Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dydh

**Dydh** yw unnsys prys ow turya 86,400 a eylennow, po 24 eur. Yma seyth dydh ow kul seythun.

Ottomma rol a dhedhyow an seythun:

* dy' Lun
* dy' Meurth
* dy' Merher
* dy' Yow
* dy' Gwener
* dy' Sadorn
* dy' Sul
# Termyn

termyn|  |
| Ensampel a |
myns war radhva, spatio-temporal entity, independent variable  |
| Klass |
kevres  |
| Rann a |
efanvos-termyn  |
| Synsys ynno/i |
spys termyn  |
|  Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia |

**Termyn** ew an avonsyans didhiwedh a vosva ha hwarvosow. Ev a hwer en fordh anworthtreylyadow a-dhia an termyn uji passyes dhe’n termyn a dheu.

Rag musura termyn, nei a ell usya neppeth a wra an keth tra en venowgh. Udn ensampel ew dalleth dedh nowydh, ha’n Nor a rosell war y ehel. Dew aral ew gwedhow an Loor ort rosella an Norvys, ha sesons an vledhen dell wra an Nor rosella an Howl.

E’n osow koth, tus a dhisplegyas kalenderyow rag rekna niver an dedhyow e’n vledhen. Anjei a wrug displegya euryoryow howl (*sundials* en Sowsnek) a usyas skeusow tewlys gen an Howl ow movya dre’n jydh rag musura termynyow le ages dydh. Hedhyw, klockys fest kewar a ell musura termyn dhe le ages milvilves radn a eylen. Aswonys ew studhyans termyn avel horologieth.

Unses termyn SI (Kevreyth Keswlasek Unsesow) ew udn eylen. Pan vo usys avel varyadow en awgrym, diskwedhys ew termyn gen an arwodh WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 .

En fysegieth Albert Einstein, termyn hag efanvos a ell bos kesunyes avel udn tybyans.

Rydnys ew an bes dhe 24 parth rag musura termyn. An re ma ew parthow termyn.

## Unsesow termyn

* 1 milvledhen = 10 kansvledhen = 100 degvledhen = 500 diwvledhen = 1,000 bledhen
* 1 kansvledhen] = 10 degvledhen = 50 diwvledhen = 100 bledhen
* 1 degvledhen = 5 diwvledhen = 10 bledhen
* 1 bledhen = 12 mis = 52 seythen = 365 dydh (366 dydh y’n vledhen lamm)
* 1 mis = 4 seythen = 2 diwseythen = 28 dhe 31 dydh
* 1 seythen = 7 dydh
* 1 jydh = 24 our
* 1 our = 60 mynysen
* 1 mynysen = 60 eylen
* 1 eylen = unses selvenel termyn an Kevreyth Keswlasek Unsesow
* 1 milieylen = 1/1,000 eylen
* 1 mikroeylen = 1/1,000,000 eylen
* 1 nanoeylen = 1/1,000,000,000 eylen
* 1 pikoeylen = 1/1,000,000,000,000 eylen
* 1 femtoeylen = 1/1,000,000,000,000,000 eylen
* 1 attoeylen = 1/1,000,000,000,000,000,000 eylen
* 1 termyn Planck = unses leha termyn

### Taklow usys dhe vusura termyn

* Klock
* Ourweder (*hourglass*)
* Hedheuryer (*Stopwatch*)
* Euryow howl
* Resyas Circadian

## Termyn an jydh

* World Clock
* U.S. Naval Observatory
* Time in

* Klock tas gwydn
* Ourweder
* Rann a euryow howl moyha an bes – Jantar Mantar, Jaipur, Eynda
* Klockow atomek war radhva asklosen pekar ha’n klock ma ew usys en kevreythow GPS
* Albert Einstein
* Gronnedh-nerthedh a janj termyn-efanvos.
* Gwedhow an Loor rag 2021 aspiys dhort Hanterkelgh an Gogledh pub our
* Mappa a barthow termyn

Ma an erthygel ma usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek diwedhes.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n **kans erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# Fylm

GIF bywhes a gevres a skeusennow kemerys gans Eadweard Muybridge yn 1887. Y oberennow a yll bos gwelys avel fylmys rekordys kyns es fordh wiw rag aga diskwedhes ow kwaya.
Fram a vri a'n fylm taw Frynkek *Le Voyage dans la Lune* (Vyaj dhe'n Loor), gwrys yn 1902.
**Fylm** yw eghen a art gwelesek usys dhe heveli prevyansow a wra keskomunya tybyansow, hwedhlow, omglewansow, tekter, kedhlow po ayrgylgh der usya avenyow gwaya. Yn ollgemmyn, an avenyow ma a gans son hag, yn tanow, kentrynnow aral. An ger "cinema" yw usys yn fenowgh rag styrya an diwysyans fylm, gwruthyl fylm ha'n furv art gwrys.

An awenyow gwaya a fylm yw gwrys dre skeusenna gwelow gwir gans kamera gwaya mir, dre skeusenna delinyansow po modelys munys gans gisyow ober bywheans hengovek, dre vywheans jynn-amontya hag imajys dinythys gans jynnys-amontya (yn Sowsnek: CGI), po dre gemysk a nebes po oll an gisyow ober ma.

Yn hengovek, y rekordir fylmys war fylm celluloyd der argerdh golowgymyk hag ena y'n diskwedhir dre jynn-towlyans war skrin vras. Y'n jydh hedhyw, yn fenowgh yth yw fylmow besyel yn tien dres an argerdh dien a askorra, lesranna ha diskwedhes. Yn hengovek, fylmys rekordys yn furv golowgymyk a yssynsas sonlergh optek (sonskrifans an geryow kewsys, ilow ha sonyow aral hag a gans an awenyow).

Fylmys yw taklow gonisogethel gwrys gans gonisogethow hag a wra dastewynya an gonisogethow ma ha'ga nasya. Furv art posek yw fylm, keffrys ha pennfenten dhidhan meurgerys ha fordh nerthek dhe adhyski tus. An sel gwelesek a fylm a re dhodho nerth ollvysel a geskomunyans. Nebes fylmys a dheuth ha bos meurgerys dres an bys der usya istitlow po treusleva dhe dreylya an keskows dhe yethow aral.

Ottomma nebes ensamplow a'n pyth yw fylm: fylm po 'movie' diskwedhes yn cinema, gwydhyow adhyskansek diskwedhes yn klass yn skol, gwydhyow tre a'n teylu, vlog war YouTube, argemmyn war an bellwolok, towlen An Mis, fylm berr diskwedhes yn Gool Fylm Cannes, gwydhyow artek ombrofys rag an Orsedh, hag aral.

Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n **kans erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# Korea Dhyghow

**대한민국大韓民國Daehan Minguk*
**Repoblek Korea**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Korea Dhyghow) | (Kota arvow Korea Dhyghow) |

 |
| *Lavar kenedhlek:* 널리 인간세계을 이롭게 하라 (홍익인간) |
|  |
| Yeth sodhogel | Koreek |
| Penncita | Seoul |
| Moyha cita | Seoul |
| Lewydh | Lee Jae-myung |
| Pennmenyster |  |
| Enep | 99,274 km² |
| Poblans (2005)  Dosedh | 48,422,644 a drigoryon 488 triger/km² |
| Anserghogeth | dyworth Nihon 15 Mis Est, 1945 |
| Mona kemmyn | Won Koreek Dyghow (₩) (KRW) |
| Kan genedhlek | *애국가 (Aegukga)* |
| Koden kesrosweyth | .kr |
| Koden pellgowser | +82 |

**Korea Dhyghow** po **Repoblek Korea** (Koreek: 대한민국; Hanja: 大韓民國, *Daehan Minguk*) yw gwlas yn Howldrehevel Asi orth an Konna tir Koreek. Koreek yw hy yeth sodhogel.

An Repoblek arnowydh veu selys yn 1948 wosa an Statys Unys ha'n Unyans Sovyetek dhe dhiberth Korea war-hys an linenn 38° N. Hi yw gwerinieth a-dhia 1987, pan fondyas an Hweghves Repoblek.
# Koreek

| Koreek *(한국어/한국말/조선말)* |
| --- |
| Kewsys yn: | Konna-tir Koreek |
| Kewsys gans: | 78 milvil |
| Klasyans genynnek: | Yeth unnik |
| Rannyethow | Seoul, Pyeongan, Chungcheong, Gangwon, Gyeongsang, Hamgyeong, Hwanghae, Jeju, Jeolla |
| Savla Soedhogel: | yeth soedhogel yn Korea Dhyhow ha Korea Gledh |
| Kodennow |
| ISO 639-1 | ko |
| ISO 639-2(B) | kor |
| ISO 639-2(T) | kor |
| SIL | KKN |

**Koreek** yw yeth kewsys y'n Konna-tir Koreek (Korea Dhyhow ha Korea Gledh).

ㄱ:g

ㄴ:n

ㄷ:d

ㄹ:r

ㅁ:m

ㅂ:b

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porth Yethow** – Tre rag folennow ha klassys Wikipedya a-dro dhe yethow. |
# Russek

| Russek *(русский язык)* |
| --- |
| Kewsys yn: | Russi, powyow erell |
| Kewsys gans: | 170 milvil |
| Klasyans genynnek: | Eyndo-Europek
* Slavek
	+ Slavek Est
 |
| Rannyethow |  |
| Savla Soedhogel: | yeth soedhogel a Russi, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, ha'n Kenedhlow Unys |
| Kodennow |
| ISO 639-1 | ru |
| ISO 639-2(B) | rus |
| ISO 639-2(T) | rus |
| SIL | RUS |

**Russek** yw yeth slavek kewsys yn Russi ha lies gwlas kentrevek. An yeth a waynyas rowedh meur a-dreus Europa Howldrehevel yn termyn an Unyans Repoblegow Sosialistek Sovietel. Yma hi ow pesya bos brassa esel an teylu slavek a bell.
# Seoul

Drehevyansow koth yw nowyth yn Seoul
**Seoul** (Koreek: 서울 *Seoul*) yw an vrassa cita ha penncita Korea Dhyghow. Yma a-dro dhe 10,200,000 a dus ow triga yn Seoul.