Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сепартизм

**Сепартизм** (лат. separo - бөлө- мүн, ажыратам) –

* 1) өзүнчө бөлүнүүгө аракеттенүү;
* 2) көп улуттуу мамлекеттерде аз сандуу улуттардын мамлекеттен бөлүнүп, өзүнчө мамлекет же АО болууга умтулушу.

Сепартизмдин улуттук-боштондук кыймылдан айырмасы - массалык кыймыл болбостон, белгилүү чөйрөнүн кызыкчылыгын чагылдыргандыгында.

## Колдонулган адабияттар

Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
# Экологиялык терроризм

**Экологиялык терроризм** (экотерроризм, экотаж = экология+саботаж)" - анын эки айрымдуу мааниси бар термин:

* Энбексиз мекен-жайдын бүтүрүүлөрүн кароол (экоцид).
* *жаныбарлардын укуктары* жана аларды боштондукка чыгаруу үчүн күрөшкөн топтордун жана адамдардын, ошондой эле ар кандай «жашылдардын» (энвайронменталистов) радикалдуу аракеттери;

### Унабомбердин Аракеттери

бомбалар климаттын өзгөрүшүнө салым кошкон адамдар үчүн
Унабомбер (анг. Unabomber) деген ат менен белгилүү Теодор Качински 1978-1995-жылдары Америкада почта жардырууларын жасаган. Ал жардыруучу заттарды колдонуп, үч адамды өлтүрүп, 20дан ашуун адамды жарадар кылган. Качинский 1996-жылы түрмөдө отурган. Анын мотивдери жана философиясы **Унабомбердик манифест** деген макаласында баяндалган, анда ал өнөр *индустрал революциясын* жана анын *коомдогу деградациясын сындаган*.

## Айлана-чөйрөнү жасалма булгоо

Аскердик көз карашта экологиялык терроризм – бул экологияга зыян келтирүү максатында душмандын айлана-чөйрөсүн атайылап булгаган аракеттер. Мындай аракеттер оор кесепеттерге алып келиши мүмкүн. Тактап айтканда, Украинага басып киргенде Каховка СЭЧи талкаланып, анын кесепетинен Кара деңиз аймагынын бүтүндөй экосистемасы бузулган.

## Булактар
# Контрреволюция

**Контрреволюция** – революцияга тикеден-тике каршы турган процесс; кулаган (же кулай турган) таптын социалдык революцияга каршы жасаган аракети. Контрреволюция күнү бүткөн коомдук жана мамлекеттик түзүлүштү сактоого же кайра орнотууга багытталат. Айрым учурда революция Контрреволюциядан жеңилип да калат (мисалы, Германиядагы 1848–49-жылдардагы революция, 1871-жылкы Париж Коммунасы ж. б.). Эгер айыгышкан күрөштүн натыйжасында реакциячыл күчтөр талкаланса, революция толук жеңишке жетишет (Улуу Октябрь социалисттик революциясы, Куба революциясы ж. б.). Контрреволюция – коомдук жана мамлекеттик түзүлүштү жаңыртуу же сактап калуу жана согуш аракеттери менен революциянын жүрүшүн, жыйынтыктарын артка буруу же жок кылууга багытталган күрөш. Көптөгөн революциялык теориялар боюнча Контрреволюциянын же реакциянын күчтөрү кайсы чет өлкөлүк мамлекеттин таасиринде болсо, анын жардамы менен кайра бийликке келиши мүмкүндүк Контрреволюциянын куралдуу каршылык, жарандык согуш, кутум ж. б. формалары болот.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9