Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 21 февраль

|  |
| --- |
|  ← **февраль** → |
| Дш | Шш | Шр | Бш | Жм | Иш | Жк |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 2026-ж. |

**21-февраль** — Григорий календары боюнча 52-күнү, жылдын аягына чейин 313 (толук жылда 365) күн бар.

## Майрамдар

*Ошондой эле караңыз: Категория:21-Февраль майрамдары*
* ЮНЕСКО, — Эл аралык эне тил күнү.
* Беларусь, — Жерге жайгаштыруу ишчилеринин жана картографиялык-геодезиялык кызматынын күнү.
* Франция, — Француз каршылыгынан, согуш учурунда курман болгон чет өлкөлүк катышуучуларды. Эскерүү күнү.

## Окуялар

*Ошондой эле караңыз: Категория:21-Февраль окуялары*
### **Кыргызстанда**

### **Дүйнөдө 1613 — Земск собору падышалык такка Михаил Федорович Романовду отургузуп, Орусия мамлекетинде Романовдордун династиясы ойногон.
* 1913 — Верден операциясы башталган.Немис аскерлеринин чабуулунан чыккан салгылаш "эт туурагыч" аталып, Германия 600 миң, Франция 358 миң чамалуу жоокерин жоготкон.
* 1973 — Израилдин Аба аскер күчтөрү Синай жарым аралынын асманында ливиялык жүргүнчүлөрдү ташуучу Боинг-727 учагын атып түшүргөн. Натыйжада 108 адам каза болгон.

## Төрөлгөндөр

*Ошондой эле караңыз: Категория:21-Февраль күнү төрөлгөндөр*
### **Кыргызстанда 1991 — Аида Макамбаева, ырчы

### **Дүйнөдө 1856 — Нидерландык архитектор Хендрик Петрюс Берлаге (өлг.1934).

* 1892 — Америкалык психолог Хэрри Стэк Салливан туулган.
* 1924 — Зимбабвенин президенти Роберт Мугабе.
* 1946 — Англиялык актёр, режиссёр Алан Рикман.
* 1957 — Орусиянын Эл артисти Николай Расторгуев.
* 1978 — Индиялык актриса Смита Бансал.
* 1979 — Америкалык актриса жана ырчы Женнифер Лав Хьюитт.

## Каза болгондор

*Ошондой эле караңыз: Категория:21-Февраль күнү өлгөндөр*
### **Кыргызстанда**

### **Дүйнөдө 1677 — Голландиялык философ Бенедикт Спиноза.
* 1919 — Ооганстандын Эмири Хабибулла хан өлтүрүлгөн.
* 1926 — Жогорку өткөрүүчүлүк көрүнүшүн ачкан Голландиялык физик жана химик Хейке Камерлинг-Оннес.

## Эскертүүлөр
# Обочолонтуучу тилдер

**Обочолонтуучу тилдер** - сез өзгөртүүчү жанa сөз жасоочу мүчөлөр жалганбаган тилдер.

* Мис., Вьетнам, япон, тибет, бирма тилдери. Обочолонтуучу тилдерде сүйлөмдөгү сөздөр өз ара синтаксистик жол (сөздөрдүн орун тартиби, интонация, ритм жанa жардамчы сөздөр) аркылуу байланышат.
* Обочолонтуучу тилдер уңгунун бир муундуу келиши, муунда муз. тондун болушу, бардык сөздердү сөз түркүмдорүнө ажыратууга мүмкүн эместиги, б. а. бир эле сөздүн ар түрдүү граммат. милдет аткара тургандыгы менен мүнөздөлөт.
* Бул типтеги тилдердин айрым элементтери инди-европа, түрк, финн-угор тилдеринде да бар.

## Колдонулган адабияттар

Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
# Адабий тил

**Адабий тил** ― белгилүү бир адабий нормага салынган жалпы элдик тилдин жогорку формасы. Адабий тил айтылышы жана жазылышы такталып, жалпыга бирдей кодификацияланат жана стилдик жактан кеңири жиктелип, оозеки жана жазуу түрүндө колдонулат. Ал коомдук жана функционалдык статусу боюнча улуттук тилдин калган формалары говор, диалектилерден кескин айырмаланып, белгилүү даражада регламенттелген мүнөзгө ээ коомдук-социалдык жана тарыхый-маданий кубулуш болуп саналат. Адабий тилдин жаралышы, өнүгүшү жана калыптанышы коомдун жалпы өнүгүшүнө жана ошол элдин жалпы маданиятынын деңгээлине жараша аныкталат. Адабий тил бир нече диалектинин базасында, жалпы элдик, улуттук жана мамлекеттик тилдин негизги формасы. Кыргыз адабий тили кыргыз тилинин жалпы элге орток белгилеринин негизинде Октябрь революциясына чейин эле алгач оозеки, кийин жазма формада жаралган. Кыргыз адабий тилинин өнүгүү, калыптануу процесси уланууда.

Адабий тил жазма жана оозеки түргө бөлүнөт. Жазма түрүнүн ченемдери басма сөздө: газета, журнал, китеп жана башка колдонуу менен орфографиялык, пунктуациялык эрежелер аркылуу белгиленип, оозеки сүйлөө ченемдери окуу жайларындагы лекцияларда, радио, театрда, теле көрсөтүүлөрдө жана башка сүйлөнүп, орфоэпиялык эрежелер аркылуу жөнгө салынат.
Адабий тилдин калыптанышында көркөм адабияттын, асыресе көркөм сөз чеберлеринин ролу чоң.
Жазма түрүнүн ченемдери, гезит, журнал, китеп жана башка басма сөздө колдонуу менен орфографиялык, пунктуациялык эрежелер аркылуу жазылат; ошондой эле анын оозеки сүйлөө эрежелери окуу жайларындагы лекцияларда, радиоберүүлөрдө, театрда, телекөрсөтүүлөрдө жана башка учурларда сүйлөнүп, орфоэпиялык эрежелер аркылуу жөнгө салынат.

## Булактарга шилтемелер

* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
# Цензура

Цензура
**Цензура** — мамлекеттик кызыкчылыкка ылайык басмага сунуш кылынган чыгармаларга кароо жүргүзүү темасы.

Батыш Европада цензура XV кылымда, Орусияда XVII кылымдын башында пайда болгон. Мындай кароо улам Октябрь революциясына чейин көптөгөн коомдук турмуштун ар кандай жактарын сынга алган чыгармалар цензура тарабынан чыгарылбай, өтө кыйынчылыктар менен гана элдин айрым бөлүктөрүнө жетип турган.

## Булак

* Цензура.  KyrgyzInfo.ru. Текшерилген күнү 10 -август (баш оона) 2021. Түп булактан архивделген күнү 22 -сентябрь (аяк оона) 2021.
# Жаз, жай, күз, кыш... жана жаз

**"Жаз, жай, күз, кыш... жана жаз"** (англ. *Spring, Summer, Fall, Winter... and Spring*, орус. Весна, лето, осень, зима… и снова весна) - 2003-жылы Ким Ки Дук тарткан түштүк кореялык тасма. Андагы окуя эч ким тийбеген токойдогу көлдүн үстүндө жайгашкан буддист ибадатканасында өтөт. Тасма кичинекейинен картайган убакка чейин ар кандай жашоо мезгилдерин башынан өткөргөн буддист кечилдин жашоосун чагылдырат.

Тасмада тартылгандар: Су О Ёң, Ким Юң Мин, Со Же Кюң жана Ким Жоң-Хо. Тасманын режиссёру баш каармандын жашоосунун картайган абалын аткарат. Бул ойго салган тасма, анын мурунку оройлукту жана аялдарды жек көрүү сезимдерин чагылдырган тасмаларынын сынга алынышынан кийин, алардан абдан айырмалангандыгы белгиленген. Тасма 2004-жылы Кошмо Штаттарда "Sony Pictures Classics" тарабынан субтитрлүү форматта чыгарылган.

## Сюжети

## Тартылгандар

## Шилтемелер
# Алты күндүк согуш

Алты күндүк согуш.
**Алты күндүк согуш** - 1967-жылы 5-июнь күнү Израиль менен үч арап мамлекети - Египет, Сирия жана Иорданиянын ортосунда башталып, 10-июнь күнү жарашуу жолу менен аяктаган согуш.

Мындан мурда 1956-жылы октябрь айында болуп өткөн кагылыштан кийин бул чөйрөдөгү көп жылдардан берки курчуган абал эки тараптын аскердик күчтөрүн кубаттандыруу, лидерлердин опузалаган жана көкүткөн сөздөрү, мындан сырткары Израиль менен Египеттин ортосундагы Казат жери деп аталган 23 Ак деңиздин жээгиндеги маанилүү жерден Египеттин каалоосу боюнча БУУнун аскерлеринин артка чегинүүсү согуштун чыгышына себепкер болгон.

Алты күндүк согуш (7-8-июнь).
1967-жылдын июнь айынын башында башталар башталбас болуп турган согуш жогорудагы себептерден улам 5-июнь күнү расмий түрдө башталган. Согуш учурунда Израиль абада үстөмдүк кылып, душман тараптын аба күчтөрүн бүлгүнгө учураткан. Жер бетинде да Израиль аба күчтөрүнө таянып, үстөмдүк кылган. Жыйынтыгында Израиль Египеттен Синай жарым аралын алып, Суэц каналынын чыгыш тарабын каратып алган. Мындан сырткары Акабе булуңунун кире беришин өзүнө камтыган Шарлм Эл-Шейхтин тегерегин да ээлеп алган. Андан кийин Израиль Сирия фронтундагы өз аймагынын бир бөлүгүн ичине камтыган
Голан дөбөлөрүн алып, мындан сырткары Иорданиядагы Шерия дарыясынын батышында жайгашкан түшүмдүү жерлерди жана Куддус шаарынын өз карамагына кирбеген тарабын өзүнө каратып алган.

Бул согушта Египет менен Сириянын колундагы көп сандаган советтик курал-жарактар жараксыз абалга келген. Айрыкча Израиль тарабынан тартылып алынган чөлкөм аянты боюнча Израилдин ээлеп турган аянтынан алда канча чоң болгон. Бул абалга карата БУУнун Коопсуздук Кеңеши 1967- жылдын ноябрь айында 242-номердүү чечимин кабыл алган жана мында Израилди айыптап, тартып алган аймакты бошотуп берүүсүн талап кылган. Арап өлкөлөрүн болсо Израилди мамлекет катары таанууга мажбурлаган. Израиль жогорудагы БУУ тарабынан кабыл алынган чечимге баш ийбестен, басып алган жерлерге калкын жайгаштыра баштаган болчу. Бул абал 1973-жылдын октябрь айындагы жаңы согуш отунун тутанышына себепкер болгон. Түркия жерлердин күч колдонуп тартылып алынышына каршы болуп, Коопсуздук Кеңешинин 242-номердүү чечиминин ишке ашырылышынын жактаган.

## Колдонулган адабияттар

* Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9

## Тышкы шилтемелер

* The Photograph: A Search for June 1967 Archived 2020-05-25 at the Wayback Machine.
* The three soldiers – background to that photograph Archived 2008-05-27 at the Wayback Machine
* Six Day War Personal recollections & Timeline Archived 2008-05-26 at the Wayback Machine
# Бүткүл дүйнөлүк банк

**Дүйнөлүк банк** – БУУнун адистештирилген мекемелеринин бири: Эл аралык кайра куруу жана өнүктүрүү банкы (ЭКӨБ), Эл аралык каржы корпорациясы (ЭКК), Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы (ЭӨА), Көп тараптуу инвестициялык кепилдиктер боюнча агенттиги (КТИК), Эл аралык инвестициялык талаштарды жөнгө салуу боюнча борбор (ЭИЖСБ) кирет.

## Колдонулган адабияттар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Температура

Термометр (-17°C).
**Температура** (латынча temperatura – нормалдуу абал) – макроскопиялык системанын термод. тең салмактуулук абалын мүнөздөөчү скалярдык физикалык чоңдук. Мындай абалдагы обочолонгон (изоляцияланган) системанын бардык бөлүгүндө Температура бирдей. Тең салмактуу шартта Температура нерсенин бөлүкчөсүнүн орточо кинетикалык энергиясына пропорциялаш болот. Температура төмөнкүлөрдү аныктайт: системаны түзгөн бөлүкчөлөрдүн энергия денгээли (к. Больцман статистикасы) жана ылдамдыктары (к. Максвелл бөлүштүрүүсү) боюнча бөлүштүрүлүшүн, заттын иондошуу даражасын, нурлануунун спектрдик тыгыздыгын, нурлануунун толук көлөмдүк тыгыздыгын ж. б. Жалпысынан температура нерсенин энергиясынан (Е) энтропия (S) боюнча алынган туундуга барабар: мындай ыкма менен аныкталган Температура абсолюттук же термодинамикалык температура деп аталат. Бирдиги – кельвин (К). Температураны өлчөөчү курал термометр деп аталат. Температура Цельций, Келъвин, Фаренгейт шкалаларында мүнөздөлөт.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9
# Жөргөмүш адам (тасма, 2002)

**Жөргөмүш адам** (англ. *Spider-Man*, орус. Человек-паук) - 2002-жылы Сэм Раими тарткан америкалык баатырдык тасма. Тасма "Marvel" комикстеринин ошол аттагы каарманына негизделген. Анда Нү-Йорк шаарында жашаган мектеп окуучусу жана кинонун баш каарманы Питер Паркердин (Тоби Магуайр) жөргөмүш сыяктуу укмуштуу күчтөрүн өркүндөтүү менен шаардагы кылмыштуулукка каршы күрөшкөндүгүн баяндайт. "Жөргөмүш адам"- тасмасында Питердин сүйүктүүсү Мери Жейн Уотсондун ролун Кирстен Данст, Уиллием Дефо- Норман Осборн/ Грин Гоблинин ролун, Розмари Харрис жана Клифф Робертсон "Мэй эже" жана "Бэн аганын" ролдорун, Жеймс Франко анын эң жакын досу Гарри Осборндун ролун аткарышкан.

"Жөргөмүш адам"- 2002-жылы, 30-апрелде Филиппинде алгачкы жолу көрсөтүлүп, АКШда 2002-жылы, 3-майда көрсөтүүгө чыгарылган. Тасма сын-пикир жагынан да киреше жагынан да ийгиликке жеткен. Дүйнө жүзү боюнча 821.7 миллион АКШ долларын табуу менен, тасма 2002-жылдын эң кирешелүү тасмаларынын арасында үчүнчү орунду ээлеп, дүйнө жүзү боюнча эң кирешелүү тасмалардын арасында 56-орунду ээлеген(чыккан жылы 7 орунда болгон).

75- Оскар тапшыруу аземинде "Мыкты визуалдык эффект" жана "Мыкты үн монтажы" наамдарына көрсөтүлгөн. Тасманын дүңгүрөгөн ийгилигинен соң, "Columbia Pictures" жана "Marvel" киностудиялары тасманын кийинки бөлүмдөрү 2004-жылы "Жөргөмүш адам 2" жана 2007-жылы "Жөргөмүш адам-3" тасмаларын тартып чыгарышкан.

## Сюжети

## Тартылгандар

## Шилтемелер
# Баш тартуу синдрому

**Баш тартуу синдрому** (жаргондук аталышы — ломка) — бул организмдин узак убакыт колдонулган психоактивдүү заттарды (мисалы, алкогол, никотин, наркотикалык каражаттар) же дарыларды токтоткондон кийинки реакциясы. Бул абал оору менен коштолгон жана психологиялык жана физикалык белгилердин комплексин камтыйт.

Тамаша тартууну токтоткондон кийин физикалык дискомфортту башынан өткөрүп жаткан адамдын сүрөтү.
## Себептери

Баш тартуу синдрому адамдын организминдеги нейрохимиялык процесстердин бузулушунан келип чыгат. Көп убакыт бою колдонулган психоактивдүү заттар мээнин нейромедиатордук системасын өзгөртөт. Алар токтотулганда, организм көнүп калган өзгөрүүлөргө реакция кылат, натыйжада ар кандай оор симптомдор пайда болот. Баш тартуу синдрому көбүнчө алкоголизм, тамекиге көз карандылык, опиоиддик, кокаиндүү жана амфетаминдик көз карандылыкта байкалат.

> "Саня, жүдө, мен тамеки тарткым келет!" — Арсеңбек Криворотьков
>
>

## Белгилери

Баш тартуу синдромунун белгилери колдонулган заттын түрүнө жараша ар кандай болушу мүмкүн. Негизги белгилер төмөнкүлөр:

Катуу тынчсыздануу, депрессия, ачуулануу

Тер басуу, титирөө, жүрөк кагыштын өзгөрүшү

Кан басымдын көтөрүлүшү же төмөндөшү

Жүрөк айлануу, кусуу, ич өткөк

Булчуң жана муундардын оорушу

Уйкусуздук же түйшүктүү түштөр

Галлюцинациялар жана делирий (айрыкча алкоголдук жана опиоиддик баш тартуу синдромунда)

## Диагностикасы

Баш тартуу синдрому адатта клиникалык белгилердин негизинде диагноз коюлат. Дарыгер бейтаптын тарыхын изилдеп, анын кайсы затка көз каранды экенин жана анын узактыгын тактоо үчүн кошумча тесттерди өткөрүшү мүмкүн. Кээ бир учурларда кан анализи жана башка лабораториялык тесттер колдонулат.

## Дарылоо ыкмалары

Баш тартуу синдромун дарылоо анын оордугуна жана затка көз каранды. Дарылоо төмөнкү ыкмаларды камтышы мүмкүн:

Медикаментоздук терапия – организмдин реакциясын жеңилдетүү үчүн атайын дары-дармектер колдонулат. Мисалы, алкоголдук синдромдо бензодиазепиндер, опиоиддик синдромдо метадон жана бупренорфин колдонулушу мүмкүн.

Психотерапия – адис менен маектешүү психологиялык көз карандылыкты жеңүүгө жардам берет.

Детоксикация – организмден зыяндуу заттарды чыгарып, бейтапты медициналык көзөмөлдө кармоо.

Колдоочу терапия – витаминдерди жана минералдарды колдонуу, организмдин жалпы абалын жакшыртуу.

## Алдын алуу

Баш тартуу синдромун алдын алуу үчүн психоактивдүү заттарды колдонбоо же алардын көз карандылыгын убагында аныктоо маанилүү. Медициналык жардамга эрте кайрылуу, психологиялык колдоо жана ден-соолукка кам көрүү баш тартуу синдромунун пайда болуу тобокелдигин азайтат.

## Жыйынтык

Баш тартуу синдрому организмдин психоактивдүү заттарга же дарыларга болгон көз карандылыгынын натыйжасында пайда болот. Бул абал ден-соолукка олуттуу коркунуч жаратып, кээде медициналык жардамсыз өтө татаалдашышы мүмкүн. Ошондуктан, адистердин көзөмөлүндө дарылануу жана алдын алуу чараларын көрүү маанилүү.

## Булактар
# Уран (химиялык элемент)

"Уран (планета)" менен адаштырбаңыз.

Уран.
**Уран** (химиялык элемент) - (лат. Uranium, **U**) - элементтердин мезгилдик системасынын 7-мезгилинин 10-катарынын III тобундагы радио активдүү элемент.

Актиноиддерге кирет. К. н. 92, ат. м. 238,029. Урандын м. сандары ²²⁸U - ²⁴¹U болгон 14 изотобу белгилүү, алардын ичинен бир кыйла туруктуусу - ²³⁷U. Жер кыртышынын (массасы боюнча) 3-10 4 % ин тузөт. 1789-ж. немис химиги Мартин Генрих Клапрот ачкан, металл түрүндөгү 1841-ж. фр. химиги Эжен Пелиго У. UCl4тү калий менен калыбына келтирүүдөн алган:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

Табиятта Уран отенит, титаниттер, танталониобат ж. б. минералдардын курамында болот. Ак түстөгү, оор металл; б. эрүү t 1572°С; кайноо t 4487°С; бирикмелеринде +3, +4, +5 жана +6 (кээде +2) окистенүү даражаларьш көрсөтөт. Уран кычкылтек менен UO2, UO3, U2O3 оксиддерди, галогендер менен галогениддерди, азот менен 450-700 °Сде U4N7 нитридди, көмүртек менен карбидди, металлдар менен ар түрдүү куймаларды пайда кылат. Уран туз, азот кислоталарында жакшы эрийт, ал эми щелочтор менен реакцияга кирбейт. Урандын (III) валенттүү бирикмелери күчтүү калыбына келтиргич заттар. Уран жана анын бирикмелери АЭСте ядро реактор отуну катары, ошондой эле металлургияда колдонулат.

## Колдонулган адабияттар

* «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
# Чыгыш Азия

**Чыгыш Азия** - Азиядагы табигый аймактардын тобу.

Мелүүн, субтропик жана тропик алкактарында Тынч океанды жээктей 60° түндүк кеңдиктен түштүктү карай жатат. Рельефинде тоолор (Сихотэ-Алинь, Манчжур-Корей, Түштүк Кытай ж. б.) басымдуу. Вулканизм мүнездүү (Камчаткада жана тоо-арал доголорунда ), катуу жер титирөөлөр болуп турат. Климаты муссондук, тайфун болот. Түндүгүндө аралаш жана жазы жалбырактуу, түштүгүндө субтропиктик токой басымдуу. Түздүктөрү айдалып, эл жыш отурукташкан. Чыгыш Азияда Россия менен Кытайдын чыгыш бөлүктөрү, Япония, КЭДР жана Түштүк Корея жайгашкан: кээде Филиппинди да кошот.

## Колдонулган адабияттар

* «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
# Хань династиясы

**Хань династиясы** - б. з. ч. 206 - б. з. 220-ж. Цинь династиясынан кийинки, Үч падышачылык доорунан мурунку Кытайды башкарган императорлор династиясы.

Лю Бан негиздеген. Хань династиясы эки мезгилге бөлүнгөн: Батыш же Алгачкы (Улуу) X. дарыянын (б. з. ч. 206 - б. з. 9) борбору Чанъань жана Чыгыш же Кийинки (Кичи) Хань династиясынын (25-220) борбору Лоян. Баскынчыл согуш жүргүзүп, империянын чек арасын бир кыйла кеңейткен. Орто Азия жана Индия мамлекеттери менен соода мамилелерин түзгөн. Батыш X. д. дыйкандар («Кызыл каштуулар») менен «Жашыл токойдо жашагандардын » көтөрүлүшүнөн (17-27), Чыгыш X. д. 184-204-ж. элдик көтөрүлүштөн («Сары селдечендер» кетөрүлүшү) жана согушчан топтордун күрөшүнөн улам кулаган.

 Хань Империясы.
## Колдонулган адабияттар

* «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
# Улуу жибек жолу

Б.з.ч. 2-1-кылымдарда Улуу жибек жолу Кытай менен Жер ортолук деңизинин аймагын байланыштырып калды.
**Улуу жибек жолу** — б.з.ч. 2-кылымдын ортосунан орто кылымдардын ортосуна чейин өкүм сүргөн эл аралык соода жана маданий-карым катнаш жолунун аталышы.

Бул жол Чыгышта - Кытай, Батышта - Рим жана Византия дөөлөттөрүн, түндүктө - Чыгыш Европаны жана Сибир аймагын, түштүктө - Түндүк Индия аймагын (айрым кылымдарда) баш коштурган.

Кыргызстан аймагы да Улуу жибек жолунун таманында жайгашкан.

Соода кербендери Кыргызстандагы Ош, Өзгөн, Баласагын, Суйаб, Барскан, Кочкор-Башы, Ат-Башы, Тоң сыяктуу орто кылымдардагы шаарлар аркылуу өткөн.

Марко Полонун саякатынын жолнаамасы.
Эне-Сай Кыргыз кагандыгы менен Орто Азиянын бириктирген сода жолу Кыргыз жолу деп аталган.

## Булактар

* Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк: Мектеп окуучулары үчүн. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы Редакциясы, 1990. 113 б.

ISBN 5-89750-028-2

* Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Ф.: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Т.4. 155-157 бб.