Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ebrow

| Ebrow *(עברית [‘Ivrit])* |
| --- |
| Kewsys yn: | Ysrael, an Lann West |
| Kewsys gans: | 6 milvil |
| Klasyans genynnek: | Afro-Asiatek
* Semitek
 |
| Rannyethow | Ebrow ashkenasek, Ebrow sefardek |
| Savla Soedhogel: | yeth soedhogel a Ysrael |
| Kodennow |
| ISO 639-1 | he |
| ISO 639-2(B) | heb |
| ISO 639-2(T) | heb |
| SIL | HBR |

**Ebrow** yw yeth semitek kewsys yn Ysrael hag usys rag gordhyansow yedhowek a-dreus an bys. Y skrifir Ebrow yn lytherennek hy honan (skrifys a'n deghow dhe'n gledh). Ebrow yw an tavas y skrifas moyha lyvrow an Testament Koth a'n Bibel ynno.

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porth Yethow** – Tre rag folennow ha klassys Wikipedya a-dro dhe yethow. |
# H. G. Wells

Skeusenn H. G. Wells gans George Charles Beresford, 1920
**Herbert George Wells** (21 Mis-Gwynngala 1866 - 13 Mis-Est 1946) o awtour ha jornalys sowsnek. Ev o skrifer a wrug lies eghenn a skrifedh (istori, politigieth, bywskrif), mes ev yw meurgerys rag y weyth fugieth skiensel. Wells (ha Jules Verne ynwedh) yw deskrifys yn fenowgh kepar ha "tas fugieth skiensel".

Kyns aga thermyn, deskrifys yn gweythow Wells yw jynnow-gonn, jynnow-ebron, arvow nuklerek, vyajya der efanvos, pellwologow lorell, ha neppyth kepar ha'n kesrosweyth.

Romansow fugieth skiensel notys yw:

* *The Time Machine* (1895)

* *The Island of Doctor Moreau* (1896)

* *The Invisible Man* (1897)

* *The War of the Worlds* (1898)

Wells a veu genys yn Bromley, Kint, Pow Sows. Pan o yowynk ev a veu shyndys hag ev a wre redya lyvrow diworth an lyverva. Ev a studyas bewonieth yn Loundres. Ev o kresydh, socyalydh, ha didhuwydh. Ev a verwas yn 1946 yn y ji yn Loundres.

## Kernewek

Treylyes veu *The War of the Worlds* dhe Gernewek avel *Gwerryans an Planettys* gans Nicholas Williams yn 2013. Dyllys veu gans Evertype.
# Frosedh tredanek

Frosedh tredan yw resegyans kargedh tredanek. Kehavalen fros tredan yw:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

mayth yw
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 an fros ow resek
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 chanj an kargedh
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 chanj a-dreus termyn

Yth yw unes SI (an Kevreyth Keswlasek Unesow) rag fros tredan an amper (A). Henn yw par orth unn koulomb an eylen. Y hyllir kavos frosedh yn funyow, batriow, ha lughes.

## Fenten frosedh

Yn devnydh kendegus nyns yw nebes elektronys saw kelmys yn hwann dhe atomow an devnydh. Pan vo myns bras an atomow na ow tos war-barth y fydh neb sort a gomolen elektronys usi ow "ternija" ogas dhe atomow an devnydh. Mar kwrellys eksamnya treustrogh an daffar kendegus y fia an elektronys ow kwaya pur uskis dredhi. Skila an movyans ma yw tempredh, ha dell yw usys y fydh elektronys ow resek trohag unn tu par orth an elektronys or resek a'n tu aral, ytho nyns yw henna an pyth a wra dhe frosedh resek. Y fydh elektronys ow resek a unn atom dh'y gila; y hevelis an argerdh ma dhe bassya dowr a gelorn dhe gelorn.

Pan vo gorrys mesen dredanek war fun y fydh an elektronys ow korthebi ogas a-dhistowgh dre slynkya tamm a-dal an vesen. Y fydhons ow kwaynya nerth a'n vesen, hag a vydh kellys pur uskis pan vonkyons orth elektronys erel y'n devnydh. Byttegyns, kettel vo les fast an vesen y fydh an elektronys ow taswaynya an nerth a gollsons, hag y pes an argerdh. Yth yw an jagg na a recev an elektronys fenten an frosedh, a-der resegyans an elektronys aga honan. Alena y hyllir gweles an taklow nag yw frosedh:

* Nyns yw "fros" ewn a elektronys dell y'n godhvies yn kemmyn: mar eksamnyer an tooth res dhe'n elektronys gans an vesen yth yw pur vyghan dell yw usys, a vyns milimetrow an eylen. Y spensa elektronys hanter our ow tremena dre stevel 10 troos-hys (3 meter) orth an tooth na. A-ban vo lugarn owth enowi ogas a-dhistowgh wosa gwaska an skwych yth yw res bos neppyth aral orth y wul.
* Ynwedh nyns yw "effeyth domino" kyn fo moy gwiw an geheveleth ma es an fros. Drefen bos elektronys mar vunys, hwath hag i ow kwaya pur uskis nyns esons ow pos rakherdhys gans forsedh bras.

## Frosedh yn trogelghennow

Pan vo frosedh ow resek yn trogelghen fun, ha pan na vo spralledh, yth uskisha. Y hwrer devydh a spralellow dhe ynkressya spralledh y'n drogelghen may lenthaho an frosedh. An perthynekter ma yntra spralledh, frosedh, ha voltedh (parth aral an drogelghen) yw prevys gans lagha Ohm.
# Tan

**Tan** yw an oksyjennans uskis a dhevnydh (an keunys) y'n argerdh kymyk mesthermek a loskvan hag a wra dyllo tommder, golow hag askorrasow dasoberyans dyffrans. Tomm yw tan awos an omdreylyans a'n kolm dewblek gwann a oksyjen molekulek dhe'n kreffa kolmow y'n askorrasow loskvan a dhowr ha karbon dioksid dhe dhyllo nerth. Orth unn poynt y'n dasoberyans loskvan, henwys an poynt enowians, flammow yw askorrys. Flamm yw an rann weladow a'n tan hag yw, dre vras, karbon dioksid, ethen dowr, oksyjen ha nitrojen. Tan a yll bos gwrys yn lies fordh, y'ga mysk rutya gwelynni war-barth, usya kelester ha dur po usya tanbrennyer.

Argerdh posek yw tan a nas kevreythyow ekologiethel a-dro dhe'n bys. An effeythyow posedhek a dan a yssyns kentrynna tevyans ha gwitha kevreythyow ekologiethel dyffrans. An effeythyow negedhek a yssyns peryll dhe vewnans ha kerth, defolyans an ayrgylgh ha defolyans an dowr. Tanyow koswik yw pur dhregynnus ha gallos distrui ranndir bras yn mynysennow. Pub bledhen y hwra tus merwel dre dan dre wall.

Tan re beu usys gans tus yn devosow, yn ammeth rag klerhe tir, yn kegina, rag dinythi tommder ha golow, rag sinella, rag rakherdhyans, teudhi, gevelya, leski atal, korflosk hag avel arv. Yma dustuni bos possybyl tan dhe vos usys yn gis rewlys nans yw unn milvil bledhen, mes dres lycklod hemma a dhallathas nans yw a-dro dhe 400,000 vledhen.

Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n **kans erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# Etholans lewydhek Statys Unys 2020

2020 Etholans lewydhek an Statys Unys|

---

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 2016 ←  | **3 Du 2020** | → 2024  |

 |
|

|  |
| --- |
|

---

 |
| Niver a raglevow | 66.7% (estemys) |
|   |  |  |
| Dewisys | Joe Biden | Donald Trump |
| Parti | Demokratek | Repoblikanek |
| Stat tre | Delaware | Florida |
| Kothman | Kamala Harris | Mike Pence |
| Raglevow | **306** | 232 |
| Statys | **25 + DC + NE-02** | 25 + ME-02 |
| Raglevow gerys-da | **81,268,867** | 74,216,747 |
| Kansran | **51.3%** | **46.9%** |

 |
|

---

 |
|

---

|  |  |
| --- | --- |
| **Lewydh**
Donald Trump
Repoblikanek | **Apoyntys Lewydh**
Joe Biden
Demokratek |

 |

**Etholans lewydhek an Statys Unys 2020** o an 59ves etholans lewydhek, synsys an 3 a vis Du 2020. Yth euth gans Joe Biden, an ombrofyer demokrat erbyn an lewydh hag an ombrofyer repoblikanek Donald Trump, ow kwaynya 306 a 538 esedh Kolji an Etholoryon.

## Sewyansow

### Vota poblek

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Vota poblek |
| --- |
|  |  |  |
| **Biden** |   | 51.31% |
| Trump |   | 46.86% |
| Jorgensen |   | 1.18% |
| Hawkins |   | 0.26% |
| Re erel |   | 0.40% |

 |

### Kolji an Etholoryon

↓| **306** | **232** |
| **Biden** | **Trump** |

## Notennow

## Devynnow
# Austin, Teksas

Austin

**Austin** yw pennsita Teksas, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 961,855.

An sita a veu fondys yn 1835.

## Gwiasva

* www.ci.austin.tx.us
# Artys-Gwrythya

Dons yw eghen a art-gwrythya hag yw gwrys dres an bys.
An **artys-gwrythya** yw artys kepar hag ilow, dons ha drama hag yw gwrythys rag miroryon (po goslowysi h.e.). Dyffrans yw a artys gwelesek, an devnydh gans artydhyon a baynt, kewarghlen po devnydhyow dyffrans dhe wruthyl taklennow art fisegel po sevelyek. Artys-gwrythya a yssyns efander a daklow gwrythys, po performys, a-dherag tus yn fyw.

Yma drama, ilow, dons ha eghennow erel a wrythyansow yn pub gonisogeth. An istori a ilow ha dons a dhallathas yn osow kynsistorek ha sleynethow an cirk a dhallathas yn Hen Ejyp dhe'n lyha. Lies art-gwrythya yw performys yn halwesik. Gwrythyansow a yll bos yn drehevyansow a-burpos, kepar ha gwarijiow, chiow gwari kenys, gwarivaow ygor dhe'n ayr yn golyow ha war warivaow yn tyldys kepar hag y'n cirk.

Performyansow yn fyw a-dherag miroryon yw furv a dhidhan. An displegyans a sonskrifa ha gwydhyow a asas tus dhe brevi an artys-gwrythya yn privedh.

A artys-gwrythya a assay diskwedhes amovyansow hag omglewansow a'n awtour po a'n gwarier.

Eghennow erel a art-gwrythya yw hus, arethorieth, gwari popettys ha bardhonieth kewsys.