Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ateîzm

| Ateîzm |
| --- |
| * World view
* philosophical movement
* doxastic attitude
 |
| Rengdêrê Yewnaniya Kevnar ἄθεος di destnivîsa Nameya Pawlos a ji Efesiyan re (Papîrus 46, Eph) |
| Pêk tê ji | * Marxist‒Leninist atheism
* New Atheism
* ilhad
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Ateîzm** an jî **bêbawerî** redkirina baweriya Xwedê ye. Atheism, di wateya herî berfireh de, nebûna baweriya bi hebûna xwedayan e. Kêm berfirehtir, ateîzm redkirina baweriya ku her xwedawend hene. Di wateyek hîn teng de, ateîzm bi taybetî ew pozîsyon e ku xwedayan tune. Ateîzm bi teîzmê re tê berevajîkirin, di forma xwe ya herî gelemperî de ew bawerî ye ku bi kêmanî yek xweda heye.

Yekem kesên ku xwe wekî ateîst didin nasîn di sedsala 18-an de di serdema Ronahiyê de dijîn. Şoreşa Fransî, ku bi "ateîzma xwe ya bêhempa" tê binav kirin, bû şahidê yekem tevgera siyasî ya girîng di dîrokê de ku doza serweriya aqilê mirovan dike. Di sala 1967'an de Albanya li gorî polîtîkaya xwe ya Marksîzma dewletê xwe yekemîn welatê fermî yê ateîst îlan kir.

Argumanên ateîzmê ji nêzîkatiyên felsefî bigire heta civakî û dîrokî hene. Aqilên ku ji xwedayan bawer nakin, kêmbûna delîlan, pirsgirêka xerabiyê, argumana ji ayetên nelihev, redkirina têgehên ku nayên derewkirin, û argumana ji nebaweriyê hene. Kesên nebawer dibêjin ku ateîzm ji xwedawendan helwestek parsektir e û her kes bêyî baweriya xwedawendan çêdibe; ji ber vê yekê, ew îdia dikin ku barê îsbatkirinê ne li ser ateîst e ku hebûna xwedayan red bike, lê li ser teîst e ku mentiqek ji bo teîzmê peyda bike. Tevî ku hin ateîst felsefeyên laîk pejirandine (mînak humanîzma laîk), îdeolojî an kodek tevgerê tune ku hemî ateîst pê re girêdayî ne.

Ji ber ku têgînên ateîzmê cûda dibin, texmînên rast ên hejmarên heyî yên ateîstan dijwar in. Hejmara ateîstên her welatekî bi asta ewlehiya hem ji bo takekes û hem jî ji bo civakê ve girêdayî ye, bi hin îstîsnayan.

## Çavkanî
# Ga (tuxm)

**Ga** tuxmek ji nivişê gayan e ko bi rengekê kehîkirî heye. Ga lawirekê kehî ye û niha li cîhanê nêzî milyarek û nivan ga hene. Bi vî awayî, ga yek ji mişetirîn memikdaran e.

Mirov gayan jibo goştê wan, kevil, şîrî û karkirnê (mîna bikaranîna wan di cotkirina zeviyan da) bikardiînin.

Di zimanê Kurdî da, ji tuxmê gayî ra bi giştî dibêjin ga. Lê, eger merem pê diyarkirineka nemazeyî bit, ga tenê cinsê nêr ji vî lawirî vedigirit. Kurd ji cinsê mê yê vî tuxmî ra dibêjin çêl anko çêlek. Navên dî jî di kurdî da dihên bikaranîn ko her yek ji wan coreyek an temenek ji gayan diyardikit. hindek ji wan navan ev in: golik, ji zaroyê gayan ra dihêt gotin. Ji golikê nêr ra dema piçekê mezintir dibit, dibêjin *conega*. Ji golika mê ya ko hêşta nezabit ra dibêjin *mêgan*.
# Belemvaniya bavanî

| Belemvaniya bavanî |
| --- |
| * Dîsîplîna werzişê
* hobî
 |
|  |
| Pêk tê ji | * tack
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Belemvaniya bavanî** yek ji werzîşên deryayî ye ku bi gelemperî li derya û çeman tê kirin.
Ev werzîş xwedan dîrokek hezar salan e, mirov enerjiya bayê bi çêkirina keştiyên bi dar û cil û qimaş di nav avê de bi kar aniye, lê îro bi pêşketina girîng a teknolojiyê, di deryavaniyê de bûye qeyikên tevlihev û birêxistinkirî û bilez. Kursa pêşbaziyên keştiyên keştiyê bi piranî di deryayê de ye û armanca sereke ew e ku werzişvan di dema herî kin de û bi kêmtirîn xalên neyînî di şeklê sêgoşeyekê de qursa bezê temam bikin.

## Dîrok

## Çavkanî
# John Major

| The Right Honourable
Sir John Major KG CH |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 29ê adara 1943an (83 salî) London  |
| Hevwelatî |  Brîtanî |
| Perwerde | * Rutlish School
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* otobiyografînivîs
* bankevan
 |
| Meqam | * Serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî (1990–1997)
* Serokê Mixalifetê (1997–1997)
* Serokê Partiya Mihafezekar (1990–1997)
* Chancellor of the Exchequer (1989–1990)
* Chief Secretary to the Treasury (1987–1989)
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Mihafezekar a Brîtanyayê
 |
| Hevjîn | * Norma Major (1970–)
 |
| Zarok | * Elizabeth Major
* James Major
 |
| Dê û bav | * Tom Major-Ball  (bav)
* Gwendolyn Minny Coates  (dê)
 |
| Xelat | * Knight of the Garter (2005)
* British Sports Book Awards
* Grand Cordon of the Order of the Rising Sun (2012)
* Order of the Companions of Honour
 |
| Malper | www.johnmajorarchive.org.uk/  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Sir John Major** KG CH (jdb. 29ê adara 1943an) siyasetmedarekî Partiya Mihafezekar a Brîtanyayê bû. Major di navbera 28ê çiriya paşîn a 1990an û 2ê gulana 1997an de serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî bû.

## Çavkanî
# Parîteya Hêza Kirînê

TBH serê şênîyekî, di parîteya hêza kirînê di cîhanê de (PHK), ji bo sala 2014'an hate serastkirin
Ji bo TBH ya PHK'ê welatên cîhanê. DYA welatek girtîyek bingeh e, ku ev ji ber vê yekê 100 e. Nirxa endeksa herî bilind, ji bo Bermûda 154 e, Yanê berhemên li Bermûdayê ji DYA'yê %54 hîn zêdetir e.
**Parîteya Hêza Kirînê** an jî bi kurte **PHK**, cudahiyên buhayê asta di navbera welatên ku rêjeya bi veguhastina pereyan e. Dema ku cotek pereyan bi rêjeya giştî ya ji bo pereyê cuda vegerî, dikare di hemû welatên ku di heman selikên mal û xizmetan bên kirîn.

Parîteya kirîna mutleq; Her du welatan de, komeke berhemê (bi taybetî CPI) tê wateyê wekhevkirin buhayê ji destê xurdeyê.
# Freedom House

**Freedom House** (bi Kurdî *Mala Azadiyê*) rêkxistiyeka qezencnexwaz e ko bingehê wê yê serekî li Waşîngton DC ye û nivîsgehên dî li çend welatekan hene.

## Armanca ragihandî

Li goreyê armanca ragihandî ya *Freedom House*ê bi xwe: "Freedom House Rêkxistiyeka Ne-Hukmetî ya qezencnexwaz ya xweser e ko piştevaniya belavbîna azadiyê li cîhanê dikit. Azadî tenê di wan sîstemên siyasî yên demokratîk da mumkin e ko hukmet li beranberî xelkê xwe berpirsyar bin, hukmê qanûnê baladest bit û azadiyên axivtinê, haviliyê, baweriyê û rêza mafên kêmaniyan û jinan bihên ewlekirin."

"Azadî tenê bi xebat û xwe mandîkirina erkparêzane ya jin û mêr ên netirs bidestve dihêt. Em piştevaniya destpêşxistinên (insiyatîvên) netundûtîj ên bajêrwarane di wan civakan da dikîn ko azadî dihêt mandelkirin an li bin gefeyê da ye û em dijberî hemî bawerî û hezan radiwestîn ko şerê azadiya xelkî dikin. Mala Azadiyê bi şirove, piştevanî û kiryarên xwe wekî rêxweşkera rêya bidestveanîna azadiyan, demokrasiyê û desthilata qanûnê dixebitit."

Freedom house herwiha dibêjit ko hemî endamên bawerin ko rêberiya Emerîkayê di karûbarên navneteweyî da jibo rewşa azadî û demokrasiyê tiştekê pêdivî ye.

## Dîrok

Wendell Willkie, Eleanor Roosevelt, George Field, Dorothy Thompson, Herbert Bayard Swope û hindekên dî li sala 1941ê ev rêkxistî damezirand. Li destpêkê, karê rêkxistiyê bi eşkirayî dijîtiya metirsî ya nazîsmê bû, lê niha belavkirina demokrasî û azadiyê li seranserî cîhanê armanca wê ye.

Mala Azadiyê li salên 1940an piştevaniya Plana Marşalî û damezirandina NATOyê jî dikir. Mala Azadiyê dibêjit ko rexnegireka siyaseta MekKartîzmê bûye. Li salên 1950an û 1960an, Mala Azadiyê alîgireka Bizava Mafên Bajêrwarane ya Emrîkayê bû û çend kes ji rêveberên wê çelengên warê mafên bajêrwarane bûn.

## Rêkxistin

Mala Azadiyê rêkxistiyeka nehukmetî ya xweser ya qezencnexwaz e.
# Çiya

Çiyane herêma Wanê
**Çiya** cihên bilind (û bi gelemperî bi kevir) in. Çiya bi berbîhevhatina du girseyên erdê çêdibe. Navê vê tevgera berbîhevhatinê tevgera orojenez e.

## Çiyayên herî bilind ên cîhanê

* Everest 8.883 m Çîn/Nepal
* K2 8.611 m Çîn/Pakistan
* Kanchenjunga 8.586 m Hindistan/Nepal
* Lhotse 8.516 m Çîn/Nepal
* Makalu 8.463 m Çîn/Nepal
* Cho Oyu 8.201 m Çîn/Nepal
* Dhaulagiri 8.167 m Nepal
* Manaslu 8.163 m Nepal
* Nanga Parbat 8.126 m Pakistan
* Annapurna 8.091 m Nepal
* Gasherbrum I 8.068 m Çîn/Pakistan
* Broad Peak 8.047 m Çîn/Pakistan
* Gasherbrum II 8.035 m Çîn/Pakistan
* Shishapangma 8.027 m Çîn
* Gangkhar Puensum 7.570m Bûtan

## Çiyayên Kurdistanê

* Agirî, 5.137 m
* Qaş Mistan, 4.460 m
* Dînar, 4.409 m
* Qendîl, 4.356 m
* Kilunçî, 4.225 m
* Uştirankuwe, 4.150 m
* Şah Şehîdan, 4.150 m
* Reşko, 4.136 m
* Cîlo, 4.116 m
* Gazînistan, 4.082 m
* Sîpan, 4.058 m
* Bin Ru, 4.000 m
* Pinbegal, 4.000 m
* Heft Çeşme, 3.972 m
* Gerrih, 3.950 m
* Çihil Hişt, 3.950 m
* Heştad, 3.906 m
* Mîlî, 3.903 m
* Qalî Kuh, 3,901 m
* Agiriya Biçûk, 3.896 m
* Orta, 3.866 m
* Hezar Derrih, 3.862 m
* Kelar, 3.832 m
* Morr, 3807 m
* Qadî Kuh, 3.800 m
* Weng, 3.800 m
* Herra, 3.800 m
* Qeredax (Hekarî), 3.752 m
* Balîş, 3.750 m
* Hesarî Rostê, 3.727 m
* Mîr, 3.724 m
* Tekih Qeyş, 3.710 m
* Şêx Hemze, 3.710 m
* Sultan Eqizetu, 3.720 m
* Minar, 3.701 m
* Başet, 3.684 m
* Xurde, 3.676 m
* Yespîrîz, 3.668 m
* Rêg, 3.661 m
* Tendûrek, 3.660 m
* Evrînî Mezin, 3.650 m
* Gerîn, 3.645 m
* Çurru, 3.635 m
* Bextiyar Şehîb, 3.634 m
* Zerab, 3.625 m
* Saldarrun, 3.621 m
* Berdespî, 3.620 m
* Mungeşt, 3.613 m
* Berde Reş, 3608 m
* Sumbul (Hekarî), 3.607 m
* Mîş Perwer, 3.606 m
* Agur, 3.596 m
* Şehîdan, 3.579 m
* Ehmed Dilêre, 3.550 m
* Keşîş, 3.549 m
* Artos-Çadîr (Bidlîs), 3.537 m
* Arnas-Qepçe, 3.537 m
* Çal Kelax, 3.531 m
* Sebizku, 3.527 m
* Buzmerg Sîr, 3.520 m
* Temen Der, 3.520 m
* Lîs, 3.520 m
* Wirrlage Dixî, 3.515 m
* Kîkî Nu, 3.512 m
* Serî Murad-Aladax, 3.510 m
* Xezeb, 3.505 m
* Heso Beşîr (Bidlîs), 3.503 m
* Qendîl (Hekarî), 3.467 m
* Herawîl (Hekarî), 3.487 m
* Gare-Qeredax (Hekarî), 3.460 m
* Kosedax (Agirî), 3.433 m
* Medlîşan-Ozppînar (Hekarî), 3.364 m
* Gevarokî (Hekarî), 3.360 m
* Altîn, 3.358 m
* Oremar (Hekarî), 3.356 m
* Aladax (Wan), 3.356 m
* Xêrabat (Wan), 3.356 m
* Qoç Kiran (Hekarî), 3.326 m
* Bozdax (Wan), 3.289 m
* Termo (Hekarî), 3.275 m
* Mamemuşa (Hekarî), 3.232 m
* Gebar
* Cûdî
* Andok
* Herekol
* Nemrûd
* Bagok
* Mûnzûr
* Çiyayê Golan
* Nûrheq
* Engîzek
* Êlim, 1041 m
* Qerejdax

## Rêzeçiyayên Kurdistanê

* Toros
* Zagros

## Çavkanî

Ebdulla Xefur (1997). Amarî Kurdistan. Stockholm.
# Mezolîtîk

**Mezolîtîk**, an jî **Serdema kevirî ya navîn** (ji yewnanî: μέσος, *mesos* "navîn" + λίθος, *lithos* "kevir), serdemeke di pêşvexistina teknolojiya mirovahiyê de bû ku di navbera serdemên Paleolîtîk û Neolîtîkê de ye.

Serdema mezolîtîkê bi taybetî li Ewropayê di dawiya serdema Pleîstosenê de, anku 10.000 berî dema niha dest pê kir û bi destpêka çandiniyê bi dawî bû, ku dîroka wê li gorî herêman diguhere. Li hin deveran wekî Rojhilata Nêzîk, çandinî berî ku Pleîstosen bi dawî bibe dest pê kiribû, û li wan deveran Mezolîtîk kurt e û baş nayê pênasekirin. Li deverên ku bandora qeşagirtinê hindik e, carinan têgiha "Epipaleolîtîk" çêtir tê girtin.

Kanoyên ji nitirandina daran çêkirî
Bermahiyên ji vê serdemê hindik in, pir caran tenê paşmayiyên xwarinan wekî hestiyên heywanan mane. Li deverên daristanî, yekem nîşanên darbirînê hatine dîtin, her çend destpêka darbirînê ya bi awayeke cidî di dema neolîtîkê de ji ber çandiniyê hatibe.

Taybetmendiyên mezolîtîkê li piraniya deveran bi amûrên têkel ên biçûk ji kevirên hesteyan tê diyarkirin. Taxima şokan, tevşoyên kevirî, û objeyên darîn, wek kano û kevanan, di hin şûnwaran de hatine dîtin. Ev teknolojî herî pêşî li Afrîkayê di çandên Azîlî de derketine holê. Dûre bi riya çanda Îbero-Maurusî (Mexreb) ya Afrîkaya Bakur û çanda Kebaran ya Levantê li Ewropayê belav bûne. Lêbelê, vedîtinên serbixwe jî carinan tên teorîzekirin.

## Çavkanî
# Sierra Leone

| Sierra Leone  Sierra Leone Republic of Sierra Leone  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Unity, Freedom, Justice  |
| **Sirûd:**High We Exalt Thee, Realm of the Free   |
|  |
| **Sierra Leone li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Freetown

 8°30'0"Bk, 12°6'0"Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê inglîzî
* Krio
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 500.000)
* Southern Kissi
* Northern Kissi
* Mende
* Loko
 |
| Rêveberî | pergala serokatiyê  |
|  •  | Serokdewlet | Julius Maada Bio (2018–)  |
|  •  | Serokwezîr | David Sengeh (2023–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 19 nîsan 1971  |
|  •  | Rûerd | 71.740 ±1 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 7.557.212 (2017)  |
| Demjimêr | * UTC+0
* Africa/Freetown
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +232 |
| **Malper**   |

**Sierra Leone** welatekî li rojavayê Afrîkayê ye.

## Nifûs

Nifûs li gorî salan|

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 2.160.111 | —     |
| 1961 | 2.189.040 | +1,3% |
| 1962 | 2.219.498 | +1,4% |
| 1963 | 2.251.563 | +1,4% |
| 1964 | 2.285.313 | +1,5% |
| 1965 | 2.320.858 | +1,6% |
| 1966 | 2.358.225 | +1,6% |
| 1967 | 2.397.572 | +1,7% |
| 1968 | 2.439.310 | +1,7% |
| 1969 | 2.483.952 | +1,8% |
| 1970 | 2.531.874 | +1,9% |
| 1971 | 2.583.200 | +2,0% |
| 1972 | 2.637.861 | +2,1% |
| 1973 | 2.695.784 | +2,2% |
| 1974 | 2.756.810 | +2,3% |
| 1975 | 2.820.782 | +2,3% |
| 1976 | 2.887.735 | +2,4% |
| 1977 | 2.957.599 | +2,4% |
| 1978 | 3.029.965 | +2,4% |
| 1979 | 3.104.305 | +2,5% |
| 1980 | 3.180.237 | +2,4% |
| 1981 | 3.255.883 | +2,4% |
| 1982 | 3.330.947 | +2,3% |
| 1983 | 3.408.340 | +2,3% |
| 1984 | 3.492.174 | +2,5% |
| 1985 | 3.584.397 | +2,6% |
| 1986 | 3.688.492 | +2,9% |
| 1987 | 3.800.961 | +3,0% |

 |

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1988 | 3.908.478 | +2,8% |
| 1989 | 3.993.016 | +2,2% |
| 1990 | 4.042.678 | +1,2% |
| 1991 | 4.053.257 | +0,3% |
| 1992 | 4.031.730 | −0,5% |
| 1993 | 3.991.434 | −1,0% |
| 1994 | 3.951.544 | −1,0% |
| 1995 | 3.927.105 | −0,6% |
| 1996 | 3.919.708 | −0,2% |
| 1997 | 3.928.313 | +0,2% |
| 1998 | 3.961.869 | +0,9% |
| 1999 | 4.030.443 | +1,7% |
| 2000 | 4.139.757 | +2,7% |
| 2001 | 4.295.667 | +3,8% |
| 2002 | 4.493.047 | +4,6% |
| 2003 | 4.712.763 | +4,9% |
| 2004 | 4.928.175 | +4,6% |
| 2005 | 5.119.895 | +3,9% |
| 2006 | 5.280.909 | +3,1% |
| 2007 | 5.416.015 | +2,6% |
| 2008 | 5.532.139 | +2,1% |
| 2009 | 5.641.182 | +2,0% |
| 2010 | 5.751.976 | +2,0% |
| 2011 | 5.865.491 | +2,0% |
| 2012 | 5.978.727 | +1,9% |
| 2013 | 6.092.075 | +1,9% |
| 2015 | 7.092.113 | +16,4% |
| 2017 | 7.557.212 | +6,6% |

 |
| Çavkanî: Li ser Wîkîdaneyê bibîne  |

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Sierra Leone de hene.
# Keyaniya Navarrayê

| Keyaniya Navarrayê
Regnum Navarrae  |
| --- |
| * Keyanî
* welatê dîrokî
* dewleta kinmayî
 |
|  **AlaMertal** |
| ﻿ / ﻿ |
| Parzemîn | Ewropa  |
| Paytext | * Pamplona
 |
| Ziman | Baskî, zimanê spanî, aragonî, Gascon, zimanê fransî, Navarro-Aragonese, Navarrese Romance û Cis-Pyrenean Occitan  |
| Dema avabûnê | * n. 1162
 |
| Pêk tê ji | * Navarraya Jorîn
* Navarraya Jêrîn
 |
| Birêvebirin |
|  • Awayê birêvebirinê | Hereditary monarchy  |
| Rûerd | * 10.000 km² (1300)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Keyaniya Navarrayê** (bi baskî : *Nafarroako Erresuma*, bi spanî: *Reino de Navarra*, bi fransî : *Royaume de Navarre,* bi latînî *Regnum Navarrae*) , bi eslê xwe Keyaniya Pamplonayê (bi baskî: *Iruñeko Erresuma*), keyaniyeke baskî bû ku herêmên li her du aliyên Pîreneyên Rojavayî dagir kiribû, ku herêmên wê yên herî bakur bi eslê xwe dirêjî Okyanûsa Atlantîkê (Kendava Bîskayê) di navbera Spanya û Fransaya îroyîn.

## Çavkanî
# Muherem

Têbînî ya Muheremê li Îranê.
**Muherem** (bi erebî: محرم, *muharram*) meha yekem a salnameya koçî ye. 1'ê muheremê salvegera koçî ye. Deh rojên pêşîn a muherem gorî şîayan ji bo îmamê Hesen bin Elî di Bûyera Kerbelayê de şehîd bûbû rojên şîne ne. Roja dehem a mehê jî Roja Aşûrayê ye.

## Girêdanên derve

* Wergera Hicrî û Mîladî
# IBM

Logoya IBM
**IBM** kurtnav jibo *International Business Machines Corporation* anko *Şerîkeya Navneteweyî ya Makîneyên Karweriyê*, şerîkeyeka pirneteweyî ya teknolojî ya kompiyoter û rabêjiyê ye ko binkeyê wê yê serekî li bajarê Armonk li welatê Nû Yorkê li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye. Ev şerîke yek ji wan şerîkeyên tekolojiya pêzanînan e ko ji sedsala 19ê were berdewam kardikit. IBM hişkalav û nermalavên komputerê difiroşit û xizmetkariyên rabêjiyê û mêhvandarîtiyê pêşkêşdikit.

Di dîroka hevçerix da, IBM wekî mezintirîn şerîkeya komputerê li cîhanê dihêt niyasîn. Şerîkeyê zêdetir ji 350,000 karmendan li seranserî cîhanê hene. IBMê zêdetir ji her şerîkeyeka dî ya Amerîkayî mafên pawankirî yên berheman anko *patent* hene. Wê li zêdetir ji 170 welatên cîhanê endezyar û rabêj hene. Karmendên IBMê 3 Xelata Nobelê, 4 Xelata Turing, 5 Nîşanên Neteweyî yên Teknolojiyê û 5 Nîşanên Neteweyî yên Zanistî wergirtine.

Di 1ê gulana 2005ê şerîkeya Çînî ya Lenovo pişka komputerên kesanî (PC) ya IBMê kirî.

## Dîrok

Şerîkeya IBMê li sala 1888ê wekî Herman Hollerith and the Tabulating Machine Company anko *Şerîkeya Herman Hollerith û Makîneyên Xişteyandinê* hat damezirandin. Şerîke li sala 1911ê bû Computing Tabulating Recording Corporation (CTR) *Şerîkeya Tomarkirina Xiştandin a berisandinê*. Li sala 1916ê ew çû lîsteya Sûka Pişkan ya Nû Yorkê û dema li sala 1924ê bûye yek ji şerîkeyên Fortune 500, navê IBMê ji xwe ra hilbijart.
# Endezyariya çandiniyê

**Endazyariya ziraetê** derbarê gelekî qadan da dişuxule. Mîna nebatên zevî, nebatên endustrî, çêre û çêrgeh, xwedîkeriya mêweyan, xwedîkeriya sewzeyan(kidak), rezvanî, biyoteknolojî, çandiniya hawirnas(ekolojîk), nexweşînên nebatan û rêbazên şerên li hemberî wan, projekirina çandiniyê û pêşxistina wê, avdanî, projekirin û plankirina sistemên ku ax û avê diparêzin, ax, têkiliya av û nebatan, gemariya hawirdorê, xwedikirin û zibilkirina nebatan, makîneyên çandiniyê, xwedîkirina heywanên biçûk û mazin, mêşvanî, xwedîkirina heywanên avê, teknolojiya şîr, aboriya çandiniyê…

## Girêdanên derve

* Malpera endezyarên kurd Girêdana arşîvê 2017-09-18 li ser Wayback Machine
# Ellie Goulding

| Ellie GouldingEllie Jane Goulding |
| --- |
| Ellie Goulding, London |
| Jiyan |
| Jidayikbûn | 30ê kanûna pêşîn a 1986an (39 salî) |
| Cureyê muzîkê | Pop |
| Pîşe | Stranbêj, Strannivîs |
| Malper |  |
| biguhêre |

**Elena Jane Goulding** (jdb. 30 kanûna pêşîn 1986 li Hereford, Herefordshire, Îngilistan/Keyaniya Yekbûyî), stranbêj û strannivîsa îngilîzî ye .

Di 2010-an de, ew bû hunermendê duyem ku topa Sound of Sound of ... pirsîn kir û Xelata Hilbijartina rexnegiran li xelatên Brit di heman salê de wergirt. Ew di 2010 de albûma xwe ya pêşîn a studyoyê, Lights, derxist; Ew di Hejmara 1 de li ser Charts Albums-yê Brîtanya derket û li Keyaniya Yekbûyî zêdetirî 850,000 kopî firot. Di Novembeririya paşîn a 2010 de, albûma bi navê Bright Lights hatiye çap kirin, ku du stranbêj pêk anîn: kovarek Elton John ya "We Song" ya ku ji bo reklamê yekem John Lewis Christmas hatiye hilbijartin, gihîşt jimara 2 li ser Singapxaneya Singles a UK, û "Lights. ", ku li ser Billboard Hot 100 ya amerîkî heta roja îro, bû yeka herî top-charting Goulding, ku li hejmar 2 derket.

Albûma duyemîn a stûdyoyê Goulding, Halcyon, di çiriya pêşîn a 2012 de derket. "Tiştek Ku Dibe Happen" pêşiya vê albûmê wekî pêşengeha yekane bû. Ev albûm di Hejmara 2 de li ser Charts of the UK Brîtanî derket û piştî 65 hefte, ew gihîşt Hejmara 1. Halcyon di Hejmara 9-ê de li ser Billboard US 200-ê de derket. Halcyon Days, çapkirinek nû ya Halcyon, di tebax 2013 de derket. , çêkirina stranbêjan, wek "Burn", ku li Brîtanyayê bû yekemîn бројa wê ya yekê. Di 2014 Xelatên Brit de, wê xelat ji bo Hunermendê Solo Jina Brîtanî wergirt. Goulding di 6-ê çiriya paşîn a 2015-an de albûma xwe ya sêyemîn a Studio, bi navê Delirium, derxist, bi "On My Mind" wekî pêşengê albumê. Di Decemberile 2015 de, wê pêşbaziya xwe ya yekemîn Grammy Award for Best Pop Solo Performance for single "Sing Me Like You You Do" wergirt.

## Jînenîgarî

Elena Jane Goulding di 30-ê 1986an de li Hereford hat dinê û li Lyonshall, gundek piçûk li nêzî Kington, Herefordshire mezin bû. Di 9 saliya xwe de, ew dest bi klarinetiyê kir û di 14 saliya xwe de dest bi hînkirina gîtarê kir. Goulding beşdarî dibistana bilind a Lady Hawkins 'ya li Kington bû û, heya 15 salî, dest bi nivîsandina stranan kir. Wê di Îngilîzî, siyasetê, Drama û Muzîkê de A girt, 3 pileyên yekem bi pola "A" derbas kir lê Muzîk negirt.

Piştî ku wî li Zanîngeha Kent beşdarî xwendekariyek li drama and xwendina şanoyê kir û heya salê xwe ya dawî bimîne, wê bi Jamie Lillywhite ku rêveberiya wê bû û bi derhênerê Starsmith re ku ew ê bibe hevkarê wê yê sereke û hilberînerê sereke yê Lights re hevdîtin kir.

## Dîskografî

* *Lights* (2010)
* *Halcyon* (2012)
* *Delirium* (2015)

## Fîlmnîgarî

* 2013 Tom & Issy
* 2014 Ellie Goulding: Healthy Eating on Tour
* 2017 Louder Together

## Turneyên Konseran

* The Lights Tour (2010)
* The Halcyon Days Tour (2012–2014)
* Delirium World Tour (2016-2017

## Çavkanî
# Aishwarya Rai

Aktrîsa hindî Aishwarya Rai
**Aishwarya Rai**, hindî: ऐश्वर्या राय, **Ayşwarya Ray**, di 1ê çiriya paşîn a 1973an de li Mangalore, Karnataka, Hindistanê ji dayika xwe bûye, aktrîseke Bollywood û Hollywoodê ye. Di sala 1994an de Şahciwana Cîhanê (Miss World) bû. Ew ligel aktorê Abhishek Bachchan zewicî ye.

| Sal | Navê fîlm | Ziman | Rola wê | Nîşe
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | *Iruvar* | Tamîl | Pushpa/Kalpana |  |
| *Aur Pyaar Ho Gaya* | Hindî | Ashi Kapoor |  |
| 1998 | *Jeans* | Tamîl | Madhumitha/Vaishnavi | **Winner**, Filmfare Best Actress Award South India's official entry to the Oscars
 |
| 1999 | *Aa Ab Laut Chalen* | Hindî | Pooja |  |
| *Hum Dil De Chuke Sanam* | Hindî | Nandini | **Winner**, Filmfare Best Actress Award
 |
| *Ravoyi Chandamama* | Têlugu |  | Cameo appearance
 |
| *Taal* | Hindî | Mansi | Nominated, Filmfare Best Actress Award
 |
| 2000 | *Mela* | Hindî | Champakali | Cameo appearance
 |
| *Kandukondain Kandukondain* | Tamîl | Meenakshi Bala |  |
| *Josh* | Hindî | Shirley |  |
| *Hamara Dil Aapke Paas Hai* | Hindî | Preeti Virat | Nominated, Filmfare Best Actress Award
 |
| *Dhaai Akshar Prem Ke* | Hindî | Sahiba Grewal |  |
| *Mohabbatein* | Hindî | Megha | Nominated, Filmfare Best Supporting Actress Award
 |
| 2001 | *Albela* | Hindî | Sonia |  |
| 2002 | *Hum Tumhare Hain Sanam* | Hindî | Suman | Cameo
 |
| *Hum Kisi Se Kum Nahin* | Hindî | Komal Rastogi |  |
| *23rd March 1931: Shaheed* | Hindî |  | Cameo appearance
 |
| *Devdas* | Hindî | Parvati (Paro) | **Winner**, Filmfare Best Actress Award India's official entry to the Oscars
 |
| *Shakti: The Power* | Hindî | Aishwarya Rai | Cameo appearance
 |
| 2003 | *Chokher Bali* | Bêngalî | Binodhini |  |
| *Dil Ka Rishta* | Hindî | Tia Sharma |  |
| *Kuch Naa Kaho* | Hindî | Namrata Shrivastav |  |
| 2004 | *Bride & Prejudice* | Îngîlîzî | Lalita Bakshi |  |
| *Khakee* | Hindî | Mahalakshmi |  |
| *Kyun...! Ho Gaya Na* | Hindî | Diya Malhotra |  |
| *Raincoat* | Hindî | Neerja | Nominated, Filmfare Best Actress Award
 |
| 2005 | *Shabd* | Hindî | Antara Vashist |  |
| *Bunty Aur Babli* | Hindî |  | Cameo appearance
 |
| *Mistress of Spices* | Îngîlîzî | Tilo |  |
| 2006 | *Umrao Jaan* | Hindî | Umrao Jaan |  |
| *Dhoom 2* | Hindî | Sunehri | Nominated, Filmfare Best Actress Award
 |
| 2007 | *Guru* | Hindî | Sujata | Nominated, Filmfare Best Actress Award
 |
| *Provoked* | Îngîlîzî | Kiranjit Ahluwalia |  |
| *The Last Legion* | Îngîlîzî | Mira |  |
| 2008 | *Jodhaa Akbar* | Hindî | Jodhaa Bai |  |
| *Sarkar Raj* | Hindî | Anita |  |
| 2009 | *The Pink Panther 2* | Îngîlîzî | Sonia | Releasing on 6,Sibat 2009
 |
| 2010 | *Endhiran* | Tamîl |  |  |
# Xwaringeh

**Xwaringeh** an jî **restoran** karsaziyek e ku xwarin û vexurik ji xerîdaran re amade dike û pêşkêşî wan dike. Xwarin bi gelemperî li ser deveran têne serve kirin û xwarin, lê gelek xwaringeh jî karûbarên rakirin û gihandina xwarinê pêşkêş dikin. Xwaringeh di xuyang û pêşniyaran de pir diguhere, di nav wan de cûrbecûr cûrbecûr xwarin û modelên xizmetê, ji xwaringehên xwarina bilêz û kafeteriyayên erzan, bigire heya xwaringehên malbatê yên bi bihayê navîn, heya sazgehên luks ên pir biha.

Le Procope xwaringeh li Parîsê, FransaLi welatên rojavayî, li piraniya xwaringehên navînmezin heya biîdia vexwarinên alkolî yên wekî bîra û şerabê serve dikin. Hin xwaringeh hemî xwarinên mezin, wekî taştê, firavîn û şîvê (mînakî, zincîreyên xwarina bilêz ên mezin, xwaringeh, xwaringehên otêlê, û xwaringehên balafirgehê) didin. Dibe ku xwaringehên din tenê xwarinek tenê bidin (mînakî, şilikîxane dikare tenê taştê bide) an jî ew dikarin du xwarinan bidin (mînakî, firavîn û şîvê).

## Çavkanî