Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Famîleya dendûreşkan

(*Solanum dulcamara*)
**Famîleya dendûreşkan**, **famîleya amoşkeran**, **famîleya balîcanan(Solanaceae)* famîleyeke riwekan e, di koma dendûreşkan (Solanales) de cih digire. Li ser riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) tê hejmartin. Li Kurdistanê jî gelek ji endamên vê famîleyê diçên.

90 heya 100 cins, bi qasî 2.300 cureyên vê malbatê hene. Di vê malbatê de cinsê (celeb) herî mezin *Solanum* e ku 1000 heya 2.300 endamên vê cinsê tên hejmartin. Gelek ji endamên vê malbatê bo xwarin û xemlê tên çandin. Ji dendûreşkê re, *hilûtirşik*, *tiriyê rovî*, *dirik* jî dibêjin.

## Hin ji riwekên vê famîleyê

* Dendûreşk, tiriyê rovî (Solanum nigrum)
* Orkîdeya parsekvan (Schizanthus)
* Mandêrek (Mandragora automnalis)
* Kartol (Solanum tuberosum)
* Yasemîna şevê, deviya çakutan (Cestrum)
* Tûlezer (Atropa belladonna)
* Bacan (Solanum melongena)
* Bîber (Capsicum)
* Fringî (Solanum lycopersicum)
* Titûn (Nicotiana)
* Marze (Physalis alkekengi)
* Benc, giyabeng, beng (Hyoscyamus niger)
* Dilîbeng (datura)

## Çavkanî

* Armando T. Hunziker: *The Genera of Solanaceae.* A.R.G. Gantner Verlag K.G., Ruggell, Liechtenstein 2001, ISBN 3-904144-77-4.
* J. G. Hawkes et. al. (Editoren): *Solanaceae III: Taxonomy, Chemistry, Evolution*. Royal Botanic Gardens, Kew, 1991, ISBN 0-947643-31-1.
* M. Nee et. al. (Editoren): *Solanaceae IV, Advances in Biology and Utilization*. Royal Botanic Gardens, Kew, 1999, ISBN 1-900347-90-3.

## Girêdanên derve

* Solanaceae bei APG (îngilîzî)
* Beschreibung der Familie Girêdana arşîvê 2007-12-05 li ser Wayback Machine (almanî)
* SOL Genomics Network (îngilîzî)
# Koma holan

Hola ewropayî (*Ilex aquifolium*), îlustrasyon
**Koma holan** (Aquifoliales) komeke riwekan e, li ser riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) tê hejmartin. Pirraniya riwekên vê komê darokî ango zil in, kulîlkên wan jî biçûk in. Li cihên tropîk bêhtir diçên.

* Hol (riwek) an famîleya holan (Aquifoliaceae)
* Cardiopteridaceae (tevlî Leptaulaceae)
* Helwingiaceae
* Phyllonomaceae
* Stemonuraceae

## Çavkanî

* Koma holan, Aquifoliales di APWebsite (îngl.)

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Koma holan de hene.
# Hol (riwek)

Ilex aquifolium, ji holên jehrdar e
**Hol(li hin deveran, holik, holê)* (Ilex) navê cinsekî riwekên **famîleya holan** (Aquifoliaceae) e ku di koma holan (Aquifoliales) de cih digire. Li ser riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) tê hejmartin. Hin cureyên holê bo bexçevaniyê tên çandin.

Cinsên holê pirranî li cihên avhewaya wê tropîk e diçên lê li seranserê erdxanê jî tên dîtin. Herwiha hin endamên vê famîleyê li Kurdistanê jî cihwarbûyî ne. Tenê li Çînê rastî 204 cureyan tên ku ji wan 149 jî tenê li vî welatî diçên.

## Hin ji wan jehrdar in

Ilex aquifolium axûdar e (bi jehr e). Him pelên wê, him jî fêkiyên wê yên sor pirr jehrdar in. Hol, îlîsîn, rûtîn, ûrsolîk asîd, nîtrîl menûsdaûrînê dihewîne. 20 heya 30 cureyên holê yên fêkîsor in, jehrdar in. Jehra wê dikare mirov bikûje.

Sîmptomên jehrbûnê lihevketina madeyê, verêşîn, vartoyîbûn (îshel, vîrik), êşa gurçikan, felç û xerabûna rîtma dil ango diltepîn in.

Hol di dermanfiroşî û kozmetîkê de tê bikaranîn.

## Di edebiyata devkî de

Ji ber ku fêkiya holê û xuyana riwekê balkêş û dilbijêr e, lê di heman demê de hol jehrdar e, di edebiyata gel de, ji bo mirovên ji derve baş û rind, ji hundir ve jî nebaş û xeterdar gotina hol tê bikaranîn.

*Holê* bernavkekî jinan e jî. Li herêma Serhedê bi navê *Holo* mêr jî hene. Di stranan de herwiha navê holê derbas dibe.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Hol (riwek) de hene.
* Agahî di DELTA. (îngl.)
# Koma kulîlkselikan

Arguda avê yan keta/nefela aviyan (*Menyanthes trifoliata*)
Kanêje (*Centaurea cyanus*), Famîleya stêregulan (Asteraceae)
**Koma kulîlkselikan** an **koma stêrawayan** (Asterales) komeke riwekan e, di çîna riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) de cih digire. Fosîlên hin riwekên vê komê yên 29 milyon salî ne, hatine vedîtin.

## Sîstematîk

Koma kulîlkselikan di nava Euasteriden IIyê de ye. Ev famîleyên riwekan li ser koma kulîlkselikan tên hejmartin:

* Alseuosmiaceae
* Argophyllaceae
* Famîleya stêregulan (Asteraceae)
* Calyceraceae
* Famîleya gulezengilan (Campanulaceae) (tevlî Lobeliaceae)
* Goodeniengewächse (Goodeniaceae)
* Famîleya arguda bej (Menyanthaceae)
* Pentaphragmataceae
* Phellinaceae
* Rousseaceae
* Stylidiaceae (tevlî Donatiaceae)

## Çavkanî

* Koma kulîlkselikan di APWebsite (îngl.)
* Informationen zur Ordnung von der Uni Hamburg. Girêdana arşîvê 2012-06-29 li ser Wayback Machine (almanî)

## Girêdanên derve

* Agahi di Tree of Life Projekt, versiyona 1ê kanûna paşîn a 2002an Girêdana arşîvê 2012-06-12 li ser Wayback Machine (îngl.)
# Famîleya gulezengilan

*Azorina vidalii*
**Famîleya gulezengilan(Campanulaceae)* famîleyeke riwekan e, di desteya Asterales de cih digire. Li seranserê erdxanê endamên vê malbatê tên dîtin. Hin cureyên wê di baxçevaniyê de bo xemlê tên çandin.

Famîleya Campanulaceae sala 1789'ê ji aliyê Antoine Laurent de Jussieu ve di *Genera Plantarum*, r. 163'yê de hatiye binavkirin. Navên din ên famîleyê, Cyananthaceae J.Agardh, Cyphiaceae A.DC., Cyphocarpaceae Reveal & Hoogland, Jasionaceae Dum., Lobeliaceae Juss. nom. cons., Nemacladaceae Nutt. in.

## Hin cureyên vê malbatê

* Gulfîncan, gulzengilok (Adenophora liliifolia)
* Gulezengila azorî (Azorina vidalii, herwiha Campanula vidalii)
* Gulezengila poşmaniyê (Berenice arguta)
* Sinbêlok (Campanula)
* Gulezengila kanarî (Canarina canariensis)
* Kodonopsîs (Codonopsis)
* Gezîzeya gelemperî (Michauxia campanuloides)
* Gezîzeya Kretayê (Petromarula pinnata, Syn.: Phyteuma pinnatum L.)
* Penca ehrîman, gimşa şeytên (Physoplexis comosa)
* Pistik (Platycodon grandiflorus, Syn.: Campanula glauca Thunb., Campanula grandiflora Jacq. (basionym), Platycodon glaucus (Thunb.)
* Pistika daristanê (Trachelium asperuloides)
* Pistika şîn (Trachelium coeruleum)
* Gulezengila avzêlan (Wahlenbergia, carnan Lightfootia)
* Palmiyeya hêtûnê (Brighamia insignis)
* Hippobroma longiflora
* Frengî (kulîlk) (Lobelia)
* Banûya qûman, gulezengila qûmê (Jasione)
* Leptocodon

## Çavkanî

* Famîleya Campanulaceae di APWebsite. (ne bi kurdî ye)
* Famîleya Campanulaceae Girêdana arşîvê 2006-11-01 li ser Wayback Machine di DELTA von L. Watson & M. J. Dallwitz. Girêdana arşîvê 2007-01-03 li ser Wayback Machine (ne bi kurdî ye)
# Famîleya arguda bej

Arguda bej (*Menyanthes trifoliata*)
**Famîleya arguda bej(Menyanthaceae)* famîleyeke riwekan e, di desteya Asterales de cih digire. Famîle ji pênc celeb, bi qasî 40 (heya 60) cureyan pêk tê. Li pirraniya welatan tên dîtin. Arguda bej (Menyanthes trifoliata) a sêpelî navê xwe daye vê malbatê.

## Sîstematîk

* *Liparophyllum*
* Arguda bej (*Menyanthes*): Cureyekî monotîpîk e:
	+ Arguda bej a sêpelî (*Menyanthes trifoliata*), herwiha bi navê arguda tûj jê tê binavkirin.
* *Nephrophyllidium*: Tekane cure ye:
	+ *Nephrophyllidium crista-galli*
* Donana golan (*Nymphoides*): Bi qasî 40 cureyan.
* *Villarsia*: Bi qasî sê cureyan.

## Wêne

Donana golan Ezannos (*Nymphoides ezannoi*):

*
*
*

Donana golan a hindî (*Nymphoides indica*):

*
*
*

## Çavkanî

* Malbata Menyanthaceae di APWebsite (îngilîzî)
* Die Familie bei DELTA. Girêdana arşîvê 2012-06-26 li ser Wayback Machine (engl.)
* Ting-nung Ho & Robert Ornduff: *Menyanthaceae* in der *Flora of China*, Volume 16: Agahiyên ebrfireh (îngilîzî)
# Famîleya eskalonyayan

*Escallonia macrantha*
Escalloniaceae, **famîleya eskalonyayan**, famîleyeke riwekan e, di desteya Escalloniales de tê hejmartin. Riwekên wê ji rojhilatê Hîmalayayan belav bûne. Îro li Çîn, başûrê Amerîka, Awistraliyayê diçên. 7 heya 9 çîn, bi qasî 130 cureyên vê malbatê hene. Pirranî riwekên darî, hin jî devî û giha ne, bo baxçevaniyê tên çandin.

## Sîstematîk

Navê Escalloniaceae sala 1829'ê ji aliyê Robert Brown ve di Barthélemy Charles Joseph Dumortier: *Analyse des familles des plantes, ...*: 35, 37'ê de hatiye lêkirin. Navdara vê malbatê *Escallonia* ye.

* *Anopterus* Labill.: Du cureyên wê hene.
* *Eremosyne* Endl.
* *Escallonia* Mutis ex L. f.: Bi qasî 40 cureyan.
* *Forgesia* Comm. ex Juss.
* *Polyosma* Blume: Bi qasî 60 cureyan.
* *Tribeles* Phil.
* *Valdivia* Gay ex J. Rémy

## Çavkanî

* Escalloniaceae di APWebsite - Angiosperm Phylogeny Website. (ne bi kurdî ye)

## Wêje

* Johannes Lundberg (xebata doktorayê): *Phylogenetic Studies in the Euasterids II: with Particular Reference to Asterales and Escalloniaceae*, Uppsala University, Biology, Department of Evolutionary Biology, Department of Systematic Botany, 2001: ISBN 91-554-5191-8 - Online als PDF (0,9 MB)

### Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Escalloniaceae de hene.
# Koma gulehingivîn û adoksasiyan

(*Scabiosa lucida*)
**Koma gulehingivîn û adoksasiyan**, **koma pevjilan**, **koma strîgulan** (Dipsacales) komeke riwekan e, di çîna riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) de cih digire. Riwekên darokî yan giha ne.

## Sîstematîk

Bi koma Paracryphiales re xûşk in, ango ji aliyê genetîkî ve lêzim in.

* Famîleya adoksasiyan (Adoxaceae)
* Famîleya gulehingivînan (Caprifoliaceae)

## Çavkanî

* Koma riwekan Dipsacales di APWebsite (îngl.)

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Koma gulehingivîn û adoksasiyan (Dipsacales) de hene.
# Famîleya gulehingivînan

(*Lonicera tatarica*) ji vê famîleyê ye
**Famîleya gulehingivînan(caprifoliaceae),* navê famîleyekê riwekê ji koma gulehingivîn û adoksasiyan dipsacales e. Bi giranî li cemsera bakur cihwar e. 18 cins, nêzîkî 400 cureyê wê hene. Çend cins û cureyên wê li Kurdistanê digihên, ne diyar e.

## Celebên wê

* *Heptacodium*
	+ *Heptacodium miconioides*
* *Leycesteria*
	+ *Leycesteria crocothyrsos*
	+ *Leycesteria formosa*
* *Lonicera (gulehingivîn)*
	+ *Lonicera alpigena*
	+ *Lonicera altmannii*
	+ *Lonicera caerulea*
	+ *Lonicera calcarata*
	+ *Lonicera caprifolium*
	+ *Lonicera carnosifolia*
	+ *Lonicera chrysantha*
	+ *Lonicera confusa*
	+ *Lonicera dasystyla*
	+ *Lonicera deflexicalyx*
	+ *Lonicera dioica*
	+ *Lonicera etrusca*
	+ *Lonicera ferdinandi*
	+ *Lonicera fragrantissima*
	+ *Lonicera giraldii*
	+ *Lonicera gracilipes*
	+ *Lonicera graebneri*
	+ *Lonicera gynochlamydea*
	+ *Lonicera hemsleyana*
	+ *Lonicera henryi*
	+ *Lonicera heteroloba*
	+ *Lonicera hispida*
	+ *Lonicera hispidula*
	+ *Lonicera iberica*
	+ *Lonicera inconspicua*
	+ *Lonicera involucrata*
	+ *Lonicera japonica*
	+ *Lonicera koehneana*
	+ *Lonicera maackii*
	+ *Lonicera maximowiczii*
	+ *Lonicera microphylla*
	+ *Lonicera modesta*
	+ *Lonicera morrowii*
	+ *Lonicera myrtillus*
	+ *Lonicera nervosa*
	+ *Lonicera nigra*
	+ *Lonicera nitida*
	+ *Lonicera orientalis*
	+ *Lonicera periclymenum*
	+ *Lonicera pileata*
	+ *Lonicera prostrata*
	+ *Lonicera pyrenaica*
	+ *Lonicera reticulata*
	+ *Lonicera rupicola*
	+ *Lonicera ruprechtiana*
	+ *Lonicera sempervirens*
	+ *Lonicera similis*
	+ *Lonicera sovetkinae*
	+ *Lonicera spinosa*
	+ *Lonicera standishii*
	+ *Lonicera subsessilis*
	+ *Lonicera syringantha*
	+ *Lonicera tangutica*
	+ *Lonicera tatarica*
	+ *Lonicera tragophylla*
	+ *Lonicera vesicaria*
	+ *Lonicera xylosteum*
* *Pterocephalodes*
	+ *Pterocephalodes hookeri*
* *Symphoricarpos*
	+ *Symphoricarpos albus*
	+ *Symphoricarpos hesperius*
	+ *Symphoricarpos occidentalis*
	+ *Symphoricarpos orbiculatus*
	+ *Symphoricarpos sinensis*
* *Triosteum*
	+ *Triosteum angustifolium*
	+ *Triosteum aurantiacum*
	+ *Triosteum himalayanum*
	+ *Triosteum perfoliatum*
	+ *Triosteum pinnatifidum*
	+ *Triosteum sinuatum*
# Famîleya strîporan

Sîrka maran a biriqok (*Scabiosa lucida*)
**Famîleya strîporan** (*Dipsacaceae*) famîleyek riwekan e, di desteya Dipsacales de cih digire. Li Kurdistanê jî hin endamên vê malbatê heşîn dibin. Bi taybetî li cihên tropîk, devedora Deryaya Navîn, başûrê Afrîkaê tên dîtin.

## Sîstematîk

11 heya 14 çîn, bi qasî 290 cureyên famîleyê hene:

* *Bassecoia* B.L.Burtt: Welatê wê Çîn e, 2 cureyên wê hene.
* Cephalaria Schrad. ex Roem. & Schult.): Bi qasî 65 cureyan pirranî li Kurdistan, devedora Deryaya Navîn û Asyaya nêzîk.
* Strîpor (*Dipsacus* L., Syn. *Simenia* Szabó): 20 cure, li Kurdistan, rojhilatê Ewropa, devedora Deryaya Navîn, rojhilat û başûrê Asyayê.
* Gula jinebiyê, gulbişkoj (*Knautia* L., Syn. *Trichera* Schrad. ex Roem. & Schult.): Bi qasî 60 cureyan li Ewropa, rojavayê Afrîka, Kurdistan û dora Deryaya Navîn.
* Sîrka maran a çîmenê (*Lomelosia* Raf., Syn.: *Pycnocomon* Hoffmanns. & Link, *Scabiosiopsis* Rech.f., *Tremastelma* Raf.): VDora 40 cureyan li Ewropayê.
* *Pterocephalidium* G.López: Tenê cureyek:
	+ *Pterocephalidium diandrum* (Lag.) G.López: Welatê wê nîvgirava Îberê.
* *Pterocephalodes* V.Mayer & Ehrend.: Cureyek:
	+ *Pterocephalodes hookeri* (C.B.Clarke) V.Mayer & Ehrend.: Welat rojilat û başûrê Asyayê.
* *Pterocephalus* Adans.: Bi qasî 25 cureyan li devedora Deryaya Navîn, herêmên tropîk ên Afrîkayê, navenda Asyayê, Çîn. Mînak:
	+ *Pterocephalus hookeri* (C.B.Clarke) Diels
	+ *Pterocephalus porphyranthus* Svent.
* Skabiosen (*Scabiosa* L., Syn.: *Asterocephalus* Zinn., manchmal mit *Sixalix* Raf.): Bi qasî 100 cureyan li Ewropa, Asya, Afrîkayê. Bi taybetî li devedora Deryaya Navînê.
* *Sixalix* Raf. (manchmal in *Scabiosa* L.): Tekane cure:
	+ *Sixalix daucoides* (Desf.) Raf..
* Teufelsabbiss (*Succisa* Haller): Mit etwa drei Arten.
* *Succisella* Beck: Bi qasî 5 cureyan, mînak:
	+ *Succisella inflexa* (Kluk) Beck (Syn.: *Scabiosa inflexa* Kluk)

## Çavkanî

* Agahî li ser famîleya Dipsacaceae di APWebsite. (îngl.)
* Ravekirina famîleya Dipsacaceae bei DELTA. (îngl.)
* Ravekirina famîleya Dipsacaceae di *Flora of Pakistan*ê de. (îngl.)
* Die Kardengewächse in der *Flora Emslandia - Pflanzen im Emsland*.
* Eintrag bei GRIN. Girêdana arşîvê 2012-09-15 li ser Wayback Machine (almanî)

## Girêdanên derve
# Famîleya giyakitikan

Valeriana sambucifolia
**Famîleya giyakitikan**, **famîleya simbilê cebele(Valerianaceae)* ji desteya Dipsacales famîleyeke riwekan e. Li herêmên germ ên cemsera bakir digihê. Li Kurdistanê çend celebên wê digihên ne diyar e, lewra li ser floraya Kurdistanê xebateke zanistî nehatiye kirin. 13 celeb, 370 cureyên vê famîleyê hene.

## Cinsên wê

* Centranthus
* Fedia
* Nardostachys
* Patrinia
* Plectritis
* Triplostegia
* Valeriana
* Valerianella

## Çavkanî

* Simson, M.G. Plant Systematics. Elsevier Academic Pres. California, 2006
# Koma kulîlksîwanan

*Aegopodium podagraria*
**Koma kulîlksîwanan** (an kulîlksîwankiyan) (Apiales) komeke riwekan e, di çîna riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) de cih digire. Li tevahiya parzemînan mirov dikare rast li riwekên vê komê bê. 7 famîle, nêzîkî 500 cins, bi qasî 5500 cureyên vê komê hene.

Formula kulîlkan: WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

## Sîstematîk

Koma Apiales di nava Euasteriden IIyan de xuşkekoma Monophylum (Paracryphiales + Dipsacales) e. Ev famîle aîdê koma kulîlksîwanan in:

* Famîleya bexdenûsan (Apiaceae)
* Famîleya lavlavkan (Araliaceae)
* Griseliniaceae
* Myodocarpaceae
* Pennantiaceae
* Pittosporaceae
* Torricelliaceae (tevlî Aralidiaceae, Melanophyllaceae)

## Çavkanî

* Apiales di APWebsite (îngl.)
* Überblick zur Ordnung von der Uni-Hamburg. Girêdana arşîvê 2008-10-07 li ser Wayback Machine (almanî)
# Famîleya lavlavkan

*Aralia elata*
**Famîleya lavlavkan(Araliaceae)* famîleyeke riwekan e. Di binekom, 43 heya 55 cins û bi qasî 1450 cureyên vê malbatê hene.

## Cureyên wê yên navdar

* Lavlavka dîwaran (Hedera helix),
* Ginseng (Panax ginseng)
* Eleuterokokka striyokî, ginsenga Sîbîryayê (Eleutherococcus senticosus)
* Cussonia
* Panaks (panax)
* Oplopanaks (oplopanax)
* Gidîşa jojî, pirnaga (baq) jûjî (Oplopanax horridus)
* Avnavika amerîkayî, navika avê ya amerîkayî (Hydrocotyle verticillata)
* Şeflera, daralînka teyisok (Schefflera)
* Gastonia lionnetii
* Fatshedera lizei

## Çavkanî

* Famîleya Araliaceae di APWebsite.
* Famîleya Araliaceae di DELTA de. Girêdana arşîvê 2007-09-23 li ser Wayback Machine
* Qibai Xiang & Porter P. Lowry: *Araliaceae* in der *Flora of China*, Volume 13, S. 435: Online. Girêdana arşîvê 2012-05-04 li ser Wayback Machine
# Hingivîn

| Hingivîn
 |
| --- |
|  |
| Hingivîn an gezika derewîn
 |
| Dabeşandina zanistî
 |
| Cîhan:
 | Plantae |
| (ne aşkera ye):
 | Angiosperms |
| (ne aşkera ye):
 | Eudicots |
| (ne aşkera ye):
 | Asterids |
| Kom:
 | Lamiales |
| Famîle:
 | Lamiaceae |
| Cins:
 | Lamium L. |
| Cureyên wê
 |
|
Li gotarê binêre

 |

**Hingivîn**, **gezika derewîn**, riwekek ji famîleya gezika derewîn lamiumalbumê ye. Riwekek salane yan dusalane ye. Pelên wê dişibin gezikê (gezgezok, gezgezk), perên pelan dirûvê birrekê de ne. Di axa bikêr de digihê û di sermayê de wekî gelek riwekan naqerise.

Li Kurdistanê tê berhevkirin, çandiniya wê hêj jî nîne. Berê di bijîşkiya gelêrî de sûd jê dihate wergirtin.

## Cureyên wê di zanistiyê de

* *Lamium album*
* *Lamium aleppicum*
* *Lamium amplexicaule*
* *Lamium ambiguum*
* *Lamium armenum*
* *Lamium barbatum*
* *Lamium cariense*
* *Lamium confertum*
* *Lamium cymbalariifolium*
* *Lamium demirizii*
* *Lamium ehrenbergii*
* *Lamium eriocephalum*
* *Lamium galactophyllum*
* *Lamium garganicum*
* *Lamium gundelsheimeri*
* *Lamium x hybridum*
* *Lamium leucolophum*
* *Lamium lycium*
* *Lamium macrodon*
* *Lamium maculatum*
* *Lamium microphyllum*
* *Lamium moluccellifolium*
* *Lamium moschatum*
* *Lamium orvala*
* *Lamium pisidicum*
* *Lamium ponticum*
* *Lamium purpureum*
* *Lamium sandrasicum*
* *Lamium sempervirens*
* *Lamium sulfureum*
* *Lamium tenuiflorum*
* *Lamium tomentosum*
* *Lamium truncatum*
* *Lamium tschorochense*
* *Lamium veronicifolium*
* *Lamium violaceo-velutinum*
* *Lamium vreemanii*
# Rêziman

**Rêziman** bingeh û zagonên ziman e. Rêzimana her zimanên serbixwe cuda ye. Lê dîsa jî di navbera zimanan de nêzîkatiyeke rêzimanî jî heye. Di kurdî de rêzimana zaravayên soranî, kurmancî û dimilî cuda ye.

## Beşên rêzimanê

* Baneşan
* Daçek
* Cînav
* Hoker
* Lêker
* Navdêr
* Rengdêr

## Rêzimana kurdî

Rêzimana kurdî

## Girêdanên derve

 **Wîkîferheng: rêziman** – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir
# Şîlan

| Şîlan
 |
| --- |
|  |
| Photograph showing *Rosa canina* flowers.
 |
| Dabeşandina zanistî
 |
| Cîhan:
 | Plantae |
| (ne aşkera ye):
 | Angiosperms |
| (ne aşkera ye):
 | Eudicots |
| (ne aşkera ye):
 | Rosids |
| Kom:
 | Rosales |
| Famîle:
 | Rosaceae |
| Cins:
 | *Rosa* |
| Cure:
 | R. canina |
| Navê zanistî yê latînî
 |
| Rosa canina L. |

**Şîlan** (bi latînî: *Rosa canina*), cureyek e gulan e ku li Ewropayê, başurêrojavayê Afrîka, Asyaya û bi taybetî li Kurdistanê hêşîn dibe ye.

## Bikaranîn

Şîlan, di bijîşknasî û dermannasî de ji hêla hewandina vîtamîna C yê di dunyayê de riweka herî zengîn e.

## Nav û etîmolojî

Wateya Rosa canina bi latînî: gula kûçîkê ye.

## Pêşangeh

*
*
*

## Binêre

* Biyog
* Hûlitirşik
* Rêxok

## Xwandina bêtir

* Flora Europaea: *Rosa canina*
* Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). *Flora of Britain and Northern Europe*. Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-40170-2.
* Vedel, H. & Lange, J. (1960). *Trees and bushes*. Metheun, London.
* Graham G.S. & Primavesi A.L. (1993). Roses of Great Britain and Ireland. B.S.B.I. Handbook No. 7. Botanical Society of the British Isles, London

## Girêdanên derve

 Rosa canina, ser Wîkîcureyê.
# Piling (Panthera tigris)

| Piling, babir
 |
| --- |
|  |
| Pilingê Bengalê (*P. tigris tigris*)
 |
| Dabeşandina zanistî
 |
| Cîhan:
 | Ajal |
| Filûm:
 | Stûnpiştdar(Chordata) |
| Bir:
 | Guhandar (Mammalia) |
| Kom:
 | Goştxwer (Carnivora) |
| Famîle:
 | Famîleya pisîkan (Felidae) |
| Cins:
 | *Cinsê Parsan* (Panthera) |
| Cure:
 | P. tigris |
| Navê zanistî yê latînî
 |
| Panthera tigris Linnaeus, 1758 |
|  |
| Bilavbûna dîrokî ya pilingan (zer) û bilavbûna sala 2006an (kesk).
 |
| Hevwate
 |
| Felis tigris Linnaeus, 1758
Tigris striatus Severtzov, 1858
Tigris regalis Gray, 1867
 |

Duration: 1 minute and 6 seconds.1:06Piling
Piling
**Piling** an jî, bi taybetî li Başûr û Rojhilata Kurdistanê, **babir**, **bebir**, **bewir**, **behwer** (bi latînî: *Panthera tigris*), cureyekî pisîkên mezin ji cinsê *Panthera* ji famîleya pisîkên *Felidae* ye.

## Şayes

Ew guhandareke kovî û goştxwer e li bejiyê parzemîna Asyayê dijî.

## Reftar

## Parêzî

## Belavbûna Erdgînarî

## Bincure

Neh bincureyên pilingan hene ku jê sê bincureyên nemayî ye yan (*extinct* bi înglîzî).

* Pilingê Bengalê yan pilingê Hindî (*Panthera tigris tigris*)
* Pilingê Îndonezyayê (*Panthera tigris corbetti*)
* Pilingê Sîbîryayê (*Panthera tigris altaica*)
* Pilingê Başûrê Çînê (*Panthera tigris amoyensis*)
* Pilingê Sûmatrayê (*Panthera tigris sumatrae*)
* Pilingê Malayê (*Panthera tigris jacksoni*)

* Pilingê Bengalê
* Pilingê Îndonezyayê
* Pilingê Malayê
* Pilingê Sûmatrayê
* Pilingê Sîbîryayê
* Pilingê Sîbîryayê
* Pilingê Başûrê Çînê

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Rêxistina navdewletî ji bo parastina pilingan (bi îngilîzî) Girêdana arşîvê 2011-02-26 li ser Wayback Machine
# Bijîşk

Du bijîşk li nexweşekê dinêrin
**Bijîşk** nasnavê wî kesî ye ku zanîngeha bijîşkîyê qedandiye û di vê qadê de pispor e.

## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve