Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Europa

Europa
**Europa** yw brastir hengovek (po rann veur brastir *Eurasi*). Yth esa 666 498 000 triger ynni yn 2001, po unn seythves a boblans an nor. Mes nebes byghan yw an brastir: gans arenebedh a 10 400 000 km², nyns yw Europa moy nag Ostrali nameur.

A-dhia Nessa Bresel an Bys, y tallathas statow Europa dos keffrys. Unyans erbysiethek ha gwlasek yw an **Unyans Europek**, gans 27 stat esel a-dhia vis-Me 2004. Mes yma statow europek oll (moy po le) yn keskusulyans lowsa, Konsel Europa.

*
*
*
*

Alb.
Andorra
Estrych
Belarussi
Pow Belg
Bosni
Bulgari
Kroati
Kyproes
Pow
Chek
Danmark
Estoni
Pow Finn
Pow
 Frynk
(Fr.)
Almayn
Pow Grek
Pow Grouzi→
Hungari
Island
Iwerdhon
Itali
(It.)
(It.)
Latvi
Lich.
Lithouani
Lush.
Mak.
Malta
Moldova
Monako
Mont.
Iseld.
Norgagh
Poloni
Portyngal
Roumani
Russi
(Rus.)
S. Mar.
Serbi
Slovaki
Slo.
Spayn
Swedherwyk
Swistir
Turki
Ukrayn
Rywvaneth
Unys
Vatikan
Mor
Adriatek
Keynvor
 Arktek
Mor
Baltek
Mor Barents
Kammas
Biskay
Mor
Du
Mor
Keltek
Kammas
Danmarkek
Mor
Greunlandek
Kammas
Cadiz
Mor
Ligurek
Mor Kres
Keynvor
Iwerydh
Mor
Kledh
Mor
Norgaghek
Kammas
Gibraltarek
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●

| Gwlasow yn Europa |
| --- |
| **Unyans Europek**  | Almayn • Pow Belg • Bulgari • Pow Chek • Danmark • Estoni • Estrych • Pow Finn • Pow Frynk • Pow Grek • Hungari • Iseldiryow • Itali • Kroati • Kobros • Latvi • Lithouani • Lushaborg • Malta • Poloni • Portyngal • Roumani • Slovaki • Sloveni • Spayn • Swedherwyk • Wordhen |
| Akrotiri ha Dhekelia • Jibraltar |
| **Remenant Europa** | Albani • Andorra • Belarussi • Bosni • Island • Liechtenstein • Makedoni • Moldova • Monako • Montenegro • Norgagh • Ruwvaneth Unys • Sen Marin • Serbi • Swistir • Ukrayn • Cita Vatikan |
| **Yn Europa hag Asi warbarth** | Armeni • Azerbayjan • Pow Grouzi • Pow Kazagh • Russi • Turki |
| **Powyow ha'ga studh challenjyes** | Abhazi • Kosova • Kobros Kledh • Nagorno-Karabagh • Osseti Dhyhow • Transnistri |
| **Powyow serhek** | Enesow Faroe • Enys Manow • Gwernenys • Jan Mayen • Jersi • Svalbard |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n **kans erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# Enesik Midway

**Midway Atoll**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baner Statys Unys) | (Baner soedhogel) |

 |
| *Lavar kenedhlek: In God We Trust* |
| Kenedhel |  Statys Unys Amerika |
| Yeth soedhogel | Sowsnek |
| Enep | 6.20 km² |
| Poblans | 40 |
| Mona kemmyn | Dollar amerikan ($ USD) |
| Amser | UTC +12 |
|  |

**Enesik Midway** (yn Sowsnek: *Midway Atoll*) yw enesik y'n Keynvor Hebask. War-lergh an Statys Unys, an ynys yw onan a 'diredhow ynysek byghan tramor an SU' (Sowsnek: *US minor outlying islands*).
# Emperoureth Inka

Emperoureth Inka|  |
| Sort |
pow istorek  |
| Penncita |
Cusco  |
| Fondys |
1438  |
| Yeth/ow   sodhogel |
Quechua  |
| Doronieth |
| Kesordnogyon |
14°S 72°W  |
| Penn an Stat |
Atahualpa, Pachacútec, Túpac Inca Yupanqui, Huayna Capac, Huascar  |
|  |
| Kryjyans/Hanwans |
kryjyans yn Emperoureth Inka  |
|  Restrennow kelmys war Wikimedia Kemmyn |
| [edit on Wikidata] |

**Emperoureth Inka**, henwys Tawantinsuyu gans hy burjysi, (yeth Quechua rag "**Gwlaskor a'n Peder Rann**") o an brassa emperoureth yn Amerika kyns-Colombo. Kres breselek, menystrek ha politek a'n emperoureth o sita Cusco. An hwarheans Inka a dhallathas y'n ugheldiryow Perou y'n 13ves kansvledhen a-varr. An Spaynyon a dhallathas fetha Emperoureth Inka yn 1532 hag erbynn 1572 an diwettha stat Inka a veu fethys yn tien.

A 1438 dhe 1533, an dus Inka a synsas rann vras a Amerika Dhyghow west, gans kres a'n Andes, dre fethans ha keshevelyans hebask. Pan o an ermperoureth an brassa, hi a synsas Perou arnowydh, Ekwador west, Bolivi kres west ha soth, Arghantina northwest, Kolombi sothwest ha rann vras a Jile arnowydh. Yeth sodhogel an stat o Quechua.

Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Onan a'n  **mil erthygel posekka** war Wikipedya yw an erthygel ma. |
# 19ves kansbledhen

18ves kansblydhen | 19ves kansblydhen | 20ves kansblydhen

An **19ves kansblydhen** o spys a amser ow talleth an 1sa a vis Genver 1801 hag ow tiwedh an 31ns a vis Kevardhu 1900. Yma lies tus owth usya an lavar ma gans an keth styryans ha'n blydhynyow 1800, h.y. an prys a-dhia 1800 bys 1899.

Omdhoen Madrid, gans Antoine-Jean Gros
An gansblydhen ma o an oes owr a jatelydhieth, mes a sosialisteth ha kemmynieth ynwedh. Yth ystynnas rewl Predennik a-dreus an vrassa rann a Eynda hag est ha soth Afrika; an nerth Frynkek a ystynnas dreus north ha west Afrika hag Asi Soth-Est. Powyow Amerika Latin a waynyas aga anserghogeth, ow talleth gans Hayti yn 1804. An hyns horn, tredan, ha papurow nowodhow a wrug chanjys meur yn bywnans pub-dydhyek a vilvilyow a dus.

## Hwarvedhyansow

* an Domhwelans Diwysiek
* Kuntelles Vienna (1815)
* trevesigeth Afrika gans tus Europa