Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Республика

**Республика** — тайӧ канмуӧн веськӧдланног, мый дырйи власьтлысь медвылыс органъяссӧ лиӧ бӧрйӧны урчитана кад кежлӧ, либӧ найӧс лӧсьӧдӧ парламент, а йӧзыслӧн эм ас да ютырса инӧдъяс. Республикалӧн аслыспӧлӧслунӧн лоӧ канму веськӧдлысьӧс бӧрйӧм, а власьт оз вудж кӧленаысь кӧленаӧ либӧ ӧти мортсянь мӧдлы йӧзлӧн бӧрйытӧг.

2005 во кежлӧ мирын вӧлі 190 канму: на пиысь 140-ыс вӧлі республикаӧн.
# Ä

**Ää** — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ суоми, эст, карел, вепс, колтта саами, немеч, швед, люксембург, войвыв фриз, словак, чечен, тотара, туркмен, гагауз, ротума, воляпук кывъясын.

## Шуанног

**суоми** — [æ]

**эст** — [æ] либӧ [ɛ]

**немеч** — [ɛ]

**швед** — [æ] либӧ [ɛ]

**словак** — [ɛ]

**туркмен** — [æ]

## История

Шыпас артмӧма кыдзи лигатура Aͤaͤ, сёрӧнджык A̎a̎.

Мукӧддырйи немеч кывйын **Ä ä** пыдди гижӧны **AE ae**.

## Видзӧдӧй тшӧтш

Ӓ
# Ŕ

**Ŕŕ** — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ словак, улыс сорб да брауи кывъясын.

Важӧн эускара кывйын **ŕ** гижисны **rr** пыдди.

## Шуанног

**словак** — [r̩ː]

**улыс сорб** — [rʲ]

**брауи** — [ɽ]
# Саами кывъяс

1. Лунвыв саами, 2. Уумайан саами, 3. Бидум саами, 4. Юлев саами, 5. Войвыв саами, 6. Колтта саами, 7. Анараш саами, 8. Кильдин саами, 9. Йоканьга саами. Пемыд виж рӧм - официал кыв.
**Саами кывъяс** — матіса чудь-йӧгра кывъяс войвыв Норгеын, Сверъеын, Суоми Муын да Кӧла кӧдж вылын Рочмуын:

* Анараш саами кыв
* Войвыв саами кыв
* Кильдин саами кыв
* Колтта саами кыв
* Лунвыв саами кыв
* Юлев саами кыв

Суоми, войвыв, колтта да анараш саами кывъясӧн юргижӧд

|  |
| --- |
|  **Финн-йӧгра кывъяс** |
| **Йöгра котыр** | **Маддяр (венгер) кыв** | **Манси (вӧгул) кыв** | **Ханты (ӧстяк) кыв** |
| **Перым котыр** | **Коми кыв** (стандартъяс: *зыряна коми* | *перым коми* | *ёдз коми*) | **Удмурт кыв** |
| **Мари котыр** | **Мари кыв** (стандартъяс: *олык* | *курык*) |
| **Мордва котыр** | **Мокша кыв** | **Эрзя кыв** |
| **Финн котыр** | **Суоми кыв** | **Эст кыв** | **Выру кыв** | **Сету кыв** | **Вепс кыв** | **Водь кыв** | **Карел кыв** | **Лив кыв** (†) | **Ижора кыв** |
| **Саами котыр** | **Саами кыв** (стандартъяс: *анараш*  | *давви* | *кильдин* | *колтта* | *оарьел* | *юлев*) |
| **Важöн бырöм кывъяс** | **Мера кыв** † | **Мешшӧра кыв** † | **Мурома кыв** † |
|  | † Бырöм кывъяс |
# Ипсилон

**Υυ** (важ эл. υ [hu] либӧ ὖ ψιλόν [y psilon], эл. ύψιλον [ipsilon]) — эллин анбурлӧн кызьӧд шыпас. Шуанног — важӧн [u], сёрӧнджык [y]; ӧні [i], α, ε бӧрын [v] либӧ [f], а ου — [u]. Лыд пасйӧм — 400. Мукӧддырйи математика формулаясын Υ пыдди гижӧны ϒ.

## История

| Египет иероглиф | Финикия *Вау* | Латин *Y, V, U* | Этруск *В* | Кирилл *У, Ѵ* |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  |  |  |  |

## Видзӧдӧй тшӧтш

Y

Ү

Ѵ

ʊ
# YouTube

логотип (2024 во)
YouTube - америкаса видеохостинг сайт котыртӧма 2005 воын. 2006 вося рака тӧлысьсянь сійӧ лоӧ Google-лӧн. YouTube лоис медся йӧзкостса видеохостинг сайтӧн да мирса мӧд сайтӧн ветлысьяс лыд серти. 2020 воын сэні тӧлысьнас 2,5 миллиардысь унджык пользователь, кодъяс быд лун видзӧдӧны 1 миллиардысь унджык час видео. 2021 во вылӧ сервисын ставнас 14 миллиард гӧгӧр видео.

## История