Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wikipedya

Arwoedh Wikipedi
**Wikipedya** yw godhoniador liesyethek gans dalgh igor, gruthys ha mentenys gans bodhogyon dre vedhelweyth wiki. Fondyans Wikimedia yw hostys Wikipedya; nag eus dhodho ev amkan rag budh.

Yma a-dro dhe 200 godhoniador Wikipedya, ha 100 anedha yn few. Deg dyllans a'n jeves kettep onan moy ages 50,000 erthygel: Sowsnek, Almaynek, Frenkek, Japonek, Italek, Polonek, Swedek, Iseldiryek, Portyngalek ha Spaynek.

War-lergh Hitwise, kowethyans musurya war-linen, Wikipedya yw an wiasva bennfenten derivadow moyha usys war an Kesrosweyth.

Yma derivadow pella orth an Bennfolen hag yn tavosow erel.

Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.
# Latin

| Latin *Lingua Latina* |
| --- |
| Kewsys yn: | Emperoureth Romanek |
| Kewsys gans: | Sodhogyon an Eglos Katholik Romanek, taksonomydhyon |
| Klasyans genynnek: | Eyndo-Europek
* Italek
	+ Latino-Faliskek
		- Latin
 |
| Kevreyth skrifa | Lytherennek latin |
| Savla Sodhogel: | -- |
| Kodennow |
| ISO 639-1 | la |
| ISO 639-2(B) | lat |
| ISO 639-2(T) | lat |
| Glottolog | impe1234 lati1261 |
| Linguasphere | 51-AAB-aa dhe 51-AAB-ac |

Mappa ow tiskwedhes efander pella an Emperoureth Romanek yn-dann Emperour Trajan (a-dro dhe 117 O.K.) ha'n ranndir rewlys gans kewsoryon Latin (rudh tewl). Kewsys veu lies yeth aral y'n emperoureth
Skrifedh Latin y'n Amfiwariva Flavius
Gwandrans yethow romanek, diyskynysi Latin, yn Europa
**Latin** (po an lingua latina) yw yeth italek a wreydh eyndo-europek, kewsys an kynsa yn Pow Latin, ogas ha Rom. Yma'n yethow romanek ow talleth yn Latin an Werin kewsys bys yn 9ves kansblydhen. Y'n eur ma, Latin yw unn yeth soedhogel yn Sita an Vatikan, taves a vri y'n Eglos Katholik Romanek, ha'n yeth usys rag klasyansow godhoniethek.

## An Pader yn Latin

Pater noster, qui es in caelis,
sanctificetur nomen tuum.
Adveniat regnum tuum.
Fiat voluntas tua,
sicut in caelo et in terra.
Panem nostrum quotidianum da nobis hodie,
et dimitte nobis debita nostra sicut
et nos dimittimus debitoribus nostris.
Et ne nos inducas in tentationem,
sed libera nos a malo. Amen.
# Pow

Duration: 1 second.0:01Leveryans: Pow
Mappa an Nor gans emlow politek a bowyow.
**Pow** yw tiredh gans emlow politek diblans a wra perghenegi sovranedh dres arenebedh doroniethek komparek gans poblans fast, rewlys gans y wovernans y honan.

Pow yw dyffrans a genedhel. Kenedhel yw kemeneth a dus furvys gans an grond a yeth kemmyn, tiredh kemmyn, ethnekter kemmyn, h.e. Pow a yll bos stat sovran anserghek po rann a stat brassa, tiredh fisegel gans governans, po ranndir doroniethek kelmys gans tus anserghek kyns.

Nyns eus gorthyp amyttys yn ollgemmyn a by lies pow usi y'n bys yn hwir, mes an ispoynt yw an 193 pow a'n Kenedhlow Unys. Possybyl yw an niver ma dhe vos brassa yn lies fordh. Rag ensampel, yma dew stat mirer a'n Kenedhlow Unys: Palestin ha Cita Vatikan.

Hemm a yll bos efanys moy dre geworra an kenedhlow tre a'n Ruvaneth Unys, Ruvaneth an Iseldiryow ha Ruvaneth Danmark. Taywan yw klasshes avel pow ynwedh, mes yma dadhel ow pesya yn kever sovranedh Taywan gans China.

An brassa pow y'n bys der arenebedh yw Russi ha'n pow gans an moyha tus yw China. An nowyttha esel a'n Kenedhlow Unys yw Sudan Dyghow.

Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n **kans erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# Parti an Dhemokratyon

**Parti an Dhemokratyon**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Fondys | 8 mis Genver 1828 |
| Liw | Glas      |
| Senedh | 48 / 100 |
| Chi Kanasedhoryon Statys Unys | 220 / 435 |
| Governours | 23 / 50 |
| Chiow stat gwartha | 867 / 1,972 |
| Chiow stat isella | 2,450 / 5,411 |

**Parti an Dhemokratyon** (Sowsnek: *Democratic Party*) yw parti politek y'n Statys Unys.
# Parth termyn

Mappa Parthow Termyn Savonek an Bys (herwydh mis Est 2015)
**Parth termyn** ew an for dell ew radnys an bes dhe 24 parth, pub onan gen ken termyn, ha ken hanow, pan vo komparys gen UTC (Termyn Ollvysel Kesordenys – *Co-ordinated Universal Time*). E tallethas UTC avel Termyn Kresek Greenwich (*Greenwich Mean Time*) en 1675. Hebm o pan veu derevys an Sterva Riel en Greenwich rag gweres gorholyon dhe gavos aga dorhes war an mor. GMT o an savon pan synji pub cita termyn leel dyffrans. Bes pan dhallathas hensyow horn treusperthi meur a dus en uskis tredh citys gen termynyow dyffrans, anjei a usya parthow termyn rag sempelhe oberyansow. Erbydn 1900, ogas dhe bub termyn oll war an bes o en furv parthow termyn.

Erbydn lebmyn UTC ew savon termyn dres an bes. Pub radn a’n bes ew rekordys (*plus* po *minus*) herwydh aga dorhes, dell ew usys gen our dien, bes terweythyow gen hanter our po 45 mynysen.

Nebes radnow an bes a us Termyn Difres Golow Dydh (*Daylight Saving Time*), ha dres an spys ma, keworrys ew udn our dh’aga our howlyek usadow.

Niverys ew an parthow termyn komparys gen UTC, etho an barth termyn en Los Angeles vydh UTC−8, en Loundres UTC+0, en Rom UTC+1, hag en Delhi Nowydh UTC+5:30.

Ma an erthygel ma usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek diwedhes.
# Kentucky

| Commonwealth of Kentucky |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Kentucky) | (Sel Kentucky) |

 |
| *Lavar: United We Stand, Divided We Fall* |
| *Leshanow: Bluegrass State* |
|  |
| **Kenedhel** |  Statys Unys Amerika |
| **Pennsita** | Frankfort |
| **Brassa sita** | Louisville |
| **Governour** | Matt Bevin (Repobloger) |
| **Enep** | 104,749 km² (37ves) |
|  - Tir | 102,989 km² |
|  - Dowr | 1,760 km² (1.7%) |
| **Poblans (2000)** |
|  - Sommenn | 4,041,769 a drigoryon (25ves) |
|  - Doesedh | 39.28 triger/km² (23ves) |
| **Dydhyans pan entras y'n Unyans** |
|  - Dydhyans | 1a Metheven 1792 |
|  - Reyth | 15ves |
| **Senedhoryon an SU** |
|  - Henavek | Mitch McConnell (Repobloger) |
|  - Bacheler | Rand Paul (Repobloger) |
| **Berrheans an Post** | KY |
| **Hanow an drigoryon** | Kentuckian |
| **Amser** | UTC -5/-4, UTC -6/-5 |
| **Kodenn kesroesweyth** | .ky.us |
|  |

**Kentucky** yw stat yn Statys Unys Amerika.

## Citys yn Kentucky

| 1 | Louisville | 741,096 |
| 2 | Lexington | 295,803 |
| 3 | Bowling Green | 58,067 |
| 4 | **Frankfort** | 25,527 |

## Gwiasva

* kentucky.gov
# Columbus, Ohio

**Columbus**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| *Leshanow: The Discovery City* |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Ohio |
| Konteth | Konteth Delaware, Konteth Fairfield, Konteth Franklin |
| Mayour | Andrew J. Ginther (Demokratek) |
| Poblans (2010) - Doesedh | 787,033 a drigoryon 3,556 triger/km² |
| Amser - Hav (CST) | UTC -5 UTC -4 |

**Columbus** yw an vrassa cita ha penncita Ohio, Statys Unys. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 905,748.

An cita a veu fondys yn 1812.

## Gwiasva

* www.columbus.gov
# Cleveland, Ohio

**Cleveland**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| *Leshanow: The Discovery City* |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Ohio |
| Konteth | Konteth Cuyahoga |
| Mayour | Frank G. Jackson (Demokratek) |
| Poblans (2010) - Doesedh | 396,815 a drigoryon 5,113 triger/km² |
| Amser - Hav (CST) | UTC -5 UTC -4 |

**Cleveland** yw sita yn Ohio, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 396,815 a drigoryon yn 2010.

An sita a veu fondys yn 1796.

## Gwiasva

* www.city.cleveland.oh.us
# Paris

**Ville de Paris**|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Paris) | (Kota arvow Paris) |

 |
| *Lavar: Fluctuat nec mergitur* |
|  |
| **City proper (commune)** |
| Rannvro | Ynys Frynk |
| Département | Paris (75) |
| Mayour | Anne Hidalgo (PS) |
| Enep | 105.397 km² |
| Poblans (2013) | 2,229,621 a drigoryon |
| Doesedh | 24,672 triger/km² |
| Arrondissements | 20 |

**Paris** yw penncita Pow Frynk yn kres-gogledh an wlas war Dhowr Seyn. Yma moy es 2,103,778 (1 Genver 2023) den ow triga yn Brassa Paris. Komprehendys y'n cita yma morrep deghow (*Rive droite*) ha morrep kledh (*Rive gauche*). Geryes da a-dreus an bys rag hy drehevyansow meur ha bywder gonisogethek, Paris yw keffrys kres erbysiethek a vri hag arwoedh istorek krev.

## Gevellansow

* Rom, Itali

| Pennsitys Europa |
| --- |
| **Unyans Europek**  | Amsterdam • Athina • Berlin • Bratislava • Brusselas • Bucharest • Budapest • Dulynn • Helsinki • Kobenhavn • Lisbon • Ljubljana • Loundres • Madrid • Nikosi • Paris • Praha • Riga • Rom • Sita Lushaborg • Sofia • Stockholm • Tallinn • Valetta • Vilnius • Warszawa • Wien |
| **Remenant Europa** | Andorra la Vella • Beograd • Bern • Chisinau • Sita Vatikan • Kiev • Minsk • Monako • Oslo • Podgorica • Reykjavík • Sarajevo • Sen Marin • Skopje • Tirana • Vaduz • Zagreb |
| **Yn Europa hag Asi warbarth** | Almaty • Ankara • Baku • Moskva • Tbilisi • Yerevan |
| **Powyow ha'ga studh challenjyes** | Prishtina • Stepanakert • Sukhumi • Tiraspol • Tskhinvali |
# St. Louis, Missouri

**St. Louis**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Leshanow: *Gateway to the West*, *Yet Howlsedhes* |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Missouri |
| Konteth | (Cita anserhek) |
| Mayour | Lyda Krewson (Demokratek) |
| Poblans (2010) - Doesedh | 319,294 a drigoryon 1,864 triger/km² |
| Amser - Hav (CST) | UTC -6 UTC -5 |

**St. Louis** yw cita yn Missouri, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 319,294 a drigoryon yn 2010.

An cita a veu fondys yn 1764.

## Gwiasva

* stlouis-mo.gov
# New Orleans

**New Orleans**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| *Leshanow:* The Crescent City |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Louisiana |
| Konteth | Konteth Orleans |
| Mayour | LaToya Cantrell (Demokratek) |
| Poblans (2010) - Doesedh | 343,829 a drigoryon 759 triger/km² |
| Amser - Hav (CST) | UTC -6 UTC -5 |

**New Orleans** (yn Frynkek: *La Nouvelle-Orléans*, yn Kernewek: *Orleans Nowydh*) yw an vrassa cita yn Louisiana, Statys Unys. Desedhys yw an cita war Dhowr Mississippi. Henwys rag Philippe II, Duk Orléans, an cita a veu fondys yn 1718. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 383,997.

## Gwiasva

* www.nola.gov
# Toledo, Ohio

Toledo

**Toledo** yw cita ha se konteth Konteth Lucas, Ohio, Statys Unys. Desedhys yw an cita war Dhowr Maumee ha Lynn Erie. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 268,508.

An cita a veu fondys yn 1833.

## Gwiasva
# Philadelphia

**Philadelphia**|

|  |
| --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sel Philadelphia |
| (Baner Philadelphia) | (Sel Philadelphia) |

 |
| Leshanow: "City of Brotherly Love", "The City that Loves you Back", "Cradle of Liberty", "The Quaker City", "The Birthplace of America", "Philly" |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Pennsylvani |
| Konteth | Konteth Philadelphia |
| Mayour | Jim Kenney (Demokratek) |
| Enep - Tir - Dowr | 349.6 km² 330.0 km² 19.6 km² |
| Poblans (2006) - Doesedh | 1,448,394 a drigoryon 4,201.8 triger/km² |
| Amser - Hav (DST) | UTC -5 UTC -4 |

**Philadelphia** yw an vrassa sita yn Pennsylvani, Statys Unys.
# Munich

**Munich**|

|  |
| --- |
|  |

 Munich kresel |
|
An sel Munich |
| Kenedhel | Almayn |
| Stat | Bavaria |
| Ranndir | Bavaria Gwartha |
| Mer arlodh | Dieter Reiter (PDS) |
| Poblans (2020)   Cita Arenebedh gorcitek |  1,488,202 5,991,144 |

**Munich** (yn Almaynek, München) yw cita yn Almayn ha penncita Bavaria. Gans poblans a a-dro dhe 1,500,000, Munich yw an brassa cita yn Bavaria ha'n tressa cita yn Almayn, wosa Berlin ha Hamburg. Y'n arenebedh gorcitek a'n cita (ow synsi ynno ranndiryow trevesigeth a Munich, Augsburg, Ingolstadt, Landshut, Rosenheim ha Landsberg am Lech) yma poblans a a-dro dhe 6 mildir.

## Devynnow
# Louisville, Kentucky

**Louisville**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Leshanow: *Derby City*, *Cita Derby (Cita an Resek Margh)* |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Kentucky |
| Konteth | Konteth Jefferson |
| Mayour | Craig Greenberg (Demokratek) |
| Poblans (2010) - Doesedh | 741,096 a drigoryon 743.0 triger/km² |
| Amser - Hav (CST) | UTC -5 UTC -4 |

**Louisville** yw an vrassa cita yn Kentucky, Statys Unys. Desedhys yw an cita war Dhowr Ohio. Yth esa dhedhi poblans a 741,096 a drigoryon yn 2010.

An cita a veu fondys yn 1780.

## Gwiasva

* www.louisvilleky.gov
# Denver, Kolorado

Denver

**Denver** yw an vrassa cita ha penncita Kolorado, Statys Unys. Henwys rag James W. Denver, an cita a veu fondys yn 1858 hag ynkorforys yn 1861. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 715,522.

## Gwiasva

* www.denvergov.org
# Kristoneth

**Kristoneth** yw kryjyans poesek y'n bys ma, gans moy ages diw vil vilvil a gryjygyon. An Drynses yw dyskas chyf Kristoneth: henn yw, yma Dyw unnik gans tri ferson – Dyw an Tas, Yesu Krist, ha'n Spyrys Sans. Yma lies eglos kristyon; an moyha anedha yw an Eglos Katholik Romanek. Kristoneth yw kryjyans an brassa niver a dus yn Europa, Amerika, Afrika Is-Sahara, Ostralasi, ha'n Filipinys.

Kepar ha kryjyans yedhowek hag Islam, Kristoneth yw fay unndywyel a linyeth Abrahamek.

An Pader yw an gologhas aswonnys yn kwell gans Kristonyon. Lyver sans a Gristonyon oll yw an Bibel; yma lyvrow erell degemmerys avel skryptor gans nebes bagasow kristyon, r.e. Lyver Mormon gans eseli Eglos Yesu Krist a Sens Dhiwedhes.
# Chi Kanasedhoryon an Statys Unys

Chambour Chi an Ganasedhoryon yn 2013.
**Chi Kanasedhoryon an Statys Unys** yw isella chi reythyansel an Statys Unys. Kevin McCarthy yth yw Kowser Chi Kanasedhoryon an Statys Unys a-lemmyn, ow seweni Nancy Pelosi yn mis Genver 2023.
# Avalon, Kaliforni

**Avalon** yw cita yn Konteth a'n Eledh (Spaynek: *Condado de Los Ángeles*), Kaliforni. An cita a veu ynkorforys yn 1913. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 3,460.
# Rio de Janeiro

Rio de Janeiro|  |
|  |
| Sort |
burjestra Brasil, cita vras, megacity, former national capital  |
| Poblans |
6,211,223  |
| Fondys |
11 Meurth 1565  |
| Antempna |
Cidade Maravilhosa, Junte-se a Nós  |
| Hembrenkyas governans |
Eduardo Paes  |
| Parth termyn |
UTC−03:00  |
| Geveldrev/ow |
Kyiv  |
| Tas sans |
Saint Sebastian  |
| Doronieth |
| Konteth |
Rio de Janeiro  |
| Gwlas |
Brasil  |
| Arenebedh |
1,260.029215 km²  |
| A-ugh an mor |
31 Meter  |
| War oryon |
Duque de Caxias, Nilópolis, São João de Meriti, Itaguaí, Mesquita, Nova Iguaçu, Seropédica  |
| Kesordnogyon |
22.9111°S 43.2056°W  |
| Kod post |
20000-000  |
| Gwleidyddiaeth |
| Korf reythyansek |
Chi Burjestrek Rio de Janeiro  |
| Sodh penn   an Governans |
Mer a Rio de Janeiro  |
| Penn an Governans |
Eduardo Paes  |
|  |
| KAT |
0.799  |
|  Restrennow kelmys war Wikimedia Kemmyn |
| [edit on Wikidata] |

Treth Copacabana ha Menedh an Torth Sugra
**Rio de Janeiro** ew an sekond brassa cita en Brasil woja São Paulo. Ema a-dro dhe 5,400,000 a dus ow triga e’n cita, ha 12,300,000 e’n ranndir a-dro dhe’n cita (gorcita Rio de Janeiro). Fondys veu an cita en 1565 gen Portyngalysi. Ynter 1763 ha 1960 Rio de Janeiro a veu penncita Brasil. E’n cita ema lies pednplas kowethyansow bras hag universites. Meur ew hanow Rio de Janeiro awos y Wool Enys, ilow pekara samba ha bossa nova, ha’n tirnosow. En mysk an re ma ew trethow Copacabana hag Ipanema, imach bras Krist an Selwyas a wartha Menedh Corcovado, Menedh an Torth Sugra ha Sportva Maracana. Synjys veu an Gwariow Olympek en Rio de Janeiro en 2016 ha diwettha fytt Hanaf an Norvys en 1950 ha 2014.

Sportva Maracana
Imach Krist an Selwyas

Ma an erthygel ma usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek diwedhes.
# Calvin Coolidge

|  |
| --- |
| **Calvin Coolidge** |
|  |
| **30ves Lewydh Statys Unys** |
| **Sodhans**
2 Est 1923 – 4 Meurth 1929 |
| **Islewydh** | Gwag (1923–25)
Charles G. Dawes (1925-29) |
| **Parti** | Republican |
| **Bleynys gans** | Warren G. Harding |
| **Sewys gans** | Herbert Hoover |

**John Calvin Coolidge, Jr.** (4 Gortheren 1872 – 5 Genver 1933) o Lewydh an Statys Unys. Ev o ombrofyer Republikan yn etholans 1924.
# Chicago, Illinois

**Chicago**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Leshanow: *The Windy City* |
|  |
| Kenedhel | Statys Unys Amerika |
| Stat | Illinois |
| Konteth | Konteth Cook |
| Mayour | Rahm Emanuel (Demokratek) |
| Poblans (2010) - Doesedh | 2,695,598 a drigoryon 4,883.8 triger/km² |
| Amser - Hav (CST) | UTC -6 UTC -5 |

**Chicago** yw an vrassa cita yn Illinois, Statys Unys. An cita a veu ynkorforys yn 1837.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Gwiasva

* www.cityofchicago.org