Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vanûatû

| Republic of Vanuatu  Vanûatû Republic of Vanuatu  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**In God we stand  |
| **Sirûd:**Yumi, Yumi   |
|  |
| **Vanûatû li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Port Vila

 17°Bş, 168°Rh |
| Zimanên fermî | * Bislama
* zimanê fransî
* zimanê inglîzî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 60.000)
* zimanê inglîzî (zimanê duyem, 120.000)
* Bislama
* zimanê fransî
* Rerep
 |
| Rêber |
|  •  | Serokdewlet | Nikenike Vurobaravu (2022–)  |
|  •  | Serokwezîr | Bob Loughman (2020–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 30 tîrmeh 1980  |
|  •  | Rûerd | 12.190 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 300.019 (2020)  |
| Demjimêr | * UTC+11
* Pacific/Efate
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +678 |
| **Malper**   |

**Komara Vanûatû** welat û komgiravekî ye ku yek ji sê komên herî zêde ên grivavên Okyanûsa Pasîfîkê pêk tê ye. Vanûatû 1.750 kîlometre li rojhilatê Awistralyayê ye. Paytexta Vanûatû Port-Vîla ye. Zimanê fermî yê Vanûatûyê bîslama, inglîzî û fransî ne. Vanûatû di sala 1980î de ji Brîtanya û Fransayê serxwebûna xwe bi dest xistiye.

## Nifûs

Nifûs li gorî salan|

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 63.701 | —     |
| 1961 | 65.708 | +3,2% |
| 1962 | 67.806 | +3,2% |
| 1963 | 69.962 | +3,2% |
| 1964 | 72.131 | +3,1% |
| 1965 | 74.287 | +3,0% |
| 1966 | 76.410 | +2,9% |
| 1967 | 78.518 | +2,8% |
| 1968 | 80.669 | +2,7% |
| 1969 | 82.941 | +2,8% |
| 1970 | 85.388 | +3,0% |
| 1971 | 88.023 | +3,1% |
| 1972 | 90.824 | +3,2% |
| 1973 | 93.761 | +3,2% |
| 1974 | 96.793 | +3,2% |
| 1975 | 99.879 | +3,2% |
| 1976 | 103.024 | +3,1% |
| 1977 | 106.223 | +3,1% |
| 1978 | 109.429 | +3,0% |
| 1979 | 112.579 | +2,9% |
| 1980 | 115.634 | +2,7% |
| 1981 | 118.578 | +2,5% |
| 1982 | 121.433 | +2,4% |
| 1983 | 124.248 | +2,3% |
| 1984 | 127.094 | +2,3% |
| 1985 | 130.028 | +2,3% |
| 1986 | 133.040 | +2,3% |
| 1987 | 136.129 | +2,3% |

 |

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1988 | 139.369 | +2,4% |
| 1989 | 142.852 | +2,5% |
| 1990 | 146.633 | +2,6% |
| 1991 | 150.779 | +2,8% |
| 1992 | 155.242 | +3,0% |
| 1993 | 159.814 | +2,9% |
| 1994 | 164.209 | +2,8% |
| 1995 | 168.236 | +2,5% |
| 1996 | 171.802 | +2,1% |
| 1997 | 175.004 | +1,9% |
| 1998 | 178.074 | +1,8% |
| 1999 | 181.346 | +1,8% |
| 2000 | 185.058 | +2,0% |
| 2001 | 189.285 | +2,3% |
| 2002 | 193.950 | +2,5% |
| 2003 | 198.952 | +2,6% |
| 2004 | 204.135 | +2,6% |
| 2005 | 209.375 | +2,6% |
| 2006 | 214.654 | +2,5% |
| 2007 | 220.001 | +2,5% |
| 2008 | 225.398 | +2,5% |
| 2009 | 230.833 | +2,4% |
| 2010 | 236.299 | +2,4% |
| 2011 | 241.778 | +2,3% |
| 2012 | 247.262 | +2,3% |
| 2013 | 252.763 | +2,2% |
| 2017 | 276.244 | +9,3% |
| 2020 | 300.019 | +8,6% |

 |
| Çavkanî: 2020,  |

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Vanûatû de hene.
# Rastgiriya tund

| Rastgiriya tund |
| --- |
| * Political alignment
 |
|  |
| Pêk tê ji | nîşan bide* Faşîzm
* Nazî
* Falangism
* neo-fascism
* neonazîzm
* Third Position
* alt-right
* supremacism
* National Bolshevism
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Rastgiriya tund** an **tundrewiya rastgir** behsa tevgerên tundrew ên cihêreng ên di nav rastgiriya siyasî de dike. Ev têgîn îdeolojî û çalakiyên siyasî yên nijadperest, neteweperest, faşîst, neo-nazîst, an neo-faşîst digire nav xwe.

Tundrewên rastgir li ser bingeha etnîkî ne. Ew mafê wekheviya civakî û yasayî ya hemû mirovan înkar dikin û têdikoşin. Ew têgihiştina antî-pluralîst, antî-demokratîk û otorîter a civakê temsîl dikin. Di warê siyasî de jî dixwazin netew-dewletê veguherînin “civaka netewî” ya otorîter. “Gel” û “netew” bi awayekî nijadperest an etnopluralîst têne pênasekirin.

Taybetmendiyên van têgehên curbecur sembol û nîşaneyên rastgirên tundrew, revîzyonîzma dîrokî ya li ser hin serdeman (wek faşîzma Îtalyayê û dema Sosyalîzma Netewî), antîsemîtîzm, biyanofobî û teoriyên antî-amerîkî û/an teoriyên din ên komployê.
# Hîmalaya

| Hîmalaya |
| --- |
| * Rêzeçiya
 |
|  |
| ﻿ / ﻿ |
| Parzemîn | Asya  |
| Dewlet | Nepal, Myanmar, Çîn, Pakistan, Hindistan, Efxanistan, Bûtan  |
| Dirêjbûn | 2400 km  |
| Rûerd | * 600.000 km²
 |
| Bilindahî | * 8848,86 metre
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Hîmalaya** (bi sanskrîtî: हिमालय, lat. *himā-laya* "mala berfê") rêzeçiyayeke di Asyayê de ku bilindtirîn çiyayên cîhanê li xwe girtiye. Gelek çemên mezinên cîhanê jî çavkaniyên wan di wê rêzeçiyayê de ne.

Berî ku keresteyên firînê çêbibin, hejmareke pir kêm ji çiyavanan karîbûn bi ser çiyayên wê de bikevin.

Di Hîmalayayê de, 14 çiyayan hene ku bilindahiya wan zêdetir ji 8.000 m e. Everest bilindtirîn çiyayê cîhanê jî yek ji wan e.
# Drama

Rûpoşên pêkenok û trajediyê, sembola dramayê ya Yewnaniya Kevn e û du muzên Taleia (komedî) û Melpomenê (trajedî) temsîl dikin.
**Drama** an jî **dilşewatî** awayekî performansa taybetî yên temsîlkirina xeyalî ye. Têgeha ji zimanê yewnanî tê wateya "çalakî" (yewnaniya klasîk: δρᾶμα, drama), ku ji navdêra "Ez dikim" (yewnaniya klasîk: δράω, drao) e.

## Sembolên dramayê

Du maskeyên têkildar bi nûnertiya dabeşkirina kevneşopiya drama ya jenerîk di navbera komedî û trajedî ye. Ew sembolên Yewnaniya kevn muzên Taleia û Melpomenê ne. Taleia muza pêkenoka (rûyê kenê) bû, dema ku Melpomenê muza trajediyê bû û rûyê xwe bi girî dike. Hesibandin wek cureya helbestan tevahî bi awayekî dramatîk, bi destan û awayên tenetiyê, her û her ji sala Poetîka paralelî ya Arîstotelês (C. 335 BZ) zutirîn karê teoriya dramatîk ve hatiye dîtin.

## Çavkanî
# Milyon

Dîtina hêzên deh ji 1 heta 1 mîlyon
**Milyon** ya **1.000.000** li hejmarên romî  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_0*  ye. Milyon hejmarek li nav komê hejmarên xwezayî ye.

## Hên seke

* Hejmarên romî
* Hejmarên xwezayî
# Romeo û Juliet

Yek ji sehneya *Romeo û Juliet*ê.
Romeo û Juliet (*Romeo and Juliet*), yek ji trajediyên herî navdar ên nivîskarê îngilîzî William Shakespeare e. Naveroka wê derbarê hezkirina du cîwanên evîndar de ye, lê çima ku malbatên wan dijminên hev in berxwedana wan bi xwekuştina her du evîndaran bi dawî tê. Naveroka Romeo û Juliet qasî pênç roj diajo û li bajarê Verona (Bakûrê Îtalyayê ) derbas dibe. Berhem dibe ku di nav salên 1594–96 de pêk hatibe. Di sala 1597 de ew berhem cara yekem hatiye çapandin. Çavkaniya girîngtirîn ya Shakespeare berhema Arthur Brooke : *Tragicall Historye of Romeus and Iuliet* ji sala 1562an de bû . Romeo û Juliet di wêjeya cîhanê de wek navdartirîn evîndaran hatine nasîn û çîrok bi pir cûreyan mûzikî û wêjeyî bi kar anîne , fîlman pirin û li ser şanoyê de berhem ji dema pêkhatinê de gelek popûlere.

## Wergera Kurdî

Romeo û Juliet ji alî wergêr Aram Gernas ve hatibû wergerandin û ew jî ji alî Weşanên Helwestê ve di sala 2002’yan de li Stockholmê hatibû weşandin.

## Çavkanî
# Telemundo

| Telemundo |
| --- |
| * Television network
 |
|  **Logoya Telemundo** |
| Dewlet | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Ziman | Zimanê spanî  |
| Dema avabûnê | * 28 adar 1954
 |
| Damezrîner | * Ángel Ramos
 |
| Cihê baregehê | * Miami
 |
| Malper | msnlatino.telemundo.com  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Telemundo**, tora televîzyonê ya bi zimanê spanî ya Amerîkî ye ku xwediyê NBCUniversal, dabeşek Comcast e. Di 19ê hezîrana 1984an de hat damezrandin.

## Girêdanên derve

* Malpera fermî
# beIN Sports

| BeIN Sports |
| --- |
| * Şîrketa medyayê
 |
|  **Logoya BeIN Sports** |
| Dewlet | Qeter  |
| Ziman | Zimanê spanî, inglîzî û zimanê fransî  |
| Dema avabûnê | * 2003
 |
| Cihê baregehê | * Doha
 |
| Malper | www.beinsports.com/  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**beIn Sports** kanaleke Aljazeera Media Networke ye, ku ji 2012an ve werzişê diweşîne. Kanal bi erebî, frensî, înglîzî, spanî û tirkî weşanê dike. Gelek bûyerên werzişî yên wekî futbol, ​​basketbol, ​​hentbol û rugby diweşîne.

## Çavkanî
# Bruce Springsteen

| Bruce Springsteen |
| --- |
|  |
| Navê rastî | Bruce Frederick Joseph Springsteen |
| Bernav | The Boss ( pêşeng) |
| Salên çalak | 1964 - îro |
| Malper | brucespringsteen.net |
| biguhêre |

**Bruce Frederick Joseph Springsteen** (23 îlon 1949, Nû Jersey, DYA) stranbêj, gîtarvan û strannivîseke amerîkî ku ji Nû Jersey (DYA) ye.
# Xelatên Stranên Amerîkayê

| Xelatên Stranên Amerîkayê |
| --- |
|  *Xelatên Stranên Amerîkayê ya 2015* |
| Logo ya 2015 |
| Xelatkirin ji bo | "serkeftineke mezin" a pîşesaziya tomarkirinê liserxetê ya hilbijartina di dengdanê de |
| Welat |  DYA |
| Xelatkirina yekem | 1973 |
| Malpera fermî | theamas.com |

**Xelatên Stranên Amerîkayê**, xelatên Grammy ya li ser endustriya muzîka Amerîka ye, ku piştî xelatkirinê de xelatên herî navdar in. Xelat di sala 1973'an de ji bo cara yekemîn ji aliyê Dick Clark ve hatin şidandin.
# Hondûras

| Honduras  Hondûras República de Honduras  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Free, Sovereign and Independent  |
| **Sirûd:**"Himno Nacional de Honduras" "Sirûda netewî ya Hondûras"  |
|  |
| Nexşeya Hondûrasê
 |
| **Hondûras li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Tegucigalpa

 14°37'59.99"Bk, 86°49'0.01"Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê spanî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê spanî
* Miskito
* Paya
* Honduran Sign Language
* Tol
 |
| Rêveberî | komar  |
|  •  | Serokdewlet | Nasry Asfura (nirxa derbasdar a niha, 2026–)  |
|  •  | Serokwezîr | Nasry Asfura (nirxa derbasdar a niha, 2026–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 1821  |
|  •  | Rûerd | 112.492 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 8.303.771 (2013)  |
| Demjimêr | * UTC-6
* America/Tegucigalpa
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +504 |
| **Malper**   |

**Hondûras**, *(República de Honduras)*, welatekî Emerîqaya Navîn e. Yek ji welatên Emerîqaya Latîn e. Cîranên Hondûrasê Deryaya Karaib, Gûatemala, Nîkaragûa, El Salvador û Okyanûsa Pasîfîk in.

Navê Hondûrasê Krîstof Kolomb lê kiriye (1502) û bi Spanî tê wateya **Kûr**.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Hondûras de hene.
# Protestanî

**Protestanî** an jî **protestanîzm**, yek ji sê mezhebên mezin ên xiristiyaniyê ye ku di sedsala şazdehem de li dijî serwerî ya Papa û katolîkan bi rêberiya Martin Luther û Jean Calvin mîna nûbûnekê derketiye. Ji ber ku bê alîkariya keşeyan protestanan karîbû Pirtûka Pîroz (Mizgînî) bixwînin ewan wekî Dêra Mizgîniyê jî tên binavkirin. Li gorî protestanan ji Mizgîniyê pê ve bo xiristiyaniyê çavkanî tune ye. Piştî reform ê pêkhatinên olî bûn sê şaxên sereke: luterî û kalvînî.

Protestanî xwedî cûdahiya ye ji mezhebên/zavên din ê xiristiyaniyê. Ne xwedî serekên ruhanî ne mîna katolîk û ortodoksan. Di dêrên protestanên kalvînî de wêne û peyker tunin, ji ber ku di Tewratê (Peymana Kevin) de tê gotin: *Ji xwe re qet pûtekî çênekin, ne di şiklê tiştekî li jor li ezmanan an li jêr li ser erdê, an jî di bin erdê de di deryayê de! Li ber wan xwe netewînin û xizmetê ji wan re nekin!* (Derketin 20:4.5) Lê yên lutherî bi bandora mezheba katolîk dêrên xwe dixemilînin.

Bawerên luterîzmê li Bakurê Ewropayê bêhtir in. Li Elmanyayê di bin navê *Evangelische Kirche*, li welatên mîna Norwêc Swêd, Fînlenda û Danîmarka wek dêra/ola neteweyî hatiye pejirandin. Di katolîkiyê de keşe nazewicin, lê di Protestaniyê de keşe dikarin bizewicin û pîrek jî dikarin bibin keşe. Bawerên protestaniyê Mizgîniyê bi zimanên xwe yên zikmakî dixwînin. Lê katolîk û ortodoks Mizgîniyê tenê bi zimanê latînî û yewnanî karin bixwînin.
Anglîkanî di veqetandina rêbazên olî de sîstema metranî ya katolîkan di nava xwede diparêze. Bawerên anglîkaniyê mîna katolîk û ortadoksan xwe berdewamên Hewariyan di hesibênin. Bo wan ciyawaziyan anglîkanî li derveyî protestaniyê hatiye nûsazkirin û mirov karê mîna Dêrek Rojavayî binav bike.

Li cîhanê civakên herî mezin li Elmanya, Nîjerya, Kanada, Danîmarka, Swêd, DYA, Îndonezya û Fînlendayê ne.

Bi temamî li cîhanê nêzîkî 590 milyon bawermendên protestaniyê hene. Ji wan 170 milyon li Bakurê Amerîka, 160 milyon li Afrîka, 120 milyon li Ewropa, 70 milyon li Amerîkaya Latînî, 60 milyon li Asya û nêzîkî 10 milyonan jî li Awistralya dijîn.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Protestanî de hene.
# Urdun

| **المملكة الأردنية الهاشميه *Al-Mamlakah al-Urdunniyyah al-HāshimiyyahUrdun** |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Ala |  Nîşan |

 |
| **Sirûda netewî:As-salam al-malaki al-urduni* |
| Agahiyên gelemperî |
| Paytext | Emman ﻿ / ﻿ |
| Zimanên fermî | Erebî û îngilîzî |
| Sîstema siyasî | Monarşî |
| Key Serekwezîr | Abdullah II Bisher Al-Khasawneh |
| Dirav | Dînarê urdunî |
| Dem | UTC+2 |
| Koda telefonê | +962 |
| Nîşana înternetê | .jo |
| Rûerd û Gelhe |
| Rûerd Giştî Av (%) | 89.342 km² 0,8 |
| Gelhe | 9.882.401 (2017) kes |
| Serxwebûn |
| Serxwebûn | 25'ê gulanê 1946 |

**Urdun** (*Urdûn, Urdin, Ordûn, Ordîn, Ordin*) an jî **Keyaniya Haşemî ya Urdunê** (bi erebî: المملكة الأردنيّة الهاشميّة, *al-Mamlaka al-Urduniyya al-Hāshimiyya*), welatekî erebî yê li Rojhilata Navîn e.

Welatekî ereban e. Di 25'ê gulana 1946'an de azadiya xwe ji Brîtanya distîne. Bi sazûmaniya monarşîk tê desthilatdarkirin. Zimanê Urdunê erebî ye. Gel 94% ereb, 2% çerkez, 2% kurd û 2% ermenî ne. Pirraniya gelê Urdunê bi eslê xwe ji Filistînê ne. Piştî avabûna dûgela Îsraêlê hatine li Urdunê bi cih bûne. Zimanê fermî herçendî erebî ye, zimanê bazarê îngilîzî ye. 88% gelê Urdunê ola îslamê dihewînin. Kurdên ku li Urdunê dijîn îslam, elewî û êzdî ne.

## Dîrok

Piştî encamdana Şerê Cîhanî yê Yekem, di navbera Împeratoriya Osmanî û dewletên Ewropî de Peymana Versayê hate destnîşan kirin. Bi dûçûna vê peymanê Osmanî dê serxwebûna dewletên Ereb bi şerta mandatiya Fransa û Îngilîstanê dê qebûl bike. Li sala 1922yê de di Cemiyeta Netewan de ev mafên van dewletan hatin pejirandin. Bi dûçûna vê rêkeftinê Îraq û Filistîn dê di bin berpirsiyariya Brîtanyayê de, Libnan û Suriye jî dê di bin berpirsiyariya Fransa de be. Jixwe Urdun di nav herêma Filistînê de cihê xwe digire. Herêma Filistînê di bin kontrola İngilîzan de bû. Kurê şerîf Huseyîn yê Mekeyê; Evdilla li sala 1921ê dest bi rêvebirina Urduna kir heta sala 1951ê. Li sala 1951ê de ji ber sedema nêzîkbûna key Ebdula bo Îsraêlê ji aliyê hindek netewperestên Ereb hate kuştin. Li sala 1957ê de jî Brîtanyayê hemî hêzên xwe ji Urdunê vekêşan.

## Galerî

* Emman, serbajarê Urdunê

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Urdun de hene.
 **Wîkîferheng: Urdun** – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir
# Kuweyt (bajar)

| Kuweyt
الكويت  |
| --- |
| * Bajar
* bajarê mezin
 |
| * الكويت
 |
|  |
|  |
|   **Mertal** |
| ﻿ / ﻿ |
| Dewlet | Kuweyt  |
| Paytexta | * Kuweyt (1961–)
* Sheikhdom of Kuwait (–1961)
 |
| Li beşa îdarî | * Kuweyt
 |
| Dema avabûnê | * 1752
 |
| Bilindahî | * 16 metre
 |
| Nifûs | 2.989.000 (2018)  |
| Saet | * UTC+3
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Bajarê Kuweytê** (bi erebî: مدينة الكويت) paytext û bajarê herî mezin yê dewleta Kuweytê ye. Bajar li navenda welêtê ye ku li başûr perava Kendava Kuweytê li bakurê Kendava Farsê de cih digire. Bajarê Kuweytê navenda siyasî, çandî û yê hikûmdarê ye ku di Qesra Seyfê meqamên hikûmetê û baregehên piraniya şîrketan û bankayên Kuweytê dihewînen.

Di sala 2018an de herêma metropolî bi qasî ji aliyê sê milyon nîştecihan pêk hatiye (zêdetirî %70 ji nifûsa welêt). Bajar bi xwe statûsekê îdarî nîne. Her şeş herêmên Kuweytê beşên ji herêma metropolî di nav sinorên xwe dihewînen. Bi wateyekê girantir, Bajarê Kuweytê tenê dikare navenda dîrokî ya bajêr angaşt bike ku îro beşek ji herêma paytext ye û bi deverên cîran (beşên ji herêma metropolî) re dibe yek.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Kuweyt (bajar) de hene
# Behreyn

| Behreyn *Mamlakat al-Bahrayn* مملكة البحرين |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Ours. Yours. Bahrain  |
| **Sirûd:**Bahrainona  Duration: 50 seconds.0:50 |
|  |
| Mamlakat al-Bahrayn* li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Manama

 26°4'3.00"Bk, 50°33'4.00"Rh |
| Zimanên fermî | * zimanê erebî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * erebiya standard a nûjen
* Bahrani Arabic
* zimanê inglîzî
* Malay
 |
| Rêveberî | padîşahiya destûrî  |
|  •  | Serokdewlet | Hamad II of Bahrain (1999–)  |
|  •  | Serokwezîr | Salman bin Hamad, Crown Prince of Bahrain (2020–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 14 tebax 1971  |
|  •  | Rûerd | 786,5 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 1.569.666 (2023)  |
| Demjimêr | * UTC+3
* Asia/Bahrain
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +973 |
| **Malper**   |

**Behreyn** (bi erebî: مملكة البحرين‎, lat. *Mamlakat al-Bahrayn*) welatekî li Kendava Basrayê ye. Behreyn ji komeke giravan pêk tê û bi Keyaniya Erebistana Siyûdî ve ye. Behreyn mîna dewletên herêmê yên din ji aliyê petrolê ve gellekî dewlemend e.

## Herêmên Behreynê

Behreyn ji 5 herêman pêk tê :

|  |  |
| --- | --- |
| Nexşeya herêmên Behreynê | 1. Herêma Paytextê
2. Herêma Navenda Behreynê
3. Herêma Muharraq a Behreynê
4. Herêma Bakurê Behreynê
5. Herêma Başûrê Behreynê
 |

Qal'at al-Bahrain
## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Behreyn de hene.
# Oman

| سلطنة عُمان  Oman سلطنة عُمان  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Beauty has an address  |
| **Sirûd:**Nashid as-Salaam as-Sultani   |
|  |
| **Paytext** | * Mesqet

 21°0'Bk, 57°0'Rh |
| Zimanên fermî | * zimanê erebî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * erebiya standard a nûjen
* Bathari
* Shihhi Arabic
* Dhofari Arabic
* zimanê inglîzî
 |
| Rêveberî | keyîtiya serberdayî  |
|  •  | Serokdewlet | Haitham bin Tarik Al Said (2020–)  |
|  •  | Serokwezîr | Haitham bin Tarik Al Said (2020–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 23 tîrmeh 1970  |
|  •  | Rûerd | 309.500 ±1 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 4.829.480 (2018)  |
| Demjimêr | * UTC+4
* Asia/Muscat
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +968 |
| **Malper**   |

**Oman** welatekî li Rojhilata Navînê de ye ku li ser Nîvgirava Erebîstanê li qeraxê Kendava Omanê û di ser Deryaya Omanê cih digire. Cîranên Omanê li Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî, li rojava Erebistana Siyûdî û li başûr-rojava jî Yemen ne. Aboriya Omanê bi piranî ji bazirganiya petrolê pêk tê.

## Herêmên Omanê

Oman ji 8 herêman (*mintaqah*) pek tê. Ev herêm jî bi navê wilayetan (wilayetê biçûk) di nav xwe de perçe dibin.

* Ad-Dākhilīyah
* Al-Bātinah
* Al-Wusta
* Ash-Sharqīyah
* Az-Zāhirah
* Mascate
* Musandam
* Dhofar

## Nifûs

Nifûs li gorî salan|

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 551.737 | —     |
| 1961 | 564.895 | +2,4% |
| 1962 | 578.825 | +2,5% |
| 1963 | 593.504 | +2,5% |
| 1964 | 608.889 | +2,6% |
| 1965 | 625.007 | +2,6% |
| 1966 | 642.005 | +2,7% |
| 1967 | 660.117 | +2,8% |
| 1968 | 679.593 | +3,0% |
| 1969 | 700.729 | +3,1% |
| 1970 | 723.850 | +3,3% |
| 1971 | 748.971 | +3,5% |
| 1972 | 776.379 | +3,7% |
| 1973 | 806.989 | +3,9% |
| 1974 | 841.947 | +4,3% |
| 1975 | 882.044 | +4,8% |
| 1976 | 927.433 | +5,1% |
| 1977 | 977.788 | +5,4% |
| 1978 | 1.032.772 | +5,6% |
| 1979 | 1.091.831 | +5,7% |
| 1980 | 1.154.375 | +5,7% |
| 1981 | 1.220.512 | +5,7% |
| 1982 | 1.289.842 | +5,7% |
| 1983 | 1.360.637 | +5,5% |
| 1984 | 1.430.680 | +5,1% |
| 1985 | 1.498.416 | +4,7% |
| 1986 | 1.562.144 | +4,3% |
| 1987 | 1.622.123 | +3,8% |

 |

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1988 | 1.681.070 | +3,6% |
| 1989 | 1.742.950 | +3,7% |
| 1990 | 1.810.103 | +3,9% |
| 1991 | 1.885.036 | +4,1% |
| 1992 | 1.965.586 | +4,3% |
| 1993 | 2.043.912 | +4,0% |
| 1994 | 2.109.246 | +3,2% |
| 1995 | 2.154.600 | +2,2% |
| 1996 | 2.175.998 | +1,0% |
| 1997 | 2.177.723 | +0,1% |
| 1998 | 2.171.135 | −0,3% |
| 1999 | 2.172.287 | +0,1% |
| 2000 | 2.192.535 | +0,9% |
| 2001 | 2.239.025 | +2,1% |
| 2002 | 2.308.409 | +3,1% |
| 2003 | 2.389.121 | +3,5% |
| 2004 | 2.464.001 | +3,1% |
| 2005 | 2.522.325 | +2,4% |
| 2006 | 2.554.905 | +1,3% |
| 2007 | 2.569.739 | +0,6% |
| 2008 | 2.593.523 | +0,9% |
| 2009 | 2.663.224 | +2,7% |
| 2010 | 2.802.768 | +5,2% |
| 2011 | 3.024.774 | +7,9% |
| 2012 | 3.314.001 | +9,6% |
| 2013 | 3.632.444 | +9,6% |
| 2017 | 4.636.262 | +27,6% |
| 2018 | 4.829.480 | +4,2% |

 |
| Çavkanî: Li ser Wîkîdaneyê bibîne  |

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Oman de hene.
# Nîkosya

| Nîkosya
Λευκωσία  |
| --- |
| * Bajarê mezin
* bajarê Qibrisê
* bajarê parçekirî li ser sînor
 |
| * Λευκωσία
 |
|  |
|  |
|  **AlaMertal** |
| ﻿ / ﻿ |
| Dewlet | Qibris  |
| Paytexta | * Qibris (1960–)
* Keyaniya Qibrisê (1192–1489)
 |
| Li beşa îdarî | * Qezaya Nîkosyayê
 |
| Birêvebirin |
|  • Serokê rêveberiyê | Charalambos Prountzos  |
| Rûerd | * 51,06 km²
 |
| Bilindahî | * 220 metre
 |
| Nifûs | 56.848 (2021)  |
| Saet | * UTC+2
* UTC+3
 |
| Koda postayê | 1010–1107  |
| Malper | www.nicosia.org.cy/  |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Nîkosya** (bi navên **Nîkosî**, **Nîkosîa**, **Nîkosiye** jî tê nasîn, bi yewnanî Λευκωσία **Lefkosîa** an jî *Leukosîa*, bi tirkî: *Lefkoşa*, bi yewnaniya kevn Λήδρα, *Lēdra*), bajarekî dabeşkirî ye li navenda girava Qibrisê ya Deryaya Navîn û paytexta navçeya bi heman navî ye. Nîkosya ya paytexta Komara Qibrisê ye, beşa bakurê wê di heman demê de paytexta defakto ya Bakurê Qibrisê ye ku di qada navneteweyî de nayê naskirin.

## Çavkanî
# Filistîn

Çend wateyên vê peyvê hene:

* **Filistîn**, herêmeke Rojhilata Navînê yê.
* **Filistîn**, dewletekî Rojhilata Navînê yê.
* Xakên filistînî (Urduna Rojava, Rojhilata Orşelîmê û Şirîta Xezeyê)
# Erebistana Siûdî

| Keyaniya Erebistana Siûdî Erebistana Siûdî المملكة العربية السعودية (Erebî) *Al-Mamlakah Al-ʾĀrabīyah As-Saʿūdīyah* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**لا إله إلا الله، محمد رسول الله "Lā ʾilāha ʾillāl–lāh, Muhammadun rasūl allāh" "Xênc ji Ellah, Xweda tune ye; Muhemmed peyama Xwedê ye." (Şehadet)  |
| **Sirûd:**السلام الملكي (wek navgîn) "as-Salām al-Malakiyy" "Silavkirina Keyanî"  |
|  |
| **Paytext** û bajarê mezin | Riyad ﻿ / ﻿ |
| Zimanên fermî | Erebî |
| **Komên etnîkî** | 81% Ereb 9,7% Hindî 6,7% Afro-Ereb 3,6% rehetî |
| Dîn | Sunîtî-Îslam |
| Demonîm | * Erebên Siûdî
* Siûdiyan (nefermî)
 |
| Rêveberî | Îslamî ya monarşiya mutleq |
|  •  | Key | Selman bin Ebdulazîz |
|  •  | Cênişîn | Muhemmed bin Nayef |
|  •  | Cîgirê Cênişînê | Muhemmed bin Salman |
| Pêşvebirî | Netû (Qanûndanîna ji aliyê Encûmena Wezîran) |
| Damezrandin |
|  •  | Avakirina Keyaniyê | 23 îlon 1932  |
|  •  | Naskirin heta Neteweyên Yekbûyî | 24 çiriya pêşîn 1945  |
|  •  | Makezagona yekûn | 31 kanûna paşîn 1992  |
| Rûerd |
|  •  | Giştî | 2,149,690 km2 (12.) |
|  •  | Av (%) | 0.7 |
| Gelhe |
|  •  | 2017 Texmînkirin | 33,000,000 (40.) |
|  •  | Tîrbûn | 15/km2} (216.) |
|  **TBH** (PHK) | 2017 texmînkirin |
|  •  | Giştî | $1.803 trîlyon (14.) |
|  **TBH** (nomînal) | 2017 texmînkirin |
|  •  | Giştî | $689.004 mîlyar (20.) |
| **PPM** (2014) |  0.837 pir bilind · 39. |
| Dirav | Riyala Siyûdî (SR) (SAR) |
| Demjimêr | AST (UTC+3) |
| Celebê dîrokê | rr/mm/ssss (SH) |
| Hatûçûna ajotinê | rast |
| Koda telefonê | +966 |
| ISO 3166 | SAU |
| Înternet TLD | * .sa
* السعودية.
 |

**Erebistana Siûdî** welatê herî mezin ê Rojhilata Navîn e û dikeve navbera Kendava Farisî û Deryaya Sor.

## Dîrok

Hêj Şerê Cîhanî yê Yekem, di navbera Împeratoriya Osmanî û dewletên Ewropî de dewam dike, Şerîfê Mekeyê Huseyîn li dijî Osmaniyan derhildanên dide dest pê kirin û Hîcazê dixe bin kontrola xwe û xwe wekî qralê Hîcazê dide nasîn. Lê li nava Erebistanê hikûmraniya Siûdiyan jî her berfirehtir dibû. Ebdulezîz Hîcaz û Mekeyê dixe bin kontrola xwe û dewletê 1953yê rêvedibe.

## Herêmên Erebistana Siûdî

**Navçeyên Erebistana Siûdî**:

| 1. Al Bahah
2. Al Hudud ash Shamaliyah
3. Al Jawf
4. Medîne
5. Al Qasim
6. Ar Riyadh
7. Ash Sharqiyah
8. 'Asir
9. Ha'il
10. Jizan
11. Meke
12. Najran
13. Tabuk
 |  |  |

## Çavkanî

### Jêrenot