# XVII кылым

|  |
| --- |
|  2- миң жылдык  |
|  XV кылым — XVI кылым — **XVII кылым** — XVIII кылым — XIX кылым  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1590-чу |  1590
 |  1591
 |  1592
 |  1593
 |  1594
 |  1595
 |  1596
 |  1597
 |  1598
 |  1599
 |
|  |
| 1600-чу |  1600
 |  1601
 |  1602
 |  1603
 |  1604
 |  1605
 |  1606
 |  1607
 |  1608
 |  1609
 |
| 1610-чу |  1610
 |  1611
 |  1612
 |  1613
 |  1614
 |  1615
 |  1616
 |  1617
 |  1618
 |  1619
 |
| 1620-чу |  1620
 |  1621
 |  1622
 |  1623
 |  1624
 |  1625
 |  1626
 |  1627
 |  1628
 |  1629
 |
| 1630-чу |  1630
 |  1631
 |  1632
 |  1633
 |  1634
 |  1635
 |  1636
 |  1637
 |  1638
 |  1639
 |
| 1640-чу |  1640
 |  1641
 |  1642
 |  1643
 |  1644
 |  1645
 |  1646
 |  1647
 |  1648
 |  1649
 |
| 1650-чу |  1650
 |  1651
 |  1652
 |  1653
 |  1654
 |  1655
 |  1656
 |  1657
 |  1658
 |  1659
 |
| 1660-чу |  1660
 |  1661
 |  1662
 |  1663
 |  1664
 |  1665
 |  1666
 |  1667
 |  1668
 |  1669
 |
| 1670-чу |  1670
 |  1671
 |  1672
 |  1673
 |  1674
 |  1675
 |  1676
 |  1677
 |  1678
 |  1679
 |
| 1680-чу |  1680
 |  1681
 |  1682
 |  1683
 |  1684
 |  1685
 |  1686
 |  1687
 |  1688
 |  1689
 |
| 1690-чу |  1690
 |  1691
 |  1692
 |  1693
 |  1694
 |  1695
 |  1696
 |  1697
 |  1698
 |  1699
 |
|  |
| 1700-чу |  1700
 |  1701
 |  1702
 |  1703
 |  1704
 |  1705
 |  1706
 |  1707
 |  1708
 |  1709
 |

 |
| Хронологиялык жадыбал |

**XVII (он жетинчи) кылым** — 1601-жылдын 1-январынан 1700-жылдын 31-декабрына чейин созулган II миң жылдыктын жетинчи кылымы.

## Негизги окуялар

* Нидерланд революциясы (1568—1648). Голландиянын «Алтын доору», Испаниянын «алтын доорунун» аякташы. Морисктердин сүргүнгө айдалышы (1609—1614).
* Орусиядагы Смутное время деп аталган мезгил (1598—1613) жана Улуу ачарчылык (1601—1603). Орусия-Польша согушу (1609—1618). Жети боярдын башкаруусу (1610—1613). Экинчи элдик кошуун (1611—1612). Романовдор династиясынын бийлигинин башталышы (1613).
* Швециянын Речь Посполитая менен (1600—1611; 1617—1618; 1621—1626; 1626—1629), Россия менен (1610—1617; 1656—1658), Дания менен (1611—1613; 1643—1645; 1657—1658; 1658—1660; 1675—1679) согуштары.
* Англиянын (1600), Голландиянын (1602) жана Франциянын (1664) Ост-Индия компанияларынын түзүлүшү.
* Голландия-Португалия согушу (1602—1661).
* Түндүк Американын колониялашуусунун башталышы: Англия — Жеймстаун (1607), Франция — Квебек (1608), Голландия — Жаңы Амстердам (1625).
* Францияда абсолюттук монархия доорунун башталышы (1614—1789) («Улуу кылым», «Эски тартип»).
* Отуз жылдык согуш (1618—1648). Вестфал тынчтыгы (1648).
* Англия-Франция согушу (1627—1629). Ла-Рошельдин курчоосу (1627—1628).
* Смоленск согушу (1632—1634).
* Калмак (1633), Жуңгар (1635) жана Хошут (1642) хандыктарынын түзүлүшү, алардын аскерий кеңейиши «кичинекей монгол чапкыны» деген ат менен белгилүү.
* Франция-Испания согушу (1635—1659).
* Португалиянын көз карандысыздык үчүн согушу (1637—1668).
* Жапониянын өзүн-өзү обочолонтуу саясатынын башталышы (1641—1853).
* Англия революциясы (1642—1651).
* Англия, Шотландия жана Ирландия согуштары (1639—1651; «Үч падышалыктын согуштары»).
* Кытайдагы Мин династиясынын кулашы (1644).
* Манжурлардын Кытайды багындырышы (1644—1683; Цин династиясы) жана деңиз соодасына тыюу салуу (1647).
* Фронда (1648—1653) — Людовик XIV жаш кезиндеги Франциядагы жарандык согуш.
* Улуу Түрк согушу (1667—1700).
* Түркиянын Польша (1620—1621; 1633—1634; 1672—1676; 1683—1699), Венеция (1645—1669; 1684—1699), Австрия (1663—1664), Орусия (1672—1681; 1686—1700) менен согуштары.
* Деволюция согушу (1667—1668) — Франциянын Испанияга, Голландияга, Швецияга жана Англияга каршы согушу.
* Голландия согушу (1672—1678).
* Маратха мамлекети түзүлгөн (1674). Декан согуштары (1681—1707).
* Фонтенбло эдикти (1685) — протестанттарды Франциядан качууга мажбурлаган жарлык.
* Аугсбург лигасынын согушу (1688—1697).
* Биринчи ойрот-манжур согушу (1688/1690—1697). Жыйынтыгында Халха Цин империясына кошулган.
* Вена салгылашы (1683).
* Пётр I реформалары (1696—1725).

## Ойлоп табуулар

* Барометр (1644-жылы Торричелли ойлоп тапкан).
* Жарыктын ылдамдыгы өлчөнгөн (1676).

## Галерея

* Католик генералы Альбрехт фон Валленштейн (1583–1634), Отуз жылдык согуш учурундагы падышалык армиянын жогорку кол башчысы.
* Ян Питерсун Коэн (1587–1629), Батавиянын негиздөөчүсү, Голландиянын Ист-Индия компаниясынын кызматкери болгон жана эки мөөнөт Голландиянын Ист-Индиясынын генерал-губернатору.
* Рене Декарт (1596–1650) Швециянын ханышасы Кристина (1626–1689) менен
* Кардинал Мазарин (1602–1661), Франциянын Людовик XIII жана Людовик XIV падышаларынын башкы министри
* Индия жарым аралынын аймагын 49 жыл башкарган могол императору Аурангзеб (1618–1707).
* Чхатрапати Шиважи (1630–1680) Маратха империясынын негиздөөчүсү.
* Император Канси (1661–1722) Цин династиясынын эң таасирдүү императорлорунун бири.
* Токугава Иэясу Жапониянын акыркы сёгунатынын негиздөөчүсү.

## Булактар

## Тышкы шилтемелер

* The East India company(жеткиликсиз шилтеме)
* Historical Encyclopedia
* The History Files
* Хронос. Интернеттеги дүйнөлүк тарых
* World History Encyclopedia
* History Skills