Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Чолпон

|  |
| --- |
| **Чолпон**   |
| **Жалпы маалымат** |
|  |
| **Экваториалдык радиусу** | 6051,8 ± 1,0 км |
| **Бетинин аянты (S)** | 4,60×108 км²
0,902 жер аянтынан |
| **Көлөмү (V)** | 9,38×1011 км³
0,857 жер көлөмүнөн |
| **Массасы (m)** | 4,8685×1024 кг
0,815 жер массасынан |
| **Орточо тыгыздыгы (ρ)** | 5,24 г/см³ |
| **Өз огун айлануу убактысы** | 243,0185 күн |
| **Күндү айлануу убактысы** | 224,70069 күн |

**Чолпон** — Күндөн экинчи планета.

Чолпон планетасы өзүнүн чоңдугу боюнча Жерден бир аз гана кичине. М. В. Ломоносов анын атмосферасы Жердин атмосферасына салыштырганда бир кыйла тыгыз деп туура айткан.

Планетанын атмосферасынын 97 %'ын көмүркычкыл газы (СО2), 2 %'ын азот, 0,01 %'ын кычкылтек жана 0,05 %'ын суу буусу түзөт. Атмосферасы Марстыкына окшош. Чолпондун бетинин температурасы 500°С'ге (750 К) чейин жетет. Анын атмосферасынын төмөнкү катмарында жана анын бетинде температуранын жогору болушу, «парник эффектиси» менен түшүндүрүлөт. Күн нурунун энергиясы анын төмөнкү катмарына жутулат да, кайра инфра нур түрүндө нурланып, көчөттөр тигилген парникте жылуулук кармалган сыяктуу, анын атмосферасынын тыгыз катмарында сыртка чыга албай кармалып калат. Натыйжада, планетанын бетинин жана бетине жакын жайгашкан атмосферасынын катмарында жылуулук жогорулайт. Чолпон планетасынын бетинен улам бийиктеген сайын, анын температурасы төмөндөп, стратосферасында суутек газы өкүм сүрөт.

Көптөгөн радиолокациялык байкоо жүргүзүүнүн натыйжасында планетанын радиусу 6052 км, орточо тыгыздыгы 5,24 г/см3'га барабар экендиги аныкталган.

1992-ж. «Магеллан» планеталар аралык автоматтык станциялардын жардамы менен тартылып алынган сүрөттөрдө Чолпон планетасынын бети Жердики сыяктуу жанар тоолордон жана чуңкурчалардан турары белгилүү болгон. Алардын эң бийик жери 25 км, диаметри 90 км'ден ашык. Ал эми чуңкурчалардын диаметри 500 кмге чейин жетет. Планетанын көптөгөн мүнөздөмөлөрү Жердикине окшош болгондуктан ал планета Жер тибиндеги планеталардын катарына кирет.

Күндөн Чолпонго чейинки орточо аралык 108 млн.км же 0,7 астрономиялык бирдикке (а.б.) барабар. Күндүн айланасында айлануу мезгили 225 сутка. Төмөнкү биригүү учурунда Жерге 40 млн. кмге чейин жакындайт. Айлануунун сидерикалык мезгили 224,7 сутка, айлануунун синодикалык мезгили 243 сутка. Орбита боюнча айлануусунун орточо ылдамдыгы 35 км/сек.

Чолпон кечинде Күн баткандан кийин же таң заарында көрүнөт. Чолпон асмандагы Күн менен Айдан кийинки эң жарык жылдыз. Диаметри – 12 100 км (Жердин диаметринин 95%'ы, массасы 4,9•1024 кг же Жердин массасынын 81,5%'ына барабар же Күндүн массасынын 1/408400'ин түзөт. Орточо тыгыздыгы – 5,2 г/см3, бетиндеги оордук күчүнүн ылдамдануусу – 8,6 м/сек2 (Жердикинен 90%'ы.).

Чолпон өтө татаал рельефтүү планета. Чолпондун табигый жандоочулары жок. Жасалма жандоочулары – «Венера-9» ж-а «Венера-10» (1975-ж. окт. чыгарылган советтик автоматтык станциялар), «Пионер – Венера - 1» (1978-ж., дек. чыгарылган амерерикалык космос аппараты).

## Булактар

* Астрономия. Энциклопедиялык окуу куралы, 2004, Бишкек.
* *Башкы редактор: Ү. Асанов. Жооптуу редактор: Э. Мамбетакунов.*
# 15-июнь

|  |
| --- |
|  ← **июнь** → |
| Дш | Шш | Шр | Бш | Жм | Иш | Жк |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026-ж. |

**15-июнь** — Григорий календары боюнча 166-күнү (толук жылда 167), жылдын аягына чейин 199 күн бар.

## Майрамдар

Кыргызстанда өрт өчүрүүчүлөр күнү

## Окуялар

### **Кыргызстанда**

### **Дүйнөдө 313-жылы Византия императору Константин дин ишенимине эркиндик берип, христиандардан конфискацияланган мүлктү кайра кайтарып берүүгө буйрук берген.
* 1752-жылы Бенжамин Франклин айры куйруктун жардамы менен чагылгандын электр агымы экендигин далилдеди.
* 2002-жылы «2002 МН» деп аталган бир астероид жердин 121.000 километр жакынынан өттү. Бул алыстык жер шары менен айдын ортосундагы аралыктын үчтөн биринчелик аралыкта.

## Төрөлгөндөр

## Каза болгондор

* 1961-жылы түрк адабиятынын негизги ысымдарынан жазуучу Пеями Сафа дүйнөдөн кайтты.

## Булактар
# Кельвин (К)

Термометр (°C жана °K).
**Кельвин (К)** – Эл аралык бирдиктер системасындагы термодинамикалык температуранын бирдиги. Кельвин суунун үчтүк чекитинин термодинамикалык температурасынын 1/273,16 бөлүгүнө барабар. У. Томсондун (лорд Кельвин) ысмынан аталган. 1968-жылга чейин Кельвин градусу (°K) деп аталган. Шкалаларынын өлчөмү боюнча 1 К=1°C.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
# Ньютон

**Ньютон**-Бирдиктердин Эл аралык системасындагы күч бирдиги.

И.Ньютондун ысымынан аталган. Белгилениши: Н, Эл аралык белгилениши – N. Н. массасы 1 кг нерсеге күчтүн багыты боюнча 1 м/сек2 ылдамдануу берген күчкө барабар. Бирдиктердин Эл аралык системасы кабыл алынгандан тартып Н. күчтүн башка бирдиктерин – килограмм-күч (1кгс=9,80665), тонна-күч (1т⋅к=9806,65Н), дина (1дин=10-5Н) ж.б-ларды алмаштырды.

## Колдонулган адабияттар

* Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек. ISBN 9967-14-010-0
# Маятник

Маятник.
**Маятник**  – кыймылсыз чекиттин же октун айланасында тышкы күчтөрдүн таасири менен термелүүчү катуу нерсе. Маятниктин термелүү огу нерсенин оордук борбору аркылуу өтпөөгө тийиш. Жөнөкөй маятниктин узундугу l болгон жипке асылган, салмагы жеңил жүктөн турат. Эгерде жүктүн өлчөмү жип. узундугунан кичине болсо, ал жип чоюлбайт деп эсептеп, жүктүн өлчөмүн эске албай материалдык чекит катары карасак, анда математикалык маятник болуп эсептелет. Эгер термелип жаткан нерсе материалдык чекит болбосо, анда физикалык маятник болуп эсептелет. Математикалык маятник – эгерде маятникти тең салмактуулук абалынан С чекитине алып барып, кандайдыр бир ылдамдыкта коё берсе, маятник тик тегиздикте термеле баштайт жана С чекити айлананын жаасы боюнча кыймылдайт. Бул учурда маятниктин абалы координата (j) бурчу менен аныкталат. Жалпы учурда маятниктин термелиши гармониялык болбойт жана термелүү мезгили Т амплитудага көз каранды. Эгер маятниктин кыйшаюусу аз болсо гармониялык термелүү жасайт жана анын термелүү мезгили, мында g – эркин түшүүнүн ылдамдануусу. Физикалык маятник – оордук күчүнүн таасири менен асманын горизонталь огунун айланасында термелүүчү катуу нерсе. Мындай маятниктин кыймылы айланма математикалык маятниктин кыймылына толук окшош. Кыйшаюу бурчу j кичине болсо гармониялык термелүү жасайт жана термелүү мезгили, мында I – асманын огуна салыштырмалуу маятниктин инерция моменти, l асманын огунан (О) оордук борборуна (С) чейинки аралык, маятник – маятниктин массасы. Маятниктин касиеттери сааттарда, нерсенин оордук күчүнүн ылдамдануусун, инерция моментин аныктоочу приборлордо, гироскопиялык түзүлүштө ж. б. кеңири колдонулат.

## Байланыштуу макалалар

* Фуко маятниги

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7
# Кутурган иттер

**"Кутурган иттер"** (англ. *Reservoir Dogs*, орус. Бешеные псы) - 1992-ж.чыккан үзгүлтүккө учураган алмазды уурдоо ишине чейинки жана кийинки окуялар тууралу тартылган АКШнын кылмыштуу триллер тасмасы. Тасма режиссер жана жазуучу Квентин Тарантинонун толук метраждуу тасмаларынын алгачкысы болгон жана башкы ролдордо Харви Кейтел, Майкл Мэдсен, Стив Бушеми, Крис Пенн, Лоуренс Тирни и Тим Роттор ойношкон. Квентин Тарантино жана жазуучу Эдвард Бункер экинчи пландагы ролдорду ойношкон. Бул тасмадан биз зөөкүрчүлүк менен жасалган кылмыш, поп маданиятынын кээ бир көрүнүштөрүн, сөгүнүүлөрдү, окуянын бир калыпта эмес баяндоону жана башка көптөгөн темаларды көрө алабыз жана бул белгилер Торонтинонун өзгөчө стили болуп калган.

Тасма көз каранды эмес тасмалардын классикасы деп таанылган. Empire журналы тарабынан "Бардык мезгилдердин көз карандысыз тасмасы" деген наамга татыган. Кутурган иттер жалпысынан жакшы кабыл алынып, ал эми актерлору тасма сынчылары тарабынан жакшы баага татыган. Жарыкка чыккан соң тасмага рекламаланбагына карабастан, жумшалган 1.2млн АКШ долларын ашып, 2.8 млн АКШ долларлык киреше таап, АКШда кичинекей ийгилик жараткан. Тасма Улуу Британияда 6.5 млн фунт стерлинг киреше таап, ийгиликтүүрөөк болгон, К. Тарантинонун "Кылмыш окуясы" (1994-ж.) тасмасы жарыкка чыккандан кийин көбүрөөк ийгиликке жетишкен. Тасмада колдонулган ырлардын көбү 1970-ж. таандык болгон.

## Сюжет

## Тартылгандар

## Шилтемелер
# Чыгыш Тимор

|  |
| --- |
| **Чыгыш Тимор Демократиялык Республикасытетум. Repúblika Demokrátika Timor-Leste порт. *República Democrática de Timor-Leste |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Туу
 | Герб
 |

 |
| Гимн: *"Pátria"* |
|  |
| **Расмий тилдери** | Тетумча, Португалча
 |
| **Борбор шаары** | Дили
 |
| **Ири шаар** | Дили

  |
| **Президенти** | Жозе Рамуш-Орта
 |
| **Аянты** • Жалпы
  |  15 007 км² |
| **ISO коду** | TL |
| **ЭОК коду** | TLS |

**Чыгыш Тимор** (порт. *Timor-Leste*; тетум. Timor-Leste), ырасмый аталышы — **Чыгыш Тимор Демократиялык Республикасы** (порт. *República Democrática de Timor-Leste*; тетум. Repúblika Demokrátika Timor-Leste) — Түштүк-Чыгыш Азиядагы Тимор аралынын чыгыш бөлүгүн ээлеген мамлекет, ошондой эле ошол эле аралдын батыш жарымындагы чакан эксклав (Оэкусси-Амбено провинциясы) жана Атауру (түндүгүндө) жана Жаку (жылы) чакан аралдары. чыгыш).

Өлкө 16-кылымда Португалия империясы тарабынан колонияланган жана деколонизацияга чейин Португал Тимору деп аталган. Чыгыш Тимор 1975-жылдын аягында көз карандысыздыгын жарыялаган, бирок ошол жылдын аягында Индонезия тарабынан оккупацияланган жана кийинки жылы Индонезиянын 27-провинциясы деп жарыяланган. 1999-жылы Бириккен Улуттар Уюму тарабынан колдоого алынган өз тагдырын өзү аныктоо актысынан кийин Индонезиянын өкмөтү аймакты көзөмөлгө албай калган жана 2002-жылдын 20-майында Чыгыш Тимор 21-кылымдын биринчи жаңы суверендүү мамлекети болгон. Көз карандысыздыкка ээ болгондон кийин өлкө Бириккен Улуттар Уюмуна жана Португал тилдүү өлкөлөрдүн коомчулугуна кошулган. 2011-жылы Чыгыш Тимор АСЕАНга кошулуу каалоосун жарыялап, топтун он биринчи мүчөсү болуу ниети жөнүндө декларация тапшырган.

Бул Түштүк-Чыгыш Азиядагы христиан динин туткан эки өлкөнүн бири (экинчиси Филиппиндер).

## Этимологиясы

"Тимор" топоними timur сөздөн (индонезиячада "чыгыш") келип чыккан, ал португал тилинде "Тимор" (Порт. Тимор) деп жазылып, натыйжада "чыгыш чыгыш" дегенди билдирген тавтологиялык топоним пайда болгон: португалча *Timor-Leste* (Лесте дегенди билдирет "чыгыш"), тетумча - *Timór Lorosa’e* (Lorosa'e - "чыгыш", түз маанисинде "чыгыш күн"). Индонезия тилинде өлкө Тимор Тимур деп аталат, ал аралдын португалча аталышынан кийин "чыгыш" деген сөздү колдонот, анткени индонезия тилиндеги сын атоочтор зат атоочтун артынан коюлган.

Португалчада өлкөнүн расмий аталышы - **República Democrática de Timor-Leste** жана Тетумчада - **Repúblika Demokrátika Timor-Leste**

## Эскертүүлөр
# Пародия

**Пародия** (гр.— ырга каршы) — сатиралык чыгармалардын бир түрү. Мында пародист кимдир бирөөнүнү чыгармасындагы жарамсыз жактарды алат да, ошол жарамсыз жактарын андан бетер апыртып көрсөтөт. Пародия жазып жаткан автор өзү пародиялап жаткан чыгарманы жакшы өздөштүрүүсү шарт. Атактуу испан жазуучусу Сервантестин «Дон Кихот» романы орто кылымдагы рыцардык романдарды пародиялоо максатында жазылган. Мыкты жазылган пародиялар өздөрү сындап жаткан чыгарманы тууроо менен гана чектелбестен, өзүнчө оригиналдуу чыгарманын деңгээлине көтөрүлүп жетет, жазуучунун өсүшүнө, өзүн-өзү аңдап билишине көмөк көрсөтөт. Кыргыз совет адабиятында пародиялар бар. М. Алыбаевдин, С. Жигитовдун, Т. Самудиновдун пародиялары ага мисал боло алат.

## Колдонулган адабияттар

*  Archived 2021-09-22 at the Wayback Machine
# Вигго Мортенсен

**Вигго Питер Мортенсен кичүүсү**(англ. *Viggo Mortensen*;/ Viːɡoʊ mɔːrtənsən /; Danish: [ʋiːɡ̊o mɒːd̥n̩sn̩]; 1958-жылы туулган) - даниялык-америкалык актер, музыкант, фотограф, акын жана сүрөтчү. Ал чыгармачылыгынын башаты Питер Уирдин " Күбө" (англ. Witness, 1985) триллеринде эпизоддогу ролго туура келет. Актер андан кийин көптөгөн белгилүу тасмаларга тартылган: "Качкын индеец" (англ. The Indian Runner (1991), "Карлитонун жолу" (англ. Carlito's Way, 1993), "Кызыл агым" (англ. Crimson Tide, 1995), "Жарык" (англ. Daylight, 1996), "Аялдын портрети" (англ. The Portrait of a Lady, 1996), "Жоокер Жейн" (англ. G.I. Jane, 1997), "Кынтыксыз өлүм" (англ. A Perfect Murder, 1998), "Айга жүрүш" (англ. A Walk on the Moon, 1999) жана "28 күн" (англ. 28 Days, 2000).

2000-жылдардын башында В. Мортенсен "Шакектер кожоюну" (англ. The Lord of the Rings) эпикалык трилогиясында Арагорндун ролун аткарып эл аралык коомчулукка таанылган. 2005-жылы Дэвид Кроненбергдин "Зомбулук" ( A History of Violence) криминалдык триллериндеги ролу үчүн алкыштарга арзыган Эки жылдан кийин режиссер Кроненбергдин дагы бир тасмасы "Чыгыштагыдай убада берүу" (англ. Eastern Promises, 2007) курч сюжеттүү тасмасындагы ролу ийгиликтүү болуп, "Эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына талапкер болгон. Режиссер Кроненбергдин үчүнчү "Коркунучтуу ыкма" (англ. A Dangerous Method, 2011) тасмасындагы Зигмунд Фрейддин ролу "Алтын глобус" сыйлыгынын "Көркөм фильмде экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясына көрсөтүлгөн. Жакшы кабыл тасмалардын катарына Роберт Паркердин романынын негизинде тартылган "Аппалуза" (англ. Appaloosa (2008), Альберт Камустун аңгемесинин негизиндеги "Адамдардан алыс" (англ. Far from Men) тасмалары аталат. Ал "Оскар" сыйлыгына экинчи жолу "Эң мыкты актер" номинациясында 2017-жылдагы 89-аземинде " Капитан Фантастик" (англ. Captain Fantastic) тасмасындагы ролу үчүн талапкер болгон.

Актер көп кырдуу талант болгондуктан, актерлук кесиптен сырткары, көркөм өнөр, фотография, поэзия жана музыкада өзүн сынап келет. 2002-жылы актер "Perceval Press" басма үйүн негиздеген, ал жаңыдан чыгып келаткан сүрөтчүлөрдүн жана жазуучулардын эмгектерин басып чыгарат.

## Өмүр таржымалы

## Жеке жашоосу

## Тартылган тасмалары

## Шилтемелер
# Том Хиддлстон

Том Хиддлстон
**Томас Уильям Хиддлстон** (англ. Thomas William Hiddleston; 1981-жылы 9-февраль) – англиялык актер, продюсер жана музыкант. Чыгармачылыгынын башында Хиддлстон Уэст-Эндтин "Цимбелин" (англ. Cymbeline, 2007) жана "Иванов" (англ. Ivanov, 2008) театр көрсөтмөлөрүндө роль аткарган. Актер "Цимбелин" пьесасында аткарган ролу үчүн Лоуренс Оливье атындагы сыйлыктын "Жаңы баштоочу актер" номинациясына татыган, ушул эле сыйлыкка актер "Отелло" (англ. Othello) пьесасында Кассионун ролун аткарып татыган.

Хиддлстон Marvel франшизасында Локинин ролун аткарып кеңири таанымал болгон, ошентип актер "Тор" (англ. Thor, 2011), "Өч алгычтар" (англ. The Avengers, 2012), "Тор: Караңгы дүйнө" (англ. Thor: The Dark World, 2013) жана "Тор: Рагнарек" (англ. Thor: Ragnarok, 2017) тасмаларда тартылган. 2011-жылы актер "Империя" сыйлыгынын "Эң мыкты жаңы баштоочу актер" номинациясына татыган жана BAFTA Rising Star Award сыйлыгынын талапкери болгон. Ошондой эле Хиддлстон Стивен Спилбергтин "Согуш аты" (англ. War Horse, 2011) тасмасында, "Терең көк деңиз" (англ. The Deep Blue Sea, 2011), "Париждеги түн ортосу" (англ. Midnight in Paris, 2011), Би-Би-Синин "Генрих IV" (англ. Henry IV) жана "Генрих V" (англ. Henry V) серияларында жана вампирлер жөнүндөгү "Сүйгөн жүрөктөр гана тирүү калат" (англ. Only Lovers Left Alive, 2013) романтикалык тасмада тартылган.

2013-жылдын аягында 2014-жылдын башында актер Donmar Warehouse театрда коюлган "Кориолан" (англ. Coriolanus) пьесада башкы ролду аткарган, ошону менен актер Evening Standard Theatre Award сыйлыктын "Эң мыкты актер" номинациясына татыган. 2015-жылы актер Гилермо дел Торонун "Кочкул кызыл кыл чоку" (англ. Crimson Peak) тасмасында, Бен Уитлинин "Бийиктик" (англ. High Rise) тасмасында тартылып, "Мен жарыкты көргөм" (англ. I Saw The Light) өмүр баяндык тасмада кантри жанрынын ырчысы Хэнк Уильямстын ролун аткарган.

2016-жылы актер AMC жана Би-Би-Си каналдарындан берилген "Түнкү башкарма" (англ. The Night Manager) телесериалында тартылып аткаруучу продюсери болгон, ошону менен актер прайм-тайм "Эмми" сыйлыгынын "Чакан телесериал же тасманын эң көрүнүктүү башкы актеру" жана "Эң көрүнүктүү чакан теллесериал" номинацияларына татыган, ошондой эле Хиддлстон биринчи жолу "Алтын глобус " сыйлыгынын "Эң мыкты актер" номинациясына татыган.

## Өмүр таржымалы

## Жеке жашоосу

## Тартылган тасмалары

## Шилтемелер
# Окленд

Окленд (2008).
**Окленд** – Жаңы Зеландиядагы ири шаар. Өлкөнүн ири өнөр жай борбору (өлкөдө өндүрүлгөн өнөр жай продукциясынын 1/3 ине жакыны чыгарылат). Түндүк аралында; Окленд жарым аралын Түндүк аралынын негизги бөлүгү менен байланыштыруучу мойнокто жайгашкан. Тынч океандын Хаураки булуңундагы порт. Калкы 422,0 миң (2010; шаар айланасы менен 1,4 млн). Эл аралык аэропорту бар. Темир жол бекети. Өлкөнүн ири экономикалык борбору. Машина куруу (транспорт, айыл чарба жана электр-техникалык), металл иштетүү, тамак-аш (сүт, эт), текстиль, химия, жыгаччылык өнөр жай ишканалары иштейт. Университет, сүрөт галереясы, меланезиялык миссионерлер музейи бар.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7
# Netflix

**Netflix** — Рид Хастиңс жана Марк Рандолф тарабынан 1997-жылы 29-августта Калифорниянын Скоттс Валли жергесинде негизделген Американын көңүл ачуу компаниясы. Ал медиа агымын, ошондой эле талапка жараша онлайн жана почта аркылуу DVD видеолорду камсыздап, ошол жатта адистешет. 2013-жылы Netflix тасма жана телесериал өндүрүү, ошондой эле интернет аркылуу бөлүштүрүү боюнча кулач жайган. 2017-жылга карата, компаниянын башкы штабы Калифорниянын Лос Гатос жергесинде жайгашкан.

Хастиңс Netflix'ти негиздегенден бир жыл өткөндөн кийин DVD сатууну жокко чыгарган болсо да Netflix'тин алгачкы ишкердик модели DVD сатууну жана ижарага берүүнү камтыган. Ал өзү компанияны почта аркылуу DVD ижарага берүү боюнча ишкердикке басым жасаш үчүн түптөгөн. 2007-жылы Netflix DVD жана Blu-ray ижара кызматын сактап калуу менен бирге эле медиа агымын киргизүү менен өз ишин баштаган. Компания 2010-жылы агымды Канадада жеткиликтүү кылуу менен эл аралык деңгээлде кулач жая баштаган. Өзүнүн агым кызматын ошол жерден өстүрүүнү уланткан; 2016-жылдын январына чейин Netflix кызматы 190дон ашуун өлкөдө иштеп калган.

Netflix мазмун өндүрүү өнөр жайына 2013-жылы кирип, өзүнүн биринчи House of Cards (Картадан жасалган үй) сериалы менен дебют жасаган. Ал ошондон бери тасма дагы, телесериал дагы өндүрүү боюнча кеңейип, өзүнүн онлайн тасма жана телесериал китепканасы аркылуу "Netflix Original" мазмунун сунуш кылып келет. Netflix башка тармактык же кабелдик каналдарга караганда, 2016-жылы болжол менен 126 өздүк телесериал же тасма чыгарган.

2017-жылдын июлуна карата, Netflix дүйнө жүзү боюнча 103.95 миллион абонентке ээ, анын ичинде 51.92 миллиону АКШда.

2022-жылы Орусиянын Украинага басып киришинен кийин, 2022-жылдын 4-мартында Netflix Орусиядан келечектеги бардык долбоорлорду жана сатып алууларды токтотконун жарыялады Эки күндөн кийин 2022-жылдын 6-мартында Netflix Орусиядагы кызматын токтоторун жарыялады.

## Актер

Winter on Fire: Ukraine's Fight for Freedom (2015)

## Жазуулар

## Шилтемелер
# Биржа

**Биржа** (голл. beurs, нем. Borse) – уюмдашкан жана туруктуу иштеген базар. Баалуу кагаздар менен фондулук биржа соода жүргүзөт; стандарт жана үлгүлөр боюнча товарлар менен товардык биржа соода жүргүзөт; валюта биржалары (фондулук биржалардын алдында жайгашкан), четөлкөлүк валюталар менен аткарым жүргүзүү иш жүзүндө банктардын колуна өткөндүктөн, айрым гана өлкөлөрдө (ГФР, Франция) калды.

## Колдонулган адабияттар

* Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
# Аргон

**Аргон** (лат Argon-аракеттенишпеген, реакцияга кирбеген), Д.И.Менделеев мезгилдик системасы 3-мезгилинин VIII А группа орун алган хим. элемент. Асыл газдарга кирет, к.н. 18, ат. м. 39,948. Кадимки шартта А. бир атомдуу, хим. жактан инерттүү, түссүз, жытсыз газ. А. 1894-ж. Д.Рэлей жана У.Рамзай аба курамынан, абаны терең муздатуу менен бөлүп алышкан. А. инерттүү газдар ичинен эң көп таралганы – атмосферада көлөмү б-ча 0,93 % түзөт. Туруктуу 3 изотобу бар: 36Ar (0,337 %), 38Ar (0,063 %) жана 40Ar (99,600 %). Иондошуу энергиясы: Ar0 Ar + Ar 2+ 1520,57 жана 2665,83 кДж/моль. Ван-дер-Ваальс радиусу 1,92, коваленттик радиусу 0,95. Кайноо темп-расы -185,290К (-87,1°С), тыгызд. - 0,01786 г/см3. Орг. эритмелерде сууга караганда жакшы эрийт. Кристаллдык торчосу кубдук сингонияга туура келет: a=5,42, J= 4. Дүйнөдө жылына 5-109 м3 көбүрөөк А. алынат. Аргон болоттон жасалган көлөмү 40 *л* болгон атайын баллондо ташылат жана сакталат. А. металлургияда, металлды иштетүүдө, жарым өткөргүчтөн жасалган аспаптар даярдоодо, хим. синтезде, люминесценттик лампаларда, ядролук техникада жана башка кеңири колдонулат.

## Колдонулган адабияттар

* Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
# Газдардын кинетикалык теориясы

**Газдардын кинетикалык теориясы** — теориялык физиканын газ молекулалардан турат жанa алардын өз ара аракеттенишинде белгилүү за­кон ченеми болот деген түшүнүктүн негизинде газдардын касиеттерин статистикалык метод менен изилдөөчү бөлүгү.

Газдардын кинетикалык теориясы газдардагы тең салмаксыз процесстеринин теориясы жана анын закондору газдар, алардын аралашмасы жана плазма да жана башка нерселерде колдону­лат.

Газ молекулаларынын же атомдорунун жылуулук кыймылы катуу нерсенин ж-а суюктуктун молекула­ларынын (атомдорунун) жылуулук кыймылынан башкача. Газ молекулалары эркин кыймылдайт. Газдардын кинетикалык теориясында басым, диффузия, жылуулук өткөргүчтүк ж. у. с. чондуктар изилденүүчү көлөмдөгү бардык газ молекулаларынын жыйынтыктоочу кыймылынын орт. мааниси катарында каралат. Газдардын кинетикалык теориясыньш негизги милдети — газ абалын мүнөздөгөн кубулуштардып (бөлүкчөлөрдүн ылдамдыктары. диффузия, илээшкектик, жылуулук өткөргүчтүк коэффициенттери) орт. маанилерин аныктоо.

## Булактар

Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
# Караважо

**Караважо**
Меризи да Караважо Микеланжело (28. 9. 1573- 18. 7. 1610) - италиянын живописчиси.

1584-ж. Миланда С. Петерцанодон таалим алган. Алгачкы жанрдык картиналары («Төлгөчү аял», Лувр; «Лютначы», 1595, Эрмитаж), диний жана мифологиялык композициялары («Вакх», Уффици; «Магдалина», Дориа гал., Рим), «Жемиш салынган чабыра» натюрморту (Амброзиана гал., Милан) терең демократтык реализми, тактыгы жана композициясынын пластикалуулугу менен көңүлдү бурган.

Ыйык Матфей өмүрүнөн алынган полотно циклинде (1597- 1600, Сан-Луижиден Франчези чиркөөсү, Рим), «Табытка салуу» (1604, Ватикан, Рим) сүрөтүндө жөнөкөйлүккө жана күчтүү драматизмгө жетишкен.

Караважонун чыгармалары чечкиндүүлүгү, жаратылыштан үйрөнүүгө чакырган ынтызарлыгы менен 17-кылымда европанын сүрөт өнөрүндө реалисттик багытка жол ачып, анын новаторлугу кийинки муунга зор таасир тийгизген.

Италия ж. б. өлкөлөрдө анын көптөгөн жолдоочулары («караважисттер») болгон.

## Колдонулган адабияттар

Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.