Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Theodore Roosevelt

| Theodore Roosevelt |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | Theodore Roosevelt Jr.  27 çiriya pêşîn 1858  Manhattan  |
| Mirin | 6 kanûna paşîn 1919  Sagamore Hill  |
| Sedema mirinê | Pulmonary embolism (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Youngs Memorial Cemetery  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * Harvard College
* Zanîngeha Columbia
* Columbia Law School
* Friends Seminary
 |
| Pîşe | * Kaşîf
* ceribanvan
* nivîskar
* siyasetmedar
* rancher
* siruştnas
* ornithologist
* nivîskarê rojnivîskê
* scientific collector
* fermanber
* dadwer
 |
| Xebat | * African game trails : an account of the African wanderings of an American hunter-naturalist
* Hunting trips of a ranchman, sketches of sport on the northern cattle plains;
* The wilderness hunter; an account of the big game of the United States and its chase with horse, hound, and rifle;
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1901–1909)
* Cîgirê Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1901–1901)
* Waliyê New Yorkê (1899–1900)
* Assistant Secretary of the Navy (1897–1898)
* Waliyê giştî yê Filîpînê
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Komarparêz (1880–1912)
* Progressive Party (1912–1916)
* Partiya Komarparêz (1916–1919)
 |
| Hevjîn | * Alice Hathaway Lee Roosevelt (Brookline, 1880–1884)
* Edith Roosevelt (St George's, Hanover Square, 1886–1919)
 |
| Zarok | * Alice Lee Roosevelt
* Theodore Roosevelt Jr.
* Kermit Roosevelt
* Ethel Roosevelt Derby
* Archibald Roosevelt
* Quentin Roosevelt
 |
| Dê û bav | * Theodore Roosevelt Sr.  (bav)
* Martha Bulloch Roosevelt  (dê)
 |
| Xizm | * Franklin D. Roosevelt (fifth cousin)
 |
| Malbat | Roosevelt family  |
| Xelat | * xelata Nobelê ya Aştiyê (1906)
* Medal of Honor (2001)
* David Livingstone Centenary Medal (1917)
* Honorary Doctorate from the National Autonomous University of Mexico (1910)
* Honorary doctor of the Humboldt University of Berlin
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Theodore Roosevelt, Jr.** (bilêvkirina bi kurdî: Teodor Rûzvelt, jdb. 27ê çiriya pêşîn a 1858an li New York City; m. 6ê kanûna paşîn a 1919an li Oyster Bay, New York)

Di 14ê îlona 1901ê de bûye 26em serkdewletê DYAyê. Dema ew tê ser text di 42 saliya xwe de ye û ew kesê herî ciwan e ku did îroka DYAyê de hatiye ser desthilatdariyê. Ew ji Partiya Komarger bû.

Di dema wî de DYA dixwaze hêdî hêdî têkeve dika polîtîkaya cîhanê, wekî Brîtanya û Fransa çawa berjewendiyên xwe li seranser erdê didan gerandin, ew jî gavên pêşîn davêje. Roosewelt di dîroka nêzîk a DYAyê de, bi reform û guhertinên di qada birêvebirina sazûmaniya dewletê de tê bibîranîn.

Hin kes rexne bikin jî wî di sala 1906î de Xelata Nobel a aşitiyê wergirtiye.
# Benjamin Harrison

| Benjamin Harrison |
| --- |
|  |
|  |
| 23em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 4ê adarê 1889 – 4ê adarê 1893 |
| Cîgirserok | Levi Morton |
| Berê | Grover Cleveland |
| Paşê | Grover Cleveland |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 20ê tebaxa 1833an Ohio |
| Mirin | 13ê adara 1901ê (67 salî) Indianapolis |
| Partiya siyasî | Partiya Komarger, Partiya Lîberal |
| Hevjîn | Caroline Scott (1853–1892) Mary Scott (1896–1901) |
| Zarok | Russell Mary Elizabeth |
| Pîşe | Parêzer |
| Şanenav | [[Wêne:|128x80px|alt=|Şanenava Benjamin Harrison]] |
| biguhêre |

**Benjamin Harrison** (jdb. 20ê tebaxê 1833 li North Bend, Ohio; m. 13ê adarê 1901 li Indianapolis, Indiana) siyasetmedarekî amerîkî û 23em serokdewletê DYAyê bû. Ji 4ê adarê 1889 heya 4ê adarê 1893yê li ser postê serokdewletiyê maye.

## Jiyan

Benjamin Harrison lawê (kurê) parlamenterê Kongreyê John Scott Harrison û neviyê 9em serokdewlet William Henry Harrison e. Babapîrê (bavê bapîr) wî Benjamin Harrison V yek ji kesên danezana serxwebûnê îmze kiribû ku ew jî kurê Thomas Harrison bû.

Harrison di dibistana Cincinnati de dixwîne, li Miami University a li Oxford (Ohio)yê perwerdeya dadê dibîne û sala 1854an li Indianapolis wekî parêzer dest bi kar dike. Sala 1853an bi Carrie Scott re marî dibe (dizewice), 2 zarokên wan dibin. Dema şerê yekîtiyê de tevlî artêşê dibe, wekî general şer dike.

Dema şer bidawî dibe, li dadgehxaneya bilind a Ohioyê peywirdar dibe. 1881ê dibe senatorê Indiana yê senatoya DYAyê. Piştî serokdewletiyê vedigere Indianapolisê û bo cara duyemîn bi Mary Dimmick re marî dibe.

## Girêdanên derve

* www.whitehouse.gov Girêdana arşîvê 2009-01-17 li ser Wayback Machine Jînenîgarî (îngilîzî)
# William Howard Taft

| William Howard Taft |
| --- |
|  |
|  |
| 27em serokê DYAyê |
| **Wezîfedarî** 4ê adarê 1904 – 4ê adarê 1913 |
| Cîgirserok | James Sherman |
| Berê | Theodore Roosevelt |
| Paşê | Thomas Woodrow Wilson |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 15ê îlona 1857an Cincinnati, Ohio |
| Mirin | 8ê adara 1930an (72 salî) Washington, D.C. |
| Partiya siyasî | Komarparêz |
| Hevjîn | Helen Herron |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**William Howard Taft** (jdb. 15ê îlonê 1857 li Cincinnati, Ohio; m. 8ê adarê 1930 li Washington D.C.) dadnas û siyasetmedarekî amerîkayî yê ji partiya Komarger bû. 27em serokdewletê DYAyê bû, ji 4ê adarê 1909 heya 4ê adarê 1913yê li ser textê serokdewletiyê maye.

## Jiyan

Di malbateke bijarte de hatiye jiyanê. Bavê wî Alphonso Taft dîplomat û burokratek bû, di serokdewletiya Chester A. Arthur de, wekî balyozê Awistriya-Mecaristanê kar kiriye.

Di Zanîngeha Yaleyê û dibistana dadê *Cincinnati Law Schoolê de xwendiye. Demekê kurt parêzerî kiriye. Ji 1890 heya 1892 di saziya bilind a dadê de (United States Solicitor General) peywirdarî kiriye. 1886ê bi mamosteya muzîkê Helen Herronê re marî bûye (zewiciye) û 3 zarokên wan bûne. Dema hevjîna wî tê Palasa Spî (koşka spî), hêj 17 salî ye.*

## Çavkanî

* Henry F. Pringle: *The Life and Times of William Howard Taft. A biography.* 2 Bände. Farrar & Rinehart, New York NY u. a. 1939, (Neuauflage: American Political Biography Press, Newtown CT 1998), (jînenîgariyeke berfireh). (îngilîzî)
* Gustavo A. Mellander, Nelly Maldonado Mellander, Charles Edward Magoon: *The Panama Years*. Editorial Plaza Mayor, Río Piedras Puerto Rico 1999, ISBN 1-56328-155-4.
* Gustavo A. Mellander: *The United States in Panamanian Politics. The Intriguing Formative Years*. Interstate Publishers, Danville IL 1971.
* Ralph Eldin Minger: *William Howard Taft and United States Foreign Policy. The Apprenticeship Years 1900–1908.* University of Illinois Press, Urbana IL 1975, ISBN 0-252-00427-2 (derbareyê siyaseta derveyî ya hikûmeta Taft de agahî).
# Warren G. Harding

| Warren G. Harding |
| --- |
|  |
|  |
| 29em serokê DYAyê |
| **Wezîfedarî** 4ê adarê 1921 – 2ê tebaxê 1923 |
| Cîgirserok | Calvin Coolidge |
| Berê | Thomas Woodrow Wilson |
| Paşê | Calvin Coolidge |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 2ê çiriya paşîn a 1865an Blooming Grove, Ohio |
| Mirin | 2ê tebaxa 1923an (57 salî) San Francisco, California, |
| Partiya siyasî | Partiya Komarger |
| Hevjîn | Florence Kling |
| Zarok | Marshall |
| Pîşe | Rojnamevan |
| Şanenav | [[Wêne:|128x80px|alt=|Şanenava Warren G. Harding]] |
| biguhêre |

**Warren Gamaliel Harding** (jdb. 2ê çiriya paşîn 1865 li nêzîkê Corsica, Morrow County, Ohio; m. 2ê tebaxê 1923 li San Francisco, Kalifornien) siyasetmedarekî amerîkî û 29em serokdewletê DYAyê bû. Li ser postê serokatiyê jiyana xwe jidest dide.

Ji partiya Komarger bû, ji rojnamegerî û weşangeriyê hatibû. Jiyana wê ya polîtîk sala 1899ê destpê dike, dibe senatorê Ohioyê. Di 24 saliya xwe de tûşî nexweşiyeke derûniyê dibe, bi tirsê dikeve. Sala 1891ê marî dibe (dizewice). Di dema serokatiya xwe de carcaran xwe rastê skandalên mezin tê. Ji aliyê zagonî ve rewşa jinan baştir dike.

Di gera xwe ya Alaskayê de bi felc û mirina masûlkeyên dil jiyana xwe jidest dide. Sedem jî jehrbûn bûye, xwarina jengarî qeyrana dil û mejiyê tetikandiye.

## Çavkanî

* Noggle, Burl: *Teapot Dome. Oil and Politics in the 1920's*. 1962\* Ferrell, Robert H.: *The Strange Death of President Harding*. 1996\* Müller, Marion G.: *Politische Bildstrategien im amerikanischen Präsidentschaftswahlkampf 1828-1996*. Berlin, Akademie Verlag, 1997.
# Franklin D. Roosevelt

| Franklin D. Roosevelt |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | Franklin Delano Roosevelt  30 kanûna paşîn 1882  Hyde Park  |
| Mirin | 12 nîsan 1945  Little White House  |
| Sedema mirinê | Xwînrêjiya mêjî (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Franklin Delano and Anna Eleanor Roosevelt tomb  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * Harvard College
* Columbia Law School (1904–1907)
* Groton School (–1900)
 |
| Pîşe | * Golfer
* senaryonivîs
* fermanber
* dadwer
* secretary of state
* siyasetmedar
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1933–1945)
* member of the State Senate of New York (1911–1913)
* Waliyê New Yorkê (1929–1932)
* Assistant Secretary of the Navy (1913–1920)
* Waliyê giştî yê Filîpînê
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Demokrat
 |
| Hevjîn | * Eleanor Roosevelt (Newburgh, 1903–1945)
 |
| Zarok | * Elliott Roosevelt
* Franklin Delano Roosevelt Jr.
* John Aspinwall Roosevelt
* Anna Roosevelt Halsted
* James Roosevelt
* Franklin Delano Roosevelt
 |
| Dê û bav | * James Roosevelt  (bav)
* Sara Roosevelt  (dê)
 |
| Xizm | * Theodore Roosevelt (fifth cousin)
 |
| Malbat | Roosevelt family  |
| Xelat | * Time Person of the Year (1932)
* Time Person of the Year (1934)
* Time Person of the Year (1941)
* Knight Grand Cross of the Military Order of William (1948)
* Albert Medal (1941)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Franklin Delano Roosevelt** bilêvkirina îngilîzî: [ˈfɹæŋklɪn ˈdɛlənoʊ ˈɹoʊzvɛlt], bi kurdî wek **Mister Rûzwelt** jî hatiye nasîn (jdb. 30ê kanûna paşîn a 1882an li Hyde Park, New York - m. 12ê nîsana 1945an li Warm Springs, Georgia) 32emîn serokdewletê DYAyê yê ku di nava salên 1933 heya mirina wî 1945an desthilatî kiriye ye.

Roosevelt endamê Partiya Demokrat bû di jiyana xwe de sê caran bo serokdewletiyê hate hilbijartin (1936, 1940, 1944). Wî di desthilatdariya xwe de di sala 1951ê de bi zagonek hilbijartina kesan bo serokdewletiyê bi du caran bisînor kir.

Roosevelt di Şerê Cîhanî yê duyem de, di rewşeke dijwar de serokdewletî kir. Bingeha malbata wî holendî bû.

Piştî serkeftina DYA di şer de tevlî hevdîtinan bû, lê şer bi fermî hêj bidawî nebûbû Roosevelt li Ewropayê jiyana xwe ji dest da.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Li Wikimedia Commons medyayên di warê Franklin D. Roosevelt de hene
# Harry S. Truman

| Harry S. Truman |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 8 gulan 1884  Lamar  |
| Mirin | 26 kanûna pêşîn 1972  Kansas City  |
| Sedema mirinê | Multiple organ dysfunction syndrome, kulbûna pişikê (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Harry S. Truman Presidential Library and Museum  |
| Hevwelatî |  Amerîkî |
| Perwerde | * University of Missouri–Kansas City
* William Chrisman High School
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* dadger
* karsaz
* nivîskarê rojnivîskê
* sedvan
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1945–1953)
* Cîgirê Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1945–1945)
* Waliyê giştî yê Filîpînê
* Senatorê DYAyê (Missouri Class 1 senate seat, 1935–1937)
* Senatorê DYAyê (Missouri Class 1 senate seat, 1937–1939)
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Demokrat
 |
| Hevjîn | * Bess Truman (Independence, 1919–1972)
 |
| Zarok | * Margaret Truman
 |
| Dê û bav | * John Anderson Truman  (bav)
* Martha Ellen Young Truman  (dê)
 |
| Xelat | * Congressional Gold Medal
* Armed Forces Reserve Medal
* World War II Victory Medal
* Silver T-Square Award (1950)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Harry S. Truman**, (jdb. 8ê gulanê, 1884 - m. 26ê kanûna pêşîn, 1972) serkomarê 33ê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1945-1953) bû. Ew wekî[cîgirê serkomarî piştî mirina Franklin D. Roosevelt bû serkomarê Amerîkayê. Serkomariya Trumanî hevdema bûyerên giring yên mîna xwedanedesta Almanyayê, dawîbûna Şerê Cîhanî yê Yekem, Bombebarana Navokî ya Hîroşîma û Nakazakiyê, xwedanedesta Japonê, damezirandina Rêkxistiya Neteweyên Yekgirtî, Marşal Plan jibo jinûveavakirina Ewropayê, Destûrên Trumanî jibo zevitkirina Komûnîzmê, destpêka Şerê Sar, çêbûna NATOyê û Şerê Koreyê bû. Van hemî bûyeran û gelek arîşeyên navxweyî karekê weha kir ko Dwight D. Eisenhower bikarit desthilata 20 salî ya Demokratan dawî bikit.

Ew yek ji siyasetmedarên Demokratan e. Di dema serokwezîrtiya xwe de CIA damezrandiye û bi navê Doktrîna Truman di 12ê adarê 1947 de li kongreyê doktrînek daye pejirandin. Ev doktrîna han, polîtîkaya DYE bo nêrîna Şerê Sar û berjewendiyên derveyî rave dike.

## Jînenîgarî

### Destpêka jiyanê

Herî li 8ê gulana 1888an li Lamara wîlayeta Missouri ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê hat dinyayê. Ew zaroyê duyê yê Can Endirsin Trûmen *John Anderson Truman* î û Marta Êlên Yang Trûmen *Martha Ellen Young Truman* ê bû.

û 26ê kanûna pêşîn 1972 li Kansas City jiyana xwe ji dest daye.

Harry S. Truman
# John F. Kennedy

| John F. Kennedy |
| --- |
|  |
|  |
| 35em Serokkomarê DYAyê |
| **Wezîfedarî** 20ê kanûna paşîn a 1961ê – 22ê çiriya paşîn a 1963an |
| Cîgirserok | Lyndon B. Johnson |
| Berê | Dwight D. Eisenhower |
| Paşê | Lyndon B. Johnson |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | John Fitzgerald Kennedy 29ê gulana 1917an |
| Mirin | 22ê çiriya paşîn a 1963an (46 salî) |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**John Fitzerald "Jack" Kennedy** (jdb. 29ê gulana 1917an - m. 22ê çiriya paşîn a 1963an), serkomarê 35ê yê DYAê bû. Ew li sala 1961ê bû serkomar û berî dawîkirina gerra xwe ya çar-salî ya serkomariyê hat kuştin.

Li Şerê Cîhanî yê Duyê, ew fermandarekê hêzên deryayî yên WYEyê bû, lê paşra ew li siyasetê meraqdar bû. Bi piştgiriya babê xwe, Joseph P. Kennedy Sr., wî xebata xwe ya siyasî di Partiya Demokrat ya Amerîkayê da dest pê kir.

Berî serkomariyê, ew ji sala 1947ê heta 1953ê endamê Kongeresa Welatên Yekbûyî yên Emrîkayê û ji 1953ê heta 1960 endamê Senata Welatên Yekbûyî yên Amerîkayê bû. Ew di hilbijartinên serkomariyê da bi ser bebijarê Partiya Komarî ya Emrîkayê da, Richard Nixonî, ko wî çaxî cîgirê serkomarî bû, serkevt. Ew piştî Theodore Rooseveltî ciwantirîn serkomarê WYE bû (wî çaxî temenê wî 43 sal bû). Ew serkomarê herî pêşîn yê wî welatî bû ko li sedsala 20ê hat bû dinyayê. Ew serkomarê yekane yê katolîk yê WYE ye. Ji serkomarên Emrîkayê tenê wî Politzer Xelat wergirtiye.

Bûyerên giring yê heyama srkomarî ya wî ev bûn: Êrîşa Kendava Berazan, Tengasiya Mûşekên Kûbayê, nijinîna dîwarê Berlîne, Pêşbirkêya Fezayê, Bizava Mafên Emrîkiyên Efrîkî û destpêka amadekariyên jibo Şerê Viyetnamê.

Di bûyereka hêşta bi tivavî eşkira nebûyî da, ew li roja 22ê çiriya paşîn a 1963an li Dallasa Teksasê hat kuştin. Kesê ko wekî tawanbar hat niyasandin Lee Harvey Oswald bû. Lê tenê 2 rojan piştî kuştina Can Kennedy, kesekê bi navê Jack Ruby, berî ko tawanbarê serekî bihêt dadkirin, Oswald jî kuşt. Kes heta evro jî nizane Oswaldî çima serkomar kuşt.

Can F. Kennedy heta niha jî yek ji kesatiuên herî hezkirî li Emrîkayê ye.
# Lyndon B. Johnson

| Lyndon B. Johnson |
| --- |
|  |
|  |
| 36em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 22ê çiriya paşîn 1963 – 20ê kanûna paşîn 1969 |
| Cîgirserok | – (1963–1965) Hubert Humphrey (1965–1969) |
| Berê | John F. Kennedy |
| Paşê | Richard Nixon |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 27ê tebaxa 1908an Stonewall, Texas, |
| Mirin | 22ê kanûna paşîn a 1973an (64 salî) Stonewall, Texas |
| Partiya siyasî | Partiya Demokrat |
| Hevjîn | Lady Bird Johnson |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**Lyndon Baines Johnson** (jdb. 27ê tebaxê 1908 li Stonewall, Texas; m. 22ê kanûna paşîn 1973 li heman cihê), gelek caran navê wê wekî LBJ dihat kurtkirin, ji sala 1963 heya 1969ê serokdewletê DYAyê bû. Johnson 36em serokdewlet û siyasetemdarekî ji Partiya Demokrat bû. Di hikûmeta John F. Kennedy de cihgir bû. Piştî kujtina Kennedy, di hilbijartinên sala 1964ê de bi dengên pirraniya amerîkanan bo serokdewletiyê tê hilbijartin.

Sala 1934ê bo meclîsa federedewleta Texasê tê hilbijartin. Sala 1948ê ji Texasê tevlî senatoyê dibe. 1960 dibe cihgirê Kennedy. Di êrîşa kujerî ya 22ê çiriya paşîn 1963, Kennedy jiyana xwe jidestdide û riya Johnson a serokdewletiyê jî vedibe.

Wî nedixwest Amerîka tevlî şerê bakur û başûrê Viyetnamê bibe lê bi têkçûna başûrê Viyetnamê re tirs hebû ku YKSS bêhtir xurt bibe. Di dema wî de DYA dikeve şerê Viyetnamê. Lyndon B. Johnson bi navê (Great Society - Civaka mezin) projeyek bo baştirkirina jiya hevwelatiyan dabû destpêkirin lê şer rê nade xeyalên wî bicih bên.

Herwiha li dijî xizanî û nîjadperestiyê têdikoşiya. Di baştirkirina mafên çermereşan de rola wî mezin e.

## Çavkanî
# Gerald Ford

| Gerald Ford |
| --- |
|  |
|  |
| 38em serokê DYAyê |
| **Wezîfedarî** 9ê tebaxê 1974 – 20ê kanûna paşîn 1977 |
| Cîgirserok | Lêslî Arênds |
| Berê | Richard Nixon |
| Paşê | Jimmy Carter |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 14ê tîrmeha 1913an Omaha, Nebraska, |
| Mirin | 26ê kanûna pêşîn a 2006an (93 salî) Kalîforniya |
| Partiya siyasî | Komarparêz |
| Hevjîn | Bêtî Ford |
| Şanenav | [[Wêne:|128x80px|alt=|Şanenava Gerald Ford]] |
| biguhêre |

**Gerald Ford**, ramyarekî Amerîka ye ku ji sala 1974 heya 1977ê serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bû.heya niha ew tenê serokdewletê Amerîka ye ku bê hilbijartin bûye serokkomar.

Gerald Rudolph Ford, Jr. (z. 14'ê tîrmehê , 1913 - m. 26'ê berfanbarê , 2006 ) siyasetmedarekî amerîkî bû ku ji 1974 heta 1977 38emîn serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bû. Ford, ku endamê Partiya Komarparêz e, berê di navbera 1973 û 1974 de cîgirê serok bû.

jîyan
Ew di 14ê tîrmeha 1913an de li Omaha, Nebraska ji dayik bû. Di zayînê de navê wî Leslie Lynch King, Jr. hat binavkirin. Dema ku ew 2 salî bû, diya wî bi Gerald Rudolph Ford re zewicî û navê wî bi navê bavê wî hate guhertin. Gerald Ford li Grand Rapids, Michigan, bi sê nîv-birayên xwe re mezin bû. Ew tenê hîn bû ku bavê wî gava ew 15 salî bû.

Piştî qedandina Zanîngeha Michigan, Ford ji Dibistana Hiqûqê ya Zanîngeha Yale mezûn bû. II. Ford ku dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn dest pê kir li dijî tevlîbûna DYA’yê bû, piştî êrîşa li ser Pearl Harbor fikra xwe guhert û di nava refên Hêzên Deryayî yên DYA’yê de tevlî şer bû. Ji ber bikêrhatina wî ya di şerên li herêma Okyanûsa Pasîfîk de xelata 9-stêrk Mîsyona Asya Pasîfîkê wergirt. Piştî şer, ew di 15ê cotmeha 1948ê de bi Betty Ford re zewicî.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Gerald Ford de hene.
# Argon

**Di Wîkîpediya de rûpeleke bi vî navî hîn tune. Dest bi nivîsandina gotara "**Argon**" bike.
* Heke te niha vê rûpelê çekiribe û niha xuya neke, vê demê dereng tê. Bisekine û rûpelê taze bike.
* Di nav gotarên din de li "**Argon**" bigere.
* Di Wîkîferheng (ferhenga azad) de li rûpela "**Argon**" binihêre.
# Arsenîk

**Di Wîkîpediya de rûpeleke bi vî navî hîn tune. Dest bi nivîsandina gotara "**Arsenîk**" bike.
* Heke te niha vê rûpelê çekiribe û niha xuya neke, vê demê dereng tê. Bisekine û rûpelê taze bike.
* Di nav gotarên din de li "**Arsenîk**" bigere.
* Di Wîkîferheng (ferhenga azad) de li rûpela "**Arsenîk**" binihêre.
# Brom

**Di Wîkîpediya de rûpeleke bi vî navî hîn tune. Dest bi nivîsandina gotara "**Brom**" bike.
* Heke te niha vê rûpelê çekiribe û niha xuya neke, vê demê dereng tê. Bisekine û rûpelê taze bike.
* Di nav gotarên din de li "**Brom**" bigere.
* Di Wîkîferheng (ferhenga azad) de li rûpela "**Brom**" binihêre.
# Selenyûm

**Di Wîkîpediya de rûpeleke bi vî navî hîn tune. Dest bi nivîsandina gotara "**Selenyûm**" bike.
* Heke te niha vê rûpelê çekiribe û niha xuya neke, vê demê dereng tê. Bisekine û rûpelê taze bike.
* Di nav gotarên din de li "**Selenyûm**" bigere.
* Di Wîkîferheng (ferhenga azad) de li rûpela "**Selenyûm**" binihêre.
# Krîpton

**Di Wîkîpediya de rûpeleke bi vî navî hîn tune. Dest bi nivîsandina gotara "**Krîpton**" bike.
* Heke te niha vê rûpelê çekiribe û niha xuya neke, vê demê dereng tê. Bisekine û rûpelê taze bike.
* Di nav gotarên din de li "**Krîpton**" bigere.
* Di Wîkîferheng (ferhenga azad) de li rûpela "**Krîpton**" binihêre.
# Îtriyûm

|  |  |
| --- | --- |
| Direfş | Y
 |
| Grup | 3B (Elementa derbasbûnê)
 |
| Hejmara atomê | 39
 |
| Giraniya atomê | 88,90585
 |
| Rewşa di germiya odê de | Hişk
 |
| Xala helînê | 1526 °C
 |
| Xala kelînê | 3338 °C
 |
| Tîrbûn | 4,47 g/cc
 |
| Vedîtina wê | 1794 - Johann Gadolin
 |
| Eşkêla atomê | 2,27 Å
 |
| Elektronegatîfî | 1,22
 |
| Rêzbûna elektronan |  |
| Derenceya (hejmara) bilindbûnê | 3
 |
| Radyoîzotopên wê | (Tune)
 |

**Îtriyûm** (bi latînî: Yttrium, ji navê Ytterby, Swêd) metalek û elementek e.
# Zîrkon

**Di Wîkîpediya de rûpeleke bi vî navî hîn tune. Dest bi nivîsandina gotara "**Zîrkon**" bike.
* Heke te niha vê rûpelê çekiribe û niha xuya neke, vê demê dereng tê. Bisekine û rûpelê taze bike.
* Di nav gotarên din de li "**Zîrkon**" bigere.
* Di Wîkîferheng (ferhenga azad) de li rûpela "**Zîrkon**" binihêre.
# Niyobyûm

|  |  |
| --- | --- |
| Direfş | Nb
 |
| Wêne |  |
| Grup | 5B (Lajwerda derbasbûnê)
 |
| Hejmara atomê | 41
 |
| Giraniya atomê | 92,90638
 |
| Rewşa di germiya odê de | Hişk
 |
| Xala helînê | 2468 °C
 |
| Xala kelînê | 4744 °C
 |
| Tîrbûn | 8,57 g/cc
 |
| Vedîtina wê | 1801 - Charles Hatchet
 |
| Eşkêla atomê | 2,08 Å
 |
| Elektronegatîfî | 1,6
 |
| Rêzbûna elektronan |  |
| Derenceya (hejmara) bilindbûnê | 5, 3
 |
| Radyoîzotopên wê | (tune)
 |

**Niyobyûm** (bi latînî: Niobium, ji Niobê bi yewnaniya kevn: Νιόβη, lat. *Nióbē* an *Columbium*, ji Columbia) metalek û elementek e.
# Molîbden

|  |  |
| --- | --- |
| Direfş | Mo
 |
| Grup | 6B (Lajwerda derbasbûnê)
 |
| Hejmara atomê | 42
 |
| Giraniya atomê | 95,94
 |
| Rewşa di germiya odê de | Hişk
 |
| Xala helînê | 2617 °C
 |
| Xala kelînê | 4612 °C
 |
| Tîrbûn | 10,22 g/cc
 |
| Vedîtina wê | 1778 - Carl Wilhelm Scheele
 |
| Eşkêla atomê | 2,01 Å
 |
| Elektronegatîfî | 2,16
 |
| Rêzbûna elektronan |  |
| Derenceya (hejmara) bilindbûnê | 6, 5, 4, 3, 2
 |
| Radyoîzotopên wê | (tune)
 |

**Molîbdên** (bi latînî: molybdenum, ji bi yewnaniya kevn: μόλυβδος, lat. *mólubdos* "sirb") metal û elementek e.
# Teknesyûm

|  |  |
| --- | --- |
| Direfş | Tc
 |
| Grup | 7B (Lajwerda derbasbûnê)
 |
| Hejmara atomê | 43
 |
| Giraniya atomê | 98
 |
| Rewşa di germiya odê de | Hişk
 |
| Xala helînê | 2200 °C
 |
| Xala kelînê | 4877 °C
 |
| Tîrbûn | 11,5 g/cc
 |
| Vedîtina wê | 1937 - Carlo Perrier, Emilio Segre
 |
| Eşkêla atomê | 1,95 Å
 |
| Elektronegatîfî | 1,9
 |
| Rêzbûna elektronan |  |
| Derenceya (hejmara) bilindbûnê | 7
 |
| Radyoîzotopên wê | (tune)
 |

**Teknesyûm** (bi latînî: Technetium, ji bi yewnaniya kevn: τεχνητός, lat. *texnētós*) metalek û elementek e.
# Rutenyûm

**Di Wîkîpediya de rûpeleke bi vî navî hîn tune. Dest bi nivîsandina gotara "**Rutenyûm**" bike.
* Heke te niha vê rûpelê çekiribe û niha xuya neke, vê demê dereng tê. Bisekine û rûpelê taze bike.
* Di nav gotarên din de li "**Rutenyûm**" bigere.
* Di Wîkîferheng (ferhenga azad) de li rûpela "**Rutenyûm**" binihêre.
# Paladyûm

|  |  |
| --- | --- |
| Direfş | Pl
 |
| Grup | 8B (Lajwerda derbasbûnê)
 |
| Hejmara atomê | 46
 |
| Giraniya atomê | 106,42
 |
| Rewşa di germiya odê de | Hişk
 |
| Xala helînê | 1552 °C
 |
| Xala kelînê | 2964 °C
 |
| Tîrbûn | 12,02 g/cc
 |
| Vedîtina wê | 1803 - William Wollaston
 |
| Eşkêla atomê | 1,79 Å
 |
| Elektronegatîfî | 2,2
 |
| Rêzbûna elektronan |  |
| Derenceya (hejmara) bilindbûnê | 2, 4
 |
| Radyoîzotopên wê | (tune)
 |

**Paladyûm** (bi latînî: Palladium, ji Pallas) metalek û elementek e.
# Îndiyûm

|  |  |
| --- | --- |
| Direfş | In
 |
| Grup | 3A (Lajwerd)
 |
| Hejmara atomê | 49
 |
| Giraniya atomê | 114,82
 |
| Rewşa di germiya odê de | Hişk
 |
| Xala helînê | 156,76 °C
 |
| Xala kelînê | 2073 °C
 |
| Tîrbûn | 7,31 g/cc
 |
| Vedîtina wê | 1863 - Ferdinand Reich, H. Richter
 |
| Eşkêla atomê | 2 Å
 |
| Elektronegatîfî | 1,78
 |
| Rêzbûna elektronan |  |
| Derenceya (hejmara) bilindbûnê | 3
 |
| Radyoîzotopên wê | (tune)
 |

**Îndiyûm** (bi latînî: Indium, ji navê çivîtê: bi latînî: indicum "ji Hindistanê") metalek û elementek e.
# Stîbyûm

|  |  |
| --- | --- |
| Direfş | Sb
 |
| Grup | 5A (Lajwerd)
 |
| Hejmara atomê | 51
 |
| Giraniya atomê | 121,757
 |
| Rewşa di germiya odê de | Hişk
 |
| Xala helînê | 630,9 °C
 |
| Xala kelînê | 1587 °C
 |
| Tîrbûn | 6,684 g/cc
 |
| Vedîtina wê |  |
| Eşkêla atomê | 1,53 Å
 |
| Elektronegatîfî | 2,05
 |
| Rêzbûna elektronan |  |
| Derenceya (hejmara) bilindbûnê | ±3, 5
 |
| Radyoîzotopên wê | (Tune)
 |

**Stîbyûm** (bi latînî: stibium an antimonium; bi erebî: إِثْمِد‎, lat. *ʾiṯmid*) metalek û elementek e.