Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tony Yayo

| Tony Yayo |
| --- |
| Tony Yayo |
|  |
| Jidayikbûn | 31 adar 1978  South Jamaica  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Malper | www.tonyyayo.com  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Tony Yayo** (jdb. 31ê adara 1978an li New York City) rapvanekî amerîkî ye. Navî xwe yê rast *Marvin Bernard* e. Wî, 50 Cent û Lloyd Banks di salê 1998 labelî G Unit çêkirin.

## Biyografî

Tony Yayo, 50 Cent û Lloyd Banks li Queens, heremekî New York, mezinbûn. Wî bi The Game ra jî kardikir û alîkarî wî bi albûmê The Documentary bi stranê *Runnin'*

Tony Yayo navî xwe ji filmê Scarface biriye. Navî şanogerekî *Tony Montana* ye. Navî *Yayo* wî ji şorê spanî *llello* biriye, çima ew wek *Yayo* tê xwendin. Wateyê wê şorê kokaîn e.

Carê yekemîn Tony Yayo li radiyoyê G Unit yê DJ Whoo Kid tê bîstin. Paşê ew li albûmê 50 Cent Guess who's back again dîsa tê bistin. Çima ew carekê salekê kete zîndanê, wî nikanî alîkariya G Unit bi albûmê yekemîn Beg for Mercy kiriba. Li havînê salê 2005 Tony Yayo albûmê xwe yê yekemîn derxist, Thoughts of a Predicate Felon.

## Dîskografî

### Albûm

* 2005 - Thoughts Of A Predicate Felon

### featuring Tony Yayo

**Get Rich or Die Tryin'** (yê 50 Cent)

* 2003 - *Like My Style* (50 Cent feat. Tony Yayo)

**Beg for Mercy** (yê G Unit)

* 2003 - *Groupie Love*
* 2003 - *I Smell Pussy*

**Straight Outta Ca$hville** (yê Young Buck)

* 2004 - *Bonafide Hustler* (Young Buck feat. 50 Cent & Tony Yayo)

**The Hunger for More** (yê Lloyd Banks)

* 2004 - *Ain't No Click* (Lloyd Banks feat. Tony Yayo)

**The Documentary** (yê The Game)

* 2005 - *Runnin'* (The Game feat. Tony Yayo)

**The Massacre** (yê 50 Cent)

* 2005 - *Hate It Or Love It (G Unit Remix)* (50 Cent feat. The Game, Tony Yayo, Young Buck & Lloyd Banks)
* 2005 - *My Toy Soldier* (50 Cent feat. Tony Yayo)

**Get Rich or Die Tryin'** (yê 50 Cent)

* 2005 *Fake Love* (Tony Yayo)

**Blood Money** (yê Mobb Deep)

* 2006 *Click Click* (Mobb Deep feat. Tony Yayo)

**Rotten Apple** (yê Lloyd Banks)

* 2006 *NY, NY* (Lloyd Banks feat. Tony Yayo)
# Buffy Tyler

Buffy Tyler

|  |  |
| --- | --- |
| Jidayikbûn | 18ê nîsana 1978an Fredericksburg (en) |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê |
| Pîşe | Playmate (çiriya paşîn 2000an), model |
| Bejn | 1,65 m |
| Giranî | 49 kg |
| Xelat | Playboy Playmate of the Month (2000) |

**Buffy Tyler** ( jdb.bi navê rastî; Buffy Yvonne Pribyl li Fredrickburg, Teksas) modeleke amerîkî ye ku ji bo çiriya paşîn a 2000an bû Playmate ya Mehê û di gelek vîdyoyên Playboy û hejmarên taybetî yên kovarê de xuya bû.

## Fîlmnîgarî

* *Playboy Playmate DVD Calendar Collection: 2000-2005*
* *Frostbite* (2005)
* *Playboy Video Playmate Calendar 2002*
* *Playboy: Playmates Unwrapped* (2001)
* *Playboy Video Centerfold: Playmate of the Year Brande Roderick*

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Buffy Tyler li ser IMDbê
# George W. Bush

| George W. Bush |
| --- |
|  |
|  |
| 43em serokê DYA'yê |
| **Wezîfedarî** 20ê kanûna paşîn a 2001ê – 20ê kanûna paşîn a 2009an |
| Cîgirserok | Dick Cheney |
| Berê | Bill Clinton |
| Paşê | Barack Obama |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 6ê tîrmeha 1946an (80 salî) New Haven (Connecticut) |
| Partiya siyasî | Komarparêz (DYA) |
| Hevjîn | Laura Welch Bush |
| Zarok | Jenna Bush Hager, |
| Pîşe | Aborînas, Ramyar |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**George Walker Bush** (jdb. 6ê tîrmeha 1946ê), serokdewletê 43an ê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye ku ji 20ê kanûna paşîn a 2001ê heta 20ê kanûna paşîn a 2009an serokdewlet bû. Ew li sala 2004ê ji bo cara duyê hat hilbijartin û niha gerra wî ya duyê ya serkomarîniyê ye. Berî bibit serkomar, ew ji sala 1995ê heta 2001ê Parêzgarê 46ê yê wîlayeta Teksas bû. Ew endamê Partiya Komarîxwaz e û ji malbateka ji alî yê siyasî ve herî bibandor li DYA ye. Bavê wî George H. W. Bushserokdewletê 41ê yê DYA buye û birayê wî yê biçûktir, Jeb Bush parêzgarê wîlayeta Florîdayê bû.George serkomarê yekê ye ko bawernameyeka Mastera Zanistan di rêvebirinê da heye.

Ew bi *Serkomarê Şerî* dihêt binavkirin û ji roja dubare hatin hilbijartina xwe heta niha ji ber arîşeyên mîna Şerê dijberî Tirskariyê (Terror), Şerê Azadiya Îraqê, Şerê Efxanistanê, Zîndana Guantanamoyê, Bahoza Katrînayê, Zîndana Ebûxirêbê, û gelek arîşeyên navxweyî û derveyî li ber rexneyan e.

## Jînenîgarî

### Destpêka jiyanê

Li Nû Hêyvina wîlayeta Connecticut DYA hat dinyayê. Ew kurê mezinê bavê xwe, George H. W. Bush, û dayika xwe Barbarayê bû. Bapîrên wî li sedsala 17ê ji Inglistanê hat bûn DYA. Dema ew hêşta du salî, daybavên wî ji Connecticutê ber bi Teksasê barkir. Ew digel 4 xweşk û birayên xwe; Jeb, Neil, Marvin û Dorothy yê li Houstunê mezin bû. Xwişkeka wî li sala 1953ê li jiyê 13 saliyê bi nexweşiya Şêrpenceya Xirokên Spî yên Xwînê anko *losamiy'ê mir. Bapîrê Georgî, Prescott Bush sênator bû û bavê wî jî ji sala 1989ê heta 1993ê serkomar bû. Hindek caran ji ber navê bavê wî, bi şaşî dibêjin Corcî* Corc W Bûşê Biçûk*. Lê bavê wî* George H. W. Bush *e, anko "H"ek zêde heye. Jeb, birayê wî du gerran hakimê Florîdayê ye. Bandora malbata Bûşî di siyaseta Partiya Komarîxwaz da berfireh û kevnar e.*

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê George W. Bush de hene.
# Rêxistin

| Rêxistin |
| --- |
| * Class of being
* têgeh
* cureyê sîstemê
 |
| Neteweyên Yekbûyî, rêxistineke navneteweyî ye. |
| Pêk tê ji | * mirov
* collective action
* resource
* employees
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Rêxistin**, komeke armancdar e ku sîstemekê dişopîne û xwedî sînorên ku wê ji hawîrdora wê vediqetîne ye.

## Cureyên rêxistinan

## Çavkanî
# 1946

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1942 |
1943 |
1944 |
1945 |
**1946**
| 1947
| 1948
| 1949
| 1950
| ►
| ►►

## Bûyer

### Kurdistan

* 16ê tebaxê - Partiya Demokrata Kurdistanê-Îraq ji aliyê Melle Mistefa Barzanî hat damezrandin.
* 22ê kanûna paşîn - Komara Kurdistanê ya Mehabadê ji aliyê Qazî Mihemed ve li Meydana Çarçirayê hate îlankirin.

### Cîhan

* 10ê nîsanê - Li Japonyayê yekem car bi beşdariya jinan jî, anketek hate çêkirin.

## Jidayikbûn

(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# 1950

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1946 |
1947 |
1948 |
1949 |
**1950**
| 1951
| 1952
| 1953
| 1954
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# 1951

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1947 |
1948 |
1949 |
1950 |
**1951**
| 1952
| 1953
| 1954
| 1955
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê)

### Kanûna paşîn

### Sibat

### Adar

### Nîsan

### Gulan

### Hezîran

### Tîrmeh

### Tebax

### Îlon

* 27ê îlonê
	+ Li tirkiyeyê xwendinê mewlûda kurdî bi fermî hate qedexekirin.

### Çiriya pêşîn

### Çiriya paşîn

### Kanûna pêşîn

## Jidayikbûn

(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

### Kanûna paşîn

### Sibat

### Adar

### Nîsan

### Gulan

### Hezîran

### Tîrmeh

### Tebax

### Îlon

### Çiriya pêşîn

### Çiriya paşîn

### Kanûna pêşîn

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)

### Kanûna paşîn

### Sibat

### Adar

### Nîsan

### Gulan

### Hezîran

### Tîrmeh

* 15ê tîrmehê
	+ Celadet Alî Bedirxan, siyasetmedar, rojnamevan, nivîskar, dadnas, dîplomat û zimannasê kurd.

### Tebax

### Îlon

### Çiriya pêşîn

### Çiriya paşîn

### Kanûna pêşîn

## Çavkanî
# Siyasetmedar

G20, komek ramyaran e
**Siyasetmedar** an jî **ramyar**, kesek ku di siyaseta partiyê de çalak e, an kesek ku li hukûmetê nivîsgehek digire an digere. Siyasetmedar pêşniyar, piştgirî û avakirina zagon an polîtîkayên ku erdê desthilatê û, bi dirêjkirinê, mirovên wê dikin. Bi berfirehî, "siyasetmedarek" dikare her kesê / a ku di saziyek burokratîkî de dixwaze bigihîje hêza siyasî.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Siyasetmedar de hene.
# Parêzer

Parêzerekî fransî
**Parêzer** an jî **ebûqat**, kesê ku ber kesekî din ve berevaniyê dike.

## Girêdanên derve

 **Wîkîferheng: parêzer** – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir
 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Parêzer de hene.
# Mamoste

Dibistana gundî li gorî Johann Peter Hasenclever
**Mamoste** an **mamosta** (mam-oste mam >ap-, osta >hoste) zanyar e an jî kesek e ku rastî û çewtiya jiyanê nîşanê mirovan dide ye.
Kesên ku li dibistanan de li ser mijarên mîna dîrok, çand-huner, jîyana ferdî û hwd de fêran didin em ji wan re dibêjin "mamoste".

Gotina "mamoste/a" ji peyvên mam(ap) û hoste/a pêk dihê. Dibe ku ji ber hezkirin, dilovanî, rehm û nêzikbûna mamê(apê) mirovî ev peyv hatibe bijartin. Herwiha ji bo wateya "pedagog" jî peyva "hoste/a" hatiye bijartin. Bi wî awayî gotina "mamhoste" durist bûye û ji bo bilêvkirina hêsan awayê "mamoste/a" peyda bûye.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê mamoste de hene.
 **Wîkîferheng: mamoste** – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir
# Dewletmedar

**Dewletmedar**, **mirovdewlet** an jî **mirovê dewletê** tê wateya kesekî dewletê wekî siyasetmedarên di meqamên bilind de an jî serokên dewletan an hikûmetan yên ku di têgihîştina raya giştî de tiştekî ji siyaseta rojane wêdetir pêk aniye.

## Çavkanî
# Chelsea Clinton

| Chelsea Clinton |
| --- |
| Chelsea Clinton di Kongreya Neteweyî ya Demokrat a sala 2016an |
|  |
| Jidayikbûn | Chelsea Victoria Clinton 27ê sibata 1980an(1980-02-27)  Little Rock, Arkansas, DYA |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | Stanford University (BA) University College, Oxford (MPhil, DPhil) Columbia University (MPH) New York University |
| Pîşe | * Peyaner
* dîroknas
* siyasetnas
* fîlmçêker
* nivîskar
* mamosteyê zanîngehê
 |
| Xebat | * The Book of Gutsy Women
 |
| Partiya Siyasî | Partiya Demokratîk |
| Hevjîn | Marc Mezvinsky ​(z. 2010)​ |
| Zarok | 3 |
| Dê û bav | * Bill Clinton (bav)
* Hillary Clinton (dê)
 |
| Malbat | Clinton family  |
| Xelat | * xelata 100 Jin a BBC (2018)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Chelsea Victoria Clinton** (jdb. 27ê sibata 1980) nivîskareke amerîkî û parastvana tenduristiya cîhanî ye. Chelsea, zaroka yekane ya serokê berê yê DYE Bill Clinton û wezîrê berê yê karûbarê derve û namzeda serokatiyê ya Amerîka ya 2016, Hillary Clinton bû . Chelsea, ji 2011 heta 2014an de li NBC News de nûçegihanek taybet bû û naha di Weqfa Clinton û Clinton Global Initiative de dixebite. Di karê xwe yê weqfê de bi wezîfeya xwe xwedî roleke giring e.

## Salên destpêkê

Clînton di 27'ê Sibata 1980an de li bajarê Lîtl Rock ê Arkansasê ji dayik bû û yekane zarokê Hîllary û Bîll Clînton e. Navê xwe bi serlêdana sala 1978an a Bil û Hilary Clinton a taxa Chelsea ya Londonê  wergirtiye. Hillary got ku piştî guhdarkirina tomara Judy Collins û Joni Mitchell "Chelsea Morning" ya sala 1969an, Bill got, "Eger keçeke me hebe, divê navê Chelsea lê daynin."

Chelsea Clinton di temenê du saliya xwe de digel dêûbavên xwe dema kampanyaya hilbijartina Walîtiya Arkansasê li seranserê Arkansasê geriya Ew di temenek pir ciwan de fêrî xwendin û nivîsandinê bû. Clinton anî ziman ku wê di sê saliya xwe de dest bi xwendina rojnameyê kiriye û di temenê pênc saliya xwe de nameyek ji Serok Ronald Reagan re nivîsand. Di nameya xwe ji serokê Amerîka re nivîsand û ji serokê Amerîkayê xwest ku di dema serlêdana Almanyayê serokê Amerîka jiber leşkerên naziyê di wî goristanê de heye neçe goristana leşkerî ya Almanyayê. Clinton Dibistana Seretayî ya Forest Park, Booker Arts and Science Magnet û Horace Mann Junior High School, herdu dibistanên fermî yên Little Rock, xwend . Wê pola sêyemîn xilas kir.

Dema ku zarokek piçûk bû, Clinton di baweriya Baptist a Başûrî ya bavê xwe de mezin bû, û piştra çû dêra Dayika xwe ya Yekbûyî Methodist .

## Weqfa Clinton

 Chelsea Clinton di kongreya Zerokonferansen 2013 de wekî nûnerê Weqfa Clinton diaxive
Ji sala 2011an ve, Clinton roleke berbiçav di Weqfa Bill, Hillary &amp; Chelsea Clinton ya malbatê de girt, û di desteya wê de cîh girt. Wekî beşek xebata xwe, ew axaftinên dravî dike ku bi dravdanên xwe rasterast biçin weqfê, ku armancên wê baştirkirina tenduristiya cîhanî, afirandina derfetan ji bo jinan, û pêşvexistina mezinbûna aborî re drav berhev dike. Berdevkê weqfê di sala 2014an de ji *New York Times re* gotibû ku axaftinên wê "li ser navê Weqfa Clinton in, û ji sedî 100 mûçeyên rasterast ji weqfê re têne şandin".

## Çavkanî
# Saksafon

**Saksofon**  amûreke pifbar e. Girsbûna wan û dengê tonê wan herwekî soprano, tenor, barîton, bas û
basbarîtonê ji hev cuda ne. Saksofon,bi taybetî di muzîka jazê de bi kar tînin.
# Grammy

| Grammy
Grammy Awards  |
| --- |
| * Music award
* annual music awards ceremony
* koma xelatan
 |
|  |
| Dewlet | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Li beşa îdarî | * Los Angeles (annual music awards ceremony)
 |
| Dema avabûnê | * 1958
 |
| Damezrîner | * The Recording Academy
 |
| Mijara sereke | Music festival  |
| Pêk tê ji | * Grammy Award for Best Latin Pop Album
* Grammy Award for Best Latin Rock or Alternative Album
* Grammy Award for Best Regional Mexican Music Album (including Tejano)
* Grammy Award for Best Tropical Latin Album
* Grammy Award for Best American Roots Performance
* Grammy Award for Best American Roots Song
* Grammy Award for Best Americana Album
* Grammy Award for Best Bluegrass Album
* Grammy Award for Best Contemporary Blues Album
* Grammy Award for Best Traditional Blues Album
* Grammy Award for Best Folk Album
* Grammy Award for Best Regional Roots Music Album
* Grammy Award for Best Reggae Album
* Grammy Award for Best Global Music Album
* Grammy Award for Best Children's Music Album
* Grammy Award for Best Comedy Album
* Grammy Award for Best Musical Theater Album
* Grammy Award for Album of the Year
* Grammy Award for Record of the Year
* Grammy Award for Song of the Year
* Grammy Award for Best New Artist
* Grammy Award for Best Album for Children
* Grammy Award for Best Global Music Performance (2022–)
* Grammy Award for Best R&B Performance
* Grammy Award for Best Male R&B Vocal Performance (1967–2011)
* Grammy Award for Best Mexican/Mexican-American Album (1984–2008)
* Grammy Award for Best Regional Mexican Album (2009–2011)
* Grammy Award for Best Tejano Album (1999–2011)
* Grammy Award for Best Choral Performance
* Grammy Award for Best Opera Recording
* Grammy Award for Best Classical Performance, Operatic or Choral
* Grammy Award for Best Dance/Electronic Recording
* Grammy Award for Best Metal Performance
* Grammy Award for Best Immersive Audio Album
* Technical Grammy Award
* Grammy Award for Best Alternative Music Performance
* Grammy Award for Best Americana Performance
* Grammy Award for Best Spoken Word Poetry Album
* Grammy Award for Best Blues Album (2012–2016)
 |
| Malper | www.grammy.com  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Xelatên Grammy** Xelatên ji eslê Muzîka Amerîka'yê ye. Ji endûstristîya Muzîka Amerîka'yê de xwedîyên Xelatên Grammy ye. Ji sala 1957'an heta îro tê tertîpkirin. Xelat ji alîyê damezreka bi navê Akademîya NARAS (The Recording Academy) tê dayîn. Grammy, xwedîyê pêwendîya Sînema Cîhanê ya ji çapa Xelatên Oscar re. Ji van Xelatên Grammy 108 kategorîyên cuda ye û 30 Cureyên Muzîk cuda ye.

| Grammy
 |
| --- |

## Xelatên Grammy ên Hilketî

* 31 Grammy - Georg Solti
* 27 Grammy - Alison Krauss
* 22 Grammy - U2
* 20 Grammy - Beyoncé
* 18 Grammy - Michael Jackson û Adele

Weka Hunermend Rihanna, Eminem, Alicia Keys, LeAnn Rimes, Norah Jones, Taylor Swift û Madonna rekora Xelatên Grammy ne.

## Çavkanî
# Barack Obama

| Barack Obama |
| --- |
|  |
|  |
| 44em Serokkomarê DYAyê |
| **Wezîfedarî** 20ê kanûna paşîn a 2009an – 20ê kanûna paşîn a 2017an |
| Cîgirserok | Joe Biden |
| Berê | George W. Bush |
| Paşê | Donald Trump |
|  |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 4ê tebaxa 1961ê (64 salî) Honolulu, Hawaii |
| Partiya siyasî | Partiya Demokrat |
| Hevjîn | Michelle Obama |
| Pîşe | Parêzer |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**Barack Hussein Obama, Jr.** [bəˈɹɑːk hʊˈseɪn oʊˈbɑːmə] (jdb. 4ê tebaxa 1961ê li Honolulu, Hawaii) siyasetmedarekî amerîkî yê Partiya Demokrat e. Ji 20ê kanûna paşîn a 2009an heta 20ê kanûna paşîn a 2017an 44em serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) bû. Barack Obama yekemîn kesê afroamerîkî ye ku bûye serokê DYAê.

Ji sala 1997 heya 2004a li federaldewleta DYAyê Illinoisê senatorî kiriye. Obama huqûqnas e û ji 2005a heta 2008a ciwantirin senatorê Illinois bû. Di sala 2008an de hilbijartinên serokdewletiyê pêk hat û Obama bi ser ket û bû serokdewlet.Di dûmahika çar salên li Qesra Spî, Obama guherînên bingehîn xistin meriyetê.Yek ji wan gûherînan sîstema tendûrustiyê bû ku Obama ji bo hemû hemwelatiyên Emerikayê mafê bîmeya tendurûstiyê da.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Barack Obama de hene.
# James Madison

| James Madison |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | James Madison, Jr.  16 adar 1751  Port Conway (Vîrjînya, Împeratoriya Brîtanî)  |
| Mirin | 28 hezîran 1836  Montpelier  |
| Sedema mirinê | Heart failure (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Montpelier  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * zanîngeha Princetonê (1769–1771)
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* nivîskar
* plantation owner
 |
| Xebat | * Federalist Papers
 |
| Bandorbar | * John Witherspoon
 |
| Meqam | * Speaker of the United States House of Representatives (1793–1797)
* Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1809–1817)
* Member of the United States House of Representatives from Virginia
* United States Secretary of State (1801–1809)
* Serokdewletê hilbijartî yê DYAyê (1808–1809)
 |
| Partiya Siyasî | * Democratic-Republican Party
 |
| Hevjîn | * Dolley Madison (1794–1836)
 |
| Dê û bav | * James Madison, Sr.  (bav)
* Eleanor Rose Conway  (dê)
 |
| Xizm | * Zachary Taylor (male second cousin)
* John Payne Todd (stepson)
 |
| Xelat | * Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**James Madison** (jdb. 16ê adarê 1751 li Port Conway, King George County − m. 28ê hezîranê 1836 li Montpelier), di nava salên 1809 heta 1817 de serokdewletê çarem ê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bû.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê James Madison de hene.
# John Quincy Adams

| John Quincy Adams |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 11 tîrmeh 1767  Braintree  |
| Mirin | 23 sibat 1848  United States Capitol  |
| Sedema mirinê | Xwînrêjiya mêjî (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | United First Parish Church  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, British America  |
| Perwerde | * Zanîngeha Harvardê
* Zanîngeha Leidenê
* Harvard College
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* nivîskarê rojnivîskê
* nivîskar
* balyoz
* dadwer
* president of the republic
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1825–1829)
* United States Secretary of State (1817–1825)
* Balyozê DYAyê li Keyaniyê Yekbûyî (1814–1817)
* United States ambassador to the Russian Empire
* United States Ambassador to Germany
 |
| Partiya Siyasî | * Whig Party
 |
| Hevjîn | * Louisa Adams (1797–1848)
 |
| Zarok | * George Washington Adams
* John Adams II
* Charles Francis Adams Sr.
* Louisa Catherine Adams
 |
| Dê û bav | * John Adams  (bav)
* Abigail Adams  (dê)
 |
| Malbat | Adams  |
| Xelat | * Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
* Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**John Quincy Adams** (jdb. 11ê tîrmeha 1767an – m. 23ê sibata 1848an) serokdewletê 6em ê DYA'yê ye. Wî xizmetên dîplomatiyê û senatoriyê jî kirine. Ew kurê serokdewletê amerîkî John Adams û Abigail Adams bû. Di 4ê adara 1825an de dibe serokdewlet û heta 4ê adara 1829an li ser postê xwe dimîne. Bi Louisa Adams *(berê Louisa Johnson)* re zewicî û çar zarokên wî çêbûn. Adams di sala 1848an de li Washington, D.C. çû ser dilovaniya xwe.
# Andrew Jackson

| Andrew Jackson |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 15 adar 1767  Waxhaws  |
| Mirin | 8 hezîran 1845  The Hermitage  |
| Sedema mirinê | Heart failure (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | The Hermitage  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* fermanber
* president of the republic
 |
| Meqam | * Serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (1829–1837)
* United States representative (Tennessee's 1st congressional district, 1796–1797)
* grand master (1822–1823)
* Senatorê DYAyê (Tennessee Class 1 senate seat, 1797–1798)
* Senatorê DYAyê (Tennessee Class 2 senate seat, 1823–1825)
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Demokrat
 |
| Hevjîn | * Rachel Jackson (Natchez, 1791–1790s)
* Rachel Jackson (Nashville, 1794–1828)
 |
| Zarok | * Andrew Jackson Jr.
* Lyncoya Jackson
 |
| Dê û bav | * Andrew Jackson  (bav)
* Elizabeth Hutchinson  (dê)
 |
| Xelat | * Congressional Gold Medal
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Andrew Jackson** (jdb. 15ê adarê 1767 li Waxhaws; m. 8ê hezîranê 1845 nêzîkê Naşvîl, Tênêsî) ji sala 1829 heya 1837, serokdewletê DYA'yê, yê heftem bû.

Yek ji damezîrênerên Partiya Demokrat (DYA) e. Bi bernavkê „Old Hickory“ (gûzê kokim, gûzê berê) dihat bangkirin. Ji ber ku dema dîl dikeve destê brîtanî ji aliyê serbazekî brîtanî ve bi şûrê, ji ser-çavê xwe tê birîndar kirin û cîhê birînê her dimîne. Serokdewletekî bibandor bûye. Yekem serokdewlet, ê ji malbateke bijarte nehatiye ye. Roleke mezin di damezirandina saziyên dewletê û danîna normên wê de lîstiye.

Di dema wê de kevnexwediyên Amerîkayê (îndiyanî, çermesor) gelek hatine kujtin. Ji ber wê, ji Jackson re gotine *"neyarê îndiyaniyan".* Perwerdeyeke kêm dîtiye. Di 18 saliya xwe de dest bi xebatê (li cem parêzerek) kiriye. 1788, dibe sozger. Tevlî meclîsa ku mekezagona federedewleta Tênêsiyê nivîsandiye dibe. 1798, di dadgeha bilind Tênêsiyêde dibe dadger.

Ji ber nakokiyên siyaset demekê ji siyasetê vedikişe, ji 1805 heya 1812 xanûmanê xwe birêvedibe, cotyariyê dike. Sala 1806ê di dueloyekê de giran birîndar dibe. Carekê din jî du duşerkiyê de birîndar dibe ku ev gule ziyanê dide mîdeya wî.

## Girêdanên derve

* Li Wikimedia Commons medyayên di warê Andrew Jackson de hene.