# Çemê Dunayê

|  |
| --- |
| Duna Danûb, Dunaî, Dunav, Donau |
|  |
| Duna di navbera tixûbên Mecaristan û Slovakyayê de
 |
| **Cih** |
| Herêm
 | Ewropa
 |
| Dewlet
 |  Almanya,  Awistriya,  Slovakya,  Kroatya,  Serbistan,  Bulgaristan,  Romanya,  Moldova,  Ûkrayna
 |
| **Taybetî** |
| Dirêjayî
 | 2.860 km km
 |
| Tejane
 | 817.000 km2 |
| Debî
 | 6.500 m3/s
 |
| **Robar** |
| Milên wê
 | Morava, Drava, Tisa, Sava, Olt, Siret, Prut
 |
| Cihderk
 | Almanya (ji Brege û Brigach)
 |
|  - Cih
 | Donaueschingen
 |
|  - Bilindayî
 | 678 m
 |
|  - Koordînat
 | ﻿ / ﻿ |
| Dev
 | Deryaya Reş
 |
|  - Cih
 | Deltaya Duna (Romanya û Ûkrayna)
 |
|  - Koordînat
 | ﻿ / ﻿ |
| **Nexşe** |
|  |
| Hewzeya Çemê Duna
 |
| biguhêre |

**Çemê Dunayê**, **Danûb**, piştî çemê Volgayê li Ewropayê çemê herî mezin ê duyem e. Ew weke rêava navneteweyî ye. Duna ji başûrê Almanyayê, herêma Daristana Reş *(Schwarzwald)*, bi yekbûna çemên Breg û Brigach ên li navçeya Donaueschingenê destpê dike. Piştî vê navçeyê weke Duna tê binavkirin. Bi dirêjbûna 2860 kîlometre, di nava Ewropayê re (Almanya (7,5%), Awistirya (10,3%), Slovakya (5,8%), Mecaristan (11,7%), Kroatya (4,5%), Serbistan (10,3%), Bulgaristan (5,2%), Moldova (1,6%), Ûkrayna (3,8%) û Romanya (28,9%)) ber bi Deryaya Reş ve diherike. Deltaya Dunayê berî ku Duna tevlî Deryaya Reş bibe, di navbera Romanya û Ûkraynayê de pêk tê.

Hewzeya çemê Dunayê 817.000 çargoşe kîlometre ye û heta ku ji jêderka xwe ber bi Deryaya Reş ve diherike 120 robarên bi dirêjbûnên cuda tevlî Dunayê dibin. Ji van çeman yên dirêj ev in: Drava (707 km), Tisa (965 km), Sava (947 km), Morava (354 km), Olt (615 km), Siret (706 km) û Prut (953 km).

## Nav

Navê Dunayê di çavkaniyên latînî de weke Danubius, Danuvius, Ister û di dema Yewnanistana kevnare de weke Ἴστρος (*Istros*) tê zanîn. Bi trakî peyva Donaris ji bo *Dunaya jor* û Istros ji bo *Dunaya jêr* dihate bikaranîn.

Tê gotin ku peyva *Dānuvius* ji zimanên keltî yan jî ji îranî tê. Di zimanên proto Hind û Ewropî de peyva *dānu* ji dêla robarê dihate bikaranîn. Mîna vê peyvê gelek peyvên ji hevdu (Don, Donets, Dnieper û Dniestr) ji bo robarê tên bikaranîn. Di zimanê gelê îranî, îskîtan, de \*Dānu apara "rûbara paş" û \*Dānu nazdya- "rûbara pêş" dihate bikaranîn.

Navên vê robarê bi hinek zimanan li jêr in.

|  |  |
| --- | --- |
| * Çekî, Polonî ve Slovakî: *Dunaj*
* Almanî:*Donau*
* Mecarî: Duna
* Slovenî: *Donava*
* Kroatî: *Dunav*
* Serbî û Bulgarî : *Dunav/Дунав* (*Dunaiiro*)
* Rûmenî: Dunăre, Dunărea
 | * Rûsî ve Ûkraynî: *Дунáй* (*Dunay*)
* Latînî: Danubius, Danuvius, Ister
* Yewnaniya kevn: *Istros*
* Tirkî: Tuna
* Îbranî: *Duner* - דונער an jî *Tin'e* - טינע
* Îtalî: Danubio
* Îngilîzî: Danube
 |

## Bajarên Duna tê re derbas dibe

Duna li Donaueschingenê
Duna li Ulmê
Pelîkan di nava Dunayê de li Romanyayê
Çemê Duna li Budapeştê
Morava li Slovakyayê bi Duna re dibe yek
Duna li Romanyayê di herike Deryaya Reş
 Duna li Bulgaristanê
* Almanya
	+ Donaueschingen li Baden-Württemberg – Brigach û Breg li wir dibine yek
	+ Tuttlingen li Baden-Württembergê
	+ Möhringen an der Donau in Baden-Württembergê
	+ Sigmaringen li Baden-Württembergê
	+ Riedlingen li Baden-Württembergê
	+ Munderkingen li Baden-Württembergê
	+ Ehingen li Baden-Württembergê
	+ Ulm li Baden-Württembergê
	+ Neu-Ulm li Bavyerayê
	+ Günzburg li Bavyerayê
	+ Donauwörth li Bavyerayê
	+ Neuburg an der Donau li Bavyerayê
	+ Ingolstadt li Bavyerayê
	+ Kelheim li Bavyerayê
	+ Regensburg li Bavyerayê
	+ Straubing li Bavyerayê
	+ Deggendorf li Bayernê
	+ Passau li Bavyerayê
* Awistirya
	+ Linz
	+ Krems
	+ **Viyana** – paytexta Awistiryayê
* Slovakya
	+ **Bratislava** – paytexta Slovakyayê
	+ Komárno
	+ Štúrovo
* Mecaristan
	+ Győr
	+ Komárom
	+ Esztergom
	+ Visegrád
	+ Vác
	+ Szentendre
	+ **Budapeşt** – paytexta Mecaristanê
	+ Százhalombatta
	+ Ráckeve
	+ Dunaújváros
	+ Paks
	+ Kalocsa
	+ Baja
	+ Mohaç
* Kroatya
	+ Vukovar
	+ Ilok
* Serbistan
	+ Apatin
	+ Bačka Palanka
	+ Futog
	+ Veternik
	+ Novi Sad
	+ Sremski Karlovci
	+ Zemun
	+ **Belgrad** paytexta Serbistanê
	+ Pančevo
	+ Smederevo
	+ Veliko Gradište
	+ Golubac
	+ Donji Milanovac
	+ Kladovo
* Bulgaristan
	+ Vidin
	+ Lom
	+ Kozloduy
	+ Oryahovo
	+ Nikopol
	+ Belene
	+ Svishtov
	+ RuseRuse
	+ Tutrakan
	+ Silistra
* Moldova
	+ Giurgiuleşti
* Ûkrayna
	+ Reni
	+ Izmail
	+ Kiliya
	+ Vylkove
* Romanya
	+ Moldova Nouă
	+ Orşova
	+ Drobeta-Turnu Severin
	+ Calafat
	+ Bechet
	+ Dăbuleni
	+ Corabia
	+ Turnu Măgurele
	+ Zimnicea
	+ Giurgiu
	+ Olteniţa
	+ Călăraşi
	+ Feteşti
	+ Cernavodă
	+ Hârşova
	+ Brăila
	+ Galaţi – Bendera herî mezin a li ser Dunayê
	+ Isaccea
	+ Tulcea
	+ Sulina – bajarê dawî yê tê re diherike

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Çemê Dunayê de hene.
* Wîkîpediya bi zimanê îngilîzî ya çemê Duna, 26/9/2011