Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Кристослӧн Рӧштвоыс

Кристослӧн Рӧштвоыс Андрей Рублёвлӧн иконаыс
**Кристослӧн Рӧштвоыс** (рочӧн *Рождество Христово*) - православнӧй вичкоса гаж, пасйӧны тӧвшӧр 7-ӧд лунӧ.

## Эскӧмъяс

**Рӧштвосянь** Ва вежӧдан лунӧдз кадколастсӧ шуӧны Вежадыр (Эжва вожын), **Вежа пӧра** (Изьва вожын), **Светтьӧ** (Луздор вожын). Тайӧ лунъясас оз позь печкыны, тшӧтшӧдны гыж, шырсьыны, пеславны кӧлуй. Шуӧны, кутан кӧ та кадӧ печкыны, кутир-катирыс дзугас став печкан уджтӧ, либӧ куттяыс сіталас да кудзалас кудель вылад. Печкантӧ оз позь кольны сёр вылӧ.

## Ворсӧм

**Рӧштвосянь** кык вежон чӧж (кӧнсюрӧ – сӧмын ӧти вежон) ворсӧны ыж шегйӧн. Эскӧны, мый татшӧм ногӧн позьӧ содтыны ыжлысь лыдсӧ.

## Челядьӧс повзьӧдлӧм

Йӧзыс чайтӧны, мый тайӧ лунъясас ветлӧдлӧны «куттяяс», кодъясӧн повзьӧдлӧны челядьӧс: «водз игнасьӧй, куттяяс мед оз пырны». Челядьсӧ оз лысьтны рытъяснас лэдзны ывлаӧ.

## Тшыкӧдчӧм

Йӧзыс эскӧны, мый лёк вынъяс вермӧны пырны картаӧ да тшыкӧдны мӧстӧ, кодлӧн сэсся вошӧ йӧлыс. Медым видзчысьны лёкторйысь, кӧзяйка пернапасалӧ керка-карта ӧдзӧсъяс, лыддьӧ молитва.

## Куття-войса

Шуӧны, мый **Рӧштвоӧдз** колӧ быдлаысь бус чышкавны. Оз кӧ чышкавны, сэтчӧ овмӧдчӧ «**куття-войся**» (*куття*, *кити-коти*, *куття-даддя*, *шора*, *куль*, *шы пуляк*). Йӧзыслӧн чайтӧм серти, куттяяс петӧны ваысь, сэтчӧ жӧ вермасны кыскыны йӧзсӧ.

## Войпук

Том йӧз чукӧртчывлӧны войпукъяс вылӧ, кӧні гажӧдчӧны – сьылӧны, йӧктӧны, ворсӧны. Емва вожса сиктъясын войпук дырйи ворсӧны «Приятель» да «Старик» ворсӧмъясӧн.

Кругӧн йӧктігӧн сьывлӧны «Из-за лесу», «Дай, дай, сваття», «Да сьылім, сьылім, сьылім» да «Тшуи» сьыланкывъяс.

## Ӧшмӧс

* Коми календар. 2009 во / Лӧсьӧдіс *Ӧльӧш Рассыхаев*. Сыктывкар, 2008.
# Португалия

**Португал РеспубликаRepública Portuguesa**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Дӧрапас
 | Канпас
 |

 |
|  |
| Девиз: *«Коймӧд туй! Португал вӧсна!»* |
| Кып ним: *«A Portuguesa»* |
|  |
| **Кыв** | португал
 |
| **Юркар** | Лиссабон
 |
| **Медыджыд каръяс** | Лиссабон, Порту, Вила-Нови-ди-Гая, Брага, Пуншал
 |
| **Веськӧдлан ног** | Республика
 |
| **ЮралысьЮрминистр** | Марселу Ребелу де Соуза
Антониу Кошта
 |
| **Каналан эскӧм** | Подув эскӧмтӧм канму |
| **Мувывтор** | 92 152 км²

  |
| **Йӧзлӧн лыд** | 10 467 366 гӧгӧр

  |
| **СПВ**   • Став (2021)   • морт вылад
  | 40-ӧд места 253,7 млрд $ 24 567 $ |
| **Сьӧм** | Евро
 |
| **Ӧтуввез-домен** | .pt
  |
| **Телефон код** | +351 |
| **Час кытш** | UTC+0
 |

**Португал**, **Португалия Республика** (португал *República Portuguesa*) — Пиреней кӧджын лунвыв Европаса канму, сӧмын Испанкӧд орчча.
# Бельгия

**Бельгия КорольувKoninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Дӧрапас
 | Канпас
 |

 |
|  |
| Девиз: *«Сила благодаря единству (нидерланд Eendracht maakt macht, франция L’union fait la force, немеч Einigkeit macht stark)»* |
| Кып ним: *«Брабансонна (La Brabançonne/De Brabançonne)»* |
|  |
| **Кыв** | фламанд, франция, немеч
 |
| **Юркар** | Брюссель
 |
| **Медыджыд каръяс** | Брюссель
 |
| **Веськӧдлан ног** | Монархия
 |
|  |  |
| **Каналан эскӧм** | {{{Каналан эскӧм}}} |
| **Мувывтор** | {{{Мувывтор}}} км² |
| **Ва процент** | 6,4
  |
| **Йӧзлӧн лыд** | 10 511 000 гӧгӧр |
| **Квадрат километрын** | 318
  |
| **Сьӧм** | Евро
 |
| **Ӧтуввез-домен** | .be
  |
| **Телефон код** | ++32 |
| **Час кытш** | UTC+1
 |

**Бельгия**, *Бельгия Корольув* (нидерланд *België, Koninkrijk België*; франция *Belgique, Royaume de Belgique*; немеч *Belgien, Königreich Belgien*) — тайӧ канму Европаын.
# Лӧддза-номъя тӧлысь 24-ӧд лун

|  |
| --- |
| ← **лӧддза-номъя** → |
| Вл | Вт | Ср | Чт | Пк | Сб | Вж |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 во |

**Лӧддза-номъя тӧлысь 24-ӧд лун** — Григорий календарын 175-ӧд лун (кассяна воясӧ — 176-ӧд лун). Во помӧдз 190 лун.

## Гажлунъяс

## Нимлун

## Лоӧмторъяс

## Чужисны

* 1947 — коми гижысь Александр Парначёв (куліс 2009)
* 1981 — коми артист Денис Рассыхаев

*+: Категория:Чужисны лӧддза-номъя тӧлысь 24-ӧд лунӧ*

## Кулісны

*+: Категория:Кулісны лӧддза-номъя тӧлысь 24-ӧд лунӧ*

## Ыстӧдъяс
# 1918-ӧд во

| Вояс
 |
| --- |
|  1914 · 1915 · 1916 · 1917 —  **1918**  — 1919 · 1920 · 1921 · 1922
 |
| Дасвояс
 |
| 1890-ӧд вояс · 1900-ӧд вояс — **1910-ӧд вояс** — 1920-ӧд вояс · 1930-ӧд вояс
 |
| Нэмъяс
 |
| XIX нэм — **XX нэм** — XXI нэм
 |

**1918 (Сюрс ӧкмыссё дас кӧкъямысӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс

* косму тӧлысь 26-ӧд лун — Кӧрткерӧсса культурно-просветительскӧй кружок пуктӧма А. Островскийлысь «Бедность не порок» пьеса, (комиӧдӧмаӧсь Суханов гозъя). Тайӧ лоӧма Коми муын медводдза коми спектакль.
* ода-кора тӧлысь — Усть-Сысольскӧ локтӧма челядьыскӧд О.Л. Керенская — Временнӧй революционнӧй правительствоса премьер-министр Александр Фёдорович Керенскийлӧн гӧтыр.
* йирым тӧлысь 16-ӧд лун — Усть-Сысольскын Вадор улича вылын воссьӧма медводдза челядь видзанін (ӧні — «Яблонька» 2-ӧд №-а челядь видзанін), кытчӧ ветлӧдлісны 18 кага. 1925 воын вӧлӧма нин 108 кага. Тані уджалӧма кык юкӧн: роч (80 морт) да «зыряна» (38 морт). Садикын абу тырмӧма велӧдан да мукӧд оборудование, кагульничаяс. Челядьсӧ видзисны 6 час, вердісны ӧтчыдысь луннас. Пажун вылӧ сетісны нянь да тшай, гежӧда — сакар либӧ кампет. Сёян-юан да пес тырмытӧм вӧсна тшӧкыда каникуласисны.

## Чужисны

* тӧвшӧр тӧлысь 3-ӧд лун — коми войтырлысь история туялысь Яков Безносиков (куліс 1989)
* рака тӧлысь 2-ӧд лун — коми гижысь Зоя Рогова (куліс 2004)
* рака тӧлысь 13-ӧд лун — коми гижысь, драматург, актёр, режиссёр Василий Леканов (куліс 1989)
* рака тӧлысь 28-ӧд лун — нималана коми вӧралысь, Ленин орден новлӧдлысь Агафья Артеева (куліс 1996)
* косму тӧлысь 21-ӧд лун — челядьлы коми гижысь, вуджӧдчысь Степан Раевский (куліс 1996)
* ода-кора тӧлысь 13-ӧд лун — СССР кадӧ военнӧй разведкаын уджалысь, генерал-полковник Александр Одинцов (куліс 1995)
* вӧльгым тӧлысь 10-ӧд лун — Коми мулысь история туялысь, история наукаясса кандидат Лидия Сурина (куліс 2015)

## Кулісны

## Ыстӧдъяс
# 1853-ӧд во

| Вояс
 |
| --- |
|  1849 · 1850 · 1851 · 1852 —  **1853**  — 1854 · 1855 · 1856 · 1857
 |
| Дасвояс
 |
| 1830-ӧд вояс · 1840-ӧд вояс — **1850-ӧд вояс** — 1860-ӧд вояс · 1870-ӧд вояс
 |
| Нэмъяс
 |
| XVIII нэм — **XIX нэм** — XX нэм
 |

**1853 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс

## Чужисны

* тӧвшӧр тӧлысь 28 лун — роч гижысь, философ, критик Соловьёв Владимир Сергеевич (куліс 1900 во).
* сора тӧлысь 27 лун — роч гижысь Короленко Владимир Галактионович (куліс 1921).

## Кулісны

## Ӧшмӧс
# Папъяменто (кыв)

**Папъяменто** (*Papiamentu* либӧ *Papiamento*) — португал-испан креол кыв, Нидерланд Антил діяслӧн нидерландкӧд да англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.

## Папъяменто анбур

| Шыпас | A | B | C | D | E | F | G | H | I |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ним | *a* | *be* | *ce* / *se* | *de* | *e* | *ef* / *èf* | *ge* | *ha* | *i* |
| Шыпас | J | K | L | M | N | Ñ | O | P | Q |
| Ним | *ye* | *ka* | *el* / *èl* | *em* / *èm* | *en* / *èn* | *eñe* | *o* | *pe* | *ku* / *kü* |
| Шыпас | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |
| Ним | *er* / *èr* | *es* / *ès* | *te* | *u* | *ve* | *we* | *eks* | *igrek* / *igrèk* | *zet* / *zèt* |

## Ыстӧдъяс

* General (socio-)linguistic and historical information on Papiamentu, including an unedited poem (with translation) from the Curaçaoan poet Lucille Berry-Haseth
* Ethnologue.com
* Papiamento
* Papiamento-English Dictionary
* Newspaper from Aruba
* La Prensa
* Hasibokos
* Radio Curom
* Papiamentu - history and grammatical features
* Papiamentu origins
* Bible Excerpt in Papiamentu
* Papiamentu Translator
* iPapiamentu
* Papiamentu tur dia
* Papiamentu Pronunciation and Grammar Wiki
* "Papiamentu facts"
* "A Language Thrives in Its Caribbean Home"