Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Martin Van Buren

| Martin Van Buren |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | Maarten van Buren  5 kanûna pêşîn 1782  Kinderhook  |
| Mirin | 24 tîrmeh 1862  Kinderhook  |
| Sedema mirinê | Heart failure (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Kinderhook Cemetery  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* nivîskar
* balyoz
* fermanber
* dadwer
* president of the republic
* wezîrê karên derveyî
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1837–1841)
* member of the State Senate of New York
* Cîgirê Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1833–1837)
* United States Secretary of State (1829–1831)
* Waliyê New Yorkê (1829–1829)
 |
| Partiya Siyasî | * Free Soil Party
* Partiya Demokrat
* Democratic-Republican Party
 |
| Hevjîn | * Hannah Van Buren (Catskill, 1807–1819)
 |
| Zarok | * Abraham Van Buren
* John Van Buren
* Martin Van Buren Jr.
* Winfield Scott Van Buren
* Smith Thompson Van Buren
 |
| Dê û bav | * Abraham Van Buren  (bav)
* Maria Hoes  (dê)
 |
| Xizm | * Angelica Singleton Van Buren (daughter-in-law)
 |
| Malbat | family of Martin Van Buren  |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Martin Van Buren** (jdb. 5ê kanûna pêşîn a 1782an li Kinderhook, Columbia County, federdewleta New York; m. 24ê tîrmeha 1862an li heman cihê), heştem serokdewletê DYAyê bû ku ji 4ê adara 1837an heya 4ê adara 1841ê postnîşînî kiribû, ango li ser hukim mabû. Bi dotmam (keçap), bilxaltî yan dotxaleke xwe re marî bûye (zewiciye) ku navê wê Hannah e. Di hikûmeta Andrew Jackson de cihgirê serokdewlet bû.

## Jiyan

Malbata wî ji xelkê holandayî bû. Piştî ku makezagona DYAyê hebû, serokdewletê yekem Van Buren bû. Di malbatê de bi holandî diaxivîn (flamanî). Malbata wî ji bijarteyên New Yorkê bû.

Dibe parêzer, têkiliyên wî bi Aaron Burr re çêdibe. Parêzeriyê bêdirav dike ku di warê dadê de xwe bipêşbixe. Dema di Partiya Federalperwer (DYA) de dabeşbûn pêk tê, xwe dide refê fraksiyona DeWitt Clinton. Sala 1812yê dibe senatorê New Yorkê û endamê *Court for the Correction of Errors*, ku di wextê xwe de dadxaneya herî bilind a dewletê bû. Ji 17yê sibatê 1815 heya 8ê tîrmeha 1819an, dozgeriya giştî ya New Yorkê dike.

Serokdewletekî kêmbandor, di halê xwe de bû.

* 1821, berdevkiya partiya demokrat û senatoriya DYAyê
* 1829, di hikûmeta Andrew Jackson de wezîrtiya karê derve
* 1832, cihgirê serokdewlet
* 1837 heya 1841, cihgirê serokdewlet

## Girêdanên derve

* Jînenîgariya wî di malpera Palasa Spî de Girêdana arşîvê 2008-10-19 li ser Wayback Machine (îngilîzî)
# William Henry Harrison

| William Henry Harrison |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 9 sibat 1773  Charles City County  |
| Mirin | 4 nîsan 1841  Qesra Spî  |
| Sedema mirinê | Sedemên sirûştî |
| Cihê goristanê | William Henry Harrison Tomb State Memorial  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * Hampden–Sydney College
* Zanîngeha Pensîlvanyayê
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* fermanber
* president of the republic
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1841–1841)
* non-voting member of the U.S. House of Representatives (1816–1819)
* United States Ambassador to Colombia (1828–1829)
* Governor of Indiana Territory (1801–1812)
* Senatorê DYAyê (Ohio Class 3 senate seat, 1825–1827)
 |
| Partiya Siyasî | * Whig Party
 |
| Hevjîn | * Anna Harrison (1795–1841)
 |
| Zarok | * John Scott Harrison
* Carter Bassett Harrison
* Elizabeth Bassett Harrison
* John Cleves Symmes Harrison
* Lucy Singleton Harrison
* William Henry Harrison
* Benjamin Harrison
* Mary Symmes Harrison
* Anna Tuthill Harrison
* James Findlay Harrison
* Marie Harrison
 |
| Dê û bav | * Benjamin Harrison V  (bav)
* Elizabeth Bassett  (dê)
 |
| Xelat | * Congressional Gold Medal
* Hoover Medal (1945)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**William Henry Harrison** (jdb. 9ê sibata 1773an li Charles City County, Virginia; m. 4ê nîsana 1841ê li Washington D.C.) generalekî amerîkayî bû ku sala 1841ê, bû nehem serokdewletê DYAyê.

## Jiyan

William Henry Harrison, li *Colony of Virginia*yê di malbateke cotyar û siyasetmedar de çavên xwe vekiriye. Bavê wî Benjamin Harrison îmze avêtibû danezana serxwebûnê ya sala 1776ê û di nava salên 1781-1784ê de parêzgarê Virginiayê bûye. Bo demekê kurt bijîşkî xwendiye, tevlî artêşa DYAyê US Armyyê bûye (1791). Li dijî kevnexwediyên Amerîkayê, Îndiyaniyan şer kiriye. Li bajarokan parêzgarî yan burokratî kiriye.
Sala 1800ê ji aliyê serokwezîr John Adams ve dibe parêzgarê herêma kevnexwedî Îndiyaniyan.

## Parêzgarê Çermesoran (Îndiyanî)

Harrison, unîforma lê ye
Bajarê Vincennes dike paytextê herêmê. Berê Îndiyaniyan re dijmin, lê diviyabû îcar jî dostiyê bike. Lewra dewletê jê dixwest ku wan qanî bike daku çermespî werin li herêmê bicih bibin. Geh aramî, geh pevçûn dibû. Harrison di riya xapandinê de bisernakeve, dîsa şer û qirkirina Îndiyaniyan destpê dike. Di 7ê çiriya paşîn a 1811an de Têkçûna yan Şerê *Tippecanoe*yê pêk tê. Di bin fermandariya Shawnee, Tecumseh û birayên wî Tenskwatawa de hêzên çermespiyan dişkên, vedikişin. Ji rûbara Ohio River û golên mezin herêm ji çermespiyan tê pakijkirin.

## Çavkanî

* Peter Schäfer: *Die Präsidenten der USA in Lebensbildern.* ISBN 3-222-12216-4 Verlag Styria, Graz 1993. (almanî)
# James K. Polk

| James K. Polk |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | James Knox Polk  2 çiriya paşîn 1795  Pineville  |
| Mirin | 15 hezîran 1849  Nashville  |
| Sedema mirinê | Kolera (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Tennessee State Capitol  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * University of North Carolina at Chapel Hill
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* parêzer
* fermanber
* dadwer
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1845–1849)
* United States representative (Tennessee's 9th congressional district, 1833–1839)
* Governor of Tennessee (1839–1841)
* Speaker of the United States House of Representatives (1835–1839)
* United States representative (Tennessee's 6th congressional district, 1825–1833)
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Demokrat
 |
| Hevjîn | * Sarah Childress Polk (Murfreesboro, 1824–1849)
 |
| Dê û bav | * Samuel Polk  (bav)
* Jane Knox  (dê)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**James Knox Polk** (jdb. 2ê çiriya paşîn a 1795an li Pineville, Mecklenburg County, Karolînaya Bakur; m. 15ê hezîrana 1849an li Naşvîl, Tênêsî) ji 4ê adara 1845an heya 4ê adara 1849an, serokdewletiya DYAyê kiriye. Ew serokdewletê yanzdem bû. Beriya wê jî parêzgartiya federedewleta Tênêsî (1839 heya 1841) û berdevkiya meclîsa temsîlkar a dewletê kiriye. Polk ji Partiya Demokrat (DYA) bû.

Di şerê Amerîka û Meksîkê de welatê xwe biserxistiye. Di sazûmaniya bacgirtin, gumrikê de reformên mezin kiriye. Tenê yek werçerxek (heyam) li ser postê serokatiyê maye, nexwestiye cara duyem bê hilbijartin. Wî jî siyaseta "berfirehkirina axa Amerîkayê" meşandiye. Di dema wê rûbera DYAyê 3,1 milyon km² zêde bû. Yekem car di dema wê de li DYAyê pûlên postageriyê hatine bikaranîn.

James Knox Polk di 14ê kanûna paşîn a 1849an, çar meh beriya mirina xwe
# Zachary Taylor

| Zachary Taylor |
| --- |
|  |
|  |
| 12em serokê DYAyê |
| **Wezîfedarî** 5ê adara 1849an – 9ê tîrmeha 1850an |
| Cîgirserok | Millard Fillmore |
| Berê | James K. Polk |
| Paşê | Millard Fillmore |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 24ê çiriya paşîn a 1784an  Barboursville, Vîrjînya |
| Mirin | 9ê tîrmeha 1850an (65 salî)  Washington DC |
| Partiya siyasî | Partiya Whig |
| Hevjîn | Margaret Smith Taylor |
| Pîşe | Leşkerî |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**Zachary Taylor** (jdb. 24ê çiriya paşîn a 1784an li Barboursville, Virginia; m. 9ê tîrmeha 1850an li Washington D.C.) 12. serokdewletê DYAyê bû. Ew herwiha generalek bû. Ji 4ê adara 1849an heya 9ê tîrmeha 1850anyê, li ser postê serokdewletiyê bûye.

Li çewlîkeke Virginiayê, di malbateke xwedî neh zarok in de hatiye jiyane. Malbata wî xwedî milk û axê bû. 26 kolayên bavê wî *Richard Taylor (1744-1829)* hebûn. Taylor kêm perwerde dîtibû. Lewra jî di tevahiya jiyana xwe de astengiyên rastnivîsê kişandiye.

Tevlî artêşê dibe. Sala 1810ê bi *Margaret Mackall Smith* re marî dibe (dizewice), 6 zarokên wan dibin (5 ji wan zû dimirin). Di şerê amerîkî-brîtanî de serketinên wî gelek in. Di werçerxa (heyam) duyem a serokatiya xwe de jiyana xwe jidest dide. Li ser mirina wî gumana jehrkirinê tê tê kirin lê encamekê jê dernakeve. Li dijî koletiye têdikoşe.
# Franklin Pierce

| Franklin Pierce |
| --- |
|  |
|  |
| 14em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 4ê adara 1853an – 4ê adara 1857an |
| Cîgirserok | William Rufus King |
| Berê | Millard Fillmore |
| Paşê | James Buchanan |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 23ê çiriya paşîn a 1804an  Hillsboro, Nû Hampshire |
| Mirin | 8ê çiriya pêşîn a 1869an (64 salî)  Concord, Nû Hampshire |
| Partiya siyasî | Partiya demokrat |
| Hevjîn | Jane Appleton |
| Zarok | Franklin, Frank Robert, Benjamin |
| Pîşe | Dadnasî |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**Franklin Pierce** (jdb. 23ê çiriya paşîn a 1804an li Hillsborough, Hillsborough County, Nû Hampshire; m. 8ê çiriya pêşîn a 1869an li Concord, Nû Hampshire), 14em serokdewletê DYA'yê bû.

## Jiyan

Franklin Pierce lawê (kurê) Benjamin Pierce, ê ku sala 1827 û 1830yê du caranz bûbû parêzgarê Nû Hampshireyê. Franklin perwerdeya dadê dibîne, ji sala 1827ê ve, wekî parêzer li Hillsborough dixebite. Ji sala 1829 heya 1833 endamê meclîsa temsîlkar e. Ji 1883 heya 1837ê endamê meclîsa temsîlkar ê Partiya Demokrat e. 1837-1840, senatorê Nû Hampshire ye. Tevlî şerê amerîkî-meksîkayî (1846/48) dibe. 1850, serokê dadxaneya makezagonê yê Nû Hampshireyê ye.

Di dema serokatiya xwe de têkiliyên welatê xwe yên derveyî bipêşdixe. Giraniyê dide ewlekariya Amerîkayê.
# James Buchanan

| James Buchanan |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | James Buchanan, Jr.  23 nîsan 1791  Stony Batter  |
| Mirin | 1 hezîran 1868  Lancaster  |
| Sedema mirinê | Respiratory failure (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Woodward Hill Cemetery  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * Dickinson College
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* dîplomat
* balyoz
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1857–1861)
* United States representative (Pennsylvania's 3rd congressional district, 1821–1823)
* member of the Pennsylvania House of Representatives (Lancaster County, 1814–1816)
* United States ambassador to the Russian Empire (1832–1833)
* United States Secretary of State (1845–1849)
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Demokrat
 |
| Dê û bav | * James Buchanan, Sr.  (bav)
* Elizabeth Speer Buchanan  (dê)
 |
| Xizm | * Harriet Lane (niece, adopted daughter)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**James Buchanan** (jdb. 23ê nîsanê, 1791 – m. 1ê hezîranê, 1868) serokdewletê 15em ê DYAyê ye. Di nav serokên DYAyê de, ew tenê ji Pennsylvania ye. Di 4ê adara 1857an de dibe serokdewlet û heta 4ê adara 1861ê li ser postê xwe dimîne. Ew ne zewicî ye. Tê gotin ku ew homoseksuel bû. Buchanan di sala 1848an de li Lancaster a Pennsylvaniayê çû ser dilovaniya xwe.

## Çavkanî
# Abraham Lincoln

| Abraham Lincoln |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 12 sibat 1809  Sinking Spring Farm  |
| Mirin | 15 nîsan 1865  Petersen House  |
| Sedema mirinê | Shot to the head (Mêrkujî) |
| Cihê goristanê | Lincoln Tomb  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* cotkar
* nivîskar
 |
| Xebat | * Gettysburg Address
 |
| Bandorbar | * Încîl
* Sufferings in Africa
* The Pilgrim’s Progress
 |
| Meqam | * United States representative (Illinois's 7th congressional district, 1847–1849)
* Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1861–1865)
* member of the Illinois House of Representatives (1834–1842)
* Serokdewletê hilbijartî yê DYAyê (1860–1861)
* serok
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Komarparêz (1854–1865)
* Whig Party (1834–1854)
* National Union Party (1864–1865)
 |
| Hevjîn | * mary Todd Lincoln (Springfield, 1842–1865)
 |
| Zarok | * Edward Baker Lincoln
* Tad Lincoln
* Robert Todd Lincoln
* William Wallace Lincoln
 |
| Dê û bav | * Thomas Lincoln  (bav)
* Nancy Lincoln  (dê)
 |
| Malbat | Lincoln family  |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Abraham Lincoln** (jdb. 12ê sibatê, 1809 – m. 15ê nîsanê, 1865) serokdewletê 16em ê DYA'yê ye. Heta ku di encama sûîkastekê de were kuştin di navbera salên 1861 û 1865an de serokdewletî kiriye. Lincoln di 12ê sibata, 1809an de li bajarê Hodgenville ya Kentakiyê ji dayik bûye. Bi Mary Todd re zewicî û çar zarokên wî çêbûn. Dema Lincoln li *Ford's Theatre* bi hevjîn û mêvanên xwe re şano temaşe dikir, bi êrîşa çekê hatiye kuştin. Wêneyê Abraham Lincoln li ser 5 dolarên amerîkan e.

Abraham Lincoln
# Andrew Johnson

| Andrew Johnson |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 29 kanûna pêşîn 1808  Raleigh  |
| Mirin | 31 tîrmeh 1875  Elizabethton  |
| Sedema mirinê | Stroke (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Andrew Johnson National Cemetery  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* fermanber
* president of the republic
* şaredar
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1865–1869)
* United States representative (Tennessee's 1st congressional district, 1843–1853)
* member of the State Senate of Tennessee
* member of the Tennessee House of Representatives
* Cîgirê Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1865–1865)
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Demokrat (1839–)
* Partiya Komarparêz
* National Union Party (1864–1868)
* Workingmen's Party of New York (1829–1835)
 |
| Hevjîn | * Eliza McCardle Johnson (1827–1875)
 |
| Zarok | * Martha Johnson Patterson
* Charles Johnson
* Mary Johnson
* Robert Johnson
* Andrew "Frank" Johnson, Jr.
 |
| Dê û bav | * Jacob Johnson  (bav)
* Mary McDonough  (dê)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Andrew Johnson** (jdb. 29ê kanûna pêşîn, 1808 – m. 31ê tîrmehê, 1875) serokdewletê 17em ê DYAyê ye. Piştî kuştina Abraham Lincoln di navbera salên 1865 û 1869an de serokdewletî kiriye. Johnson di 29ê kanûna pêşîn 1808an de li bajarê Raleigh a Karolînaya Bakur ji dayik bûye. Bi Eliza McCardle Johnson re zewicî û pênc zarokên wî çêbûn. Johnson di sala 1875an de li Tênêsî çû ser dilovaniya xwe.
# Ulysses S. Grant

| Ulysses Simpson Grant |
| --- |
|  |
|  |
| 18em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 3ê adarê 1869 – 4ê adarê 1877 |
| Cîgirserok | Schuyler Colfax (1869 – 1873) Henry Wilson (1873 – 1875) |
| Berê | Andrew Johnson |
| Paşê | Rutherford B. Hayes |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 27ê nîsana 1822an Westmoreland, Virginia Colony |
| Mirin | 23ê tîrmeha 1885an (63 salî) New York |
| Partiya siyasî | Komarparêz |
| Hevjîn | Julia Dent Grant |
| Pîşe | efser |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**Ulysses Simpson Grant** (jdb. 27ê nîsanê 1822 li Point Pleasant, Ohio; m. 23ê tîrmehê 1885 li Mount McGregor, New York; jidayîkbûnê *Hiram Ulysses Grant*), 18em serokdewletê DYAyê bû.

Ulysses Simpson Grant (navê rastî Hiram Ulysses Grant) generalek bû û tevlî şerê navxweyî bûbû. Piştî serokatiyê rewşa wî ya aborî xirab dikeve. Bi nexweşiya şêrpenceyê jiyana xwe jidest dide.

## Çavkanî

"Grant, Ulysses Simpson", The Columbia Encyclopedia, çap 6em
# Rutherford B. Hayes

| Rutherford B. Hayes |
| --- |
|  |
|  |
| 19em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 4ê adarê 1877 – 3ê adarê 1881 |
| Cîgirserok | William Wheeler |
| Berê | Ulysses S. Grant |
| Paşê | James A. Garfield |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 4ê çiriya pêşîn a 1822an Delaware, Ohio |
| Mirin | 17ê kanûna paşîn a 1893an (70 salî) Fremont, Ohio |
| Partiya siyasî | Partiya Komarger |
| Hevjîn | Lucy Webb |
| Zarok | Birchard, Webb, Rutherford, Joseph, George, Fanny, Scott, Manning |
| Pîşe | General, efser |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**Rutherford B. Hayes** (jdb. 4ê çiriya pêşîn 1822 li Delaware, Ohio; m. 17ê kanûna paşîn 1893 li Fremont, Ohio) general, siyasetmedarekî amerîkanê ji Partiya Komarger, 19em serokdewletê DYAyê bû. Di nava 3ê adarê 1877 - 3ê adarê 1881ê de li ser postê serokdewletiyê maye. Du caran jî parezgariya Ohioyê kiriye.

Di hilbijartinên sala 1876ê de berê namzedê Partiya Demokrat bi zêdetirî 250 dengan biserdikeve. Hilbijartin tên rexnekirin ku hîle tevê bûye û li çend federedewletan deng ji nû ve tên hejmartin. Dawiyê de Partiya Komager biser dikeve.

Di dema wî de, sala 1877ê yekem car telefon hatiye bikaranîn. Alexander Bell, ji 21 km yê, telefonê Hayes kiriye. Ew yekem serokdewlet bû ku bi telefonê axiviye.
# James A. Garfield

| James A. Garfield |
| --- |
|  |
|  |
| 20em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 4ê adarê 1881 – 19ê îlonê 1881 |
| Cîgirserok | John Adams |
| Berê | Rutherford B. Hayes |
| Paşê | Chester A. Arthur |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 19ê çiriya paşîn a 1831ê Orange, Ohio |
| Mirin | 19ê îlona 1881ê (49 salî) Elberon, Nû Jersey |
| Netewe | Alman, amerîkan |
| Partiya siyasî | Partiya Komarger |
| Hevjîn | Lucretia Rudolph |
| Zarok | Eliza Arbella Garfield Harry Augustus Garfield James Rudolph Garfield Mary Garfield Irvin M. Garfield Abram Garfield Edward Garfield |
| Perwerde | Williams Kollege |
| Pîşe | Parêzer, perwerdekar |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**James Abram Garfield** (jdb. 19ê çiriya paşîn 1831 li Orange, Cuyahoga County, Ohio; m. 19ê îlonê 1881 li Elberon, Nû Jersey) siyasetmedarekî amerîkanê ji Partiya Komarger 20em serokdewletê DYAyê bû. Ji 4ê adarê 1881 heya mirina xwe, 19ê îlonê 1881ê li ser postê serokdewletiyê maye.

## Jiyan

Bi navê birayê wî yê miribû James Ballou Garfield, tê binavkirine. Dema bavê wî jiyana xwe jidest dide 18 mehî ye. Ji aliyê dê û apê ve tê mezinkirin. Zarokatiya wî di nava xizaniyê de dibore.

Bi Lucretia Rudolph re dizewice û heft zarokên wan dibin. Kurê wan ê sala 1865ê tê jiyanê James Rudolph Garfield ji sala 1907 heya 1909ê postê wezîrê karê hundirîn werdigire.

Ji 1851 heya 1854 diçe înstîtuta bi navê *Western Reserve Eclectic Institute* a li Hiram (Ohio)yê. Sala 1856ê ji Williams College a li Williamstown (Massachusettsê bawernameyê digire. Beriya ku bikeve siyasetê mamostetiya matematîkê dike. Sala 1859ê dibe senatorê Ohioyê.

## Êrîşa çekdarî

Êrîşa li dijî serokwezîr; li cem wezîrê karê derve James G. Blaine
Li Pennsylvania-Station a Washington D.C.yê, di 2ê tîrmeha 1881ê de ji aliyê mirovekî nexweşê derûniyê Charles J. Guiteau ve tê gulebarankirin. Nexweş dixwastubûye bibe balyozê Parîsê lê ji ber ku nexweş ketiye, daxwaza wê bicih nehatiye. Ji piştê ve guleyê digire, giran birîndar dibe. Ji wê birînê xilas nabe û jiyana xwe jidest dide.

Mirina wî gelek deng vedide, xelkê xemgîn dike. Navê didin bajarekî, Garfield County.

## Girêdanên derve

* modela plastîk a movika serokdewlet a gule xwaribû Girêdana arşîvê 2012-02-24 li ser Wayback Machine di National Museum of Medicine and Health

## Çavkanî

* Rupp, Robert O. (Hrsg.): James A. Garfield. A Bibliography, (1998). *Stellt die Forschungsliteratur bis 1998 zusammen.*
* Peskin, Allan: James A. Garfield: A Biography, (1987)
* Clark, James C.: The Murder of James A. Garfield, (1994)
# Chester A. Arthur

| Chester A. Arthur |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | Chester Alan Arthur  5 çiriya pêşîn 1829  Fairfield  |
| Mirin | 18 çiriya paşîn 1886  New York City  |
| Sedema mirinê | Stroke (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Albany Rural Cemetery  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * Union College (–1848)
* State and National Law School (–1853)
 |
| Pîşe | * Parêzer
* siyasetmedar
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1881–1885)
* Cîgirê Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1881–1881)
* Collector of the Port of New York
* serok
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Komarparêz (1854–1886)
* Whig Party (–1854)
 |
| Hevjîn | * Ellen Lewis Herndon Arthur (1859–1880)
 |
| Zarok | * Chester Alan Arthur II
* William Lewis Herndon Arthur
* Ellen Herndon Arthur
 |
| Dê û bav | * William Arthur  (bav)
* Malvina Stone  (dê)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Chester A. Arthur** (jdb. 11ê çiriya pêşîn, 1829 – m. 18ê çiriya paşîn, 1886) serokdewletê 21em ê DYAyê ye. Piştî kuştina serokdewlet James A. Garfield ew dibe serok. Di 19ê îlona 1881ê de dibe serokdewlet û heta 4ê adara 1885an li ser postê xwe dimîne. Bi Ellen Lewis Herndon Arthur *(berê Ellen Lewis Herndon)* re zewicî û sê zarokên wî çêbûn. Arthur di sala 1886an de li New York City çû ser dilovaniya xwe.
# Grover Cleveland

Grover Cleveland

| Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê |
| --- |
| 4 adar 1893 - 4 adar 1897 |
| Benjamin HarrisonWilliam McKinley |
| Serokdewletê hilbijartî yê DYAyê (en) |
| 8 çiriya paşîn 1892 - 4 adar 1893 |
| Benjamin HarrisonWilliam McKinley |
| Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê |
| 4 adar 1885 - 4 adar 1889 |
| Chester A. ArthurBenjamin Harrison |
| Serokdewletê hilbijartî yê DYAyê (en) |
| 4 çiriya paşîn 1884 - 4 adar 1885 |
| James A. GarfieldBenjamin Harrison |
| Waliyê New Yorkê (en) |
| 1ê kanûna paşîn 1883 - 6 kanûna paşîn 1885 |
| Alonzo Barton Cornell (en)David B. Hill (en) |
| Mayor of Buffalo, New York (d) |
| 2 kanûna paşîn - 20 çiriya paşîn 1882 |
| Alexander Brush (en)Marcus M. Drake (en) |

|  |  |
| --- | --- |
| Jidayikbûn | 18ê adara 1837an Caldwell (en) ou Grover Cleveland Birthplace (en) |
| Mirin | 24ê hezîrana 1908an (71 salî) Princeton (en) |
| Cihê goristanê | Princeton Cemetery (en) |
| Navê jidayikbûnê | Stephen Grover Cleveland |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê |
| Cîwar | Grover Cleveland Birthplace (en), Westland Mansion (en) (1897-1908) |
| Perwerde | Zanîngeha Princetonê (en) |
| Pîşe | Siyasetmedar, parêzer, dewletmedar, executioner, nivîskar, fermanber, şaredar, sheriff |
| Bav | Richard Falley Cleveland (en) |
| Dê | Anne Neal (d) |
| Xwişk û bira | Rose Cleveland (en) |
| Hevjîn | Frances Cleveland (en) (ji 1886 heta 1908) |
| Zarok | Ruth Cleveland (en) Francis Cleveland (en) Richard F. Cleveland (en) Esther Cleveland (en) Marion Cleveland (d) |
| Partiya siyasî | Partiya Demokratîk |
| Endamê | Komeleya Amerîkî ya Felsefeyê (en) (1897) |
| Bejn | 1,8 m |
| Xelat | New Jersey Hall of Fame (en) (2013) |

MertalÎmzelewheya yadîgarWêneyê goristanê
**Grover Cleveland** (jdb. 18ê adarê, 1837 – m. 24ê hezîranê, 1908) serokdewletê 22em û 24em ê DYAyê ye. Cara pêşî di 4ê adara 1885an de dibe serokdewlet û heta 4ê adara 1889an li ser postê xwe dimîne. Di hilbijartina piştre de bi ser nakeve lê dîsa jî dev ji siyasetê naberde. Di nav serokdewletên amerîkî de tenê ew piştî binketina hilbijartinê, dîsa bûye serokdewlet. Cara duyem di 4ê adara 1893an de dibe serokdewlet û heta 4ê adara 1897an li ser postê xwe dimîne. Bi Frances Folsom Cleveland *(berê Frances Folsom)* re zewicî û pênc zarokên wî çêbûn. Cleveland di sala 1908an de li Princeton a New Jersey çû ser dilovaniya xwe.

Grover Cleveland
## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Grover Cleveland de hene.
# William McKinley

| William McKinley |
| --- |
|  |
|  |
| 25em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 4ê adarê 1897 – 14ê îlonê 1901 |
| Cîgirserok | Garret Hobart |
| Berê | Grover Cleveland |
| Paşê | Theodore Roosevelt |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 29ê kanûna paşîn a 1843an Niles, Ohio |
| Mirin | 14ê îlona 1901ê (58 salî) Buffalo, New York |
| Partiya siyasî | Partiya Komarger |
| Hevjîn | Ida Saxton |
| Şanenav | [[Wêne:|128x80px|alt=|Şanenava William McKinley]] |
| biguhêre |

**William McKinley, Jr.** (jdb. 29ê kanûna paşîn 1843 li Niles, Ohio; m. 14ê îlonê 1901 li Buffalo, New Yorkê) siyasetmedarekî ji Partiya Komarger û 25em serokdewletê DYAyê bû. Ji 4ê adarê 1897 heya mirina xwe, 14ê îlonê 1901ê serokdewletî kiriye.

Sala 1861ê tevlî şerê navxweyî yê Amerîkayê dibe. Ji 1877 heya 1890 di kongreya DYAyê de peywirdar e. 1891 heya 1896 parêzgarê Ohioyê ye.

Di dema serokatiya wî de ji bo koloniyan şer di navbera DYA û Spanyayê de derdikeve. Dawiyê de Kûba serbixwe dibe.Filîpînan, Porto Rîko û Hawaii dikevin bin desthilatiya Amerîkayê.

Ji aliyê kujerekî polonî Leon Czolgosz ve tê gulekirin û jiyana xwe jidest dide.