Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Авраам Линкольн

Авраам Линкольн
**Линкольн Авраам** (12. 2. 1809, Кентукки штаты, Ходженвилл – 15. 4. 1865, Вашингтон) – Американын мамлекеттик ишмери, АКШнын 16-президенти (1861–65). Кулчулукка каршы чыккан республикалык партияны уюштуруучулардын бири (1854). Линкольн Миссисипи дарыясында сал агызуучу, жер ченегич, почта кызматкери болуп иштеп, 1834-жылдан коомдук иштерге катыша баштаган. 1834– 41-ж. Иллинойс мыйзам чыгаруу чогулушунун, 1847–49-ж. АКШ конгрессинин өкүлдөр палатасынын мүчөсү. 1836-ж. адвокаттык укукка ээ болгон. Линкольн карапайым элдин (анын ичинде негрлерге азаттык берүү) жана аялдардын укуктары (шайлоого катышууга жана башка) үчүн күрөшкөн. АКШнын түштүк аймагы кулчулук системасын колдосо, түндүгү негрлердин эркиндигин жактаган. 1854-ж. АКШнын Республикалык партиясын уюштурууга активдүү катышып, шайлоодо Ж. Ч. Фримонттун кандидатурасын жактаган. 1860-ж. Л. АКШнын президенттигине шайланган. Өлкөдөгү жарандык согуштун (1861–65) убагында Линкольндун демилгеси менен 1863-ж. 1-январда кулчулук жоюлган. 1863-жылдагы козголоңго катышкан жерсиз негр-кулдарга азаттык берилген (1863), армия реакциячыл көз караштардан тазаланган. Бул жарандык согушта Түндүктүн жеңишине шарт түзгөн. Линкольндун тышкы саясаты башка өлкөлөрдү (Англия, Франция жана башка) АКШнын ички иштерине кийлигиштирбөөгө, достук мамиле түзүүгө багытталган. Линкольн 1864-ж. экинчи мөөнөткө президент болуп шайланган. АКШнын түштүк аймагын реконструкциялоо планын иштеп чыккан. 1865-ж. 9-апрелде Түштүк аймагы багынгандан кийин плантаторлор жана Нью-Йорк банкирлери жалдаган актёр Ж. У. Бутс тарабынан оор жарадар болгон. Вашингтондо (1922) жана Лондондо (1876) Линкольнго арналган мемориалдык эстелик тургузулган.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: "Кыргыз энциклопедиясы" башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7
# Бинг Кросби

Бинг Кросби
**Гарри Лиллис Кросби** (Такома, Америка Кошмо Штаттары, 1903-жылдын 3-айлампасы Алькобендас, Испания, 1977-жылдын 14-октябры), **Бинг Кросби** (англисче: Bing Crosby) деп белгилүү болгон ырчы ( *кронер* ) жана жарым кылымдык карьерасы бар америкалык актер деп эсептелген. Биринчи мультимедия жылдызы.
# Ричард Никсон

Ричард Никсон.
**Ричард Милхауз Никсон** (англ. *Richard Milhous Nixon*, 9. 1. 1913, Калифорния штаты, Йорба-Линда — 22. 4. 1994, НьюЙорк) – АКШнын 37-президенти (1969–74). Уиттиер коллежин (1934), Калифорниядагы Дюка юридикалык университетин (1937) бүтүргөн. 2-дүйнөлүк согуш убагында АКШ аскер-деңиз күчтөрүндө кызмат өтөгөн. Капитан-лейтенант наамында 1946-жылы АКШ Сенатында шайлоодо жеңип чыгып, Батыш Европа мамлекеттеринин экономикасын калыбына келтирүү боюнча Маршалл планын жана Тафта-Хартли мыйзамын иштеп чыгууга катышкан. 1947–50-жылы Калифорния штатынан АКШ Өкүлдөр палатасынын мүчөсү, 1950– 53-жылы АКШ сенатору, 1953– 61-жылы Д. Эйзенхауэрдин администрациясында вице-президент, 1968–72-жылы республикалык партиядан АКШ президенттигине шайланып, аткаруу бийлигин борборлоштурган. Кытай, СССР жана башка социалдык өлкөлөр менен тыгыз кызматташкан.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7
# International Standard Book Number

EAN-13 штрих-коду менен чагылдырылган 13 орундуу ISBN, 978-3-16-148410-0
**International Standard Book Number (ISBN)** уникалдуу болууга арналган сандык коммерциялык китеп идентификатору. Басмаканалар ISBNди Эл аралык ISBN агенттигинин филиалынан сатып алышат.

Стандарт Улуу Британияда 1966-жылы Гордон Фостердин тогуз орундуу стандарттык китеп номурунун негизинде иштелип чыккан.

## Шилтемелер

* The International ISBN Agency
# IMDb

IMDb логотиби
**IMDb** (**Internet Movie Database** деп чечмеленет) — тасмаларга, телеберүүлөргө жана видео оюндарга, анын ичинде актердук жана тасма тарткан топко, ойдон чыгарылган каармандарга, өмүр баяндарга, кыскача мазмундарга, майда-чүйдө маалыматтарга жана ой-пикирлерге байланышкан маалыматтардын онлайн базасы. Ал Amazonдун туунду компаниясы IMDb.com, Inc. тарабынан иштейт. 2017-жылдын июнуна карата IMDbнин базасында болжол менен 4.4 млн аталыш (анын ичинде эпизоддор да бар), 8 миллион киши тууралуу маалымат, ошондой эле 75 млн катталган колдонуучусу бар.

Сайт катталган колдонуучуларга жаңы материалдарды киргизүүгө жана мурда болгон маалыматтарга өзгөртүүлөрдү кошууга мүмкүнчүлүк берет. Бардык маалыматтар жарыкка чыкканга чейин текшерилсе да система кыянат пайдаланууларга ачык болуп, маал-маалы менен каталардын катталганы белгиленген. Колдонуучулар 1ден 10го чейинки шкала боюнча ар бир тасмага баа бере алышат. Топтолгон баалардын орточо саны ар аталыштын жанында көрсөтүлүп турат. Ал үчүн добуш берүүнүн бурмаланып кетпешин алдын алып турган онлайн чыпкалар пайдаланылат. Ошондой эле, бул сайт ырасталган колдонуучулар үчүн баарлашуу түрмөктөрүн ишке берген, бирок IMDb 2017-жылдын 20-февралында биротоло жаап салган.

Интернет байланышы бар кайсы гана адам болбосун IMDb порталындагы тасмалардын жана өнөрпоздордун барактарын көрө алышат. Ал эми сайттагы маалыматтарга салым кошуу үчүн катталуу жараяны милдеттендирилген. Катталган колдонуучу өзүнө сайттын атын тандап, профилдик баракка ээ болот. Бул профилдик барак катталган колдонуучу качантан бери мүчө болуп келатканы, колдонуучунун жеке тасма рейтиңдери (эгерде колдонуучу алар көрсөтүлсүн деп тандаган болсо), ошондой эле кошкон салымына жараша ыйгарылган төш белгилер тууралуу маалыматтарды көрсөтөт. Бул төш белгилер жалпы кошкон салымдан тарта, сүрөт, майда-чүйдө, өмүр баян жана башка сыяктуу эркин категорияларга чейинки маалыматтарды камтыйт. Эгерде катталган колдонуучу же кирген окурман көңүл ачуу өнөр-жайында болгусу келсе жана жана IMDb барагына ээ болсо, ал колдонуучу/окурман IMDbPROго жазылып, ошол барагына сүрөттөрдү кошо алат.

## Тарыхы

## Шилтемелер
# Актёр

Актерлор.
**Актер** (фр. *acteur*, лат. actor аткаруучу) — театрда, кинодо ж. б. роль аткаруучу адам.

## Дагы караңыз

* Фильм
* Театр

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1
# Голливуд

Голливуд.
**Голливуд**, Xолливуд – Калифорния штатынын Лос-Анжелес шаарындагы америкалык кинематография борбору. 1908-ж. Калифорнияга «Граф Монте-Кристо» фильминин натуралык көрүнүштөрүн тартуу үчүн У. Зелигдин Ч икагодогу фирмасынын анча чоң эмес тобу келет. 20-кылымдын башталышында бул штатка киноаппаратурага берилген патенттин негизинде өлкөдөгү фильмдерди тартууну жана көрсөтүүнү монополизациялаштырып алган Т. А. Эдисондун Нью-Йорктогу «Моушн пикчерс пейтентс компани» («МИПК») компаниясы менен соттошуудан чочуган көптөгөн майда кино ишкерлер өтө баштайт. Акырындап ага кинорежиссёрлор, актёрлор, техникалык кызматкерлер келишип, кино өнөр жайынын өндүрүштүк базасы курулган. 1911-ж. мында алгачкы киностудия түзүлгөн. 1915-ж. «МИПКнын» монополиясы жоюлгандан кийин деле Голливуд АКШнын кино өнөр жайынын борбору болуп кала берген. 20-кылымдын 30-жылдарынын 2-жарымында 8 ири фирма («Метро-Голдвин-Майер», «Парамаунт», «20-кылым фокс», «Коламбия», «РКО-Радио», «Уорнер бразерс», «Юниверсал», «Юнайтед артистс») жылына 500дөн ашуун фильм тарткан, 40-жылдардын башында алдыңкы режиссёрлор социалдык курч маселелерге арналган фильмдерди коё баштаган. Голливуддан көптөгөн атактуу кино актёрлор, кинорежиссёрлор чыгып, дүйнөлүк кино искусствосун байытууга зор салым кошушкан. «Кино жылдызы» деген түшүнүк ошол жерде пайда болгон. Голливудда 20-кылымдын 90-жылдарында Ч. Айтматовдун «Жамийла» повестинин негизинде фильм тартылган.

## Колдонулган адабияттар

* “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4