Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Хазарлар

**Хазарлар** – түрк тилинде сүйлөгөн көчмөн уруулар. Чыгыш Европага хунндардын толкуну (4-кылым) менен барышкан. 6-кылымдын 60-жылдары Түрк кагандыгына баш ийишкен. 7-кылымдын ортосунда хазарлар кагандыгы калыптанып, 965-жылга чейин өкүм сүргөн. Хазарлар кагандыгы талкаланган соң, өлкөнүн калкы башка түрк тектүү элдердин курамдарына жуурулуп кетишкен. 9-кылымда хазарлар иудаизм динин кабыл алышып, ал мамлекеттик дин катары жарыяланган. Иудаизмди тутунган караимдерди Хазарлардын урпактары деген жоромолдор бар. Гедиминдин тушунда Крымдан Литвага көчүрүлгөн караимдер ушул тапта Литва, Польша, Израилде жашашат.

## Колдонулган адабият

“Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия” Бишкек 2003.

“Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору”

“И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик Педагогикалык университети”

“Башкы ред. Ү.А.Асанов, жооптуу ред. А.А. Асанканов”.

“Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н Өмүрбеков”

## Интернеттик шилтемелер
# Куликов салгылашы (1380)

**Куликов салгылашы (1380)** — Владимир жана Москванын улуу князы Дмитрий Иванович жетектеген орус аскерлери менен Мамай башында турган моңгол-татарлардын 1380-жылы Куликов талаасында салгылашуусу. Мамай Рустун Алтын Ордого көз карандылыгын күчөтүү үчүн 100—150 миңдей кол курап, Литванын, Рязандын улуу княздары менен союздашып, орустарга каршы жортуулга чыккан. Муну уккан Дмитрий Иванович 8-сентябрда резерв полкторун Дондун сол жээгиндеги Куликов талаасына жайгаштырган. Салгылаш Пересвет жана Челубей баатырлардын жекече сайышы менен башталып, андан экөө тең каза болгон. Адегенде ийгиликке татарлар жеткен, бирок Боброк-Волынец жана Владимир Андреевич жетектеген буктурмадагы орус аскерлеринин чабуулга өтүшү менен Мамайдын аскерлери жеңилген. Куликов салгылашы Алтын Ордонун кулашын тездетип, орус мамлекетин түзүүдө Москва княздыгынын ролун күчөткөн. Душманды Куликов салгылашында женген үчүн "Донской" атка конгон.
1850-жылы Кызыл-Дөбөгө Дмитрий Донскойго мамы түрүндөгү эстелик тургузулган. 1996-жылы «Куликов талаасы» аскердик-тарыхый жана жаратылыш музей-коругу уюшулган.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
# Керенский Александр Фёдорович

**Керенский Александр Фёдорович** [22. 4 (4. 5). 1881, Россия империясы, Симбирск шаары – 11. 6. 1970, АКШ, Нью-Йорк шаары, сөөгү Лондонго коюлган] – орус саясий ишмери. Мамлекеттик 4-думанын депутаты (1912–17). Февраль революциясынан кийин (1917) Петроград кеңешмесинин төрагасы, 1917-ж. март айынан эсер. А. Керенский. Убактылуу өкмөттүн курамында юстиция министри (1917, март–май), аскер жана деңиз министри (май–сентябрь), 8 (21)-июлдан министр-төрага, 30-августтан (12-сентябрь) жогорку башкы командачы. 1917-жылдагы Июнь чабуулунун, 1917-жылдагы Июль күндөрүндө жумушчулар жана солдаттарды жазалоонун, большевиктер партиясын куугунтуктоонун демилгечиси. Петрограддагы Октябрь куралдуу көтөрүлүш күндөрүндө [25-октябрь (7-ноябрь)] Керенский-Краснов козголоңуна (1917) жетекчилик кылып, ал талкаланган соң [1(14)-ноябрь], Донго качкан. 1918-ж. Францияга эмиграцияга кетип, 1940-жылдан АКШда жашаган. Мемуарлардын, саясий изилдөөлөрдүн автору. Россиянын 1917-жылдагы саясий тарыхы боюнча маанилүү документтерди камтыган Орус Убактылуу өкмөтү, 1917: Документтер («Русское Временное правительство», 1917: Документы, vol. 1–3, 1961) жыйнагын чыгарган (америкалык тарыхчы Р. П. Браудер менен бирге), аны түзүүдө өзүнүн ишмердигинин ыңгайсыз жактарын чагылдырган документтерди жыйнакка киргизбей койгон. Чыг.: Русская революция, 1917. М., 2005; Дневник политика: революция началась. Издалека. Дело Корнилова. М., 2007.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9