Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Латин кыв

**Латин кыв** (*lingua latīna* [laˈtiːna]) — тайӧ итал котырса бырӧм кыв (олӧма XII-XV нэмӧдз), роман кывъяслӧн "пӧль", Римувса Империяын, Ватиканын да католик вичкоын официал кыв.

## Латин анбур

|  |
| --- |
|  |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | (J) | (K) | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | (U) | V | (W) | X | (Y) | (Z) |
|  |
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | (j) | (k) | l | m | n | o | p | q | r | s | t | (u) | v | (w) | x | (y) | (z) |

### Важ римса орфография

Римувса Империя
ARMA·VIRVMQVE·CANO·TROIAE·QVI·PRIMVS·ABORIS
ITALIAM·FATO·PROFVGVS·LAVINAQVE·VENIT
LITORA·MVLTVM·ILLE·ET·TERRIS·IACTATVS·ET·ALTO
VI·SVPERVM·SAEVAE·MEMOREM·IVNONIS·OBIRAM
### Ӧнія орфография

Arma uirumque canō, Trōiae quī prīmus ab ōrīs
Ītaliam fātō profugus, Lāuīnaque uēnit
lītora, multum ille et terrīs iactātus et altō
uī superum, saeuae memorem Iūnōnis ob īram.
## Морта нимвежтасъяс

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Ме | ĕgŏ | Ми | nōs |
| Тэ | tū | Ті | vōs |
| Сійӧ | illĕ, illă, illud, ĭs, eă, ĭd | Найӧ | illī, illae, illă |

## Лыдакывъяс

1 - I - unus
2 - II - duo
3 - III - tres
4 - IV - quattuor
5 - V - quinque
6 - VI - sex
7 - VII - septem
8 - VIII - octo
9 - IX - novem
10 - X - decem
11 - XI - undecim
19 - XIX - undeviginti
20 - XX - viginti
21 - XXI - viginti unus
28 - XXVIII - duodetriginta
30 - XXX - triginta
40 - XL - quadraginta
50 - L - quinquaginta
60 - LX - sexaginta
70 - LXX - septuaginta
80 - LXXX - octoginta
90 - XC - nonaginta
100 - C - centum
101 - CI - centum unus
200 - CC - ducenti
500 - D - cuingenti
1000 - M - mille
2000 - ĪĪ - duo milia
5000 - V̄ - quinque milia
10000 - X̄ - decem milia
100000 - C̄ - centum milia
## Ыстӧдъяс

* latinum.ru — все о латинском языке
* The Latin Library — библиотека литературы на латинском языке
* Lingua Latina Aeterna
* Ephemeris. Nuntii Latini universi
* Уроки: русский — латинский
* DiA. Латинско-русский словарь Дворецкого
* Русско-латинский словарь
* латинский словарь. Определение форм латинских слов
# Час кытш

Часӧн кытш (де-факто контролируемӧй территорияяс тӧд вылӧ босьтӧмӧн)
**Час кытш** — тайӧ регион Му шар вылын, кӧні эм ӧти стандартнӧй кад. Тайӧ географическӧй юкӧн, код пытшкын ӧткодь кадӧн вӧдитчӧны кад синхронизация да йӧзлысь уджъяс ӧтувтӧмын кокньӧдӧм могысь.

## Время поясъяслӧн медшӧр характеристикаяс

Время поясъяс ӧтувъя лӧсялӧны долгота меридианъяслы. Му юксьӧ 24 кадколаст вылӧ, быдӧн лӧсялӧ матысса 15 градус кузьталы. Тайӧ артмӧ сыысь, мый Му 24 часӧн тырвыйӧ бергӧдчӧ аслас ось гӧгӧр (360 градус).

Быд кадколаст пытшкын кадсӧ ӧтувтӧны сідз, медым ӧти зонын торъя точкаяс костын шонді кадлӧн эз лоны ыджыд торъялӧмъяс. Тайӧ гӧгӧрвоӧдӧ, мый ӧти зона пытшкын йӧз вӧдитчӧны ӧткодь кадӧн, кӧть эськӧ збыльвылас шонді петан да шонді пуксьӧм кадъясыс вермасны лоны неуна торъяланаӧсь зонаса торъя пунктъясын.

Час поясъяс подуласьӧны Координируйтӧм ставмирса кад серти (UTC), коді лоӧ ӧнія кад стандартӧн. UTC вежӧ GMT (Гринвичса шӧр кад). Час поясъяс тшӧкыда пасйӧны кыдзи кад торъялӧм UTC дорысь (шуам, UTC+2, UTC-5 да с.в.).

## Зонъяс да границаяс

Время поясъяслӧн границаясыс оз пыр стрӧгӧн мунны долгота меридианъяс серти. Найӧс вермасны вежны политическӧй либӧ экономическӧй могъясысь, медым сетны удобство кутшӧмкӧ юкӧнлы. Тайӧ вайӧдӧ кадколастъяслӧн границаяс, кодъяс вермасны лоны зумышӧн да гӧгрӧсӧн.

## Гожся кад

Мукӧд странаын гожӧмын вӧдитчӧны гожся кадӧн (DST), мый часіяссӧ нуӧдӧ часӧн водзӧ. Тайӧ лоӧ сы могысь, медым лунвывса кадӧн бурджыка вӧдитчыны.
# Трамвай

**Трамвай** - железнодорожнӧй транспорт сикас, кӧні пассажиръясӧн либӧ грузӧн тырӧм вагонъяс мунӧны путепровод вылын либӧ торъя опораяс вылын сувтӧдӧм балка кузя — монорельс. Сійӧ пырӧ метролӧн ӧтувъя определение улӧ, лоӧ карса агломерация пытшкын уджалысь уличавывса системаӧн .