Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Karate

Karate|  |
| Ensampel a |
eghen a sport  |
| Klass |
kreftow breselya, gwariow olympek  |
| Gwrier |
Kanga Sakukawa, Matsumura Sōkon, Ankō Itosu, Arakaki Seishō, Higaonna Kanryō  |
| Label teythyek |
空手  |
| Gwlas |
Ryukyu Kingdom  |
|  Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia |

Dysker karate ow kwiska karategi.
Kesstrif yn Kamporieth an Bys yn Tampere, Pow Finn yn 2001
**Karate** 空手 yw kreft breselek nihonek. Displegys veu y’n Ruvaneth Ryūkyū kyns le mayth usi Okinawa lemmyn.

Karate a wra devnydh a bub rann a gorf den avel arv kepar ha’n leuv, dorn, elin, garr ha glin.

Yma teyr rann dhe drenyans Karate:

* **kihon** 基本, きほん yw dyski an teknegow selvenel;
* **kata** 形（型）yw dyski an furv, aray arbennik ha fordh a wul devnydh a deknegow;
* **kumite** 組手 yw dyski an fordh a vreselya orth usya an teknegow.

## Istori Karate

Gichin Funakoshi, dyskador a Okinawa a gomendyas Karate dhe dir meur Nihon y’n 1900ow a-varr. Karate hengovek yw dihaval orth boksusi, omdowl ha potboksusi: yn Karate, nerth brys ha manerow da yw mar bosek avel nerth korf ha usya omdhefens pan vowgh yn trobel.

Karate a dheuth ha bos moy aswonnys dres an bys drefen fylmow karate y’n 1960ow ha’n 1970ow. Lemmyn tus a-derdro’n bys a dhysk Karate.

Wosa Nessa Bresel an Bys, Karate a dheuth ha bos gerys-da yn Korea, mayth usi varyans leel gelwys "tangsudo".

Hanow leun Karate yw "Karate-do" a styr "fordh an leuv wag".

Yma lies skol po gis Karate, ow komprehendya

* Gōjū-ryū
* Sankukai
* Shitō-ryū
* Shōtōkan
* Wadō-ryū

Den a wra Karate yw gelwys "*karateka*". Karatekys a vri a gomprehend: Gichin Funakoshi, Yoshitaka Funakoshi, Shigeru Egami, Masutatsu Oyama, ha Fumio Demura.

## Dillas Karate

Grugysow liwys rag Karate.
Pan vo tus a wra Karate, i a wisk dillas arbennik gelwys "*karategi*". An karategi yw gwrys a jerkyn gwynn ha lavrogow gwynn gans grugys liwys a verk aga renk, hemm yw py hirder yw an termyn dyski a-der py dader yw savon an karate. Dew garateka a yll bos haval yn aga savon kyn fons gans grugysow dihaval.

Skolyow dyffrans Karate a’s teves liwyow gwrugysow dyffrans rag aga renkow. Dell yw usys an grugys du yw an huni rag an dyskoryon a asaay bos an gwella dres termyn hir.

Nebes skolyow a’s teves lies renk a rugysow du diskwedhys gans sketh gwynn gelwys Dan war unn penn an grugys. Rag ensampel “grugys du 3 dan” a dhiskwedh 3 sketh gwynn war an grugys, hag yw renkys yn ughella ages “grugys du 1 dan”.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n  **mil erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# Korea

**Korea** yw konna tir ha gwlaskor gyns yn Howldrehevel Asi, diberthys yn diw repoblek arnowydh: Korea Gledh (Repoblek Werinel Pobel Korea) ha Korea Dhyghow (Repoblek Korea).
# Godhoniador

Brockhaus Enzyklopädie yn 1902
**Godhoniador** yw sort ober godhvos, cotheans ow sensy derivas cot a dherivadow dhort poken pub scoren skentoleth po scoren arbednek skentoleth.

## Devydnow
# Diegyn

| Diegyn Efander menhesennow: Oligocen – lemmyn 30–0 Ma |
| --- |
|  |
| Diegyn tribys |
| Klassans bewoniethek |
| Gwlaskor: | Animalia |
| Fylum: | Chordata |
| Klass: | Mammalia |
| Infraklass: | Placentalia |
| Ugh-urdh: | Xenarthra |
| Urdh: | Pilosa |
| Is-urdh: | Folivora Delsuc, Catzeflis, Stanhope, ha Douzery, 2001 |
| Teyluyow |
| * †Megalocnidae
* **Megatherioidea**
	+ †*Hiskatherium*
	+ †*Similhapalops*
	+ Bradypodidae
	+ †Megalonychidae
	+ †**Megatheria**
		- †Megatheriidae
		- †Nothrotheriidae
* **Mylodontoidea**
	+ Choloepodidae
	+ †Mylodontidae
	+ †Scelidotheriidae
 |
| Kesstyrynnow |
| * Tardigrada Latham & Davies, 1795
* Phyllophaga Owen, 1842
 |

**Diegynnow** yw eseli an isurdh Folivora a vronnviles, ow komprehendya diegynnow gwydh, hag a vyw hwath, ha diegynnow a tir, hag yw difeudhys. Merkys yns i rag sygerneth aga gwayansow, i a spen an brassa rann a'ga thermyn ow kregi a-wartha dhe woles yn gwydh koswigow trovannel Amerika Dhyghow ha Kres.

Aga hys yw yntra 60 ha 80 cm, ha'ga foos yntra 3.6 dhe 7.7 kg. Aga garrow yw hir ha'ga fennow krenn gans skovarnow byghan. I a's teves golok liw, mes aga golok ha klewes yw gwann, ytho res yw dhedha kregi war vlasa ha tava dhe dhiskudha boos.

Kevradhow metabolek diegynnow yw pur isel (le ages hanter an kevradh gwaytys rag eneval an myns na) keffrys ha'ga thempredh korf: 30 dhe 34 °C pan vons gweythresek ha le vyth pan ow powes. Dell yw usys, an minvlew yw ost dhe algi symbiotek, ow ri kudhliw rag jagwares, ocelotes hag eres gwragh. Drefen an algi, minvlew diegynnow yw ekosystem war y honan, ost dhe lies eghen a velldrosogyon, ow komprehendya re arvilek ow bratha ha sugna goos, kepar ha kelyon tewes ha moskitos, low, torek ha mitys.

Enevales digoweth yw diegynnow, ow tos warbarth saw rag parya. I a dhiyskyn dhwowrth an gwydh a-dro dhe unnweyth pub eth dydh rag kawghya war an tir.

Pub diegyn a dheber del an wedhen cekropia, mes diegynnow dewvys yw olldhebroryon, ow tybri hwesker, karyn, frooth, del ha pedrevanes byghan ynwedh. War an leuv aral, diegynnow tribys yw losowdhebroryon yn tien, ow tybri efander ynn a dhel dhyworth nebes gwydh yn unnik.

## Klassans

* Urdh Pilosa
	+ Isurdh Folivora: diegynnow
		- Teylu Bradypodidae: diegynnow tribys
			* Korrdiegyn tribys, *Bradypus pygmaeus*
			* Diegyn tribys konna gell, *Bradypus variegatus*
			* Diegyn tribys konna loos, *Bradypus tridactylus*
			* Diegyn tribys mongus, *Bradypus torquatus*
		- Teylu Choloepodidae: diegynnow dewvys
			* Diegyn dewvys Hoffman, *Choloepus hoffmanni*
			* Diegyn dewvys Linnaeus, *Choloepus didactylus*

## Diegynnow an tir

Diegynnow an tir a wre bewa a-dreus Amerika Dhyghow hag Amerika Gledh a-dhia a-dro dhe 20 milvil bledhen alemma. Re anedha o pur vras. Ow poosa moy ages pymp tonnas, gans hys a 6 meter ha ughelder a 5.2 meter, Eremotherium o ughella ages olifans Afrika. I eth mes a wel termyn kott wosa devedhyans tus nans yw a-dro dhe 11,000 bledhen. Dustuni a gampol tus ow helghya dhe gevranna dhe dhifeudhans *megafauna* Amerika. I a veu ledhys, keginys ha dybrys gans tus.

* Emotherium, diegyn an tir hujes
* Diegyn tribys konna gell ow poosa
* Diegyn dewvys Hoffman
# Panama

**República de Panamá**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Panama) | (Kota arvow Panama) |

 |
| *Lavar kenedhlek: Pro Mundi Beneficio* |
|  |
| Yeth soedhogel | Spaynek |
| Pennsita | Sita an Panama |
| Brassa sita | Sita an Panama |
| Lywydh | Juan Carlos Varela |
| Enep | 78,200 km² |
| Poblans  Doesedh | 3,000,463 a drigoryon 37 triger/km² |
| Anserghogeth | dhiworth Kolombi 3sa a vis Du, 1903 |
| Mona kemmyn | Balboa |
| Kan genedhlek | *Himno Istmeño* |
| Kodenn kesroesweyth | .pa |
| Kodenn pellgowser | +507 |

An **Repoblek Panama** (yn Spaynek: *República de Panamá*) yw gwlas yn Amerika Gres.

* CoolPanama Panama Portal