Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Han Gaozu

Han Gaozu

| Împeratorê Çînê Xanedana Han |
| --- |
| 28 sibat 202 - 1ê hezîran 195 b.z. |
| Emperor Yi of Chu (en)Emperor Hui of Han (en) |
| Chinese sovereign Xanedana Han |
| 28 sibat 202 - 1ê hezîran 195 b.z. |
| Xiang Yu (en)Emperor Hui of Han (en) |
| Chinese king |
| 206 - 28 sibat 202 b.z. |

|  |  |
| --- | --- |
| Jidayikbûn | 256 b.z. Pei County (en) |
| Mirin | 1ê hezîrana -195an Chang'an |
| Cihê goristanê | Changling Mausoleum (Emperor Gaozu of Han) (en) |
| Navê rastî | 劉邦 (Liú Bāng) |
| Prénom social | 季 (Jì) |
| Nom posthume | 高皇帝 |
| Nom de temple | 太祖 (Tàizǔ) |
| Serdem | Xanedana Han |
| Hevwelatî | Western Han (en) |
| Malbat | House of Liu (d) |
| Bav | Liu Taigong (en) |
| Dê | Liu Ao (d) |
| Xwişk û bira | Liu Bo (d) Liu Zhong (en) Liu Jiao (en) |
| Hevjîn | Empress Lü Zhi (en) Empress Dowager Bo (en) Concubine Qi (en) Zhao Ji (d) |
| Zarok | Princess Yuan of Lu (en) Liu Hui (d) Liu You (en) Liu Zhang (d) Emperor Hui of Han (en) Liu Ruyi (en) Emperor Wen of Han (en) Liu Fei (en) Liu Jian (d) |

**Han Gaozu** (bi çînî: 漢高祖; pinyin: *Gāo Huángdì*; jdb. sala 256an b.z. - 1ê hezîrana 195an b.z.) an jî bi navê **Liu Bang** (劉邦) tê nasîn, damezrîner û yekem împaratorê xanedana Han ya Çînê e. Di navbera salên 202 b.z. û 195an b.z. de desthildarî kiriye. Gaozu di dîroka çînî de yek ji wan çend damezrînerên xanedane ku bi eslê xwe ji gundekî ne.

## Binêre

* Lîsteya Monarşiyên Çînê

## Girêdanên derve

* Împerator Gaozu - Chinaculture.org

## Çavkanî
# Xanedana Han

| Xanedana Han 漢朝  |
| --- |
| **Sirûd:** |
|  |
| **Xanedana Han li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Chang'an (202 b.z. – 9)
* Chang'an (190–195)
* Luoyang (25–190)
* Luoyang (196–196)
* Xuchang (196–220)

 34°18'16"Bk, 108°51'26"Rh |
| Rêveberî | keyîtî  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 206 b.z.  |
|  •  | Dema hilweşînê | 220 (Julian)  |
|  •  | Rûerd | 6.000.000 kîlometre çargoşe (50 b.z.)  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 59.594.978 (2), 56.486.856 (156)  |

**Xanedana Han** (bi çînî: 汉朝; *Hàn cháo*), xanedaneke bû ku di navbera salên 206 b.z. û 220î p.z. de li Çînê desthildar bû. Ew ji hêla klana Liu, yek ji klanên girîng ên serdemê hate damezrandin. Paytext wê bajarê Chang'an bû. Xanedana Han yek ji mezintirên xanedana Çînê bû. Gelê Çînê ji bo rêzdarî, xwe wekî "Gelê Han" bi nav dike. Herwiha jî, xanedan ji dû beşan pek dihatiye. Ev beş xanedana Jin ya rojava (206 b.z. – 8 p.z.) û xanedana Han ya Rojhilat (25 p.z. - 220 p.z.) bû.

Împerator Han Gaozu hikûmdariya otorîter a navendîparêz pêk aniye. Barê giran li ser gel kêm kir. Bacên ku ji gel tê hildan kêm kiriye. Pîştê mirina Han Gaozu, Hui Di li ser textê bû, lêbelê rêvebirî bî rastî di destê jina împerator Han Gaozu, Lu Zhi, bû. Lu Zhi ku 16 salan di desthilatê de ma, di dîroka çînî de yek ji rêveberên herî girîng yê jin bû. Pîştî mirina wê împerator Wen Di û lawe wî împerator Jing (156 b.z.- 141 b.z.) li ser textê bûn. Van jî barê giran li ser gel kêm kirin. Xanedan her ku çû bi hêz bu û di sala 141î b.z. de gelê Hun têk birin. Piştre di warê aborî û çandinê de pêşketin.

Di dema xanedana Han ya rojavayê de, rêvebirên heremî gelekî bi hêz bûnê. Di sala 8an p.z. de, Wang Mang xanedana Xin damezrandiyê û desthildariya xanedana Han ya rojavayê bi dawî bû. Liu Xiu di sala 25an p.z. de Wang Mang ji text dûr xistiye û bi împeratorî bi vê awayî xanedana Han ya rojhilat hatiye damezrandin. Paytexta vê Luoyang bû. Çîn heta sala 220an di bî bandora vê xanedanê de ma.

## Mijarên têkildar

* Lîsteya Monarşiyên Çînê

## Çavkanî
# Sê Împeratorî

| Sê Împeratorî |
| --- |
| * Serdema dîrokî
* kom
* triad
 |
|  |
| Dema destpêkirinê | * 220
 |
| Dema bidawîbûnê | * 280
 |
| Pêk tê ji | * Cao Wei
* Shu Han
* Eastern Wu
 |
| * Xanedana Jin (265-420)
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

Serdema **Sê Împeratorîya** (çînî: 三国, " Sānguó" 220 - 280 ), serdemeke dîrokî ya Çîn e. Di navbera salên 220-280an de ye. Di wê serdemêda împeratorîyên Wei, Shu û Wu hebun û bî hezra di nav tekoşînekî da bun. Di sala 220an de bi damezrandina xanedana Wei dest pe kir. Di sala 280an de Xanedana Jin ya Rojava xanedana Wu hilweşand û ev serdem bi dawî hat.

## Binêre

Lîsteya Monarşiyên Çînê

## Çavkanî

*  Girêdana arşîvê 2009-01-06 li ser Wayback Machine

*Ev gotar ji agahiyên naveroka gotara wekhev a *Wîkîpediyaya tirkî* pêk tê.*