Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Makeşar

Los Angeles
Frankfurt am Main
Parîs
Taipeh
**Makeşar**, **makebajar** yan jî **metropol** (ji yewnaniya kevn μητρόπολις, *metropolîs*, *bajarê dayikî*) bajarekî mezin e ku navendek siyasî, civakî, çandî û aborî ya herêmek an jî welatek pêk tîne.

## Makeşar di serdema kevnar de

Metropolîs ("bajarê dayikê") ji Yewnanên kevnar re digotin bajarê ku ji wî re metingehek têkildar hate damezrandin. Vana bandorek mezin a ramyarî li ser mêtingehan kir. Ji ber avahiya bajêr-welat, ev bajar di heman demê de bûn navendên ramyarî, olî, aborî, çandî û civakî yên herêmên xwe.

Romiyan ev term ji Grekiyan pejirandin, lê bi wateyek hinekî cuda. Ji demên Roman, paytextên girîng ên parêzgehên kevnar ên kevnar metropolis digotin. Weke yek ji van bajaran, Metropolis Trier, wek mînak, karîbû bi rengek bêkêmasî heyama xweya kevnar a dereng baş di serdema navîn a zû de bide pêş.

Gotina makeşar di wateya "paytexta parêzgehê" de ji hêla dêrê ve di xiristiyantiya destpêkê de hate pejirandin û behsa yekkirina çend metranî di bin rêberiya sermetranek de kir. Ji ber vê yekê di Dêra Katolîk a Roman û li Dêra Ortodoks de metropolitan sernavê fermî yê heyî.

## Girêdanên derve

## Çavkanî
# Maharaştra

| Maharaştra
महाराष्ट्र  |
| --- |
| * Dewleta Hindistanê
 |
| * State of Maharashtra
 |
|  |
|   **Mertal** |
| ﻿ / ﻿ |
| Dewlet | Hindistan  |
| Li beşa îdarî | * Hindistan
 |
| Paytext | * Mumbaî (summer capital)
* Nagpur (winter capital)
 |
| Ziman | nîşan bideGoan Konkani, Dakhanī, Vasavi, Varhadi, Bhilali, Birhor, Chamari, Nimadi, Canara Konkani, Gamit, Asur, Dhanki, Dhodia, Pardhi, Pardhan, Dubli, Rathwi Bareli, Halbi, Pauri Bareli, Phudagi, Yerukala, Bhatri, Palya Bareli, Holiya, Indo-Portuguese, Korlai Portuguese Creole, Kadodi, Kaikadi, Katkari, Andh, Korwa, Kanjari, Vaagri Booli, Varli, Waddar, Maharashtrian Konkani, Kamar, Bundeli, Bhalay-Gowlan, Zimanê marathî, Zimanê urdû, Kutchi language, Gujarati, Zimanê telûgû, Naiki, Angami, Maria, Chhattisgarhi, Kalto, Lambadi, Kannada, Kolava, Koya, Nihali, Sindhi, Khandeshi, Korku, Bhunjia, Bhalay, Powari, Western Muria, Dandami Maria, Gowli, Dungra Bhil, Gade Lohar, Noiri, Ahirani, Mawchi, Northern Gondi, Far Western Muria, Aheri Gondi û Adilabad Gondi  |
| Dema avabûnê | * 1 gulan 1960
 |
| Birêvebirin |
|  • Serokê rêveberiyê | Devendra Fadnavis (2024–)  |
| Rûerd | * 307.713 ±1 km²
 |
| Nifûs | 112.372.972 (2011)  |
| Saet | * UTC+5:30
 |
| Malper | www.maharashtra.gov.in/1125/Home  |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Maharaştra** dewletek li herêma nîvgirava rojava û navendî ya Hindistanê ye ku beşeke girîng ji Deşta Dekanê pêk tê. Maharaştra li Hindistanê duyemîn dewleta herî bingaş e û duyemîn dabeşa welatê herî bingaşe a cîhanê ye. Ew di 1ê gulana 1960an de bi dabeşkirina dewleta duzimanî ya Mumbaî li Maharaştraya piraniya maratî û gujaratiaxêv di encama rêxistinek neteweyî ya dewletên li ser bingehê ziman de hate damezrandin. Maratî zimanê herî zêde tê axaftin e û tenê zimanê fermî yê dewletê ye.

Maharaştra li 6 beşan û 36 navçeyan tê dabeşkirin, ku paytexta parêzgeh Mumbaî ye, herêma bajarî ya herî bingaşe li Hindistanê û Nagpur wekî paytexta zivistanê kar dike, di heman demê de rûniştina zivistanê ya meclîsa parêzgehê jî dike. Godavarî û Krîşna du çemên sereke yên dewletê ne.

Daristan ji sedî 16,47 erdnîgariya eyaletê pêk tîne. Ji tevahî erdên çandiniyê yên li eyaletê, ji sedî 60 ji bo dexlên li herêma Deccan, birinc li peravê Konkan û deverên din ên ku baran zêde tê bikaranîn.

## Çavkanî
# Plakeya tirombêlê

Hejmara qeyda tirombêlên Awistralyayê
Plakeya tomarkirina tirombêlên Swîsreyê
**Plakeya tirombêlê**, **plakeya tomarkirina tirombêlê** (wekî *plaka* û *plaqe* jî tê naskirin) plakeyek e ku tê de hejmara tomarkirina tirombêlê tê nivîsandin.
# Îngilîz

Îngilîz| …
… |
| Ziman |
| Zimanê inglîzî |

**Îngilîz** komek etnîkî û neteweyek xwecihê Îngilistanê ye, ku bi zimanê Îngilîzî, zimanekî Germaniya rojavayî diaxivin û dîrok û çandek hevpar parve dikin. Nasnameya Îngilîzî bi eslê xwe Anglo-Saksonî ye, dema ku ew di Ingilîziya kevn  wekî Angelcynn  ('nijad an hoza Anglûsan') dihatin nasîn. Etnonîmiya wan ji Anglûsan , gelek german ye ku li dora sedsala 5an a PZ koçî Brîtanyayê kiriye.

## Çavkanî
# Portûgal

| Komara Portûgalê  Portûgal República Portuguesa  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Europe's West Coast  |
| **Sirûd:**A Portuguesa  Duration: 1 minute and 11 seconds.1:11 |
|  |
| **Portûgal li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Lîzbon (1385–)
* Coimbra (1129–1255)

 39°Bk, 9°Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê portûgalî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê portûgalî
* Minderico
* Portuguese Sign Language
* Mirandese
* zimanê galîsyayî
 |
| Rêveberî | komar (1910–)  |
|  •  | Serokdewlet | António José Seguro (2026–)  |
|  •  | Serokwezîr | Luís Montenegro (2024–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 25 tîrmeh 1139 (declaration of independence, Battle of Ourique, Keyaniya Portûgalê), 24 hezîran 1128 (Serwerî, Battle of São Mamede, County of Portugal, administrative territorial entity), 23 gulan 1179 (independence recognized by another country, Manifestis Probatum, Keyaniya Portûgalê)  |
|  •  | Rûerd | 92.225 kîlometre çargoşe (2021)  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 10.347.892 (2021)  |
| Dirav | - Euro (1 kanûna paşîn 1999)
 |
| Demjimêr | * UTC+0
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +351 |
| **Malper**   |

**Portûgal**, bi kurdî wek **Portiẍal** jî tê nasîn, welatekî li Ewropayê ye. Portûgal dikeve başûrê Ewropayê. Ev welat dikeve ser nîvgirava Îberî. Rêja 16% nîvgirava Îberî ji axa vî welatî pêk tê. Spanya bi tenê dibe hevsûyê (cîran) Portûgal herwesa giravên Azorê jî yên vî welatî ne.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Weather forecast
* Travel and Tourism office website

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Portûgal de hene.
# Golparêz (futbol)

*Ji bo agahiyên derbarê mijarên berfireh li gotara Golparêz binêrin.*Yek golparêzê futbolê
Golparêz, pêkanîna girtina gogê berîya gokbazê dijber dike.
Golparêz ji aliyê gokbazê dijber tê şarjkirin.
**Golparêz** an **Qalevan** an jî **Golgir**, yek yarîkerê di futbolê da, li herî paş de radiweste û yekem erka parastina netêketiya goga li dergeha desteya xwe dike. Di nav golgirîyê de li qada dergehê de destnedayî ye. Bi sînordariyê di hebûna nav Qada cezayê de, yek yarîkerek bi rêzika destdana gogê ye. Eger golgir seqet bibe, lîstik disekine û başkirin di nav qadê de pêk tê.

Golgir, bi piranî b kurt kirina **GK** (Îngilîzî golgir: *goalkeeper*) tê zanîn. Hejmara formayê, bi gelemperî 1 e. Daxuyaniya IFFHS'ê ya herî dawî, got ku golgirê herî baş di desteya Real Madrid de xwekirina forma Iker Casillas e.

## Golparêzên giring

### IFFHS Golgirên sedsalê

Ji aliyê IFFHS di sedsala 21ê (2001–2011) de lîsteya golkerên herî baş:

1. Îtalya - Gianluigi Buffon (199)
2. Spanya - Iker Casillas (197)
3. Çekya - Petr Čech (154)
4. Holenda - Edwin van der Sar (116)
5. Almanya Almanya - Oliver Kahn (99)
6. Brezîl - Dida (90)
7. Spanya - Víctor Valdés (82)
8. Brezîl - Júlio César (76)
9. Almanya Almanya - Jens Lehmann (72)
10. Arjentîn - Roberto Abbondanzieri (68)
11. Fransa - Fabian Barthez (55)
12. Spanya - Pepe Reina (54)
13. Brezîl - Rogério Ceni (53)
14. Îtalya - Francesco Toldo (52)
15. Rûsya - Igor Akinfeev (47)
16. Polonya - Jerzy Dudek (42)
17. DYA - Tim Howard (36)
18. Almanya Almanya - Manuel Neuer (36)
19. Spanya - Santiago Cañizares (35)
20. Paraguay - Justo Villar (34)

### IFFHS Golkerên salê

Ji aliyê IFFHS de her sal bijartîyên golkerê herî baş:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * 1987 -  Belçîka - Jean-Marie Pfaff
* 1988 - USSR USSR - Rinat Dasaev
* 1989 -  Îtalya - Walter Zenga
* 1990 -  Îtalya - Walter Zenga
* 1991 -  Îtalya - Walter Zenga
* 1992 -  Danîmarka - Peter Schmeichel
* 1993 -  Danîmarka - Peter Schmeichel
* 1994 -  Belçîka - Michel Preud'homme
* 1995 -  Paraguay - José Luis Chilavert
* 1996 - Almanya Almanya - Andreas Köpke
 | * 1997 -  Paraguay - José Luis Chilavert
* 1998 -  Paraguay - José Luis Chilavert
* 1999 - Almanya Almanya - Oliver Kahn
* 2000 -  Fransa - Fabien Barthez
* 2001 - Almanya Almanya - Oliver Kahn
* 2002 - Almanya Almanya - Oliver Kahn
* 2003 -  Îtalya - Gianluigi Buffon
* 2004 -  Îtalya - Gianluigi Buffon
* 2005 -  Çekya - Petr Čech
* 2006 -  Îtalya - Gianluigi Buffon
 | * 2007 -  Îtalya - Gianluigi Buffon
* 2008 -  Spanya - Iker Casillas
* 2009 -  Spanya - Iker Casillas
* 2010 -  Spanya - Iker Casillas
* 2011 -  Spanya - Iker Casillas
* 2012 -  Spanya - Iker Casillas
* 2013 - Almanya Almanya - Manuel Neuer
* 2014 - Almanya Almanya - Manuel Neuer
 |

## Mijarên têkildar

* Golparêz

## Çavkanî