Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Алладин

|  |
| --- |
|
 Аладдин |
| Жанры |
музыкалык тасма, fantasy comedy и cinematic fairy tale
 |
| Режиссёру |
John Musker, Ron Clements
 |
| Продюсери |
John Musker, Ron Clements, Donald W. Ernst, Amy Pell
 |
| Сценарийдин автору |
John Musker, Ron Clements, Terry Rossio, Ted Elliott
 |
| Композитору |
Alan Menken
 |
| Кинокомпания |
Walt Disney Pictures
 |
| Узактыгы | Маалыматтардын маңызы белгисиз. |
| Бюджети | Маалыматтардын маңызы белгисиз. |
| Кирешеси | Маалыматтардын маңызы белгисиз. и Маалыматтардын маңызы белгисиз. |
| Өлкө |
АКШ
 |
| Тили |
англис тили
 |
| Жылы | 1992 |
| Кийинки тасма |
Жафардын кайтып келүүсү
 |
| IMDb |
ID 0103639
 |

**"Алладин"** (англ. *Aladdin*) - 1992-жылы "Walt Disney Feature Animation" өндүргөн жана "Walt Disney Pictures" жайылткан америкалык анимацияланган мюзикл фэнтези. Тасманын режиссёрлору Жон Мускер жана Рон Клементс. Тасма араб стилиндеги "Алладин" аттуу жомокко жана "Бир миң бир түндөгү" сыйкырдуу чыракка негизделип тартылган. Тасмага үн коштогондор: Скотт Вайнгер, Робин Уиллиямс, Линда Ларкин, Жонатан Фриман, Франк Велкер, Гилберт Готфрид жана Дуглас Сиил.

"Алладин"- 1992-жылы, 25-ноябрда чыгып, Кошмо Штаттарда 217 миллион АКШ долларын табып, ал эми дүйнө жүзү боюнча 504 миллион АКШ долларын табуу менен 1992-жылдын эң ийгиликтүү тасмаларынын бири деп аталган. Тасма мыкты саундтректери үчүн бир нече сыйлыкка ээ болгон. "Алладин" тасмасы "Жаффардын кайтып келүүсү" жана "Алладин жана ууруулардын падышасы" аттуу кийинки эки чыгарылышынын жарык көрүүсүнө, ошол эле аталыштагы анимацияланган теле сериалдарынын чыгуусуна, оюнчук, видео оюндар, Жин аттуу жандуу көрсөтүүлөр, Дисней берүүлөрү жана 2014-жылы чыккан Бродвей адаптацияларынын чыгуусуна түрткү берген.

## Сюжети

## Тартылгандар

## Шилтемелер
# Жаңы информациялык технологиялар

**Жаңы информациялык технологиялар** – информациялык технологиялар, коомдогу информатизациялык каражаттарды таратуудагы акыркы жетишкендиктер, о. эле электрондук эсептөө техникасы, информациялык-телекоммуникациялык система, жасалма интеллекттин ыкмалары.

## Колдонулган адабияттар

* Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Педагогика (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,
# Дүнүйө

**Дүйнө**, адамзат цивилизациясы дагы, Жер планетасы менен андагы бүт жашоону билдирген термин. Философиялык контекстте "дүйнө", бүтүндөй физикалык ааламды же онтологиялык дүйнөнү (жеке адамдын "дүйнө"сү) билдирет. Сайасий жактан дүйнөдө, 200'дөн ашуун көзкарандысыз мамлекет бар.

# аалам, жер жүзү.

## Колдонулган адабияттар

“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
# Фунт стерлинг

| Фунт стерлинг *(кырг.)* |
| --- |
| Pound Sterling  (аңгл.)Livre Sterling  (фр.) |
|

|  |
| --- |
| 2009-ж. 1 фунт стерлинг |
| 2009-ж. 1 фунт стерлинг
  |

 |
| **Коддор жана белгилер** |
| ISO 4217 коддору | GBP (826) |
| Символдор | £ • # |
| **Жүгүртүү чегарасы** |
| Эмитент |  Улуу Британия |
| **Туунду жана параллелдүү бирдиктер** |
| Бөлчөктүү | Пенни (1⁄100) |
| **Жүгүртүүдөгү банкноттор жана монеталар** |
| Монеталар | 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50 пенс, 1, 2, 5 фунт |
| Банкноттор | 5, 10, 20, 50 фунт |
| **Банкноттор жана монеталар өңдүрүшү** |
| Эмиссиялык борбор | Англия банкы |
|  | www.bankofengland.co.uk |
| Акча сарайы | (Улуубританиянын) падышалык акча сарайы |
|  | www.royalmint.com |
| **Курстар 10 Апрель 2015-жылга көрсөтүлгөн** |
| 1000 KGS | = 10,67 GBP |
| 100 USD | = 68,38 GBP |
| 100 EUR | = 72,27 GBP |
| 10 000 JPY | = 56,74 GBP |
| 1000 UAH | = 29,07 GBP |
| Курстар ЭВФ, ЕББ жана КРУБ маалыматтары боюнча автоматтык түрдө жаңыртылып турат. |
| **2014-жылдык инфляция** |
| Инфляция | 1,60% (март) |
|  |
|  |
|  **Фунт стерлинг Уикиказынада** |

## Тарыхы

## Кызыктуу фактылар

|  Тышкы сүрөттөр |
| --- |
| **Улуубритания банкноттору** |
|  | 5 фунт. |
|  | 10 фунт. |
|  | 20 фунт (эски үлгү) аверс. |
|  | 20 фунт (эски үлгү) реверс. |
|  | 20 фунт(жаңы үлгү). |
|  | 50 фунт. |

## Банкноттор

## Монеталар

## Адабият

## Булактар

## Тышкы шилтемелер

* Heiko Otto: Фунт стерлинг - Учурдагы жана тарыхый банкноттор (de,en,fr). Текшерилген күнү 26 -сентябрь (аяк оона) 2018.  (нем.)  (англ.)  (фр.)
* Heiko Otto: Шотландиянын фунт стерлинг (Банкноттор).  (нем.)  (англ.)  (фр.)
* Heiko Otto: Түндүк Ирландия фунт стерлинг (Банкноттор).  (нем.)  (англ.)  (фр.)
# Башкы барак

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|
Википедияга кош келиңиздер!
Бул энциклопедияны каалаган түзөтө алат.
 Кыргыз тилинде 76 481 макала бар. |

 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Учкай маалымат
**Википедия** — ыктыярчылар тарабынан жазылуучу, универсалдуу, көп тилдүү, онлайн **энциклопедия**. Википедияны каалаган түзөтө алат делгени менен, Википедия объективдүү жана текшерилүүгө мүмкүн болууга умтулат. Маңызы **негизги принциптерде** чагылдырылган.
Википедиянын дээрлик бардык мазмуну, аны эркин (белгиленген шарттар аткарылса) колдонууга, өзгөртүүгө жана бөлүшүүгө мүмкүнчүлүк берчүдөй лицензияланган. Калганы коомдук энчиде же ак ниет пайдаланууда.
Кыргыз Википедиясынын калыптануусун, жетишсиз адам ресурстарын жана Википедиянын өзгөчөлүгүн эске алып, **маалымат колдонууда этият болуңуз**.
Википедиячылардын жүрүм-турумун **Жалпы жүрүм-турум кодекси** жөнгө салат.

Мыкты сүрөт
 |  |
макалалардын бириКлимат
**Климат** ― белгилүү бир аймакка мүнөздүү аба ырайынын 30 жылдык режими. Кең мааниде климат тутумунун: атмосферанын, биосферанын, гидросферанын, литосферанын, криосферанын абалы. Климат түшүнүгү атмосферасы бар бардык астрономиялык объекттерге карата колдонулат.

Кайндайдыр бир мейкиндиктеги климаттык процесстердин өтүүсү боюнча макроклиматты, мезоклиматты, микроклиматты аныкташат.
Глобалдуу климатты ― климатологиянын (метеорологиянын бөлүмү), жергиликтүү климатты ― метеорологиянын ыкмалары менен изилдешет.

Туш келген макаланы окуу
Билесизби?
- 1941–1945-жылдары Освенцимде болжол менен 1,1 миллион адам өлтүрүлгөн.
- **Экинчи дүйнөлүк согуш** – тарыхтагы эң кандуу согуш.
- **Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары** — көчмөндөрдүн оюндары боюнча эл аралык спорттук мелдеш.
- Дүйнөдө **адам тилдеринин** саны 5000ден 7000ге чейин деп болжолдонууда.
- Дүйнөдөгү алгачкы фотография 1826 же 1827-жылы француз ойлоп табуучу Жозеф Нисефор Ньепс кылган **гелиогравюра** болуп саналат.
 |
|
Википедия Викимедиа фондунун серверлеринде жайгашат. Фонддун башка долбоорлору:* *Викисөздүк* сөздүк
* *Викиүзүндү* үзүндүлөрдүн жыйнагы
* *Викикитеп* акысыз китептер жана окуу куралдары
* *Викибулак* акысыз тексттер
* *Викижаңылыктар* кабарлар
* *Викиверситет* билим берүү куралдары
* *Викиказына* медиафайлдардын кампасы
* *Викисаякат* саякатта жардам берүүчү вики
* *Викимаалымат* маалымат базасы
* *Викитүрлөр* биологиялык түркүмдөрдүн каталогу
* *Мета-вики* жамааттардын өз ара аракеттенүүсү
* *МедиаВики* вики-кыймылдаткыч

|  |
| --- |
|  |

 |
# Айдахо

Айдахо
англ. *State of Idaho*|

|  |  |
| --- | --- |
| Герб  | Желек  |

 |
| Өлкө |  АКШ
 |
| Урааны |
Esto Perpetua («Дайыма болот»)
 |
| Лакап аты |
«Акак таштар штаты»
 |
| Штат ыры |
Here We Have Idaho
 |
| Статусу |
Штат
 |
| Административдик борбор |
Бойсе
 |
| Ири шаары |
Бойсе
 |
| Ири шаарлары |
Айдахо-Фолс Нампа Покателло Меридиан
 |
| Негизделген күнү |
1890-жыл 3-июль
 |
| Губернатор |
Брэд Литтл
 |
| Вице-губернатор |
Женис Макгичин
 |
| Сенаторлору |
Майк Крейпо Жим Риш
 |
| Расмий тили |
англис тили (расмий тили жок)
 |
| Калкы (37)  |
1,964,727 (37-орунда)
 |
| Жыштыгы |
23,63 адам/км² (44-орунда)
 |
| Аянты |
216,444 км² (11- орунда)
 |
| Деңиз денгээлинен бийиктиги  • Бийик чекити  • Орточо бийиктиги  • Эң төмөнкү чекити |  3,859 м  1,520 м  217 м
 |
| Тууралыгы |
771 км
 |
| Узундук |
449 км
 |
|  |
| Убакыт аралыгы |
UTC−08:00/UTC−07:00 жайкысын UTC−07:00/UTC−06:00
 |
| Аббревиатурасы |
ID
 |
| Коду ISO 3166-2 |
US-ID
 |
| Интернет-домени |
.us
 |
| Расмий сайты |
|  **Айдахо Уикиказынада** |
|  |

**Айдахо** (англ. *Idaho*) — АКШнын түндүк-батышындагы штат. Административдик борбору — Бойсе шаары.

## Дагы караңыз

* АКШ административдик-аймактык түзүлүшү
* АКШ штаттарынын тизмеси

## Булактар

## Тышкы шилтемелер

* Штаттын расмий сайты.
# Атеизм

**Атеизм** (а... ж-а гр. theos - кудай, б.а. кудайсыз) - табияттан тышкары күчтөрдү, диний түшүнүктөрдү ж-а Кудайды танган көз караш. Атеисттик көз караштагы ой-пикирлер алгач байыркы доордо эле Кытай, Индияда, кийин грек полисинин расмий динин тануу иретинде атеизм түшүнүгү пайда болгон ж-а ошол учурдан тартып материалдык философия м-н тыгыз байланышта өнүккөн. Европада Ренессанс доорунда атеизм кайрадан күч алган. 17-18-кылымдын агартуучулары башкалардан айырмаланып, атеист болушкан эмес, ал турсун атеизмди сындашкан. Ошол эле учурда алар салттуу христиандык ишенимди да сынга алуу м-н атеисттик маанайдын жогорулашына шарт түзүшкөн.

19-кылымда Атеизмдин өзгөчө гүлдөп өскөн мезгили болгон. Бул учурда ал бир катар идеологиялардын, а. и. өзгөчө социализмдин ажырагыс бөлүгүнө айланып, немец ойчулу К. Маркстын окуусун улантуучулар тарабынан «илимий атеизмдин» теориясы иштелип чыккан. Октябрь Революциясынын жеңишинен кийин, 1917-жылдан тартып, алгач Советтик Россиянын чиркөөлөрүн, бара-бара жалпы эле СССРдин курамындагы республикалардын аймактарындагы бардык диний мекемелерди (мечит, медресе, тайынуу жайлары ж.б.) куугунтуктоонун теориялык базасына айланган. Батыш өлкөлөрүндө ошол мезгилде анчалык курч мүнөзгө ээ болбогон философиялык атеизм тараган. 20-кылымда атеизмдин ордуна бара-бара агностицизм бир кыйла кеңири тарай баштады. Агностиктер табияттан тышкары күчтөрдү танууга да, таанууга да негиз жок деп санашат. СССР ыдырап, анын курамындагы республикалар, а. и. КР да көз каранды эместикке жетишкенден кийин атеисттик көз караштар бир топ солгундап, диндик куугунтоолор токтотулган. Өлкөнүн баш мыйзамы - КРнын Конституциясында: ар адамга дин тутууга, расымдарга, диний ж-а атеисттик ишке эркиндик кепилденет. Ар бир адам ар кандай динди эркин тутууга же эч бир динди тутпай коюуга, диний же атеисттик ынанымдарды тандоого, аларга ээ болууга же таркатууга укуктуу (16-статья, 11-пункт) деп белгиленген.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
# Жети жылдык согуш (1756–63)

**Жети жылдык согуш (1756–63)** – Борбордук Европада үстөмдүгүн орнотуу үчүн европа өлкөлөрүнүн ортосундагы ири конфликт.
Бир тарабында Орусия, Австрия, Франция, Испания, Швеция, Саксония, экинчи жагында Пруссия, Улуу Британия, Португалия жана герман мамлекеттери (Гессен-Кассель, Брауншвейг, Шаумбург-Липпе, Саксен-Гота) ортосундагы согуш. 1756-ж. Пруссиянын Саксонияга басып кириши менен согуш башталган. Ал Түндүк Америка жана Ост-Индиядагы колониялар үчүн англия-франциялык карама-каршылыктардын курчушунан, Австрия, Франция, Россиянын кызыкчылыктары менен Пруссиянын агрессиячыл саясатынын кагылышынан келип чыккан. 1757-ж. Росбах менен Лейтендин жанында Фридрих IIнин (пруссиялык) армиясынын жеңиштери россиялык-австриялык аскерлердин Кунерсдорф салгылашындагы (1759) жеңиши менен жокко чыгарылган. 1761-ж. колонияларда жана деңизде айыгышкан салгылашуулар жүрүп, Пруссия кыйроого жакындап калган, бирок 1762-ж. Россиянын жаңы падышасы Пётр III аны менен союз түзгөн. 1763-ж. Австрия, Саксония менен болгон Губерту­сбург тынчтык келишими боюнча Пруссия Силезияны өзүнө караткан. Париж тынчтык келишими (1763) боюнча Канада, Чыгыш Луизиана, Индиядагы франциялык ээликтердин көп бөлүгү Улуу Британияга өткөн, ошондой эле Англия Испаниядан Флориданы тартып алган. Жети жылдык согуштун башкы жыйынтыгы – колониялык ээликтер жана соодадагы биринчилик үчүн күрөштө Улуу Британиянын Франциянын үстүнөн жеңишке жетиши болгон.

## Колдонулган адабияттар

“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
# Уй

Уй.
**Уй** - сүт эмүүчүлөрдүн көңдөй мүйүздүүлөр тукумундагы кепшөөчү үй жаныбары (бодо).

Азыркы Уйдун түпкү теги - тур. Краниология белгилерине карата Уйлар 4 түргө бөлүнөт:

1. талаа жана түзөң зонада асыралуучу Европа Уйлары - узун (шаа) мүйүздүү (холмогор, ярославль, Tama, голанд, абердин-ангус, украина кашка ую ж. б. породадагы Уйлар);
2. тоо жана талаа зонасында асыралуучу Европа Уйлары - кыска (мукур) мүйүздүү ( кострома, швиц, жерси, ангельн ж. б. породадагы Уйлар);
3. Борбордук Азия Уйлары (калмак, моңгол, кыргыз, казак уйлары ж. б.);
4. Түштүк Азия менен Түндүк Африкада асыралуучу өркөчтүү Уй (зебу).

Уйдун экстерьери (сырткы түзүлүшү) андан алынуучу азыкка жараша болот. Сүт багытындагы Уйдун дене түзүлүшү узун, териси жука жана жумшак, моюну узун, желини чоңураак келет. Эт багытындагы Уйдун дене түзүлүшү болук, буту менен моюну кыска, желини анча чоң эмес, булчуңдуу, териси калың. Уйдун инектери 20 жылдай, букасы 15-20 жыл жашайт. Саан Уйлар 9-12 жыл сүт берет. Уй физиол. жактан 5 жашка (кеч жетилүүчү породадагылары 6-7 жашка) чейин жетилет. Кунажындар 16-20, букачалар 15-18 айлыгында куутка кошулат. Инектер музоону орт. эсеп менен 285 күн көтөрөт. Уй адатта жалкы тууйт. Эгиз туугандары сейрек учурайт. Жаңы туулган музоонун салмагы 18-45 кг, кээси 60 кгга жетет. Эркек музоонун салм. ургаачысына караганда 1-3 кгга оор болот. Жетилген инектин тирүүлөй салм. 250-300 кг (эң чону 1000 кг), букалары 300-400 кг (эң чоңу 1600 кг).

Уй сүт жана эт алуу үчүн багылат. Сүт багытындагы Уйдун ар биринен орт. эсеп менен жылына 35004000 кг сүт саалат. Эт породасындагы Уйлар сүттү аз берет. Алардан жылына 100-1500 кг сүт саалат. Атайын чыгарылган эт багытындагы Уйлар этти көп берет. Алар тез семирип, жакшы бордолот, эти сапаттуу болот. 1,5-2 жаштагы кунан торпоктордун салм. 400-550 кгга жетет. Орт. семиздиктеги чоң Уйдан 60% сулп эт, 10% май, 17% сөөк чыгат. Уйдан сүт менен эттен тышкары тери сырьесу алынат, сөөгүнөн тоюттук сөөк уну даярдалат ж. б. Уй дүйнөнүн бардык өлкөлөрүндө өстүрүлөт. Кыргызстанда негизинен ала-тоо, олуя-ата уйлары асыралат. Уйдун негизги ылаңдары: бруцеллёз, туберкулёз, сибирь кулганасы, шарп, селейме, лептоспироз, листериоз, туляремия, чума, финноз, фасцилез ж. б.

## Колдонулган адабияттар

* «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
# Жек самурай

**"Жек самурай"** (англ. *Samurai Jack*) – Женнди Тартаковскинин Cartoon Network каналына арналган америкалык укмуш окуялуу мультсериалы. Мультсериалда "Жек" аттуу самурай кылымдар аралап Аку аттуу эзүүчү жин башкарган кайгылуу келечекке жөнөтүлөт. Жек артка кайтууга жана Аку бүткүл дүйнөнү колго түшүрүүсүнөн мурда аны жеңүүгө тырышат. Мультсериалдын бетачары 2001-жылдын 10-августунда "Мультфильмдин бетачары" (англ. *The Premiere Movie*) аталышындагы телевизиондук мультфильм учурунда өткөн, ал эми 2004-жылдын 25-сентябрда окуя аягына чыкпай төртүнчү сезону менен токтогон. Мультсериалдын өндүрүүсү он эки жылдан кийин кайрадан жандандырылган, натыйжада "Жек самурай" бешинчи сезону менен аяктаган. Бешинчи сезонунун бетачары Adult Swim блоктун Toonami каналында 2017-жылдын 11-мартында өткөн, 2017-жылдын 20-майында сериялар аягына чыккан.

Тартаковски мультсериалдын баардык эпизоддорун башка аниматорлор менен бирге (адатта) жетектеген. "Жек самурай" сынчылар тарабынан жогору бааланып төрт Primetime Emmy Awards сыйлыгына ээ болгон, алардын ичине Outstanding Animated Program, алты "Энни" сыйлыгы жана OIAF Award сыйлыгы кирет.

"Жек самурай" (англ. *Samurai Jack*) – Женнди Тартаковскинин Cartoon Network каналына арналган америкалык укмуш окуялуу мультсериалы. Мультсериалда "Жек" аттуу самурай кылымдар аралап Аку аттуу эзүүчү жин башкарган кайгылуу келечекке жөнөтүлөт. Жек артка кайтууга жана Аку бүткүл дүйнөнү колго түшүрүүсүнөн мурда аны жеңүүгө тырышат. Мультсериалдын бетачары 2001-жылдын 10-августунда "Мультфильмдин бетачары" (англ. *The Premiere Movie*) аталышындагы телевизиондук мультфильм учурунда өткөн, ал эми 2004-жылдын 25-сентябрда окуя аягына чыкпай төртүнчү сезону менен токтогон. Мультсериалдын өндүрүүсү он эки жылдан кийин кайрадан жандандырылган, натыйжада "Жек самурай" бешинчи сезону менен аяктаган. Бешинчи сезонунун бетачары Adult Swim блоктун Toonami каналында 2017-жылдын 11-мартында өткөн, 2017-жылдын 20-майында сериялар аягына чыккан.

Тартаковски мультсериалдын баардык эпизоддорун башка аниматорлор менен бирге (адатта) жетектеген. "Жек самурай" сынчылар тарабынан жогору бааланып төрт Primetime Emmy Awards сыйлыгына ээ болгон, алардын ичине Outstanding Animated Program, алты "Энни" сыйлыгы жана OIAF Award сыйлыгы кирет.

## Сюжети

## Эпизоддор тизмеси

## Каармандары

## Шилтемелер
# Полиция

**Полиция** — 1) айрым мамлекеттердеги көзөмөлдөө органдарынын өзгөчө системасы. Мамлекет ичинде тартипти жөнгө салып, мамлекетке душмандык иштерди жасагандарды, мыйзам бузгандарды тартипке салуучу орган; 2) аскер полициясы – айрым мамлекеттердин (АКШ, Улуу Британия ж. б.) куралдуу күчтөрүнүн кургактагы аскерлеринде жолдогу кыймылды көзөмөлдөөчү кызмат; дезертирлерди кармоону, кылмыштарды тергөөнү ж. б. ишке ашырат; 3) «Полиция» термини айрым өлкөлөрдө милиция аткарган функцияларды аткаруучу органдарды атоо үчүн да колдонулат.

## Булактар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9