# Cezayir

| الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵜ |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Ala | Wêne:Cezayir Nîşan |

 |
| **Gotina netewî:بالشّعب وللشّعب* |
| **Sirûda netewî:Kassaman* |
| Agahiyên gelemperî |
| Paytext | Alcer ﻿ / ﻿ |
| Bajarê mezin | Alcer |
| Zimanên fermî | Erebî, berberî |
| Sîstema siyasî | Komar |
| Serkomar Serekwezîr | Abdelmadjid Tebboune Nadir Larbaoui |
| Dirav | Dînarê cezayirî (DZD) |
| Dem | UTC+1 |
| Koda telefonê | +213 |
| Nîşana înternetê | .dz |
| Rûerd û Gelhe |
| Rûerd Giştî | 2.381.741 km² |
| Gelhe Giştî (2018) Berbelavî | 42.200.000 kes 18 kes/km² |
| Serxwebûn |
| Serxwebûn | 5 hezîran 1962 |

**Cezayir** (bi zimanê amazîxî : **ⴷⵣⴰⵢⵔ**( an jî Komara Cezayira Demokratîk a Xelk (bi erebî: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية‎, lat. *Al-Jumhūrīyah al-Jazā’irīyah ad-Dīmuqrāṭīyah ash-Sha’bīyah*), welatekî li bakurê (Mexrib) Afrîkayê ye. Paytexta Cezayirê bi hevşêwe nav e.

Cezayir ji serxwebûniya xwe û vir de ye, endamê Yekitiya Afrîkayê, û Lîga Ereban e. Cezayir di avakirina Yekitiya Mexribê (UMA) ya 1988an de jî cih girtiye.

Cezayir piştî Sûdanê duyemîn dewletê herî mezin ê Afrîkayê ye. Sînorên Cezayirê li bakur-rojava Tûnis, li rojhilat Lîbya, li başûr-rojhilat Nîjer, li başûr-rojava Sahara rojava, Malî û Morîtanya û li Rojava jî bi Maroko re ye.

Cezayir welatekî ereb e. Ola Cezayirê îslam e.

## Dîrok

Li sala 1907ê de Cezayîr ji layê Fransayê ve hatiye dagirkirin û bi fermî li sala 1912an de Cezayîr bi temamî ket bin destê Fransayê. Ji ber zengîniya axa Cezayîrê ku bêhtir tirî dihate çandin û bi tirî şerab dihate çêkirin çavê Fransayê li vî welatî bû. Heta sala 1914an nifûsa Cezayîrê 13% xelkê Fransayê bû û bajarê Cezayîrê jî 75% fransayî bûn.

Li sala 1954an de ji aliyê Cebheya Rizgariya Netewî ve serhildanek dijî desthilata Fransa hatiye destpêkirin. Cebheya Rizgariya Neteweyî li sala 1958an de xwe wek hikûmeta demborî ya Komara Cezayirê daxuyand. Şerên mezin li navbera hêzên Fransa û cezayîriyan rûdabûn. Di encama pevçûnan de 300 hezar cezayîrî û 20 hezar fransayî hatibûn kuştin. Di dawiyê de jî adara 1962yê de peymanek hatiye destnîşankirin û Fransayê serxwebûna Cezayirê nasî.

## Nifûs

Nifûs li gorî salan|

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 11.277.757 | —     |
| 1961 | 11.560.650 | +2,5% |
| 1962 | 11.844.928 | +2,5% |
| 1963 | 12.136.371 | +2,5% |
| 1964 | 12.443.175 | +2,5% |
| 1965 | 12.771.084 | +2,6% |
| 1966 | 13.122.912 | +2,8% |
| 1967 | 13.496.577 | +2,8% |
| 1968 | 13.887.045 | +2,9% |
| 1969 | 14.286.826 | +2,9% |
| 1970 | 14.690.855 | +2,8% |
| 1971 | 15.098.212 | +2,8% |
| 1972 | 15.511.892 | +2,7% |
| 1973 | 15.935.594 | +2,7% |
| 1974 | 16.374.671 | +2,8% |
| 1975 | 16.833.516 | +2,8% |
| 1976 | 17.311.457 | +2,8% |
| 1977 | 17.808.536 | +2,9% |
| 1978 | 18.330.535 | +2,9% |
| 1979 | 18.884.689 | +3,0% |
| 1980 | 19.475.204 | +3,1% |
| 1981 | 20.103.931 | +3,2% |
| 1982 | 20.766.568 | +3,3% |
| 1983 | 21.453.278 | +3,3% |
| 1984 | 22.150.483 | +3,2% |
| 1985 | 22.847.437 | +3,1% |
| 1986 | 23.539.383 | +3,0% |
| 1987 | 24.225.748 | +2,9% |
| 1988 | 24.904.931 | +2,8% |

 |

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1989 | 25.576.596 | +2,7% |
| 1990 | 26.239.708 | +2,6% |
| 1991 | 26.893.663 | +2,5% |
| 1992 | 27.535.151 | +2,4% |
| 1993 | 28.157.560 | +2,3% |
| 1994 | 28.752.749 | +2,1% |
| 1995 | 29.315.463 | +2,0% |
| 1996 | 29.845.208 | +1,8% |
| 1997 | 30.345.466 | +1,7% |
| 1998 | 30.820.435 | +1,6% |
| 1999 | 31.276.295 | +1,5% |
| 2000 | 31.719.449 | +1,4% |
| 2001 | 32.150.198 | +1,4% |
| 2002 | 32.572.977 | +1,3% |
| 2003 | 33.003.442 | +1,3% |
| 2004 | 33.461.345 | +1,4% |
| 2005 | 33.960.903 | +1,5% |
| 2006 | 34.507.214 | +1,6% |
| 2007 | 35.097.043 | +1,7% |
| 2008 | 35.591.377 | +1,4% |
| 2009 | 36.383.302 | +2,2% |
| 2010 | 37.062.820 | +1,9% |
| 2011 | 37.762.962 | +1,9% |
| 2012 | 38.481.705 | +1,9% |
| 2013 | 39.208.194 | +1,9% |
| 2014 | 38.813.722 | −1,0% |
| 2017 | 41.318.142 | +6,5% |
| 2020 | 43.900.000 | +6,2% |
| 2023 | 46.164.219 | +5,2% |

 |
| Çavkanî: tîrmeh kanûna paşîn 2020  |

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Cezayir de hene.