# Famîleya belghewêzan

Pojan jî ji heman malbatê ye (*Veronica officinalis* û *Veronica latifolia*)
**Famîleya belghewêzan**, **famîleya brîndarokan**, **famîleya pelhewêzan(Plantaginaceae* yan carnan *Veronicaceae*), *famîleyeke riwekan e, li ser desteya Magnoliopsida tê hejmartin. Li pirraniya parzemînan endamên vê malbatê tên dîtin.*

## Sîstematîk

2000 cure, 92 çînên malbatê di 12 şaxan hatine rêzkirin:

* Şaxa Angelonieae PennellŞaxa Angelonieae: *Angelonia angustifolia*: Bi qasî 6 çînan:
	+ *Angelonia* Humb. & Bonpl.
	+ *Basistemon* Turcz.
	+ *Melosperma* Benth.
	+ *Monopera* Barringer
	+ *Monttea* Gay
	+ *Ourisia* Comm. ex Juss.: 26 heya 30 cureyan.
* Şaxa Antirrhineae Dum.: Bi qasî 29 çînan: Şaxa Antirrhineae: Gihamêmûza alpî (*Linaria alpina*).
	+ *Acanthorrhinum* Rothm.
	+ *Albraunia* Speta
	+ *Anarrhinum* Desf.
	+ Devê şêr (*Antirrhinum* L.): 20 heya 30 cureyan
	+ Asarina (*Asarina* Mill.)
	+ Devsist (*Chaenorrhinum* (DC.) Rchb. )
	+ Zengila mezin (*Cymbalaria* Hill )
	+ *Ephixiphium* (Engelm. ex A. Gray) Munz
	+ *Galvezia* Dombey ex Juss.
	+ *Gambelia* Nutt.
	+ *Holmgrenanthe* Elisens
	+ *Holzneria* Speta
	+ *Howelliella* Rothm.
	+ Kîksiya (*Kickxia* Dum. )
	+ *Lafuentea* Lag.
	+ Gihamêmûz, mêmûz, mêmûza bezerekî (*Linaria* Mill.): Bi qasî 150 cureyan
	+ *Lophospermum* D.Don
	+ *Mabrya* Elisens
	+ *Maurandella* (A.Gray) Rothm.
	+ *Maurandya* Ortega
	+ *Misopates* Raf.
	+ *Mohavea* A.Gray
	+ *Neogaerrhinum* Rothm.
	+ *Nuthallanthus* D.A.Sutton
	+ *Pseudorontium* (A.Gray) Rothm.
	+ *Rhodochiton* Zucc. ex Otto & A. Dietr.
	+ *Sairocarpus* D.A.Sutton
	+ *Schweinfurthia* L.
* Şaxa Callitricheae Dum.: 2 çîn û heya 41 cureyan:
	+ Avestêr, stêr(ik)ên avê (*Callitriche* L.): 25 heya 40 cureyan
	+ *Hippuris* L.: Tekane cure:
		- Çamên avê, çamikên bejî (*Hippuris vulgaris* L.)

Tribus Callitricheae: Çamên avê (*Hippuris vulgaris*)
* Şaxa Cheloneae Benth.: Bi 9 çînan: Şaxa Cheloneae: *Penstemon triflorus*
	+ *Brookea* Benth.
	+ Sermark (*Chelone* L.), serê maran
	+ *Chionophila* Benth.
	+ *Collinsia* Nutt.
	+ *Keckiella* Straw
	+ *Nothochelone* (A.Gray) Straw: Çîna monotîpîk, bi tekane cureyê:
		- *Nothochelone nemorosa* (Douglas ex Lindl.) Straw
	+ Penstemon (*Penstemon* Schmidel): Tevlî *Pennellianthus* Crosswh..
	+ *Tonella* Nutt. ex A.Gray
	+ *Uroskinnera* Lindl.
* Şaxa Digitalideae Dum.: Bi 3 çînan: Tribus Digitalideae: Mirîsoka sor (*Digitalis purpurea*).
	+ Mirîsok, mijmijok, tûlezer (*Digitalis* L.) : Bi qasî 18 cureyan.
	+ Erinus (*Erinus* L.): Du cure.
	+ *Mirîsoka kanaryayî* (Lindl.) Loudon (carnan di*Digitalis*): 2 heya 3 cure.
* Şaxa Globularieae Rchb.: Bi 3 çînan: Şaxa Globularieae: Gulboriya ewropayî, gulboriya tazî (*Globularia nudicaulis*).
	+ *Campylanthus* Roth
	+ Gulborî (*Globularia* L.): 20 heya 25 cureyan.
	+ *Poskea* Vatke
* Şaxa Gratioleae Benth.: Bi qasî 16 heya 40 çîn û 320 cureyan, li pirraniya parzemînan:Şaxa Gratioleae: Gihasayeya pîroz (*Gratiola officinalis*).
	+ *Achetaria* Cham. & Schltdl.
	+ *Adenosma* R.Br.
	+ Pelstûr (*Bacopa* Aubl.): Tevlî *Brami* Adans., *Bramia* Lam., *Herpestis* Gaertn., *Hydranthelium* Kunth, *Macuillamia* Raf., *Moniera* P.Browne, *Monocardia* Pennell, *Sinobacopa* D.Y.Hong bi qasî 60 cureyan.
	+ *Benjaminia* Mart. ex Benj.: Monotîpîk û tekane cure:
		- *Benjaminia reflexa'' (Benth.) D'Arcy*
	+ *Boelckea* Rossow: Monotîpîk û tekane cure:
		- *Boelckea beckii* Rossow: Welat Bolîvya.
	+ *Braunblanquetia* Eskuche: Monitîpîk û tekane cure:
		- *Braunblanquetia littoralis* Eskuche
	+ *Capraria* L.
	+ *Cheilophyllum* Pennell ex Britton
	+ *Conobea* Aubl.
	+ *Darcya* B.L.Turner & C.C.Cowan
	+ *Deinostema* T.Yamaz.
	+ *Dizygostemon* (Benth.) Radlk. ex Wettst.
	+ *Dodartia*
	+ *Dopatrium* Buch.-Ham. ex Benth.
	+ *Fonkia* Phil.
	+ *Geochorda* Cham. & Schltdl.: Monotîpîk.
	+ Gihasaye, gihakerem (*Gratiola* L.): Tevlî *Amphianthus* Torr., *Sophronanthe* Benth., *Tragiola* Small & Pennell bi qasî 25 cureyan.
	+ *Hydrotriche* Zucc.
	+ *Ildefonsia* Gardner: Monotîpîk, tekane cure:
		- *Ildefonsia bibracteata* Gardner
	+ *Leucospora* Nutt.
	+ *Limnophila* R.Br.
	+ *Maeviella* Rossow: Monotîpîk û tekane cure:
		- *Maeviella cochlearia* (Huber) Rossow
	+ *Mecardonia* Ruiz & Pav.
	+ *Otacanthus* Lindl.
	+ *Philcoxia* P.Taylor & V.C.Souza P. W. Fritsch, F. Almeda, A. B. Martins, B. C. Cruz & D. Estes: *Rediscovery and Phylogenetic Placement of Philcoxia minensis (Plantaginaceae), with a Test of Carnivory.*, In: *Proceedings of the California Academy of Science*, 58, 2007, S. 447–467 ISSN 0068-547x.
	+ *Schistophragma* Benth. ex Endl.
	+ *Schizosepala* G.M.Barroso: Monotîpîk, tekane cure:
		- *Schizosepala glandulosa* G.M.Barroso:
	+ *Scoparia* L.
	+ *Stemodia* L.: Inklusive *Chodaphyton* Minod, *Lendneria* Minod, *Morgania* R.Br., *Poarium* Desv. ex Ham..
	+ *Tetraulacium* Turcz.: Monotîpîk, tekane cure:
		- *Tetraulacium veroniciforme* Turcz.
* Şaxa Hemiphragmeae Wall.: Tenê çînek:
	+ *Hemiphragma* Wall.: Monotîpîk.
* Şaxa Plantagineae Dum.: 2 an 3 çîn: Tribus Plantagineae: Belghewêza mezin (*Plantago major*).
	+ *Aragoa* Kunth
	+ *Littorella* P.J.Bergius: Bi qasî 3 cureyan. Cureyê navdar pîvazoka hopikê, gihapîvazoka keskmayî, carnan *Plantago*.
	+ Belghewêz, pelhewêz (*Plantago* L.): Bi qasî 275 cureya; carnan tevlî *Littorella*.
* Şaxa Russelieae Pennell: 2 çîn:Tribus Russeliae: *Russelia equisetiformis*

Tribus Russelieae: *Tetranema roseum*
* + *Russelia* Jacq.: Bi qasî 62 cureyan.
	+ *Tetranema* Benth.
* Şaxa Sibthorpieae Benth.: Du çîn:
	+ *Ellisiphyllum* Maxim.: Monitîpîk e.
	+ *Sibthorpia* L.: Bi qasî 5 cureyan.
* Şaxa Veroniceae Duby: 9 heya 16 çîn: Tribus Veroniceae: Pojana bagerê, pojana bêyom (*Veronica chamaedrys*).
	+ *Kashmiria* D.Y.Hong
	+ *Lagotis* Gaertn.
	+ Mendexoş, gihamendîya xoş (*Paederota* L.): Du cure.
	+ *Picrorhiza* Royle ex Benth.
	+ *Scrofella* Maxim.
	+ Pojan (*Veronica* L.), tevlî *Hebe* Comm. ex Juss. û *Belghewêza şîn, pelhewêza şîn*; bi qasî 450 cureya
	+ *Veronicastrum* Heist. ex Fabr.
	+ Wulfenia (*Wulfenia* Jacq.)
	+ *Wulfenopsis* D.Y.Hong

## Çavkanî

* Famîleya Plantaginaceae di APWebsite. (ne bi kurdî ye)
* D. C. Albach, H. M. Meudt, B. Oxelman: *Piecing together the "new" Plantaginaceae*. American Journal of Botany, Band 92, S. 297–315, 2005, Volltext Girêdana arşîvê 2009-09-02 li ser Wayback Machine.
* David C. Tank, Paul M. Beardsley, Scot A. Kelchner & Richard G. Olmstead: *L. A. S. JOHNSON REVIEW No. 7*, *Review of the systematics of Scrophulariaceae s.l. and their current disposition*, In: *Australian Systematic Botany*, 19, S. 289–307.

## Girêdanên derve

* Famîleya Plantaginaceae Girêdana arşîvê 2012-06-07 li ser Wayback Machine a li DELTA. Girêdana arşîvê 2007-01-03 li ser Wayback Machine (îngilîzî)