Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Liwans

Imaj dhyworth fowys Lascaux
Daffar ha stoffow lymna
**Liwans** (ynwedh **liwyans** po **lymnans**) yw usya liwyow dhe wul art gwelesek. Hemm yw an ger ynwedh rag ober lymnys a art. Lies sort a liw po paynt yw usys dhe wruthyl art, ow komprehendya dowrliwyow, liwyow akrylik, ha paynt oyl. Da yw gans artydhyon erel oberi gans pluvennow plomm, krey po glowbren.

Liwansow meur aga hanow yw gwithys yn fenowgh yn mirvaow art, kepar ha'n Mirva Genedhlek yn Loundres ha'n Louvre yn Paris. Gwithys yw onan a'n liwansow moyha y hanow y'n bys y'n Louvre, h.y. an *Mona Lisa*, lymnys gans Leonardo da Vinci. Yma mirvaow privedh ha poblek yn lies cita a-derdro'n bys.

Yma dyffrans elvennek yntra delinya ha lymna. Yn delinya, unn nivel yw an imaj dien, mes yn lymna, unn nivel yw lymnys dres unn aral dhe dhrehedh an imaj diwettha. Avel sewyans, an brassa rann a'n termyn, ny vydh an imaj diwettha kler bys dhe'n kamm diwettha.

Yma peswar kamm elvennek yn lymna: pareusi, ranna, nivela ha gorfenna.

1. Pareusi: an brassa niver artydhyon a wra pareusi kanvas po enep aral. Gorher tanow unform po "golgh" a wynn po liw aral yw gorrys war an enep dien. Hemm a weres nivelyor diwettha kavos an unn dyghtyans. Ynwedh, an golgh a weres dastewynnya golow dhyworth an enep, hag ytho gwellhe an effeyth dhe'n miror. Rag enebow digompes po garow, yma edhom a neppyth moy. Hemm yw *gesso*, yn hengovek, kemyskans a grey ha gelatin, mes kavadow lemmyn avel akrylik tew. Yma edhom a deknek arbennik rag lymna war nebes enebow, r.e. lymna war blaster a us an method *fresco* po fosliwans.
2. Ranna: rynnys yw an kanvas dhe niver a ranndiryow posek (ow krog war an imaj lymnys), ha kilvaow an ranndiryow na yw plottys.
3. Nivela: y'n kamm ma, plottys yw unn nivel dres nivel aral rag kavos an shapys yw hwensys yn pub nivel. Erbynn diwdh an kamm ma, pub taklen y'n imaj vydh aswonnadow.
4. Gorfenna: Res yw strivya moy y'n kamm ma. Amkan an kamm ma yw dhe ri neppyth arbennik y'n imaj, kepar hag emlow poran, kesunya nivelyow hag effeythyow gwelesek erel.

Dres istori, lies lymner re beu rann a vovyansow dyffrans, gans tybyansow dyffrans a-dro dhe destennow po teknegow. Ottomma rol a ensamplow:

| Movyans | Artydh | Skeusen |
| --- | --- | --- |
| Dastinythyans | Michelangelo |  |
| Baroque | Peter Paul Rubens |  |
| Klassygieth Nowydh | Jacques-Louis David |  |
| Argrafydhieth | Claude Monet |  |
| Kyns-Rafelit | William Holman Hunt |  |
| Menegesydhieth | Wassily Kandinsky |  |
| Wosa-argrafydhieth | Henri de Toulouse-Lautrec |  |
| Kubydhieth | Pablo Picasso |  |
| Dadaydhieth | Marcel Duchamp |  |
| Surrealydhieth | Salvador Dalí |  |
| Menegesydhieth Tybel | Barnett Newman |  |
| Pop Art | Andy Warhol |  |

* *Sodhva greslu yn Vilnius* gans Marianne von Werefkin
* *Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue II* gans Barnett Newman
* *Tonn Veur Kanagawa*, gans Katsushika Hokusai
* *Emperoureth Flora* gans Nicolas Poussin
* *Sophia, Arlodhes Burrell* gans Henry Bone
* *Amelia Opie* gans John Opie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n  **mil erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# Iselweyth Meur

Skeusen kemerys gans Dorothea Lange yn 1936: *Mamm Divroeges*
An Iselweyth Meur o iselweyth erbysek a-has dres oll an bys. Ev a dallathas y’n Statys Unys, gans an droglam Stret Fos a vis Hedra 1929. An droglam ma a verkyas an dalleth a dhegvledhen gans diweythieth ughel, boghosogneth, negysyow ow tiskara ha chanjyow politek brassa.