Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Айлана (математика)

Айлана жана анын борбору
**Айлана** — борбор деп аталуучу кандайдыр бир О чекиттен бардык чекиттери бирдей алыстыкта жаткан тегиздиктеги (жалпак) туюк ийри сызык. Айлананын ар бир чекитинен О борборуна чейинки аралык — радиус, айлананын эки чекити аркылуу өтүүчү түз сызык — кесүүчү, ал эми айлананын ар кандай эки чекитин туташтыруучу кесинди — хорда, борбору аркылуу өтүүчү хорда — диаметр, хорда менен чектелген айлананын бөлүгү жаа деп аталат. Айлананын узундугунун өз диаметрине болгон катышы ар кандай айланалар үчүн турактуу чоңдук болот. Ал C/D= π =3,14159... саны менен туюнтулат. [[Декарттык координаталар системасы|Декарттык координаталар системасында]] борбору (а, b) чекити болгон R радиустуу айлананын теңдемеси (х - а)2+ (у - b)2=R2 борбору (0, 0) чекити болсо x2 +у2 = R2 түрүндө жазылат. Айлана — экинчи тартиптеги сызык. Тегиздиктин айлана менен чектелген бөлүгү тегерек деп аталат.

## Колдонулган адабият

* Математика: энциклопедиялык окуу куралы/ Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, - 2004