Inc., баштапкы Snapchat Inc. тарабынан иштелип чыккан баарлашуу жана мультимедиалык мобилдик колдонмо. Snapchat'тын негизги концепцияларынын бири - сүрөттөр жана кабарлар -- жеткиликсиз болуп калганга чейин -- бир аз убакытка гана жеткиликтүү болот. Snapchat'тын прототиби Браун жана Шпигел тарабынан Шпигелдин Стэнфорддогу сабактарынын биринин долбоору катары башталган. "Picaboo" деп башталган идея селфи колдонмосу катары жарык көрүшү керек болгон. Ал колдонуучуларга кыска убакытка чейин жана өзүнөн-өзү жок болгон сүрөттөрдү бөлүшүү мүмкүнчүлүгүн берген. Ошондуктан сүрөттөрдүн убактылуу табияты жеңил желпи болууга үндөп, өз ара мамилелердин бир кыйла табигый агымына басым жасаган. Кийин 2011-жылы апрелде Шпигел өзүнүн өндүрүш идеясын сабакта акыркы долбоор катары алып чыгып, анын курсташтары потенциалдык продукциянын туруктуу эмес аспектине басым жасашкан жана убактылуу сүрөттөр жөнүндөгү ойго макул эмес экенин билдиришкен. Мөрфи акырында колдонмо үчүн булак кодун жазыш үчүн долбоорго алынып келген. Ал эми Picaboo биринчи жолу 2011-жылы июлда iOS үчүн гана жарыкка чыккан. Колдонмо Snapchat деген ат менен сентябрда кайрадан чыгарылган.

## Булактар

## Тышкы шилтемелер

* snapchat.com — долбоордун сайты
# Атмосфера басымы

Атмосфера басымы (6-2012).
**Атмосфера басымы** - атмосферадагы абанын Жер бетине жана андагы бардык нерсеге болгон гидростатикалык басымы. Атмосфера басымы - атмосферанын абалын мүнөздөөчү негизги чоңдук, атмосферанын ар бир чекитиндеги басым анын жогору жагындагы абанын салмагы менен аныкталат. Бир литр абанын салмагы 1, 2928 г, ал 1 см2 аянтка 1033 г басым жасайт. Атмосфера басымы барометр же гипсотермометр менен өлчөнөт. Ал миллибар (мбар), ньютондун чарчы метрге болгон катышы (н/м2) же 0°Сге келтирилген барометрдеги сымап мамычасынын бийиктиги (760 мм) жана оордук күчүнүн ылдамдануусунун нормалдык (деңиз деңгээлинен ж-а 45° кеңдик боюнча) чоңдугу менен туюнтулат. Кабыл алынган нормалдуу атмосфера басымы 760 мм сымап мамычасы =1013,25 мбар =101325 н/м2. Бийиктик жогорулаган сайын атмосфера басымы азая берет: 5 км бийиктикте атмосфера басымы Жер бетиндегиден эки эсеге аз. Ал жер бетинде ар кайсы жерлерге жана убакытка жараша өзгөрүп турат. Бирок түрдүү өзгөрүүлөргө (циклон жана башка) карабастан, жер бетиндеги жылдык орточо атмосфера басымы бир калыпта болот. Деңиз деңгээлиндеги бийиктикте байкалган эң төмөнкү басым 584 мм, эң жогорку 808,7 мм.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14—046—1
# Меке

Меке (2006).
**Мекке** – (араб. **مكةМакка*, **مكة المكرّمةМакка ал-Муккаррама*) — Сауд Арабиясынын батыш бөлүгүндө, Кызыл деңизден 100 км дей алыстыкта жайгашкан шаар. Мусулмандардын сыйынуучу борбор жери (караңыз; Ажылык). Мусулман эместерге Меккеге кирүүгө тыюу салынган.

630-жылы Мухаммед пайгамбар баштаган мадиналык мусулман жамаааты Меккеге кирип, шаардагылар ыктыярдуу багынып берип, исламды кабыл алышкан. Ошондон бери Мекке шаары ыйык Каабасы менен жалпы мусулмандардын диний борбору болуп, мусулмандар кай жерде болбосун Меккеге жүзүн буруп намаз окуй башташкан.

Меккеде Аль-Харам мечити жана Кааба жайгашкан.

Дүйнөлүк негизги диндердин бири – исламдын борбор шаары. Шаар Хижаз вилайетинин администрациясы башкаруу борбору. Шаардын негизделген жылы белгисиз. Анда ислам дининин негиздөөчүсү Мухаммед пайгамбар туулган. 7-кылымдан мусулмандардын ыйык шаары жана зыярат кылуучу (ажылыкка баруу) жери. Бул шаарда ыйык Каабаны курчай курулган «Ыйык мечит» («Масжид ал-Харам») бар. Кыргызстандын да мусулман атуулдары Меккеге ажылыкка эркин барышып, зыярат кылып келишүүдө.

## Колдонулган адабияттар

* "Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия" Бишкек 2003.

## Тышкы шилтемелер

*  Archived 2012-04-21 at the Wayback Machine
*  шилтеме)
# Почта

Гонконг шаарында почта жеткирүү үчүн почта чогултуп жаткан почта ташуучу, 2008-жыл
**Почта** (сонку лат. posita - аялдама, станция (почта унаасын алмаштыруучу жай) — 1) байланыш ишканалары аркылуу жөнөтүлүүчү аманат: газета-журнал, кат-кабар, телеграмма ж.б.; 2) Почта аманатын алуучу, жөнөтүүчү байланыш ишканасы (почтамт, байланыш болуму).

Кеңири мааниде — жалпы эл пайдалануучу байланыштын бир түрү.

## Булактар

Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
# Билим

**Билим**– философиялык көз карашта объективдүү чындыктын адамдын сезиминде чагылдырылышы.

Педагогикада Билимди биз эки мааниде түшүнөбүз:

1) Билим – адам тарабынан кабыл алынуучу, сезилүүчү, түшүнүлүүчү жана анын оюнда сакталып калуучу информация (маалымат);

2) Билим – улам жаңы информацияны кабылдап, аны өздөштүрүү үчүн адам тарабынан пайдаланылуучу каражат, курал.

Демек Билим түшүнүгү педаогикалык процессте эки жактуу (информация жана каражат) мааниде кабыл алынат. Окутуу кандай гана формада уюштурулбасын, окуучунун жаңы материалды өздөштүрүшү үч этапта ишке ашырылат.
1-этапта окуучу үйрөнүлүүчү информацияны сезимдүү кабыл алып эсине сактайт.

2-этапта окуучу жаңы кабыл алынган Билимди көрсөтүлгөн үлгү боюнча же ал үлгүнүн башкача вариантында пайдалануунун ыкмаларын өздөштүрөт.

3-этапта окуучу өзүнүн мурунку этаптарда өздөштүргөн Билимин жаңы, өзүнө тааныш эмес ситуацияларда, чыгармачылыктуу пайдалана билүүгө даяр болот.

Ошентип, окуу материалын өздөштүрүү үч этаптан: материалды сезимдүү кабылдап эстеп калуу, аны көрсөтүлгөн үлгү боюнча жана тааныш эмес ар кандай жаңы кырдаалдарда пайдалануудан турат. Тиешелүү түрдө бул этаптарда материалды өздөштүрүүнүн үч деңгээли камсыз кылынат.
Окутуу процесси үчүн материалды өздөштүрүүнүн 1- жана 2- деңгээлдеринин камсыз болушу милдеттүү зарыл, бирок ал жетиштүү эмес. Окутуунун азыркы кездеги максаты – материалды өздөштүрүүнүн 3-деңгээлине жетишүүнү камсыз кылууда, б. а. окуучуларды алган Билимдерин чыгармачылык менен пайдаланууга даярдоодо турат.

**Билим** (англ. Knowledge-Знания).
1. Берилиш жана маалымат терминдерине каршы коюлуп эксперт системдеринде колдонулат. Билим кандайдыр бир талкууланып жаткан нерсеге карата айтылыштар көптүгү катары аныкталат, алар дедуктивдик метод аркылуу жаңы айтылыш же пикир чыгарат же түзөт.

Мисалы, эгер төмөнкү эки айтылыш болсо:

а) «Кыргыз республикасы Борбор Азияда жайгашат»;

б) «Тажикстан менен чектешет» айтылыштарынын негизинде «Тажикстан Борбор Азияда жайгашат» деген жыйынтык чыгарууга мүмкүн.

2. Практикалык иш аракеттер жана профессионалдык тажрыйба жыйынтыгында алынган предметтик чөйрөдөгү мыйзам ченемдүүлүгү негизинде кесип ээлерине бул чөйрөдөгү маселелерди коюуга жана чечүүгө мүмкүндүк берүүсү.

## Кошумча маалымат

* Билимди көрсөтүү
* Билим алуу
* Билим инженери

## Колдонулган адабияттар

* Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
* Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Педагогика (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,
# Дэвид Финчер

**Дэвид Эндрю Лео Финчер** (англ. *David Fincher*;1962-жылы 28-августта туулган) - тасмаларда, сериалдарда жана музыкалык клиптерде таанымал болгон америкалык театралдык продюсер жана режиссер. Ал "Бенжамин Баттондун табышмактуу окуясы" (англ. The Curious Case of Benjamin Button, 2008) жана "Социалдык тармактар" (англ. The Social Network, 2010) тасмалары үчүн "Эң мыкты режиссер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына көрсөтүлгөн. "Социалдык тармактар" тасмасы үчүн "Эң мыкты режиссер" номинациясында "Алтын глобус" сыйлыгын утса, "Эң мыкты режиссура" номинациясында Британия кино жана теле искусство академиясынын сыйлыгына татыктуу болгон.

Ал "Жети" (англ. Seven, 1995), "Оюн" (англ. Game, 1997), "Дайынсыз аял" (англ. Gone Girl, 2014), "Мушташ клубу" (англ. Fight Club, 1999), жана "*Жылдыз*" (англ. Zodiac, 2007) жана "Ажыдаар татиуровкасы бар кыз" (англ. The Girl with the Dragon Tattoo, 2011) тасмаларында режиссер болгон. "Карточкадан жасалган үй" (англ. House of Cards) сериалын тартууда дагы абдан чоң салым кошкон.

Анын "Жети" жана "Мушташ клубу" , тасмалары 1990-жылдардын эң мыкты тасмалары катары таанылган.

Би-би-синин 2016-жылдагы көрүүчүлөрдүн арасындагы сурамжылоосунда 2000-жылдардан бери тартылган эң мыкты көркөм тасмалардин катарында "Жылдыз" жана "Социалдык тармактар" тасмалары белгиленген.

## Өмүр таржымалы

## Жеке жашоосу

## Тартылган тасмалары

## Шилтемелер