# Marie Curie

| Marie Curie |
| --- |
| Curie di sala 1911an de |
|  |
| Navê rastî | Marie Curie  |
| Jidayikbûn | Marya Salomea Skłodowska  7ê çiriya paşîn a 1867an Warşova, Polonya |
| Mirin | 4ê tîrmeha 1934an (66 salî) Sancellemoz (Fransa) |
| Sedema mirinê | Aplastic anemia (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Panteona Parîsê, Cemetery Sceaux  |
| Esil | Polon |
| Hevwelatî | Fransa |
| Perwerde | * Science Faculty of Paris
* Flying University
* Sorbonne Zanîngeha Parîsê (1891–1893)
* 10th Secondary School named after Queen Jadwiga in Warsaw
* Sorbonne Zanîngeha Parîsê
 |
| Destûrname | Faculté des sciences de Paris |
| Pîşe | Fizîknas û kîmyager |
| Xebat | * Traité de Radioactivité
 |
| Meqam | * profesor
 |
| Hevjîn | * Pierre Curie (Sceaux, 1895–1906)
 |
| Zarok | * Irène Joliot-Curie
* Ève Curie
 |
| Dê û bav | * Władysław Skłodowski  (bav)
* Bronisława Skłodowska  (dê)
 |
| Xizm | * Helena Dłuska (sororal niece)
* Kazimierz Dłuski (sister's husband)
* Jacques Curie (husband's brother)
* Eugène Curie (husband's father)
* Sophie-Claire Depouilly (husband's mother)
 |
| Malbat | House of Skłodowski  |
| Xelat | Xelata Nobel a fîzîkê, 1903 Madalyayê Davy, 1903 Madalyayê Matteucci, 1904 Xelata Nobel a kîmyayê, 1911 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Marie Salomea Skłodowska-Curie** (jdb. 7ê çiriya paşîn a 1867an li Warşova, Polonya; m. 4ê tîrmeha 1934an li Sancellemoz, (Haute-Savoie), Fransa; *navê berê yê keçiktiyê Maria Salomea Skłodowska*) kîmyager û fizîknaseke fransî ya bi eslê xwe Polonî bû.

Yekemîn jin a ku Xelata Nobelê wergirtiye û yekemîn keseke ku du caran û di du beşên zanistiyê de ev xelat girtiye ye. Sala 1903î Xelata Nobel a fizîkê bi tevî mêrê xwe Pierre Curie û Henri Becquerel wergirtiye. Dîsa sala 1911î Xelata Nobel a kîmyayê wergirtiye.

## Jiyan

Di zaroktiya xwe ya li Polonya de ji ber xizanî û nexweşiyan dê û hin xûşk-birayên xwe winda dike. Sala 1883î bi dijwarî dibistana amadeyî bidawîdike. Li cem malbata parêzerekî dewlemend wekî mamosteyeke malê dixebite û pere berhedike ku li welatên dewlemend bixwîne. Wê demê li Polonya xwendina jinan a bilind nerewa bûye. Curie him li bavê xwe yê giran-nexweş xwedî derdikeve, him pere berhevdike û him jî bi dizî perwerdeya bilind a fîzîk û kîmyayê dibîne.

Di çiriya paşîn a 1891î de diçe Fransayê û hema dest bi perwerdeya matematîk û fîzîkê dike. Bi fizîknasê navdar ê hemdemî Pierre Curie re dizewice. Gelek caran tevlî konferansên navneteweyî yên fîzîkê dibe û gelek keşfan dike. Gelek caran bi fizîknasên wekî Albert Einstein, Max Planck hwd re hevdîtinan û hevxebatan pêk tîne. Keça wan, Irène Joliot-Curie, sala 1935î herwiha Xelata Nobel a kîmyayê werdigire.

## Berhem

* *Recherches sur les substances radioactives*, Dissertation, 1904, *Lêkolîn li ser rewşa radyoaktîviteyê*
* *Traité de radioactivité*, 2 Bend, 1910, *Rastiya radyoaktîvîteyê*
* *La radiologie et la guerre*, 1920
* *L'Isotopie et les éléments isotopes*, 1924
* *Les rayons α, β, γ des corps radioactifs en relation avec la structure nucléaire*, 1933
* *Radioactivité*, 1935

## Xelat û payeyên din

* 1903 Xelata Davy-Medaille a Londonê tê tayîn, Royal Society.
* Elementa kîmyayî ya 96, bi paşnava wê û mêrê wî tê binavkirin, Curium (Cm).
* Li dûv wan asteorîdek bi navê (7000) Curie tê binavkirin.
* Di nava 1910 û 1978 xebatên radyoaktîvîteyê bi navê wê tê kirin.
* Navê wê /wan li gelek dibistan, dem, kolan hwd tê dayîn.
* Ji sala 1980î YE gelek aksiyonan bi navê wê / wan dike.[1] Girêdana arşîvê 2014-07-11 li ser Wayback Machine
* Sala 1995 goristana wê û mêrê wê dibin Panthéon.
* Dûgela Polonyayê sala 1932î enstîtuyekê ku li ser radyûmê lêkolînan dike dadimezirîne û sala 1952î bi bavê Curie binavdike.