# Международнӧй фонетическӧй алфавит

Международнӧй фонетическӧй алфавит (IPA) — тайӧ стандартизируйтӧм символъяслӧн система, коді вӧдитчӧ сёрнитан кывйын шыяс петкӧдлӧм могысь. Сійӧс лӧсьӧдіс Международнӧй фонетическӧй ассоциация 1888 воын, медым сетны став кывъяслы ӧткодь гижанног шуанног. Традиционнӧй орфография вылӧ надейтчӧм пыдди (кодъяс вермасны лоны ӧткодьӧсь), ИПА-ын сӧмын видлалӧны, кыдзи кывъясыс звучитӧны.

ИПА-ӧн вӧдитчӧны кыв туялысьяс, кыв велӧдысьяс, сьылысьяс, артистъяс, логопедъяс, кывкудъяс лӧсьӧдысьяс став мир пасьтала.

## Письмӧяс

### Согласнӧйяс

Тайӧ лёгкӧысь воздухӧн вӧдитчӧмӧн артмӧм согласнӧйяс.

Single articulated| Articulation | Двухла­биальнӧй | Labiodental | Labioalveolar | Linguolabial | Dental | Alveolar | Postalveolar | Retroflex | Palato­alveolar | Alveolo-palatal | Palatal | Post-palatal | Velar | Post-velar | Uvular | Pharyngeal | Epiglottal | Glottal | Bidental |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nasal Tap or Flap |  | m̆ |  | ⱱ̃ |  |  |  |  |  |  |  | ɾ̃ |  | ɾ̠̃ |  | ɽ̃ |  |  |  |  |  |  |  |  | ŋ̥̆ | ŋ̆ |  | ŋ̆˗ |  |  |  |  |  |  |  |
| Nasal Trill |  | ʙ̃ |  |  |  |  |  |  |  |  | r̥̃ | r̃ |  | r̠̃ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ʀ̃ |  |  |  |  |  |
| Назальнӧй | m̥ | m | ɱ̊ | ɱ |  | m͇ |  | m̼ | n̪̊ | n̪ | n̥ | n | n̠̊ | n̠ | ɳ̊ | ɳ |  |  |  | ȵ | ɲ̊ | ɲ |  | ɲ˗ | ŋ̊ | ŋ |  | ŋ˗ | ɴ̥ | ɴ |  |
| Plosive | Plain | p | b | p̪ | b̪ | p͇ | b͇ | p̼ | b̼ | t̪ | d̪ | t | d | t̠ | d̠ | ʈ | ɖ |  |  | ȶ | ȡ | c | ɟ | c̠ | ɟ˗ | k | ɡ | k̠ | ɡ˗ | q | ɢ | ꞯ | 𝼂 | ʡ |  | ʔ |  |
| Ejective | pʼ | bpʼ | p̪ʼ | b̪p̪ʼ |  |  | p̼ʼ | b̼p̼ʼ | t̪ʼ | d̪t̪ʼ | tʼ | dtʼ | t̠ʼ | d̠t̠ʼ | ʈʼ | ɖʈʼ |  |  | ȶʼ | ȡȶʼ | cʼ | ɟcʼ | c̠ʼ | ɟ˗c̠ʼ | kʼ | ɡkʼ | k̠ʼ | ɡ˗k̠ʼ | qʼ | ɢqʼ | ꞯʼ | 𝼂ꞯʼ | ʡʼ |  |  |
| Implosive |  | ɓ |  | ɓ̪ |  |  |  | ɓ̼ |  | ɗ̪ |  | ɗ |  | ɗ̠ |  | ᶑ |  |  |  | ʄ˖ |  | ʄ |  | ʄ˗ |  | ɠ |  | ɠ˗ |  | ʛ |  |
| Sibilant Affricate |  |  |  | ts | dz | t̠s̠ | d̠z̠ | ʈʂ | ɖʐ | t̻˗ʃ | d̻˗ʒ | ȶɕ | ȡʑ |  |
| Non-Sibilant Affricate | pɸ | bβ | p̪f | b̪v |  |  |  |  | t̪θ | d̪ð |  | dɹ̝ |  |  |  | ɖɻ˔ |  |  |  |  | cç | ɟʝ |  |  | kx | ɡɣ |  |  | qχ | ɢʁ | ꞯħ | 𝼂ʕ | ʡʜ | ʡʢ | ʔh |  |
| Sibilant Fricative |  |  |  | s | z | s̠ | z̠ | ʂ | ʐ | ʃ | ʒ | ɕ | ʑ |  |
| Non-Sibilant Fricative | Plain | ɸ | β | f | v |  |  | f̼ | v̼ | θ | ð |  | ɹ̝ |  |  |  | ɻ˔ |  |  |  |  | ç | ʝ | ɧ |  | x | ɣ |  |  | χ | ʁ | ħ | ʕ | ʜ | ʢ | h | ɦ | h̪͆ | ɦ̪͆ |
| Labialized | ɸʷ | βʷ | fʷ | vʷ |  |  | f̼ʷ | v̼ʷ | θʷ | ðʷ |  | ɹ̝ʷ |  |  |  | ɻ˔ʷ |  |  |  |  | çʷ | ʝʷ | ɧʷ |  | ʍ | ɣʷ |  |  | χʷ | ʁʷ | ħʷ | ʕʷ | ʜʷ | ʢʷ | hʷ | ɦʷ | h̪͆ʷ | ɦ̪͆ʷ |
| Non-Sibilant Approximant | Plain | ɸ˕ | β̞ | ʋ̥ | ʋ |  |  |  |  | θ̞ | ð̞ | ɹ̥ | ɹ | ɹ̠̊ | ɹ̠ | ɻ̊ | ɻ |  |  |  |  | j̊ | j |  | j᫢ | ɰ̊ | ɰ |  |  | χ᫛ | ʁ̞ | ħ̞ | ʕ̞ | ʜ̞ | ʢ̞ | h̞ | ɦ̞ | h̪͆˕ | ɦ̪͆˕ |
| Labialized | ɸ˕ʷ | β̞ʷ | ʋ̥ʷ | ʋʷ |  |  |  |  | θ̞ʷ | ð̞ʷ | ɹ̥ʷ | ɹʷ | ɹ̠̊ʷ | ɹ̠ʷ | ɻ̊ʷ | ɻʷ |  |  |  |  | ɥ̊ | ɥ |  | j᫢ʷ | w̥ | w |  |  | χ᫛ʷ | ʁ̞ʷ | ħ̞ʷ | ʕ̞ʷ | ʜ̞ʷ | ʢ̞ʷ | h̞ʷ | ɦ̞ʷ | h̪͆˕ʷ | ɦ̪͆˕ʷ |
| Nasal | ɸ̃˕ | β̞̃ | ʋ̥̃ | ʋ̃ |  |  |  |  | θ̞̃ | ð̞̃ | ɹ̥̃ | ɹ̃ | ɹ̥̃˗ | ɹ̠̃ | ɻ̥̃ | ɻ̃ |  |  |  |  | j̥̃ | j̃ |  | j̃˗ | ɰ̥̃ | ɰ̃ |  |  | χ̃˕ | ʁ̞̃ | ħ̞̃ | ʕ̞̃ | ʜ̞̃ | ʢ̞̃ | h̞̃ | ɦ̞̃ | h̪͆̃˕ | ɦ̪͆̃˕ |
| Tap or Flap |  |  |  | ⱱ |  |  |  |  |  |  |  | ɾ |  | ɾ̠ |  | ɽ |  |  |  |  |  |  |  |  | k̮ | ɡ̆ |  | ɡ̆˗ |  |  |  |  |  |  |  |
| Trill | ʙ̥ | ʙ |  |  |  |  |  |  |  |  | r̥ | r | r̠̊ | r̠ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ʀ᫊̊ | ʀ᫊ | ʀ̟̊ | ʀ̟ | ʀ̥ | ʀ |  |  |  |  |  |
| Lateral Sibilant Fricative |  |  |  |  |  | ʪ | ʫ |  |  | ʪ̢ | ʫ̢ |  |  |  |  |  |
| Lateral Non-Sibilant Fricative |  |  |  |  |  | ɬ | ɮ |  |  | ꞎ | 𝼅 |  |  |  |  | 𝼆 | ʎʒ |  |  | 𝼄 | ʟʒ |  |  |  |  |  |
| Lateral approximant |  |  | l̼ |  | l̪ | l̥ | l | l̠̊ | l̠ | ɭ̊ | ɭ |  |  |  | ȴ |  | ʎ |  |  |  | ʟ |  |  |  |  |  |
| Lateral flap |  |  |  |  |  |  | ɺ |  | ɺ̠ |  | 𝼈 |  |  |  |  |  | ʎ̮ |  |  |  | ʟ̆ |  |  |  |  |  |

Double-articulated| Articulation | Velar co labial |
| --- | --- |
| Nasal |  | ŋm |
| Plosive | kp | ɡb |

### Гласнӧйяс

|  | Far-front | Front | Near-front | Central | Near-back | Back | Far-back |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ЫДВМ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Матын |  |  | i | y |  |  | ɨ | ʉ |  |  | ɯ | u |  |  |
| Near-close |  |  |  |  | ɪ | ʏ |  |  |  | ʊ |  |  |  |  |
| Close-mid |  |  | e | ø |  |  | ɘ | ɵ |  |  | ɤ | o |  |  |
| Mid |  |  | e̞ | ø̞ |  |  | ə | ɵ̞ |  |  |  | o̞ |  |  |
| Open-mid |  |  | ɛ | œ |  |  | ɜ | ɞ |  |  | ʌ | ɔ |  |  |
| Near-open |  |  | æ |  |  |  | ɐ |  |  |  |  |  |  |  |
| Open |  |  | a | ɶ |  |  | ä |  |  |  | ɑ | ɒ |  |  |
| Far-open |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |