Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2006

2003 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009

**2006** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul. Hemma yw "Blydhen a'n Bys ma rag Difeythtiryow".

## Hwarvedhyansow

* 23ns a vis Genver: dewisyansow dhe senedh Kesunyans Kanada
* 28ns a vis Meurth: dewisyansow yn Ysrael

## Mernansow

* 21 Meurth: Margaret Ewing
# Yesu Krist

Imaj Yesu yn lymnans Orthodoks russek a'n 17ves kansblydhen.
**Yesu**, po **Yesus** (genys 6-4 kyns OK, marow 29-33 OK), o pregowther yedhowek yn termyn an Emperoureth Romanek; ev yw person kres Kristonedh. Herwydh Kristonyon, yma Yesu ow kul unn a dri person y'n Drynses Sans, war-barth gans Duw an Tas ha'n Spyrys Sans. Yn *Gwrians an Bys*, tybyans an Drynses yw styrys a'n par ma: "try ython in vn Substance/
comprehendys in vdn dew" (*tri yth on yn unn substans, komprehendys yn unn duw* ). Mes den o va keffrys, ha mab Maria Wynn. War-lergh an Aweylys, Duw an Maw a dheuth ha bos den rag prena denses a'y beghes. An oberenn ma ev a gowlwrys der y dhughan ha krowsyans, herwydh an Bibel.

War-lergh kryjyansow aral, profos o Yesu (homm yw an dyskas rag ensampel a Islam hag a'n Fay Bahá'í). Yesu yw profos a vri yn Islam; yth aswonys ev avel عيسى (*Isa*). Yma nebes 74 gwers a'n Koran ow kampolla Yesu avel profos a Islam hag a dhehwelsa Dydh Breus.

**Krist** yw titel ow styrya *olewys (gans Duw)*; an titel ma yw devedhys a'n ger Grew χριστός (leverys *ghristos*), ha styry an ger Ebrow משיח (*mashiah*).

Hanow Yesu yw devedhys a'n ger Greka Ιησούς *yesous*. Dell grys lies skoloryon, an hanow Greka yw devedhys a-dhia furv Aramek hag Ebrow ישוע *Yeshoua*. Yn tekstow Kernewek hengovek, Yesu yw berrhes avel IHC, henn yw an teyr hynsa lytherenn a'n hanow Grew: Η yw η veur, ha Σσ o skrifys avel Cc menowgh y'n Osow Kres.
# Tycho Brahe

| Tycho Brahe |
| --- |
|  |
| Genys |
14 Kevardhu 1546  Kastel Knutsdorp  |
| Mernans |
24 Hedra 1601, 1601  Praha, Praha  |
| Kenedhlogeth |
Ruvaneth Danmark  |
| *Alma mater* | * Pennskol Kopenhavn
* Pennskol Leipzig
* Pennskol Rostock
 |
| ymgynghorydd y doethor | * Valentin Thau
* Caspar Peucer
 |
| Galwesigeth |
steronydh, honanvewskrifer, prydydh, sterdhewinydh, alkemydh, skrifer, printer  |
| Arvether | * Uraniborg
 |
| Aswonnys rag |
Rudolphine Tables, Tychonic system, De Nova Stella, Astronomiae Instauratae Mechanica, De Mundi aetherei recentioribus Phaenomenis Liber secundus, Astronomiae Instauratae Progymnasmata  |
| Tas |
Otte Brahe  |
| Mamm |
Beate Clausdatter Bille  |
| Pries |
Kirsten Barbara Jørgensdatter  |
| Fleghes |
Sidsel Brahe, Elisabeth Brahe  |
| Pewasow |
Knight of the Order of the Elephant  |
| Sinans |
|  |

**Tycho Brahe**, genys avel Tyge Ottesen Brahe (14 Kevardhu 1546 — 24 Hedra 1601) o astronymer a Dhanmark. Ev a wre aspia war eborn an nos kens devisyans an teleskop. Ev a dherevas sterva veur henwys Uraniborg war enys Hven en Danmark.

Ev a dhiskudhas bos an braster en-mes a'n System howlek ow kallos chanjya dres termyn. Ev a dhiskudhas ughnova (SN1572) ha steren lostek. Johannes Kepler o y skoodhyer. Tycho a wrug aspiansow a'n planettys gen rach meur. Pan verwis Tycho en 1601, Kepler a dhuryas gen y ober.

Nag o Tycho skiensydh arnowydh. Ev a gryjis en sterdhewinieth, ha'y steronieth o kemyskans koynt a aspiansow skiensek ha kryjyans kryjyk. Ken sevis ort gevreyth Ptolemy, ev a naghas kevreyth Copernicus ewedh. Ev a dhisplegyas tybyans dorgresendek a dhismygas bos an Howl ha Loor ow resek a-dro dhe'n Nor, bes bos an planettys erel ow resek a-dro dhe'n Howl.

En dyffrans dhe'n brassa radn a astronymers e'n termyn na, na wrug kryji en tybyans pelyow nevek (*celestial spheres*) heb janj veth oll. Nova Tycho a brovas chanjys dhe hwarvos. Ewedh ev a dhiskudhas bos ster lostek taklow nevek gwir gen resegvaow dyffrans dhe resegvaow an planettys.

En 1566, ev a omladhas omladh dewdhen drefen dadhel a-dro dhe biw o an gwella awgrymer, ha kelli radn a'y dron. Ev a wiska tron fug rag remenat y vownans.

Woja kevewi en Praha en 1601, ev a gawas kleves loneth. E ferwis 16 dydh woja hedna. Herwydh Kepler, thera othem dhe ev a vos dhe'n privedhyow, bes ev a sevis ort terri 'etiquette' ha gortos ort an voos. Arvrysyansow arnowydh a lever y vos ow kodheva gen kanker an ragwagren (*prostate cancer*).

Hanow Tycho ew res dhe gowdoll war an Loor, kowdoll war an planet Meurth ha'n ughnova diskudhys ganjo.

* Lever meur Tycho, Astronomiae Instauratae Progymnasmata
* Mappa Tycho ow tiskwedhes teller e'n eborn a'n ughnova diskudhys ganjo
* Sterva Tycho en Uraniborg
* Men bedh Tycho en Praha
* Imach a Tycho Brahe ha Johannes Kepler
* Kowdoll Tycho war an Loor
* Kowdoll Tycho Brahe war Veurth
* Asteroyd Tycho Brahe
* Efanyans remenat Ughnova Tycho tredh 2000 ha 2015
* Torn a rements Ughnova Tycho

Ma an erthygel ma usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek diwedhes.
# Li Bai

Lymnans a Li Bai gans y vardhonieth.
Prydydh a Jina veu **Li Bai** (ynwedh **Li Bo** or **Li Po**, Chinek: 李白; pinyin: *Lǐ Bái / Lǐ Bó*; 701–762). Menegys veu gans prydydh aral, Du Fu, avel esel a vagas a skolheygyon gelwys ganso an "Eth Anvarwel an Wedren Win" yn bardhonek. Y hwelir Li Bai avel onan a'n dew brydydh an vrassa yn istori lien China, war-barth ha Du Fu. Hedhyw yth aswonir neb 1,100 a'y vardhonogow.

Dyllys veu an kensa treylyansow yn yeth a'n West yn 1862 gans Marquis d'Hervey de Saint-Denys yn y *Poésies de l'Époque des Thang*. Komendys veu an bys Sowsnek dhe ober Li Bai yn dyllans a *History of Chinese Literature* yn 1901 gans Herbert Allen Giles, ha der an treylyansow livrel, saw awedhyek yn bardhonieth, a versyons Japanek a'y vardhonogow gwrys gans Ezra Pound.

Moyha aswonys yw Li Bai rag an awen ha'n imajeri Taoist yn y vardhonieth. Viajya a wre dres brassa rann a'y vewnans. Y leverir ev dhe godha dhyworth y skath pan assayas byrla skeus an loor, ha beudhi y'n Dowr Yangtze.