Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Моз тӧлысь 1-ӧд лун

|  |
| --- |
| ← **моз тӧлысь** → |
| Вл | Вт | Ср | Чт | Пк | Сб | Вж |
|   |   |   |   |   | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |   |   |   |   |   |   |
| 2026 во |

**Моз тӧлысь 1-ӧд лун** — Григорий календарын 213-ӧд лун (кассяна воясӧ — 214-ӧд лун). Во помӧдз 152 лун.

## Гажлунъяс

* Серапима лун — коми йӧзкостса календарын.

## Нимлун

## Лоӧмторъяс

## Чужисны

* 1960 — коми актриса, Коми Республикаса нимӧдана уджалысь Мария Чукарева

## Кулісны

## Ыстӧдъяс
# Карел кыв

**Карел кыв** (карел *karjalan kieli*) тайӧ чудь-йӧгра кыв Карелияын.

## Карел анбур

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | Č č | D d | E e | F f | G g |
| H h | I i | J j | K k | L l | M m | N n |
| O o | P p | R r | S s | Š š | Z z | Ž ž |
| T t | U u | V v | Y y | Ä ä | Ö ö | ' |

## Карелӧн кывбур

|  |
| --- |
| **JÄĽGITAHTO**
Kuoltuu minuu kalmah kattuat
Ukrainal omal
lagial arol Dnepran varrel
joven särkäl čomal.
Anna millo kalmah kuuluu
Dnepran kuohu mahtau,
kui lyöy laineh jyrkkäh randah,
minä tiediä tahton.
Dnepran suuri vuo ku koppuau
vihažniekoin veret,
pezöy pellot Ukrainan,
vedäy syväh mereh —
sit ma nouzen omas kalmas
jumalas sah... äski.
Enne sidä — ongo jumal
tunne en, hoš käske.
Katatto, ga nouskua, rahvas,
ottuat käzih astal,
paganverel vihažniekan
omavaldu kastuat.
Suvus suures sovukkahas,
kus roih kanzat — veľľet,
minuu toiči juohatelkua
sanal sulal, heľľäl.  |

## Ыстӧдъяс

* Уроки карельского языка
* Грамматика карельского языка
* Карело-русско-финский словарь
* Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия (также здесь)
* Финно-угорская электронная библиотека
* Электронная коллекция изданий на карельском языке

|  |
| --- |
|  **Финн-йӧгра кывъяс** |
| **Йöгра котыр** | **Маддяр (венгер) кыв** | **Манси (вӧгул) кыв** | **Ханты (ӧстяк) кыв** |
| **Перым котыр** | **Коми кыв** (стандартъяс: *зыряна коми* | *перым коми* | *ёдз коми*) | **Удмурт кыв** |
| **Мари котыр** | **Мари кыв** (стандартъяс: *олык* | *курык*) |
| **Мордва котыр** | **Мокша кыв** | **Эрзя кыв** |
| **Финн котыр** | **Суоми кыв** | **Эст кыв** | **Выру кыв** | **Сету кыв** | **Вепс кыв** | **Водь кыв** | **Карел кыв** | **Лив кыв** (†) | **Ижора кыв** |
| **Саами котыр** | **Саами кыв** (стандартъяс: *анараш*  | *давви* | *кильдин* | *колтта* | *оарьел* | *юлев*) |
| **Важöн бырöм кывъяс** | **Мера кыв** † | **Мешшӧра кыв** † | **Мурома кыв** † |
|  | † Бырöм кывъяс |
# 1989-ӧд во

| Вояс
 |
| --- |
|  1985 · 1986 · 1987 · 1988 —  **1989**  — 1990 · 1991 · 1992 · 1993
 |
| Дасвояс
 |
| 1960-ӧд вояс · 1970-ӧд вояс — **1980-ӧд вояс** — 1990-ӧд вояс · 2000-ӧд вояс
 |
| Нэмъяс
 |
| XIX нэм — **XX нэм** — XXI нэм
 |

**1989 (Сюрс ӧкмыссё кӧкъямысдас ӧкмысӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс

## Чужисны

## Кулісны

* тӧвшӧр тӧлысь 18-ӧд лун — коми гижысь, драматург, актёр, режиссёр Василий Леканов (чужис 1918)
* рака тӧлысь 25-ӧд лун — коми гижысь Александр Мальцев (чужис 1924)
* моз тӧлысь 13-ӧд лун — коми гижысь Александр Коми (чужис 1926)
* кӧч тӧлысь 17-ӧд лун — коми войтырлысь история туялысь Яков Безносиков (чужис 1918)
* йирым тӧлысь 3-ӧд лун — коми серпасалысь, Коми АССР-са искусствоясын нимӧдана уджалысь Сергей Добряков (чужис 1924)

## Ыстӧдъяс
# Кассяна во

**Кассяна во** (рочӧн: високосный год) — Юлиан да Григорий календаръясын во, кодлӧн кузьтаыс — 366 лун, мукӧд во серти ӧти лун вылӧ кузьджык. Юлиан календарын кассяна во быд нёль во мысти, Григорий календарын эм неыджыд торъялӧм.

## История

Миян эраӧдз 45 вося тӧвшӧр тӧлысь 1 лунсянь римса диктатор Гай Юлий Цезарь пыртіс календар, кодӧс лӧсьӧдісны александрийса астрономъяс Созиген веськӧдлӧм улын. Календар подулын вӧлі куйлӧ 365,25 луна астрономическӧй во (365 лун да 6 час). Тайӧ календарсӧ вӧлі шуӧма Юлиан календарӧн. Медым веськӧдны 6 час вылӧ вешйӧмсӧ, вӧлі пыртӧма **кассяна во**. Куим во арталісны 365 лунӧн, а нёльӧд воас вӧлі содтӧны нӧшта ӧти лун урасьӧм тӧлысьын. Кассяна воӧ Григорий календарын пыртӧма содтӧд лун — урасьӧм тӧлысь 29 лун.

## Мукӧдтор

* «Кассяна во» — Алёна Ельцовалӧн небӧг ним (1997)

## Ӧшмӧсъяс

## Ыстӧдъяс
# Тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лун

|  |
| --- |
| ← **тӧвшӧр** → |
| Вл | Вт | Ср | Чт | Пк | Сб | Вж |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 во |

**Тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лун** — Григорий календарын 16-ӧд лун. Во помӧдз 349 лун (кассяна воясӧ — 350 лун).

## Гажлунъяс

## Нимлун

## Лоӧмторъяс

## Чужисны

## Кулісны

* 1968 — асшӧра босьтчысь коми гижысь Иван Рассыхаев (*Сьтэпан Иван*) (чужис 1878)
* 2016 — коми гижысь, вуджӧдчысь, журналист Александр Некрасов (*Позялӧмса*) (чужис 1952)
* 2023 — видз-му овмӧсын нималана веськӧдлысь, Ленин орден новлысь Анатолий Попов (чужис 1932)
* 2026 — Комиысь серпасалысь, этнофутурист Юрий Лисовский (чужис 1964)

## Ыстӧдъяс
# 1980-ӧд во

| Вояс
 |
| --- |
|  1976 · 1977 · 1978 · 1979 —  **1980**  — 1981 · 1982 · 1983 · 1984
 |
| Дасвояс
 |
| 1950-ӧд вояс · 1960-ӧд вояс — **1970-ӧд вояс** — 1980-ӧд вояс · 1990-ӧд вояс
 |
| Нэмъяс
 |
| XIX нэм — **XX нэм** — XXI нэм
 |

**1980-ӧд (Сюрс ӧкмыссё кӧкъямысдасӧд во) во** — Григорий календарын кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс

* XXII Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (Москва, СССР)
* урасьӧм тӧлысь 4-ӧд лун — СССР-са Вылыс Сӧветысь Президиум сетӧма Сыктывкарлы 200 во тырӧмкӧд йитӧдын Уджвывса Гӧрд Дӧрапас орден

## Чужисны

* йирым тӧлысь 23-ӧд лун — лызьӧн коми котралысь, ставмирса чемпион, тӧвся Олимпиадаса призёр Василий Рочев (томджык)

## Кулісны

* лӧддза-номъя тӧлысь 20-ӧд лун — коми гижысь, коми кыв туялысь да велӧдан небӧгъяс лӧсьӧдысь Иван Тарабукин (чужис 1902)
* лӧддза-номъя тӧлысь 23-ӧд лун — коми гижысь, коми литература туялысь Александр Забоев (Сан Антус) (чужис 1904)
* йирым тӧлысь 3-ӧд лун — коми гижысь да вуджӧдчысь Юстина Попова (чужис 1896)

## Ыстӧдъяс