Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Famîleya ebenûsan

Kakî (*Diospyros kaki*),
 Dar û fêkiya wê ya gihîştî)
**Famîleya ebenûsan** (*Ebenaceae*) famîleyeke riwekan e, di Koma gezik, çay û çûxan (*Ericales*) de cih digire. Ev kom jî yek ji endamên riwekên bi kulîlk (*Magnoliopsida*) e. Di vê famîleyê de 4 cins, bi qasî 490 cure hene. Cinsê herî navdar; dara ebenûsê (*Diospyros*) e ku navê xwe jî daye famîleyê. Welatê ebenûsê Afrîka ye û ji cihên tropîk hez dike.^

## Sîstematîk

Famîleya Ebenaceae sala 1891'ê de ji aliyê Robert Louis August Maximilian Gürke ve, di *Die Natürlichen Pflanzenfamilien*, 4(1), rûpel 153'yê de hatiye binavkirin.

Di vê famîleyê de, 2 serefamîle, bi qasî 4 (3 heya 6) cins, 490 cure hene:

* Lissocarpoideae Wallnöfer: Tenê cinsekê wê heye:
	+ *Lissocarpa* Benth.: 8 cure.
* Ebenoideae Thorne & Reveal: 3 cins:
	+ Diospyros an carnan *Cargillia* R.Br., *Cavanillea* Desr., *Ebenus* Kuntze, *Embryopteris* Gaertn., *Guaiacana* Duhamel, *Idesia* Scop., *Maba* J.R.Forst. & G.Forst., *Mabola* Raf., *Macreightia* A.DC., *Noltia* Thonn., *Paralea* Aubl., *Pimia* Seem., *Rhaphidanthe* Hiern ex Gürke, *Ropourea* Aubl.,, *Tetraclis* Hiern): 475 heya 485 cure.
	+ *Euclea* L.: 12 heya 20 cure.
	+ *Royena* L.

## Çavkanî

* Famîleya Ebenaceae di APWebsite.
* Famîleya Ebenaceae di DELTA. Girêdana arşîvê 2021-01-05 li ser Wayback Machine (îngl.)
* James E. Eckenwalder: *Ebenaceae* in der *Flora of North America*, c. 8, r. 247: Online.

## Girêdanên derve

* Agahî ji Botanischen Gartens Tübingen. (almanî)
# Garryales

Aûkûbeya japon (*Aucuba japonica* cv. 'Variegata')
**Garryales** yek ji komên riwekan e, di nava riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) de cih digire. Riwekên vê komê bi giranî li rojava û navenda Amerîka, Karîbîk, rojhilat û başûrê Asyayê diçên. Riwekên darokî ne, ango devî û dar in.

## Sîstematîk

Tenê 2 famîleyên vê komê hene:

* Garryaceae
* Eucommiaceae

## Çavkanî

* Rêzkirina riwekên komê di APWebsite (îngl.)

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Garryales de hene.
# Famîleya kinfan

Alyxia oliviformis
**Famîleya kinfan**, **famîleya axûya segan**, **famîleya kûçikkujan** (Apocynaceae) famîleyeke riwekan e, di koma kulîlktehlan (Gentianales) de cih digire. Li ser riwekên kulîlkdar tê hejmartin.

Hin cinsên vê malbatê dar, hin devî, hin jî giha ne. Hin endamên komê li cihên avhewaya wê tropîkal, nîvtropîkal e, cihwarbûyî ne. Pirraniya riwekên vê malbatê avzê didin der. Gelekên wê jî axûdar in, bijehr in. 5 binekom, 380-424 cins (celeb), dora 1500 jî endamên, ango cureyên vê famîleyê hene.

## Sîstematîka famîleyê

Cara pêşîn sala 1789'ê ev famîle ji aliyê Antoine Laurent de Jussieu ve bi navê „Apocineae“ hatiye ravekirin û navandin.

* Binekom **Apocynoideae** Burnett

→ *Şax*: Apocynoideae
* Binekom **Asclepiadoideae** R.Br. ex Burnett

→ *Şax*: Ebreşûmiyan (Asclepiadoideae)
* Binekom **Rauvolfioideae** Kostel.

→ *Şax*: Rauvolfioideae
* Binekom **Periplocoideae** R.Br. ex Endl.: Bi 33 cinsan:
	+ *Atherandra* Decne.
	+ *Baroniella* Costantin & Gallaud
	+ *Baseonema* Schltr. & Rendle
	+ *Batesanthus* N.E.Br.
	+ *Buckollia* Venter & R.L.Verh.
	+ *Camptocarpus* Decne.
	+ *Cryptolepis* R.Br.
	+ *Cryptostegia* R.Br.
	+ *Decalepis* Wight & Arn.
	+ *Ectadium* E.Mey.
	+ *Epistemma* D.V.Field & J.B.Hall
	+ *Finlaysonia* Wall.
	+ *Gymnanthera* R.Br.
	+ *Hemidesmus* R.Br.
	+ *Ischnolepis* Jum. & H.Perrier
	+ *Kappia* Venter
	+ *Maclaudia* Venter & R.L.Verh.
	+ *Mondia* Skeels
	+ *Myriopteron* Griff.
	+ *Omphalogonus* Baill.
	+ *Pentopetia* Decne.
	+ *Periploca* L.
	+ *Petopentia* Bullock
	+ *Phyllanthera* Blume
	+ *Raphionacme* Harv.
	+ *Sacleuxia* Baill.
	+ *Sarcorrhiza* Bullock
	+ *Schlechterella* K.Schum.
	+ *Stomatostemma* N.E.Br.
	+ *Streptocaulon* Wight & Arn.
	+ *Tacazzea* Decne.
	+ *Telectadium* Baill.
	+ *Zygostelma* Benth.

* Binekom **Secamonoideae** Endl.: Bi 8 cinsan.
	+ Tribus Secamoneae G.Don.
		- *Calyptranthera* Klack.: Bi qasî 10 celeban li Madagaskarê.
		- *Genianthus* Hook. f.: Bi qasî 16 celeban li Asyayê.
		- *Goniostemma* Wight: Du celeb li Çîn û Hindistanê.
		- *Pervillaea* Decne. (Syn.: *Menabea* Baill.): Die etwa vier Arten kommen in Madagaskar vor.
		- *Secamone* R.Br.: Herwiha *Rhynchostigma* Benth. dora 90-100 celeb, li gelek deverên erdê.
		- *Secamonopsis* Jum.: Tenê 2 celeb, ji Madagaskarê.
		- *Toxocarpus* Wight & Arn.: Bi qasî 50 celeb li Asyayê.
		- *Trichosandra* Decne.: Ji Madagaskarê belav bûye.
# Koma kulîlktehlan

*Kopsia fruticosa*
**Koma kulîlktehlan** (Gentianales) komeke riwekan e, di çîna riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) de cihê xwe digire. Di formên cuda de diçên, dar, devî yan riwek.

## Sîstematîk

Koma kulîlktehlan li ser Asterîdan, Euasterî I'ê tê hejmartin. Di vê komê de, 5 famîleyên riwekê hene:

* Famîleya kinfan (Apocynaceae)
* Gelsemiaceae
* Famîleya gafiş û melvaşan (Gentianaceae)
* Famîleya loganyayan (Loganiaceae)
* Famîleya sorindaran (Rubiaceae)

## Çavkanî

* (inglîzî) Koma kulîlktehlan, Gentianales di APWebsite.
* (almanî) Agahiyên riweknasiyê li ser Gentianales. Girêdana arşîvê 2012-06-03 li ser Wayback Machine
* (almanî) www.biologie.uni-hamburg.de Girêdana arşîvê 2011-11-07 li ser Wayback Machine

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Koma kulîlktehlan de hene.
* (inglîzî) Agahî li ser gafiş, melvaş ûêd
# Famîleya loganyayan

(*Strychnos ignatii*), Îlustrasyon
**Famîleya loganyayan**, an **famîleya darçavqajan** (Loganiaceae) famîleyeke riwekan e. Ewropa ne di tê de, li parzemînên din rast li endamên vê malbatê hatin, gengaz e. Li Kurdistanê kîjan cure diçên, ne diyar e. Ji avhewaya tropîk û subtropîk hez dikin.

## Çînên famîleyê

Bi qasî 13 çîn, 420 cureyên vê malbatê hene:

* *Antonia*: Tenê *Antonia ovata*
* *Bonyunia*: 4 cure.
* *Gardneria*: 5 cure.
* *Geniostoma*: 55 cure.
* *Labordia*: 16 cure.
* *Logania*: 35 cure.
* *Mitrasacme*: 55 cure.
* *Mitreola*: 6 cure.
* *Neuburgia*: 10-12 cure.
* *Norrisia*: 2 cure.
* *Spigelia*: Dora 50 cureyan.
* *Çavê qajê* ("Strychnos"): Bi qasî 190 cureyan.
* *Usteria*: Tenê *Usteria guineensis*

## Wêne

*Strychnos spinosa*:

* Bi tevî fêkiyê.
* Fêkî

*Spigelia marilandica*:

*
*
*

Zêdetir îlustrasyon:

* *Antonia ovata*
* Çavê qajê ya heyidî (*Strychnos nux-vomica*)
* Çavê qajê ya axûdar (*Strychnos toxifera*)
* *Strychnos colubrina*

## Çavkanî

* Die Familie der Loganiaceae bei der APWebsite (engl.)
* Beschreibung der Familie der Loganiaceae bei DELTA Girêdana arşîvê 2007-01-03 li ser Wayback Machine (engl.)

### Wêje

* L. Struwe, V. A. Albert und B. Bremer 1994. Cladistics and family level classification of the Gentianales. *Cladistics* 10: 175–205.
* Maria Backlund, Bengt Oxelman und Birgitta Bremer 2000. Phylogenetic relationships within the Gentianales based on NDHF and RBCL sequences, with particular reference to the Loganiaceae. *American Journal of Botany* 87:1029-1043. Online Girêdana arşîvê 2009-01-15 li ser Wayback Machine.

## Girêdanên derve

* Danebanka bi navê: Species Profiles for Pacific Island Agroforestry (ne bi kurdî ye)
# Famîleya pelgoşaran

*Catalpa bignonioides*
**Famîleya pelgoşaran**, **famîleya pelzirneyan** (Bignoniaceae) famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Riwekên vê famîleyê ji cihên tropîk û subtropîk hez dikin. Hin cureyên wê li Kurdistanê jî diçên. Di famîleyê de 82 cins hene. Li ser cins û cureyên gotûbêj hene.

Cinsên Famîleya pelgoşaran[veşêre]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Adenocalymma* Mart. ex Meisn.
* *Amphilophium* Kunth
* *Amphitecna* Miers
* *Anemopaegma* Mart. ex Meisn
* *Argylia* D.Don
* *Astianthus* D.Don
* *Bignonia* L.
* *Callichlamys* Miq.
* *Campsidium* Seem.
* Pelgoşar (kulîlk) (*Campsis* Lour.)
* Pelgoşar (dar) (*Catalpa* Scop.)
* *Catophractes* D.Don
* *Chilopsis* D.Don
* *Colea* Bojer ex Meisn.
* *Crescentia* L.
* *Cuspidaria* DC.
* *Cybistax* Mart. ex Meisn.
* *Delostoma* D.Don
* *Deplanchea* Vieill.
* *Digomphia* Benth.
* *Dinklageodoxa* Heine & Sandwith
* *Dolichandra* Cham.
* *Dolichandrone* (Fenzl) Seem.
* *Eccremocarpus* Ruiz & Pav.
* *Ekmanianthe* Urb.
* *Fernandoa* Welw. ex Seem.
* *Fridericia* Mart.
* *Godmania* Hemsl.
 | * *Handroanthus* Mattos
* *Heterophragma* DC.
* *Hieris* Steenis
* *Incarvillea* Juss.
* *Jacaranda* Juss.
* Darbenî, darşirdan (*Kigelia* DC.)
* *Lamiodendron* Steenis
* *Lundia* DC.
* *Manaosella* J.C.Gomes
* *Mansoa* DC.
* *Markhamia* Seem. ex Baill.
* *Martinella* Baill.
* *Mayodendron* Kurz
* *Millingtonia* L.f.
* *Neojobertia* Baill.
* *Neosepicaea* Diels
* *Newbouldia* Seem.
* *Nyctocalos* Teijsm. & Binn.
* *Ophiocolea* H.Perrier
* *Oroxylum* Vent.
* *Pachyptera* DC. ex Meisn.
* *Pajanelia* DC.
* *Pandorea* Spach
* *Paratecoma* Kuhlm.
* *Parmentiera* DC.
* *Pauldopia* Steenis
* *Perianthomega* Bureau ex Baill.
 | * *Perichlaena* Baill.
* *Phyllarthron* DC.
* *Phylloctenium* Baill.
* *Pleonotoma* Miers
* *Podranea* Sprague
* *Pyrostegia* C.Presl
* *Radermachera* Zoll. & Moritzi
* *Rhigozum* Burch.
* *Rhodocolea* Baill.
* *Romeroa* Dugand
* *Roseodendron* Miranda
* *Santisukia* Brummitt
* *Sparattosperma* Mart. ex Meisn.
* Dartuleya afrîkayî (*Spathodea* P.Beauv.)
* *Sphingiphila* A.H.Gentry
* *Spirotecoma* (Baill.) Dalla Torre & Harms
* *Stereospermum* Cham.
* *Stizophyllum* Miers
* *Tabebuia* Gomes ex DC.
* *Tanaecium* Sw.
* *Tecoma* Juss.
* *Tecomanthe* Baill.
* *Tecomella* Seem.
* *Tourrettia* Foug.
* *Tynanthus* Miers
* *Xylophragma* Sprague
* *Zeyheria* Mart.
 |

### Wêje

* E. Fischer, I. Theisen und L.G. Lohmann: *Bignoniaceae*. In: Klaus Kubitzki, Joachim W. Kadereit (weşan.): *Flowering Plants, Dicotyledons: Lamiales (except Acanthaceae Including Avicenniaceae)*, Springer Verlag, 2004. ISBN 978-3-540-40593-1. S. 9–38.
* Alwyn H. Gentry: *Bignoniaceae: Part I (Crescentieae and Tourrettieae)*. In: *Flora Neotropica*, Band 25, Teil 1. New York Botanical Garden Press, 19. September 1980. ISBN 0-89327-222-1
* Alwyn H. Gentry: *Bignoniaceae. Part II. (Tribe Tecomeae)*. Di: *Flora Neotropica*, Band 25, Teil 2. New York Botanical Garden Press, 11. April 1992. ISBN 0-89327-368-6

## Girêdanên derve

* Famîleya pelgoşaran, Bignoniaceae di APWebsite (îngl.)
* Famîleya pelgoşaran, Bignoniaceae di DELTA. (îngl.)
# Famîleya gulşimikan

Gulşimika baxçeyê (*Calceolaria integrifolia*)
Kulîlka *Jovellana punctata*.
Dîmenek ji *Jovellana violacea*.
**Famîleya gulşimikan** (Calceolariaceae) famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Di vê famîleyê de tenê 2 cins û bi qasî 275 cure hene. Pirraniya wan giha, hinek jî devî ne. Bêhtir li navenda Amerîka diçên. Hin cureyên famîleyê bo baxçevaniyê tên çandin.

## Sîstematîk

Berê ev famîle li ser Scrophulariaceae dihate hejmartin. Xebatên genetîkê yên sala 2001'ê Richard G. Olmstead, Claude W. de Pamphilis, Andrea D. Wolfe, Nelson D. Young, Wayne J. Elisons & Patrick A. Reeves: *Disintegration of the Scrophulariaceae*, Di: *American Journal of Botany*, c. 88, r. 348-361'ê de, famîle wekî famîleyeke serbixwe hate ravekirin.

* Gulşimik an gulkimik (*Calceolaria* L.): Bi qasî 240 heya 275 cureyên wê hene.
* *Jovellana* Ruiz & Pav.: 6 an 7 cure, li giravên bakur ên Zelanda Nû]]:
	+ *Jovellana guentheri* Kraenzl.
	+ *Jovellana punctata* Ruiz & Pav.: Li Şîleyê, di bilindiya 1985 heya 3920 metroyê de.
	+ *Jovellana repens* Kraenzl.
	+ *Jovellana scapiflora* Ruiz & Pav.
	+ *Jovellana sinclairii* (Hook.) Kraenzl.
	+ *Jovellana tenella*
	+ *Jovellana triandra* Cav.
	+ *Jovellana violacea* (Cav.) G.Don

## Pêşangeh

* Gulşimika malê (*Calceolaria Herbeohybrida*)
* Gulşimika malê (*Calceolaria Herbeohybrida*)

## Çavkanî

* Famîleya gulşimikan, Calceolariaceae di APWebsite.
* Eva M. Mayr & Anton Weber: *Calceolariaceae: floral development and systematic implications*, Di: *American Journal of Botany*, 2006, c. 93, Nr. 3, r. 327-343. Agahî-Online.
* Andrea Cosacov, Alicia N. Sérsic, Victoria Sosa, J. Arturo De-Nova, Stephan Nylinder & Andrea A. Cocucci: *New insights into the phylogenetic relationships, character evolution, and phytogeographic patterns of Calceolaria (Calceolariaceae)*, Di: *American Journal of Botany*, c. 96, Nr. 12, 2009, r. 2240-2255.

## Girêdanên derve

* Irayda Salinas & Blanca León: *Calceolariaceae endémicas del Perú*, in Blanca León, Nigel Pitman & José Roque: *Revista Peruana de Biología*, Número especial 13 (2), S. 921-925: *El libro rojo de las plantas endémicas del Perú.*, 2006, Versión Online ISSN 1727-9933. Girêdana arşîvê 2014-05-02 li ser Wayback Machine (span.; PDF-Datei; 258 kB)
* Agahî di GRIN. Girêdana arşîvê 2012-09-21 li ser Wayback Machine
# Carlemanniaceae

Carlemanniaceae
**Carlemanniaceae** famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Li cihên tropîk ên Asyayê diçên. Hejmara kromozonên wê n = 15, 19.

## Sîstematîk

Famîleya Carlemanniaceae sala 1965'ê ji aliyê Herbert Kenneth Airy Shaw ve. di *Kew Bulletin*, c. 19, r. 511'ê de hatiye ravekirin û binavkirin. Navê din ê vê famîleyê *Carlemannia* Bentham. e.

Di famîleyê de 2 cins, 5 cure hene:

* *Carlemannia* Bentham: 3 cure li rojhilatê Hîmalaya, bakurê Hindistan, Viyetnam, Çîn û devedorê:
	+ *Carlemannia congesta* Hook. f.
	+ *Carlemannia griffithii* Benth.
	+ *Carlemannia tetragona* Hook. f. (Syn.: *Carlemannia henryi* H.Lév., *Carlemannia sumatrana* Ridl.)
* *Silvianthus* Hook. f. (Syn.: *Quiducia* Gagnep.)
	+ *Silvianthus bracteatus* Hook. f.
	+ *Silvianthus tonkinensis* (Gagnepain) Ridsdale (Syn.: *Quiducia tonkinensis* Gagnepain, *Silvianthus bracteatus* subsp. *clerodendroides* (Airy Shaw) H.W.Li, *S. bracteatus* subsp. *tonkinensis* (Gagnepain) H.W.Li, *S. clerodendroides* Airy Shaw)

## Çavkanî

* Fmîleya Carlemanniaceae di APWebsite.
* Famîleya Carlemanniaceae Girêdana arşîvê 2021-05-08 li ser Wayback Machine di DELTA. Girêdana arşîvê 2007-01-03 li ser Wayback Machine
* Tao Chen & Anthony R. Brach: *Carlemanniaceae* ji *Flora of China*, c. 19, 2011, r. 478: Online. Girêdana arşîvê 2012-05-05 li ser Wayback Machine

## Girêdanên derve
# Famîleya gloksînyayan

Chirita linearifolia x sinensis
**Famîleya gloksînyayan**, **famîleya gesneriyayan** (Gesneriaceae) famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Riwekên vê famîleyê ji avhewaya tropîk hez dikin. Li Kurdistanê jî çend endamên famîleya gloksînyayan diçên. Ji aliyê genetîkî ve bi Calceolariaceae re lêzim in.

Cara pêşîn famîleya gloksînyayan an Gesneriaceae bi navê „Gessnerieae“ ji aliyê Louis Claude Marie Richard û Antoine Laurent de Jussieu ve, di Augustin-Pyrame de Candolle: *Essai sur les Propriétés Médicales des Plantes*, hejmara 2em, rûpel 192'yê de gatiye binavkirin û ravekirin (11'ê gulanê 1816).

## Cureyên bo baxçevaniyê tên çandin (bijarte)

* Binevşên afrîkayî (*Saintpaulia*)
* Streptocarpus
* Gloksînya (*Sinningia speciosa* (Lodd.) Hiern)
* *Columnea*
* *Espiscia*
* Gulargûr, kulîlka pêtal (*Aeschynanthus*)
* Devmaç (*Nematanthus*, Syn.: *Hypocyrta* Mart., p.p.)
* Hilkat (*Achimenes*)
* *Smithiantha*
* *Chrysothemis*
* *Kohleria*
* *Codonanthe*.
* Sêlika zinar (*Ramonda*)

## Cinsên gloksînyayan

* *Achimenes*
* *Aeschynanthus*
* *Agalmyla*
* *Alloplectus*
* *Alsobia*
* *Amalophyllon*
* *Ancylostemon*
* *Anodiscus*
* *Asteranthera*
* *Besleria*
* *Boea*
* *Briggsia*
* *Bucinellina*
* *Capanea*
* *Chirita*
* *Chiritopsis*
* *Chrysothemis*
* *Codonanthe*
* *Columnea*
* *Conandron*
* *Corallodiscus*
* *Crantzia*
* *Cyrtandra*
* *Diastema*
* *Didissandra*
* *Didymocarpus*
* *Drymonia*
* *Episcia*
* *Eucodonia*
* *Gasteranthus*
* *Gesneria*
* *Glossoloma*
* *Gloxinella*
* *Gloxinia*
* *Gloxiniopsis*
* *Haberlea*
* *Hemiboea*
* *Henckelia*
* *Isometrum*
* *Jancaea*
* *Koellikeria*
* *Kohleria*
* *Loxostigma*
* *Lysionotus*
* *Mandirola*
* *Mitraria*
* *Monopyle*
* *Nautilocalyx*
* *Nematanthus*
* *Neomortonia*
* *Niphaea*
* *Nomopyle*
* *Opithandra*
* *Oreocharis*
* *Paliavana*
* *Paraboea*
* *Pearcea*
* *Petrocosmea*
* *Phinaea*
* *Ramonda serbica*
* *Raphiocarpus*
* *Rhytidophyllum*
* *Sarmienta*
* *Saintpaulia*
* *Seemannia*
* *Sinningia*
* *Smithiantha*
* *Solenophora*
* *Sphaerorrhiza*
* *Stauranthera*
* *Streptocarpus*
* *Titanotrichum*
* *Tremacron*

## Pêşangeh

* Binevşên afrîkayî (*Saintpaulia-Ionantha*-Dureh)
 bi rengê xwe yê taybet şîn.
* Streptocarpus
* Hilkat (*Achimenes*).
* *Episcia reptans*.

## Çavkanî

* Famîleya gloksînyayan, Gesneriaceae di
* Gesneriaceae di DELTA.
* Anton Weber & Laurence E. Skog: *The Genera of Gesneriaceae*: Umfassende Webseite zur Familie der Gesneriaceae, 2. Auflage, ab 2007 laufend weiterbearbeitet, Institute of Botany, University of Vienna, Austria & Department of Systematic Biology, Botany, Smithsonian Institution, Washington D.C., USA. (almanî)

## Girêdanên derve

* American Gloxinia and Gesneriad Society - Civaka amerîkanî ya Gesneriaceayan. Girêdana arşîvê 2014-06-12 li ser Wayback Machine (îngilîzî)
# Linderniaceae

*Torenia glabra*
*Lindernia procumbens* Syn.: *Lindernia pyxidaria* auct.
Illustration in:
Johann Georg Sturm (nîgarkirin: Jacob Sturm) (1796).
**Linderniaceae** famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Kêm-zêde li seranser erdxanê tên dîtin. Gihayên salane û pirrsalane ne.

## Sîstematîk

Di famîleya Linderniaceae de 13 cins, bi qasî 195 cure hene:

* *Amphiolanthus* Griseb.
* *Artanema* D.Don
* *Bampsia* Lisowski & Mielcarek
* *Chamaegigas* Dinter ex Heil
* *Craterostigma* Hochst.
* *Crepidorhopalon* Eb.Fisch.
* *Hartliella* Eb.Fisch.
* *Hemiarrhena* Benth.
* *Legazpia* Blanco
* Lindernia All.) (Syn.: *Anagalloides* Krock., *Bonnaya* Link & Otto, *Geoffraya* Bonati, *Ilysanthes* Raf., *Strigina* Engl., *Vandellia* P.Browne ex L.): Bi qasî 100 cureyan.
* *Micranthemum* Michx.
* *Picria* Lour.
* *Pierranthus* Bonati
* *Schizotorenia* T.Yamaz.
* *Scolophyllum* T.Yamaz.
* *Stemodiopsis* Engl.: Tenê 3 cure li Afrîkayê.
* *Torenia* L.: 40 cure.

## Wêne

*Torenia fournieri*:

*
*

*Lindernia crustacea*:

*

## Çavkanî

* Famîleya Linderniaceae di APWebsite (îngl.)

## Girêdanên derve
# Famîleya gihagerdebilên aviyan

Gihatewaşa alpînayî (*Pinguicula alpina*)
**Famîleya gihagerdebilên aviyan** (Lentibulariaceae) famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Di vê famîleyê de 3 cins, nêzîkî 350 cure hene. Hin cureyên vê malbatê ji avhewaya sar, hin jî tropîk hezdikin. Ji Rojholata Navîn heya cemseran li gelek cihan diçên. Li Kurdistanê jî tên dîtin.

## Cinsên gihagerdebilên aviyan

* Gihatewaşan (Pinguicula)
* Gihadafikan (Genlisea)
* Gihagerdebilên aviyan (Utricularia)

## Palpiştî

* F. Kamienski: *Lentibulariaceae*. In: Heinrich Gustav Adolf Engler û Karl Anton Eugen Prantl (weşan.): *Die natürlichen Pflanzenfamilien [...] IV. gemş 3. beş b.*, 1895, rûpel 108-123 (almanî)
* Robert E. Woodson, Jr., Robert W. Schery, Peter Taylor: *Flora of Panama - Part IX - Family 176 - Lentibulariaceae*. In: *Annals of the Missouri Botanical Garden.* Vol. 63, No. 3, 1976, S. 565
* Peter Taylor: *Lentibulariaceae*. Di: *Flora Zambesiaca*, Vol. 8, Pt. 3, 1988, Online
* Zhen-Yu Li: *Lentibulariaceae*. Di: *Flora of Taiwan*, Vol. 4, 2nd Ed., 1998, S. 718, Online

## Girêdanên derve

* Famîleya Lentibulariaceae di AP Website. (îngl.)
* Famîleya Lentibulariaceae di Delta. (îngl.)
# Famîleya navika fîlan

Navika fîlê ya salane (*Martynia annua*), Fêkî bi goçelên taybet.
Îlustrasyona *Martynia annua*.
Malika tovê ya *Ibicella lutea* bi goçelan.
Tovên *Ibicella lutea*.
**Famîleya navika fîlan** (Martyniaceae) famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Gihayên salane û pirrsalane ne. Çend ji wan hinekê darokî ne.

## Sîstematîk

4 cins û 13 heya 16 cureyên famîleya navika fîlan, Martyniaceae hene. Carnan cinsên wê li ser Pedaliaceae jî tên hejmartin.

* *Craniolaria*
* *Ibicella*, monotîpîk e, tenê cureyek wê heye:
	+ *Ibicella lutea*
* *Martynia*, monotîpîk e, tenê cureyek wê heye:
	+ Navika fîlê ya salane
* *Proboscidea*: Bi qasî 10 cureyên wê hene.
	+ *Proboscidea louisiana*

## Belavbûna cinsan

* *Ibicella*
* *Proboscidea*

## Çavkanî

* Agahî li ser famîleyê di APwebsite (îngl.)
* Agahî di DELTA. Girêdana arşîvê 2012-10-10 li ser Wayback Machine

## Girêdanên derve
# Famîleya darzeytûnan

Dara zeytûnê ya nas (*Olea europaea* subsp. *europaea*)
*Jasminum azoricum*.
*Jasminum polyanthum*.
Kulîlkên *Osmanthus delavayi*.
*Osmanthus heterophyllus*.
**Famîleya darzeytûnan**, **famîleya zeytûnan** an **famîleya darzeytan** (Oleaceae) famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Bi qasî 25 cins û 600 (heya 900) cureyên vê famîleyê hene. Li seranser erdxanê kêm-zêde rast li riwekên darzeytûnan tên. Pirranî dar û devî ne. Çend jî lavlavk in (liane). Zeytûn yek ji xurdemeniyên girîng ên pêjgeha kurd e. Ji zeytûnê rûn tê çêkirin û di gelek waran de sûd jê tê wergirtin.

## Sîstematîk

Famîleya Oleaceae sala 1809'ê ji aliyê Johann Centurius von Hoffmannsegg û Johann Heinrich Friedrich Link ve, di *Flore portugaise ou description de toutes les ...*, 1, r. 62'yê de hatiye binavkirin. Navên din: Bolivariaceae Griseb., Forestieraceae Meisn., Fraxinaceae Vest, Jasminaceae Juss., Lilacaceae Vent. nom. illeg., Nyctanthaceae J.Agardh, Syringaceae Horan. in.

## Cinsên wê

|  |  |
| --- | --- |
| * *Abeliophyllum*
* *Chionanthus*
* *Comoranthus*
* *Dimetra*
* *Fontanesia*
* Forestieria
* Pincikzêr (*Forsythia*)
* Benav, darbenav (*Fraxinus*)
* *Haenianthus*
* *Hesperelaea*
* Yasemîn (*Jasminum*)
* Tîl (*Ligustrum*)
* *Menodora*
 | * *Myxopyrum*
* *Nestegis*
* *Noronhia*
* *Notelaea*
* *Nyctanthes*
* *Olea*
* *Osmanthus*
* Zîrfona kevirî (*Phillyrea*)
* *Picconia*
* *Priogymnanthus*
* *Schrebera*
* Leylaq (*Syringa*)
 |

## Çavkanî

* Famîleya Oleaceae di APWebsite.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Famîleya darzeytûnan de hene.
# Paulowniaceae

*Paulownia tomentosa*
Îlustrasyona *Paulownia tomentosa*, Syn.: *Paulownia imperialis*, ji Siebold & Zuccarini: *Flora Japonica*, 1870, b. 10
Paulownia (*Paulownia*) yekane cinsê famîleya riwekan Paulowniaceae ye, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Ango him cinsek e, him jî famîle. Riwekên vê famîleyê dar in. Pirranî li rojhilat û başûrê Asyayê cihwarbûyî ne.

## Sîstematîk

Pêşem binavkirina cinsê *Paulownia* sala 1835'ê ji aliyê Philipp Franz von Siebold û Joseph Gerhard Zuccarini ve, di *Flora Japonica*, 1, r. 27'ê de hatiye kirin. Navê *Paulownia* bo xatirê kaybanûya rûs Anna Pavlovna (Pawlowna) hatiye dayîn.

7 cureyên *Paulownia* hene:

* *Paulownia catalpifolia* T.Gong ex D.Y.Hong
* *Paulownia elongata* S.Y.Hu
* *Paulownia fargesii* Franchet
* *Paulownia fortunei* (Seemann) Hemsley
* *Paulownia kawakamii* T.Ito
* *Paulownia taiwaniana* T.W.Hu & H.J.Chang
* Paulownia tomentosa Thunb.) Steudel):
	+ *Paulownia tomentosa* (Thunb.) Steudel var. *tomentosa*
	+ *Paulownia tomentosa* var. *tsinlingensis* (Pai) Gong Tong

## Çavkanî

* Famîleya Paulowniaceae di APWebsite \*Deyuan Hong, Hanbi Yang, Cun-li Jin, Manfred A. Fischer, Noel H. Holmgren & Robert R. Mill: *Scrophulariaceae* di *Flora of China*, b. 18, 1998, r. 8: *Paulownia* - Online. Girêdana arşîvê 2021-02-28 li ser Wayback Machine

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Paulowniaceae de hene.
# Koma dendûreşkan

Gulborî yan lavlavka mor (*Convolvulus arvensis*)
**Koma dendûreşkan** (Solanales) komeke riwekan e, li ser riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) tê hejmartin. Di vê komê de 5 famîleyên riwekan hene ku darokî yan jî giha ne.

## Famîleyên wê

* Famîleya gulboriyan, famîleya lavlavkên bayê, famîleya pêçeka daran (Convolvulaceae)
* Hydroleaceae
* Montiniaceae
* Famîleya dendûreşkan (Solanaceae)
* Sphenocleaceae

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Koma dendûreşkan de hene.