Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wîkîpediya

| Wîkîpediya
 |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Malper
 | wikipedia.org |
| Ziman
 | Bi 304 zimanan
 |
| Avabûn
 | 15ê kanûna paşîn a 2001ê Bi kurdî: 7ê kanûna paşîn a 2004an
 |
| Xwedî
 | Weqfa Wikimedia
 |
| Dirûşm
 | Ensîklopediya azad
 |
| biguhêre |

**Wîkîpediya** (bi inglîzî: Wikipedia) ensîklopediyeke pirzimanî ya azad e ku ji aliyê civakek dilxwazê wîkîpediyayê ve tê nivîsandin û tê berdewam kirin. Wîkîpediya di dîrokê de xebata referansê ya herî mezin û herî zêde ye ku li çar aliyên cihanê tê xwendin. Wikipedia di dîrokê de xebata referansê ya herî mezin e û ensîklopediya herî zêde ye ku tê xwendin û bi domdarî di nav deh malperên herî zêde deye ku tê ziyaretkirin ku di tîrmeha sala 2024an de ji aliyê Semrush ve di rêza pêncemîn de û ji hêla Similarweb ve di rêza heftemîn de cih girtiye. Wîkîpediya ji hêla Weqfa Wîkîmedyayê ku rêxistineke ne-qezenc a amerîkî ye tê birêvebirin ku bi piranî ji hêla bexşan ve tê fînansekirin.

Wîkîpediya projeyeke navneteweyî ku niha bi 304 zimanan cihanê têne nivîsandin. Li gorî daneyên sala 2024an Wîkîpediyaya kurdî li gorî zêdebûna gotaran di nav lîsteya sed wîkîpediyayên cîhanê de ye û di rêza 84an de cih digire. Taybetiya vê ensîklopediyê ev e ku her kes dikare her gotarê biguherîne û naverokan li gotaran zêde bike. Her çiqas ji bo bikarhênerekê çalak nav û profîla wî/wê ya ji bo xebatan mihûm be jî lê ji bo guhertina xweqeydkirin li wîkîpediyayê ne pêwîst e. Zêdekirin naverokên gotaran û nivîsandina gotaran bi şêwazek fermî û bi zimanek bêalî têne nivîsandin.

Wîkîpediyaya herî mezin wîkîpediya îngilîzî ye ku tê de ji 7.209.385î zêdetir gotar hene. Di hemû zimanên ku di Wîkîpediyayê de xwedî malper in ji 17.000.000î zêdetir gotar hene.

Logoya Wîkîpediyayê dinyayeke ku ji tîpên alfabeyên cûr bi cûr pêk hatiye. Wekî Wîkîpediya ev dinya jî vekirî ye.

## Wîkîpediyaya kurdî

 *Gotara bingehîn: Wîkîpediyaya kurdî*
Taybetiyeke girîng ya Wîkîpediyaya kurdî ev e ku yekem ensîklopediya bi zimanê kurdî ye ku cara yekemîn e li ser înternetê de ensîklopediyeke bi zimanê kurdî hatiye nivîsandin. Beşa kurdî ya Wîkîpediya di 7ê kanûna paşîn a sala 2004an de ji aliyê Erdal Ronahî ve hatiye destpêkirin. Li Wîkîpediyaya kurdî ki ji aliyê bikarhênerên çalakên Wîkîpediya kurdî her ku diçe pêşve diçe ku heya niha 91.907 gotarên bi kurdî hatiye nivîsandin.

## Dîrok

Wîkîpediya cara yekem di 15 çileya sala 2001ê de ji aliyê Weqfa Wîkîmedyayê bi zimanê îngilîzî hatiye destpêkirin.

## Lîsans

Naveroka Wîkîpediyayê di bin Lîsansa Belgekirina Azada GNU (GNU Free Documentation License)de tê weşandin. Ev tê wateyê azad e û wê her dem azad bibe. Her kes dikare naveroka Wîkîpediyayê gora keyfa xwe belav bike. Kes nikare Wîkîpediyayê bifroşe an bikire. Naveroka Wîkîpediyayê naveroka azad e. Nivîsbariya Wîkîpediya bi navê MediaWiki jî nivîsbariya azad e.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Wîkîpediya de hene
# Nota

*Notaya La*
Nîşaneyên ku bilindiya (ziravî-stûrî) dengan û dema dengan nîşan didin.
Ji bo fêrbûna alfabeya muzîkê, ango fêrbûna notayan, divê xebatên cur bi cur bêne kirin.
# Zimanê îtalî

| Îtalî
 |
| --- |
| Italiano
 |
| Welatên lê tê axaftin
 |  Îtalya  San Marîno  Vatîkan Amerîkaya Latînî
 |
| Axiverên zimanê zikmakî
 | 67 milyon zikmakîyan û 85 milyon bê zikmakî
 |
| Malbata zimanî
 | * Zimanên Îtalî
	+ Zimanên romanî
		- Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojavayî
			* Beşa galî, îberî û romanî
				+ Îberî û romanî ya bakur-navendî
					- Îtalî
 |
| Awayên kevn
 |
| Kodên zimanî
 |
| ISO 639-1
 | it |
| ISO 639-2
 | Ita |
| ISO 639-3
 | Ita |
|
belavbuna aviverên Îtalî li ser nexşeya cîhan,

 |

**Zimanê îtalî**, yek ji malbata zimanên hind û ewropî de ye. Îtalî mîna fransî, spanî, portûgalî, romanî hwd ji şaxa latînî ye. Ev ziman li Îtalya, kantoneke Swîsreyê, Vatîkan, Slovenya, Kroatiya û San Marînoyê tê axaftin.

*
* Di dibistana Italiantalî de nivîsandî ya destan
*

## Çavkanî

* Berloco, Fabrizio (2018). *The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition*. Lengu. ISBN 9788894034813. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ne derbasdar e (alîkarî)
* Palermo, Massimo (2015). *Linguistica italiana*. Il Mulino. ISBN 9788815258847. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ne derbasdar e (alîkarî)
* Simone, Raffaele (2010). *Enciclopedia dell'italiano*. Treccani. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ne derbasdar e (alîkarî)

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Zimanê îtalî de hene.
# Gam

Hemû ton, lîdyan û gamên major
**Gam** (fransî: *gamme*) rêzeya dengan e ku ji dengekî dest pê dike û li oktava wî dengî bi dawî tê. Gama ku ji dengê stûr dest pê dike û zirav dibe "gama berbijor" e, gama ku ji dengê zirav dest pê dike û stûr dibe jî “gama berbijêr” e.

Peyva *gam* bi wateya "rêze" jî tê bikaranîn. Mirov dê di vê rêbazê de peyva “gam”ê hilbijêre û mirov dê gamên ku pêkan e di pergala tamperamana yeksan de tên lêdan/gotin binirxîne (ango em ê rêzeyê meqamî nenirxîne).

Beriya ku mirov qala gamên bingehîn ên muzîka rojavayî (major, mînor) bike, divê mirov modên wan ên di şaristaniya Yewanî ya Antîk û Ewropaya Serdema Navîn de vekole (ku ev gam di wan serdeman de çêbûne û ji gamên wan serdeman re mod tê gotin).

Di şaristaniya yewnanî ya antîk de, mod bi berhevbûna "tetrakordên"" çar dengî pêk dihatin. Di wê serdemê de modên bi navên mîksolîdyî, lîdî, frîgî, dorî, hîpolîdî, hîpofrîgî û hîpodorî hatine bikaranîn û ev mod ji modên di serdema navîn de hatine bikaranîn cudatir in.

Ji ber ku di nav de gamên major û mînora xwezayî heye, mirov dê heft modên dêrê ku di Serdema Navîn de hatine bikaranîn bi hûrgilî vekole. Modên dêrê ew gam in ku ji heft dengan pêk tên.

## Nirxên pileyên gamê di muzîka rojavayî de

* Do = C
* Re = D
* Mî = E
* Fa = F
* Sol = G
* La = A
* Sî = B

## Mijarên têkildar

* D mînor (Re mînor)
* Reya biçûk (D moll)
* C major (Do major)
* Doya mezin (C dur)
* major (mezin, dur)
* mînor (biçûk, moll)
* Gamên diyatonîk
* Gamên kromatîk

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Gam de hene.
# Tariq bin Ziyad

| Tariq bin Ziyad |
| --- |
|  |
|  |
| Navê rastî | ⵜⴰⵔⵉⵇ ⵓ ⵣⵉⵢⴰⴷ  |
| Jidayikbûn | 670  Khenchela  |
| Mirin | 720  Şam  |
| Hevwelatî | Xelîfetiya Emewiyan  |
| Pîşe | * Şerker
 |
| Meqam | * deputy
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Tariq bin Ziyad** (bi erebî: طارق بن زياد‎) (bû 670; mir 720) serdarekî misilman yê bi eslî xwe berberîyî nîvgirava Îber di salên 711–714an de dagir kirî bû. Tariq leşkerek û komandantekî Musa ibn Nusayr bû. Wî navbera 703–714an de parzgerî ya Îfriqiye kirî bû. Tariq bin Ziyad di 711an de bi artêşeke ji nêzî 7000 kes de pêk dihatî ve ser Tengava Cîbraltarê re derbaz bû û êrîşa Gotên Rojava kir. Ew çiyayê li beravên tengavê wek Cîbraltar (bi erebî: *Cebel et Tariq*, "Çiyayê Tariq") hat navandin û ji pê re navê tengavê jî wiha ma. Artêşa Tariq Gibraltar di 28'ê adarê de dagir kirin.

Tariq ji pê destekeke bi 5000 leşkeran re keyê gotên rojava Roderich 711an de bin xist. Ji pê re jî nîvgirav bi piranî wek bajarên Kordoba û Málaga demeke kurt de dagîr kirin û dewleta Endulusê saz kirin.
# 1963

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1959 |
1960 |
1961 |
1962 |
**1963**
| 1964
| 1965
| 1966
| 1967
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# 2002

◄ |
Sedsala 20an |
**Sedsala 21ê**

◄◄ |
◄ |
1998 |
1999 |
2000 |
2001 |
**2002**
| 2003
| 2004
| 2005
| 2006
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

* 27ê kanûna paşîn – Di encama teqîneke li bajarê Lagos a Nîjeryayê de 1.100 kesan jiyana xwe ji dest da û nêzîkê 20.000 kes jî bê cih û war man.
* 8'ê kewçêrê – Soundtrack'ê 8 Mile derket.

### Kurdistan

* 7ê gulanê – 12 kes ji ber xebatên li ser zimanê kurdî li Mêrdînê ji aliyê polîsan ve hatin desteserkirin.

## Jidayikbûn

* 9ê kanûna paşîn – Julieta Poggio, model, lîstikvan û mamosteya dansê.
* 10ê kanûna paşîn – Baran Hussein, boksorê amator (MMA) ye.
* 6ê nîsanê – Diana Kalaşova, stranbêja kurd.
* 13ê tîrmehê – Mihemed Afşîn Qadirzade, mirovê herî kurt ê cîhanê.
* 1ê îlonê – Eyser Qasim, futbolvanê kurd.
* 30ê îlonê – Maddie Ziegler, modela amerîkî.

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)

* 8ê kanûna paşîn – Aleksander Proxorov, fizîknasê YKSSê.
* 17ê kanûna paşîn – Camilo José Cela, nivîskarê spanî.
* 21ê kanûna paşîn – Kuştina Fadime Şahindal, qurbana kuştina namûsê.
* 23ê kanûna paşîn – Robert Nozick, fîlozofê amerîkî.
* 4ê sibatê – George Nader, lîstikvanê amerîkî.
* 13ê adarê – Hans-Georg Gadamer, fîlozofê alman.
* 20ê adarê – Îbn el-Xetab, milîtanê çeçen.
* 23ê adarê – Seydayê Tîrêj, helbestvanê kurd.
* 7ê hezîranê – Filiz Yerlikaya, aktîvîsta kurd.
* 12ê tîrmehê – Ece Ayhan, şaîra tirkiyeyî.
* 30ê çiriya pêşîn – Jam Master Jay, rapperê amerîkî.
# Yekîtiya Afrîkayê

| Yekîtiya Afrîkayê |
| --- |
| * Rêxistina hêremî
* yekîtiya qitayî
* rêxistina navneteweyî
 |
|  **Ala**   |
| Dirûşm: A United and Strong Africa  |
| Paytext | * Adîs Abeba
 |
| Dema avabûnê | * 9 îlon 1999
 |
| Cihê baregehê | * Adîs Abeba
* Johannesburg
 |
| Pêk tê ji | * Herêmên Yekîtiya Afrîkayê
* Peace and Security Council
* Rwanda
 |
| Malper | au.int  |
| * Organisation of African Unity
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Yekîtiya Afrîkayê** (bi înglîzî *African Union*) rêxistinek e ji 55 welatên Afrîkayê pêk hatiye. Ev rêxistin li sala 2001ê bi yekgirtineka du damezrayiyên dî, Civata Aborî ya Afrîkayê û Rêkxistiya Yekbûna Afrîkayê, hat damezirandin. Armanca dawiyê ya YAyê ew e ko diravekê yekgirtî, artêşekê yekgirtî û civateka yekgirtî jibo hemî serokên welatên Afrîkayê pêkbiînit. Ji armancên wê ewlekirina demokrasiyê, aboriyeka xweser û xweragir ji bo Afrîkayê û parastina mafên mirovan e. Ew bizavê dikit ko van armancan bi nehêlana şer û pevçûnên navafrîkayî û avakirina sûkeka (bazargeheka) hevpişka afrîkayî bidestvebiînit.

## Avriyek

Bilindtirîn dameziryayî ya YAyê jibo biryardanê Civîna Serokên welat ên Afrîkayê ye. Serokê vê civînê niha serkomar Kufour, serkomarê welatê Ganayê ye.
# 1937

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1933 |
1934 |
1935 |
1936 |
**1937**
| 1938
| 1939
| 1940
| 1941
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

* 1ê nîsanê: Derhêner, lîstikvan û sînemavanê navdar, Yilmaz Guney li Edeneyê ji dayik bû.

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# Zerîfe Xanim

| Zerîfe Xanim |
| --- |
| Jidayikbûn | ? Dêrsim, Bakurê Kurdistanê |
| Mirin | 9ê tîrmeha 1937an Pax, Dêrsim, Bakurê Kurdistanê |
| Hevjîn | Elîşêr Efendî |
| biguhêre |

**Zerîfe Xanim** jineke kurd a elewî yê ji Dêrsimê bû ku wekî hevjîn û rêhevala siyasî ya nêzîk a helbestvan û kesayetiya neteweperwer a kurd Elîşêr Efendî dihay naskirin. Ew ji ber rola xwe ya di piştgiriya ragihandina naveşîrî de di dema aloziyên di salên 1930an de û ji ber mirina xwe li kêleka Elîşêr di qonaxa destpêkê ya kampanyaya Dêrsimê ya 1937an de tê bîranîn.

Derbarê jiyana destpêkê ya Zerîfe de gelek kêm tişt têne zanîn lê kevneşopiyên devkî yên li Dêrsimê wê wekî jineke xwende û muzîkjeneke jêhatî vedibêjin ku bi kûrahî di hawîrdora çandî ya derdora mêrê xwe de beşdar bûye. Ew di dema xebata wî ya siyasî de, bi taybetî di bihara aloz a 1937an de, dema ku dewleta Tirkiyeyê operasyonên leşkerî li herêmê zêde kir, bi Elîşêr re bû. Çend gotin tekez dikin ku wê wekî bawermend û piştgir tevdigeriya ku hem xetereyên rêwîtiyê û hem jî zehmetiyên mantiqî yên ku tora rewşenbîrî ya serhildanê pê re rû bi rû ma parve dikir.

## Mirin

Zerîfe di sala 1937an de li herêma Paxê ya Dêrsimê di heman kemîna ku hêzên tirkan tê de Elîşêr hedef girtin bûn, hatiye kuştin. Li gorî şahidiyên gundiyên derdorê, ew demek kurt piştî ketina Elîşêr hat gulebarankirin û her du cenaze wek hişyariyek ji bo nifûsa derdorê hatin hiştin. Mirina wê bûye beşek ji bîra kolektîv a berfirehtir a komkujiyên Dêrsimê û pir caran wekê mînakek tê destnîşankirin ku kampanyayê ne tenê serokên eşîran lê di heman demê de kesayetên çandî û sembolîk ên di nav civakê de jî hedef girtin.

## Mijarên têkildar

* Serhildana Qoçgiriyê

## Çavkanî

## Bîbliyografî

* Douglas, Sarah K. (1992). *Tribal Dynamics in Dersim*. London: Routledge.
* Hemo, Reşid (1976). *Tarîxa Koçgîrîyê*. Stockholm: Weşanên Ararat.
* McDowell, Jonathan E. (1991). *Mountain Revolts of Eastern Anatolia*. Boulder: University of Colorado Press.
* Serhed, Dilşa (1983). *Alişêr û Tertîla Dersîmê*. Berlin: Avesta.
# Deryaya Karîbê

Deryaya Karîbê (li vê nexşeya bi îngilîzî wek *Caribbean Sea* tê dîtin)
**Deryaya Karîbê** an jî **Deryaya Karayîbê** deryayeke Karîbê ye. Rûberê wê nêzîkî 2.754.000 km² ye.

## Çavkanî

* Ferhenga Farîzov (Karîb).
* Ferhenga Îzolî (Karayîb).
# Sedsala 16an

◄ |
Ss. 14an |
Ss. 15an |
**Sedsala 16an**
| Ss. 17an
| Ss. 18an
| ►

## Gelemperî

* Reformasyon
* Îspanya bi dest xwe ve anî
* Şerên Îtalî
* Armada Spanî

## Bûyer / perisîn

## Kesên navdar

## Nûvedan û keşf

* Galileo Galilei, 4 kaşanokên Jûpîterê tesbît kiriye, agahî li ser Venûs û Satûrnê daye, mîkroskop bipêşxistiye hwd.
# 1903

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1899 |
1900 |
1901 |
1902 |
**1903**
| 1904
| 1905
| 1906
| 1907
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

Mistefa Barzanî
George Orwell, nêz. 1940
* Cegerxwîn, helbestvanê kurd ê navdar (m. 1984).
* 17ê sibatê – Sadiq Hîdayet, nivîskar (m. 1951).
* 21ê sibatê – Anaïs Nin, nivîskara amerîkî-fransî (m. 1977).
* 24ê sibatê – Vladimir Bartol, nivîskar (m. 1967).
* 14ê adarê – Mistefa Barzanî, damezrînerê PDKê (m. 1979).
* 5ê nîsanê – Avraham Tehomî, fermandarê rêxistina sîyonîst (m. 1990).
* 1ê gulanê – Maria Tenazi, aktrîs (m. 1931).
* 3ê gulanê – Georges Politzer, fîlozofê fransî (m. 1942).
* 24ê gulanê – Aram Xaçatiryan, muzîkvanê ermenî-sovyetî (m. 1978).
* 25ê hezîranê – George Orwell, nivîskarê îngilîz (m. 1950).
* 2ê tîrmehê – Alec Douglas-Home, siyasetmedarê brîtanî (m. 1995).
* 3ê tebaxê – Fahri Korutürk, reîscimhûrê Tirkiyeyê yê şeşan (m. 1987).
* 19ê tebaxê – César Moro, nivîskar (m. 1956).
* 28ê tebaxê – Bruno Bettelheim, psîkologê zarokan û nivîskarê awistiryayî-amerîkî (m. 1990).
* 5ê îlonê – Gloria Holden, aktrîsa amerîkî (m. 1991).
* 11ê îlonê – Theodor Adorno, nivîskarê alman (m. 1969).
* 6ê çiriya pêşîn – Ernest Walton, fizîknasê îrlendî (m. 1995).
* 21ê çiriya paşîn – Isaac Bashevis Singer, nivîskarê amerîkî (m. 1991).
* 5ê kanûna pêşîn – Cecil Powell, fizîknasê brîtanî (m. 1969).

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)

* 3ê kanûna paşîn – Alois Hitler, bavê Adolf Hitler (jdb. 1837).
* 1ê çiriya paşîn – Theodor Mommsen, nivîskarê alman (jdb. 1817).
* 25ê çiriya paşîn – Sabin Arana, nivîskar (jdb. 1865).
# 1904

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1900 |
1901 |
1902 |
1903 |
**1904**
| 1905
| 1906
| 1907
| 1908
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

(Kesen ku di vê salê de ji dayîk bûn)

Resamê ketelanî-spanî Salvador Dalí 1939
Oppenheimer, bavê bombeya atomî
* Abdul Aziz Kurd, siyasetmedarê belûçî (m. 1979)
* Gîwî Mukriyanî, nivîskarê kurd (m. 1977)
* Ebdulla Goran, şairê kurd (m. 1962).
* Elî Merdan, stranbêjê kurd (m. 1981).
* Meryem Xan, dengbêj (m. 1949).
* 9ê kanûna paşîn – Arkadiy Gaydar, nivîskarê kitêbên zarokan ê sovyetî (m. 1941).
* 26ê kanûna paşîn – Seán MacBride, siyasetmedarê îrlendî (m. 1988).
* 17ê sibatê – Hans Morgenthau, zanyarê siyasetê ya amerîkî (m. 1980).
* 22ê nîsanê – Robert Oppenheimer, fizîknasê teorîkê yê amerîkî ku bi navê "bavê bombeya atomî" tê naskirin (m. 1967).
* 6ê gulanê – Harry Martinson, nivîskarê swêdî (m. 1978).
* 11ê gulanê – Salvador Dalí, resamê ketelanî-spanî (m. 1989).
* 26ê gulanê – Necip Fazıl Kısakürek, nivîskar û şairê tirk (m. 1983).
* 12ê tîrmehê – Pablo Neruda, şair, dîplomat û siyasetmedarê şîleyî yê ku Xelata Nobelê bi dest xistiye (m. 1973).
* 15ê tîrmehê – Rudolf Arnheim, psîkologê amerîkî (m. 2007).
* 28ê tîrmehê – Pavel Çerenkov, fizîknasê rûs (m. 1990).
* 7ê tebaxê – Ralph Johnson Bunche, dîplomatê amerîkî (m. 1971).
* 22ê tebaxê – Deng Xiaoping, siyasetmedarê çînî (m. 1997).
* 2ê çiriya pêşîn – Graham Greene, nivîskarê înglîzî (m. 1991).
* 1ê çiriya paşîn – Laura La Plante, aktrîsa amerîkî (m. 1996).
* 22ê çiriya paşîn – Louis Néel, fizîknasê fransî (m. 2000).
* 31ê kanûna pêşîn – Ûm Kulsûm, aktrîs û stranbêja misirî (m. 1975).

## Mirin

* Yar Mihamed Xan Şadlû, serokê eşîra Şadlû (jdb. 1827)
* 1ê gulanê – Antonín Dvořák, bestekarê çekyayî (jdb. 1841).
* 18ê hezîranê – Şemseddîn Samî, nivîskar, aktîvîst û fîlozofê arnawid (jdb. 1850).
* 2ê tîrmehê – Anton Çexov, nivîskarê rûs (jdb. 1860).
* 3ê tîrmehê – Theodor Herzl, nivîskar, qunciknivîs û rojnamevanê awistirî-mecar yê ji Cihûtiyê bû. (jdb. 1860).
# 1914

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1910 |
1911 |
1912 |
1913 |
**1914**
| 1915
| 1916
| 1917
| 1918
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

* 4ê nîsanê - Komîteya ya Tirk ya bi navê Îtîhad Terakî ji bo perçiqandina serhildanên Kurd li hev civiya.

### Kurdistan

## Zayîn

(Kesen ku di vê salê de ji dayîk bûn)

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)