Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hungari

**Magyar Köztársaság**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Hungari) | (Kota Arvow Hungari) |

 |
| *Lavar kenedhlek: nagonan* |
|  |
| Yeth sodhogel | Hungarek |
| Penncita | Budapest |
| Moyha cita | Budapest |
| Lewydh | Tamás Sulyok |
| Pennmenyster | Péter Magyar |
| Enep | 93 030 km² |
| Poblans (2016) - Dosedh | 9 830 485 a drigoryon 106 triger/km² |
| Anserghogeth | dhyworth Ostri-Hungari 31ves a vis Hedra, 1918 |
| Mona kemmyn | Forint hungarek (HUF) |
| Amser - Hav (DST) | UTC +1 UTC +2 |
| Kan genedhlek | *Himnusz (Isten, áldd meg a magyart)* |
| Kodenn kesrosweyth | .hu |
| Kodenn pellgowser | +36 |

**Hungari** (yn Hungarek, *Magyarország*) yw repoblek yn Europa Kres.

|  |  |
| --- | --- |
| * Penncita:
	+ Budapest
* Broyow:
	+ Bács-Kiskun
	+ Baranya
	+ Békés
	+ Borsod-Abaúj-Zemplén
	+ Csongrád
	+ Fejér
	+ Gyõr-Moson-Sopron
	+ Hajdú-Bihar
	+ Heves
	+ Jász-Nagykun-Szolnok
	+ Komárom-Esztergom
	+ Nógrád
	+ Pest
	+ Somogy
	+ Szabolcs-Szatmár-Bereg
	+ Tolna
	+ Vas
	+ Veszprém (província)
	+ Zala
 | * Trevow rydh:
	+ Békéscsaba
	+ Debrecen
	+ Dunaújváros
	+ Eger
	+ Gyõr
	+ Hódmezõvásárhely
	+ Kaposvár
	+ Kecskemét
	+ Miskolc
	+ Nagykanizsa
	+ Nyíregyháza
	+ Pécs
	+ Salgótarján
	+ Sopron
	+ Szeged
	+ Székesfehérvár
	+ Szekszárd
	+ Szolnok
	+ Szombathely
	+ Tatabánya
	+ Veszprém (ciutat)
	+ Zalaegerszeg
 |
# Lybi

**ليبيا
 Lībiyā**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Lybi) | (Kota Arvow Lybi) |

 |
| *Lavar kenedhlek:*  |
|  |
| Yethow sodhogel | Arabek |
| Penncita | Tripoli |
| Brassa cita | Tripoli |
| Kaderyer | Fayez al-Sarraj |
| Pennmenyster | Fayez al-Sarraj |
| Enep | 1,759,540 km² |
| Poblans (2005)  Doesedh | 5,765,563 a drigoryon 3 triger/km² |
| Anserghogeth | dhyworth Itali 24ves a vis Kevardhu, 1951 |
| Mona kemmyn | Dinar Lybiek (LYD) |
| Kan genedhlek | *Lybi, Lybi, Lybi* |
| Koden kesrosweyth | .ly |
| Koden pellgowser | +218 |

**Lybi** yw gwlas yn Kledhbarth Afrika.
# Repoblek Afrika Kres

**République CentrafricaineKödörösêse tî Bêafrîka**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Centrafrika) | (Kota arvow Centrafrika) |

 |
| *Lavar kenedhlek: Unité, Dignité, Travail* *(Frenkek: Unita, Dignita, Hwel)* |
|  |
| Taves sodhogel | Frenkek, Sango |
| Pedncita | Bangui |
| Brassa cita | Bangui |
| Lewydh | Faustin Archange Touadera *(rag tro)* |
| Pednmenyster | *gwag* |
| Braster | 622,984 km² |
| Poblans (2013) Dosedh | 5,166,510 a drigoryon 8.3 triger/km² |
| Anserhogeth | dhyworth Pow Frynk 13ves Est, 1960 |
| Mona kebmyn | CFA franc (XAF) |
| Amser | UTC +1 |
| Kan genedhlek | Frenkek: *La Renaissance* Sango: *E Zingo* |
| Koden kesrosweyth | .cf |
| Koden pellgowser | +236 |

**Centrafrika** (yn Frenkek, *Centrafrique*) (Repoblek Afrika Kres e'n FSS (Kres)) ew gwlas en Africa Gres. Hei ew desedhys ynter an ryvers Oubangi (e'n soth) ha Shari (e'n west), Soudan ha Soudan Soth (e'n est) ha Chad (e'n north).

En 1966, Jean-Bedel Bokassa rug senjy nerth e'n wlas. Ev a veu "Emperour Bokassa I" a-dhia 1976 bys 1979, pan rug an Frenkyon y dedna va dhe'n dor. Ange-Félix Patassé a waynyas an kenja dewisyans fry en istori an wlas en 1993, bes an lu a jallenjyas gallos ev. François Bozizé, hembrenkyas an lu, a'y dhros ev dor yn 2003. Thera va hwath ow kovernya an wlas woja dewisyans unperfekt yn 2005.

Ma an erthygel ma usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek diwedhes.
# Keynvor Arktek

An **Keynvor Arktek** yw korf a dhowr a gyrghyn Pennaghel an North. Yma dhe'n powyow Norgagh, Russi, Statys Unys (Alaska), Kanada, Glasenys ha Rewenys arvor y'n Keynvor Artek.
# Ynysow Salamon

**Solomon Islands**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Ynysow Salamon) | (Kota arvow Ynysow Salamon) |

 |
| *Lavar kenedhlek: To Lead is to Serve* |
|  |
| Yeth soedhogel | Sowsnek |
| Pennsita | Honiara |
| Brassa sita | Honiara |
| Myghternes | Elisabeth II |
| Governour Brav | Frank Kabui |
| Pennmenyster | Derek Sikua |
| Enep | 28,450 km² |
| Poblans (2004) - Doesedh | 538,032 a drigoryon 17 triger/km² |
| Anserghogeth | dhiworth Rywvaneth Unys 7ves a vis Gortheren, 1978 |
| Mona kemmyn | Dollar Ynysow Salamon (SBD) |
| Amser | UTC +11 |
| Kan genedhlek | *God Save Our Solomon Islands* |
| Kodenn kesroesweyth | .sb |
| Kodenn pellgowser | +677 |

**Ynysow Salamon** (FSS: **Enesow Salamon**; Sowsnek: *Solomon Islands*) yw gwlas ynysek y'n Keynvor Hebask.
# Fiji

**Republic of the Fiji IslandsMatanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Fiji) | (Kota arvow Fiji) |

 |
| *Lavar kenedhlek: Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui* |
|  |
| Yeth soedhogel | Sowsnek, Bau Fijian, ha Hindustani |
| Pennsita | Suva |
| Brassa sita | Suva |
| Myghternes | Elisabeth II |
| Lywydh | Epeli Nailatikau |
| Pennmenyster | Frank Bainimarama |
| Kaderyer | Epeli Nailatikau |
| Enep | 18,270 km² |
| Poblans (2005)  Doesedh | 893,354 a drigoryon 49 triger/km² |
| Anserghogeth | dhiworth Rywvaneth Unys 10ves a vis Hedra, 1970 |
| Mona kemmyn | Dollar Fijek (FJD) |
| Amser | UTC +12 |
| Kan genedhlek | *God Bless Fiji* |
| Kodenn kesroesweyth | .fj |
| Kodenn pellgowser | +679 |

**Fiji** yw gwlas ynysek y'n Keynvor Hebask.

## Tus

* Seru Epenisa Cakobau
# Tonga

**Puleʻanga Fakatuʻi ʻo TongaKingdom of TongaRywvaneth Tonga**
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Tonga) | (Kota arvow Tonga) |

 |
| *Lavar kenedhlek: Ko e ʻOtua mo Tonga ko hoku tofiʻa* *(Tongek: God and Tonga are my Inheritance)* |
|  |
| Yeth soedhogel | Tongek ha Sowsnek |
| Pennsita | Nukuʻalofa |
| Brassa sita | Nukuʻalofa |
| Myghtern | Siaosi Tupou V |
| Pennmenyster | Dr. Feleti Sevele |
| Enep | 748 km² |
| Poblans (2005)  Doesedh | 112,422 a drigoryon 150 triger/km² |
| Anserghogeth | 4sa a vis Metheven, 1970 |
| Mona kemmyn | Paʻanga (TOP) |
| Amser | UTC +13 |
| Kan genedhlek | *Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga* |
| Kodenn kesroesweyth | .to |
| Kodenn pellgowser | +676 |

**Tonga** yw gwlas ynysek y'n Keynvor Hebask.
# Seattle

**Seattle**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| *Leshanow: The Emerald City* |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Stat Washington |
| Konteth | Konteth King |
| Mayour | Jenny Durkan (Demokratek) |
| Poblans (2007) - Doesedh | 608,660 a drigoryon 7,361 triger/km² |
| Amser - Hav (CST) | UTC -6 UTC -7 |

**Seattle** yw an vrassa cita yn Stat Washington, Statys Unys. Henwys rag Chyften Seattle, an cita a veu ynkorforys yn 1869. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 737,015.

## Gwiasva

* www.seattle.gov

 Seattle, gans an Space Needle
# Vancouver

Gwel Vancouver
**Vancouver** yw an brassa sita yn Kolombi Bredennek, Kanada. Yn 2006, poblans an sita o 578,041.

An Sita Vancouver a veu inkorporatys yn 6 Ebrel 1886.
# San Francisco

Gwel San Francisco ha Pons Golden Gate
**San Francisco** yw cita yn Kaliforni, Statys Unys. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 873,965.

An cita a veu fondys 29 Metheven 1776 gans Lieutenant José Joaquin Moraga ha *Padre* Francisco Palóu.
# 1978

1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 - 1980 - 1981

**1978** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.

## Hwarvedhyansow

* 16ves Hedra: Karol Wojtyła yw dewisys Pab (Jowann Pawl II) wosa mernans Jowann Pawl I
* 3ª Du: Dominika a waynyas anserghogeth diworth an RU

## Dineythyansow

* 26 Ebrel: Munira Wilson
* 10 Gwynngala: Julia Goldsworthy

## Mernansow

* 6 Est: Pab Pawl VI
* 22 Est: Jomo Kenyatta, lywydh Kenya
* 28 Gwynngala: Pab Jowann Pawl I

## Demmedhyansow
# Bill Clinton

|  |
| --- |
| **Bill Clinton** |
|  |
| **42a Lewydh Statys Unys** |
| **Sodhans**
20 Genver 1993 - 20 Genver 2001 |
| **Islewydh** | Al Gore |
| **Parti** | Demokratek |
| **Bleynys gans** | George H. W. Bush |
| **Sewys gans** | George W. Bush |

**William Jefferson Clinton** (genys William Jefferson Blythe III, 19 mis Est, 1946) o 42a Lewydh an Statys Unys. Ev o ombrofyer Demokratek yn etholansow 1992 ha 1996. Ev yw gour Hillary Clinton, kyns senedhores hag ombrofyores rag lewydhes hy honan, yn etholansow lewydhek 2008 ha 2016.
# Rubidiom

rubidiom|  |
|  |
| Ensampel a |
Elven gymyk, lithophile  |
| Klass |
alkan lisliwennek, stokk-s  |
| Furvell gymyk |
Rb  |
| Dydhyas diskudhans |
1861  |
| Niver atomek |
37  |
| Aray an elektrons |
[Kr] 5s¹  |
| Elektronegedhegedh |
1  |
| Studh oksidyans |
1  |
| Rann a |
bagas 1, period 5, alkan lisliwennek  |
|  Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia |

Elven gemyk ew *rubidiom*, niver 37 e'n Vosen Beriodek. Y arwodh gemyk ew **Rb**. An hanow a dheu dhort an ger Latin *rubidius*, ow styrya rudh tewl.

Nag eus radn vewoniethel dhe rubidiom, ha nag ew perderys bos holanow rubidiom gwenonek. Pur haval ort potassiom ew rubidiom, bes nebes radyoweythresek ew. Usys ew yn hwithrans medhegnethel. Kenednow kellyow kanker a dedn rubidiom, etho leuvvedhogyon a wra devnydh a rubidiom rag helerghi hwedhow.

Diskudhys veu rubidiom en 1861 gen Robert Wilhelm Bunsen (1811-1899) ha Gustav Robert Kirchoff (1824-1887) en Universita Heidelberg, Almayn, en ensampel a lepidolit. Moon koynt ew lepidolit. Pan vo towlys lepidolit war dan, ev a wra ewoni, hag ena treylya pekara gweder. Woja hwithrans ha tedna mes lithiom ha potassiom, Bunsen ha Kirchoff a dhiskudhas remenat gen linyow pur rudh en prov flabm. Nag eus meur a rubidiom askorrys gen diwysyans, awos y vos re gostek, yntra dew ha pajar tonnas an vledhen hepken. Keworrys ew dhe danow kreft rag aga liwa purpur, dhe yeynhe laserow, en klockys atomek hag en arhwilellow PET en klavjiow. Possybyl ew dhe dhedhya meyn gen keheveli komparriv rubidiom ha strontiom (an isotop radyoweythresek rubidiom-87 a dreyl dhe strontiom-87 dres termyn).

Poos atomek rubidiom ew 85-47, y boynt teudhi ew 39°C ha'y boynt bryjyon ew 688°C. Y dhosedh ew 1.5kg an liter. Olkan medhel gwydn ew, hag a dhasober gen ayr ha dowr, etho synjys ew en-dadn oyl.

## Mirva

* Lepidolit
* Prov flabm rubidiom
* Tanow kreft purpur rubidiom
* Gustav Kirchoff (a gledh), Robert Bunsen (kres) ha Henry Roscoe (a dhehow). Roscoe a dhiberthas Heidelberg kens diskudhyans rubidiom
* Laser
* Klock atomek rubidiom
* Arhwilell PET

Ma an erthygel ma usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek diwedhes.
# Mynsonieth

Ensampel a trihorn gans elin pedrek
**Mynsonieth** yw skorr a mathemategydh rag ow studhya an vrasterow, an furvyow, an leow hag an mynsow a taklow. Ni a yll gweles o gul furvyow plat (dew vynsow) o soled (tri mynsow), mes gans Mynsonieth avonsys yw possybyl studhya furvyow peswar mynsow ha moy.

Pedregow, kelghow ha trihern ymons nebes a’n furvyow sempel yn mynsonieth plat. Kubow, hirgrennow, pigern ha pelyow ymons nebes a’n furvyow sempel yn mynsonieth soled.
# Hyns Sen Jamys

An Hyns Sen Jamys
An Hyns Sen Jamys yw agan galaksi leel. Ev a yssyns moy es 200 milvil steren, ow komprehendya agan howl.

An Hyns Sen Jamys a’n jeves threuslinen a-dro dhe 170,000 po 200,000 bledhen wolow y belder, ha galaksi troyllyek gans barr kresel yw. An tybyans a’n Hyns Sen Jamys ow pos gwrys a steren yw ober a’n hen filosofer grek, Democritus.
# Unyans Steroniethek Keswlasek

Unyans Steroniethek Keswlasek|  |
|  |
| Ensampel a |
kowethyans skiensek, kowethyans kesgwlasek  |
| Dalleth/Fondya |
1919  |
| Fondyer |
Benjamin Baillaud  |
| Esel a'n re a sew |
International Council for Science, Committee on Space Research, International Science Council  |
| Isgowethyans/ow |
IAU Working Group on Star Names, IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites  |
| Furv laghel |
kowethyans anwovernansek  |
| Pennplas |
Paris  |
| Gwiasva |
  |
|  Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia |

Yma an **Unyans Steroniethek Keswlasek** (Frynkek: *Union astronomique internationale*, UAI; Sowsnek: *International Astronomical Union*, IAU) korf a wra avonsya steronieth dre kesoberyans keswlasek ha gorra henwyn sodhogel war bythow yn spas, ha'n 88 a rannevesow. Sevelys o yn 1919. Yma pennplas ganso yn Paris hag esel yw a'n Konsel Godhonieth Keswlasek (ISC).

## Dustuniow
# Gaborone

|  |
| --- |
| Gaborone |
| Restren:Gaborone Montage.png Sita Gaborone |
|

---

 |
|  |
|

---

 |
| Kenedhel | Botswana |
|

---

 |
| Mayour | Harry Mothei |
| Enep | 169 km² |
| Poblans (2010) | 228166 |
| Doesedh | 1101 triger/km² |
| Amser | UTC+2 |
|

---

 |

**Gaborone** yw penncita Botswana.
# Diwysyans

Duration: 2 seconds.0:02Leveryans: Diwysyans
Yn erbysieth, rywyow dyffrans a wrians a wonisyow yw gorrys yn bagas henwys **diwysyansow**. Yma lies diwysyans dyffrans, kepar ha balweyth, ammeth ha pyskessa. An **Domhwelyans Gwreansel** a wrug diwysyansow nowydh.

Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n  **mil erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# James Cook

James Cook, lymnans gans Nathaniel Dance, c. 1775, National Maritime Museum, Greenwich
Kapten **James Cook**, FRS (27 mis Hedra 1728 – 14 mis Hwevrer 1779) o hwither Sowsnek, marner ha desinor mappow. Ev a wrug tri vyaj dhe'n Keynvor Hebask, ow kul mappow a'n leow ha rekordya ynysyow hag arvoryow war vappow Europek rag an kynsa prys. Ev yw aswonnys yn arbennik rag kavos an arvor est Ostrali, kavos an ynysyow Hawaii ha gul an kynsa mappow a Newfoundland ha Mordir Nowydh.

Yn y vewnans, ev a wolyas diwweyth a-dro dhe'n bys. Ev a dremenas an Kylgh Antarktek ha kavos ynysyow nowydh y'n Keynvor Hebask ha tirwelyow nowydh yn Amerika Gledh. Ev a spenas meur a dermyn ow kul arbrovow godhonieth, ha gul mappow a'n leow nowydh. Ynwedh, ev a skrifas lies lyver a-dro dhe'n pyth a gavas ev.