Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1991

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1987 |
1988 |
1989 |
1990 |
**1991**
| 1992
| 1993
| 1994
| 1995
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

* Anna Campbell, şervana YPJê (m. 2018).
* 7ê kanûna paşîn – Eden Hazard, lîstikvanê futbolê yê belçîkî.
* 21ê kanûna paşîn – Dilber Cizîrî, stranbêja kurd
* 24ê kanûna paşîn – Avi Nash, aktorê amerîkî.
* 7ê sibatê – Riyadh Khalaf, youtuberê îrlendî.
* 17ê sibatê
	+ Burak Deniz, aktorê tirkiyeyî.
	+ Ed Sheeran, stranbêjê brîtanî.
* 20ê sibatê – Sally Rooney, nivîskara îrlendî.
* 28ê sibatê – Sarah Bolger, aktrîsa îrlendî.
* 18ê adarê – Jonathan Viscosi, lîstikvanê futbolê yê kanadayî.
* 21ê adarê – Antoine Griezmann, lîstikvanê futbolê yê fransî.
* 7ê nîsanê – Anne-Marie, stranbêja brîtanî.
* 11ê nîsanê – Thiago, lîstikvanê futbolê yê spanî.
* 16ê nîsanê – Muhemmed el-Kurdî, hafizê kurd.
* 25ê nîsanê – Adelina Tahiri, stranbêja arnawidî.
* 22ê gulanê – Capo, rapperê kurd.
* 9ê hezîranê – Melanie Memphis, pornostêrka mecar
* 21ê hezîranê – Heja, rapper û stranbêjê kurd.
* 2ê tîrmehê – Burna Boy, stranbêjê nîjeryayî.
* 21ê tîrmehê – Sara Sampaio, modela portûgalî.
* 11ê tebaxê – Rêz Gerdî, avuqat û aktîvîsta heqên mirovan a kurd.
* 6ê îlonê – Jacques Zoua, lîstikvanê futbolê yê kamerûnî.
* 23ê îlonê – Bextiyar Rehmanî, lîstikvanê futbolê yê kurd.
* 25ê çiriya pêşîn – Nesîm Sebah, youtuber û sexnegirê medyayên civakî yên kurdî.

## Mirin

* 30ê kanûna paşîn – John Bardeen, fizîknasê amerîkî (jdb. 1908).
* 21ê sibatê – Hejar, nivîskarê kurd (jdb. 1920).
* 22ê adarê – Gloria Holden, aktrîsa amerîkî (jdb. 1903).
* 3ê nîsanê – Graham Greene, nivîskarê îngîlîzî (jdb. 1904).
* 2ê hezîranê – Ahmed Arîf, şaîrê tirkiyeyî (jdb. 1927).
* 2ê tîrmehê – Lee Remick, aktrîsa amerîkî (jdb. 1935).
* 18ê tîrmehê – Ebubekir Pamukçu, nivîskarê zaza (jdb. 1946).
* 24ê tîrmehê – Isaac Bashevis Singer, nivîskarê amerîkî (jdb. 1903).
* 2ê îlonê – Alfonso García Robles, siyasetmedarê meksîkî (jdb. 1911).
* 15ê îlonê – Karl-Herbert Scheer, nivîskarê honaka zanistî yê alman (jdb. 1928).
* 24ê çiriya pêşîn – Gene Roddenberry, senarîstê amerîkî (jdb. 1921).
* 1ê çiriya paşîn – Mehmet Cahit Şener, (jdb. 1958).
* 18ê çiriya paşîn – Gustáv Husák, serokdewletê Yûgoslavyayê (jdb. 1913).
* 24ê çiriya paşîn – Freddie Mercury, bestekarê brîtanî (jdb. 1946).
# Model

Fotomodel Caitlin O'Connor li ser damezirandina firotanê ya klîmîk a normal
Fotomodelên zilam ên cêwik ên amerîkî "Cêwik Carlson"
Modelên mirês
**Model** kesekî bi rolekî pêşveçûnê an danasîna hilberînan e (nexşeyek cilên di fîlmên fîzîkî de), an jî ji bo mirovên karên hunerî an wêneyê çêbikin.

Modelsazî ji celebên din ên cuda yên performansa gelemperî têne dîtin, wekî lîstikvan an jî danser. Her çend cûdahî di navbera modelkirin û çalakiyê de her tim ne diyar e, di fîlm an jî lîstikê de nabe, ku bi gelemperî nimûne ya "modelkirin" be.

## Çavkanî
# Bejavî

| Bejavî
 |
| --- |
|  |
| Beqeke bejî ya Kalîforniya *Spea hammondii* |
| Dabeşandina zanistî
 |
| Cîhan:
 | Animalia |
| Filûm:
 | Chordata |
| Binefilûm:
 | Vertebrata |
| Joreçîn:
 | Tetrapoda |
| Bir:
 | **Amphibia** |
| Bineçîn û komên bejaviyan
 |
| †Subclass Labyrinthodontia
†Order Temnospondyli
†Subclass Lepospondyli
Subclass Lissamphibia
Order Anura
Order Caudata
Order Gymnophiona
†Order Allocaudata |

**Bejavî** an **amfîbyûm** (bi latînî, *Amphibia*) çîneke ajalan e ya ku tê de qurnewêlk, beq û beqên bejî hene.

Di sê koman de tên parvekirin:

## Beq an beqên bêdûvik (*Anura*)

* Famîleya beqan
	+ *Discoglossidae*
	+ *Pelobatidae*
	+ *Pelodytidae*
	+ Beqên bejî (*Bufonidae*)
	+ Beqên daran (*Hylidae*)
	+ Beqên avî (*Ranidae*)

## Qurnewêlk an beqên bidûvik (*Urodela*) an jî (*Caudata*)

* Famîleya qurnewêlkan (*Salamandridae*)

## Gymnophiona

*Ji yewnanî û bi wateya "marên tazî", bejaviyên bêling, mîna kurmên mezin û maran in. Li Kurdistanê tunîne.*

## Amfîbyûmên Kurdistanê

* Lîsteya amfîbyûmên Kurdistanê

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Amphibians - AnimalSpot.net
* ArchéoZooThèque : Amphibians skeletons drawings Girêdana arşîvê 2013-07-26 li ser Wayback Machine : available in vector, image and PDF formats
* Amphibian Specialist Group
* Amphibian Ark
* AmphibiaWeb
* Global Amphibian Assessment Girêdana arşîvê 2011-04-12 li ser Wayback Machine
* Amphibian vocalisations on Archival Sound Recordings Girêdana arşîvê 2010-05-26 li ser Wayback Machine
# Tûtî

| Tûtî
 |
| --- |
|  |
| Makawê şînûzer
 |
| Dabeşandina zanistî
 |
| Cîhan:
 | Animalia |
| Filûm:
 | Chordata |
| Bir:
 | Aves |
| Jêrebir:
 | Neognathae |
| Kom:
 | **Psittaciformes** Wagler, 1830 |
| Famîle
 |
|
Cacatuoidea
Psittacoidea
Strigopoidea

 |
|  |
| Belavbûna tûtiyan, hemû cureyan (sor)
 |

**Tûtî** navê koma çûkên *Psittaciformes* e ku ji 372 cure û 86 cinsan pêk tê. Ji zêdehî, bi nikilê wan yê xingalokî û zimanê wan yê qalin û bi goşt tên zanîn. Xisleta wan yê herî balkêş, qabiliyeta laysekirina zimanên mirovan e û ji ber vê qabiliyetê li qefesa de tên xwedîkirin.

## Dabeşandin

## Pêşangeh

* Anodorhynchus hyacinthinus
* Pseudeos fuscata
* Phigys solitarius
* Oreopsittacus arfaki
* Neopsittacus musschenbroekii
* Lorius domicella

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Psittaciformes, ser Wîkîcureyê.
 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Tûtî de hene
# E-girls

| E-girls |
| --- |
| * Koma keçan
 |
|  |
| Welat | * Japon
 |
| Dewlet | Japon  |
| Ziman | Japonî  |
| Dema avabûnê | * 2011
 |
| Şêwe | J-pop  |
| Pêk tê ji | * Sayaka Yamamoto (–2019)
* Dream Ami (–2019)
* Harumi Satō (–2019)
* Nozomi Bandō (–2019)
* Nonoka Yamaguchi (–2019)
* Kaede (–2019)
 |
| Malper | e-girls-ldh.jp  |
| * Dream
* Happiness
* Flower
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**E-girls** an **E-Girls**, an jî **Exile Girls**, komeke keçan a muzîka şêwaza J-popê bû ku ji çend îdolan pêk hatiye û di sala 2011an de hatiye sazkirin.

Ev kom, di wêneya jinane de, koma kuran a japonî Exile temsîl dike û ji endamên komên îdol Dream, Happiness û Flower (hemî ji heman etîketa Avex Trax) û du endamên resen pêk hatiye ku wekî beşek ji komê dest bi kar kirine.

Grûp/tîmên paşxaneyê yên bi navê Rabbits & Bunnies ji xwendekarên dibistanên navîn û seretayî pêk tên.

## Çavkanî
# Marumo no Okite

| Marumo no Okite |
| --- |
| * Rêzefîlma televîzyonê
 |
| Welat | * Japon
 |
| Ziman | Japonî  |
| Kanala orîjînal | * Fuji Television
 |
| Senaryonivîs | * Tsuyoshi Sakurai
* Kumiko Asō
 |
| Awazçêker | * Hiroyuki Sawano
 |
| Hilberîner | * Fumi Hashimoto
 |
| Şîrketa hilberîner | * Fuji Television
* Kyodo Television
 |
| Lîstikvan | nîşan bide* Sadawo Abe
* Fuku Suzuki
* Mana Ashida
* Manami Higa
* Masatō Ibu
* Yū Koyanagi
 |
| Hejmara beşan | 11  |
| Hejmara sezonan | 1  |
| Dema destpêkirinê | * 24 nîsan 2011
 |
| Dema bidawîbûnê | * 3 tîrmeh 2011
 |
| Şêwe | Rêzefîlma dramayê  |
| Mijara sereke | Malbat  |
| Malper | * www.fujitv.co.jp/marumo/
* www.fujitv.co.jp/b\_hp/marumo/index.html
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Marumo no Okite** rêzefîlmekî japonî yê bi şêweyê dramayê ye ku li ser Fuji TVyê cara pêşîn 24ê adara 2011an de hatiye nîşandan.

## Çavkanî
# Gaxand

Dara Gaxandê
**Gaxand**, **Gaxend**, **Gaxan** an **Gaxonî**, **Cejna Miladê** an jî **Cejna Noel** her sal ji aliyê xiristiyanan ve di 25ê kanûna pêşîn tê pîroz kirin. Pîrozbahî êvara 24ê kanûna pêşîn dest pê dike û li hin welatan heta şeva 26ê kanûna pêşîn didomê. Dêra ermeniyan û ortodoksan li gorî salnameya Julianî roja 7ê kanûna paşîn dest bi pîrozkirina gaxendê dikin. Sedema pîrozkirina cuda, keşeyê katolîk Papa Gregorê XIII di sedsala 16an de salnameya Julianî de guhertin çêkir û salnameya Gregorî pêk anî. Dêrên ortodoks ên ku di 7ê kanûna paşîn de dest bi pîrozbahiyan dikin wê di 2100î de ji 8ê kanûna paşîn dest bi pîrozbahiyan bikin.

Noel di xiristiyaniyê de mîna rojbûna Îsa tê pîrozkirin.

Dara Gaxendê navê dara çamêye ku di pîrozbahiyên gaxendê de bi gelek cure rahnik û xemlan tê xemilandin.

Kalgaxend kalê mîtolojîke ku tê bawerkirin di Noelê de bi erebeya xwe ya ku ji aliyê xezalan ve tê kişandin û ji mirovan re xelatan tîne.

## Gaxand li Dêrsimê

Li Dêrsimê her sal 13ê kanûna paşîn de şahiyên gaxandê tên lidarxistin. Gaxand weke sersala kurdên qizilbaş tê dîtin (di gotina gelê "Sersal padîşahê nû"). Yek (an sê) roj rojiya gaxandê tê girtin. Di heman demê de kurdên êzdî jî sê rojan rojî digirin û qurbanan digurênin. Dişibe Noela xirîstiyanan. Di baweriya elewiyên Dêrsimê de ku gaxandê pîroz dikin, karakterekî folklorîk ê bi navê Kalo Gaxand heye.

## Mijarên têkildar

* Kal Gaxan
* Kosegelî

## Çavkanî
# Berfî

Sosin navê komekê kulîkan e
**Berfî**, **zembeq** navê komekê riwekên kulîlkdar e ji famîleya lîliyan (Liliaceae) ku pîvaz, tule jî dikevinê.

Ji binekoma *Lilium*. Riwekeke werzane (demsalane) ye. Nêzîkê 110 cureyên vê riwekê hene. Berfî pirranî bo baxçeyan tê çandin. Li hin welatan kokên wê dixwin. Li hin deveran bi şaşî jê re leylank jî dibêjin lê leylank ne ji vê komê ye, ne ji berfiyan e.

## Cureyên berfiyên yên li Kurdistanê navdar in

Mixabin ji ber ku li ser floraya Kurdistanê xebateke zanistî nehatiye kirin, navê van cureyan ên latînî çine ne diyar e.

* Zembeq, sosina spî (*Lilium candidum*)
* Berfiya sor (*Lilium pomponium*)
* Berfiya martagî (*Lilium martagon*)
* Berfiya belek ?
* Pûlik ?
* Berfiya qamîşan (*Lilium bulbiferum*)
* Berfiya Kranjskayê, berfiya Karniyolayê (*Lilium carniolicum*)
# Zanîngeh

Zanîngeha Tübingenê (1855)
**Zanîngeh** an jî **unîversîte** dameziryayî anko binkeyên xwandina bilind (anko xwandina astê sêyê) û lêkolînên zanistî ne ko bawerînameyên zanistî di bîyavên cidacida yên zanistan da bi xwandinkarên xwe didin û di berhemanîna zanistî da pişikdar in.

Herçend e ko berî Ewropayê li Cihana Îslamî û derên dî yên parzemîna Asyayê zanîngeh hebûn, lê pirranîya zanîngehên niha yên cihanê li ser bingehê binkeyên zanistî yên Ewropaya Çaxên Navên hatine damezirandin.

## Binêre herwiha

* Zanîngehên Kurdistanê

## Çavkanî
# Billboard

*Billboard*|  |
| Weşanvan | Danyel Smith |
| Kategorî | Stran |
| Pircarînî | Heftane |
| Belavkirin | 16.327 |
| Damezrandin | 1894 |
| Şîrket | Prometheus Global Media |
| Welat | DYA |
| Ziman | Îngilîzî |
| Malper | billboard.com |
| ISSN | ISSN 0006-2510 |

Kovara **Billboard**, Kovara Stranê ya bi Heftane li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê tê weşandin. Kovar, li gelek deverî yên welatan tê derxistin. Ev jî, yek ji kovarên kevintirîn di cîhanê de ye. Ev çend lîsteyên stranê, di warê navnetewî yên naskirî de, ku ji stranên herî populer û albûmên, nepenî di nav çend kategoriyan diparêze. Di lîsteyê de herî navdar, "Billboard Hot 100" di rêza 100 stranên top ên ku bêyî cureyên ji bo firotina li ser girêdayiyên fîzîkî, dîjîtal û radyo ye. "Billboard 200" lîsteyek firotina ji 200 albûmên stranê ya li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye.

Di sala 1894an de hate damezirandin, di destpêkê de li ser bûyerên sêrken, pîrozbahiya qarnewalê, fuar, festîval û parkan yariyan ragihandin, di heman demê de mijara muzîkê ji bo wê radeyê ku di salên pênciyê de, tiştên din ên ji hev cuda û di kovara serbixwe hatin weşandin berfireh bû.

## Lîsteya ragihandina panoyê - Billboard

Di 4ê kanûna paşîn, 1936an de, Billboard cara yekem dengê muzîkê li ser 20ê tîrmehê, 1940an weşandin ser lîsteya xwe ya populerbûna muzîkê «Music Popularity Chart» ("Populerbûna Strana Qebale") bi îngilîzî. Ji sala 1958an de, di lîsteya "Hot 100" single firotin û rotasyona yekbûneke li kanalên radyo weşandin. Billboard li ser 100 lîsteyên her hefteyê de, herî populer a "Hot 100" (ji bo stran), "Billboard 200" (ji bo albûm) û "Billboard Social 50" (ji bo hunermendan) weşan dike.

## Galerî

* Çapa pêşî
* Çapa Noelê, 1896
* 10emîn Salvegera Çapkirinê
# Rexnegir

**Rexnegir** ew kesê ku berhemên wêjeyî digire dest û wan li gor zanista wêjeyî dinirxîne ye. Rexnegir berhema di destê xwe de ji alî rêziman, hêman, hûnandin, leheng, mijar, cure, teşe û hin wekî din ve bi berfirehî dinirxîne û eşkere dike. Ji aliyekî ve jêhatîbûna nivîskar derdixe holê û nîşan dide, ji aliyekî ve jî kêmasiyên berhemê derdixe holê.

### Binihêre

* Rexne
* Rexnegirî
* Nirxandin
* Nirxandina Wêjeyî
# Portûgal

| Komara Portûgalê  Portûgal República Portuguesa  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Europe's West Coast  |
| **Sirûd:**A Portuguesa   |
|  |
| **Portûgal li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Lîzbon (1385–)
* Coimbra (1129–1255)

 39°Bk, 9°Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê portûgalî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê portûgalî
* Minderico
* Portuguese Sign Language
* Mirandese
* zimanê galîsyayî
 |
| Rêveberî | komar (1910–)  |
|  •  | Serokdewlet | António José Seguro (2026–)  |
|  •  | Serokwezîr | Luís Montenegro (2024–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 25 tîrmeh 1139 (declaration of independence, Battle of Ourique, Keyaniya Portûgalê), 24 hezîran 1128 (Serwerî, Battle of São Mamede, County of Portugal, administrative territorial entity), 23 gulan 1179 (independence recognized by another country, Manifestis Probatum, Keyaniya Portûgalê)  |
|  •  | Rûerd | 92.225 kîlometre çargoşe (2021)  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 10.347.892 (2021)  |
| Dirav | - Euro (1 kanûna paşîn 1999)
 |
| Demjimêr | * UTC+0
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +351 |
| **Malper**   |

**Portûgal**, bi kurdî wek **Portiẍal** jî tê nasîn, welatekî li Ewropayê ye. Portûgal dikeve başûrê Ewropayê. Ev welat dikeve ser nîvgirava Îberî. Rêja 16% nîvgirava Îberî ji axa vî welatî pêk tê. Spanya bi tenê dibe hevsûyê (cîran) Portûgal herwesa giravên Azorê jî yên vî welatî ne.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Weather forecast
* Travel and Tourism office website

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Portûgal de hene.