Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Federico García Lorca

| Federico García Lorca |
| --- |
| Lorca di sala 1932 de |
|  |
| Jidayikbûn | 5ê hezîrana 1898 Fuente Vaqueros, Granada (Spanya) |
| Mirin | 18ê tebaxa 1936 Di navbera bajarên Víznar û Alfacarê (Granada) |
| Hevwelatî | Spanî |
| Pîşe | Helbestvan û şanonivîs |
|  |
| biguhêre |

**Federico García Lorca**, bi kurdî mîna **Lorka** tê naskirin, li bajarê Fuente Vaqueros ê herêma Granada (Endulus, Spanya), di 5ê hezîrana 1898an de hatiye dinê û di navbera bajarên Víznar û Alfacarê (Granada) de li 18ê tebaxa 1936an ji ber sosyalîst e û rexneyên wî yê li hemberî dewletê dikir, bi destê faşîstan hatiye kujtin.

Ew helbestvan û şanonivîsekî bi zimanê spanî bû. Federico García Lorca nîşana azadiyê ye, him wek mirov û him jî wek nivîskar û helbestvan.

Piştî êrîşa leşkerê faşî yê Franco (Franko) ser Komara qanûnî ya Spanî di havîna sala 1936an de lêgêrîn û kuştina rewşenbîr û pêşêngên Komara Spanî destpê kir. Wextê leşkerê Franco ket ser bajarê Granadayê Lorca hatiye girtin û dan ber gulleyan. Lorca ji ber spartina rêxistina Frente Popular a Komara Spanî û ji ber sedema homoseksûelbûna wî hatiye kuştin.

## Dîwanên wî

* *Impresiones y paisajes* (1918)
* *Libro de poemas* (1921)
* *Oda a Salvador Dalí* ("Pîrozkirin ji bo Salvador Dalî") (1926)
* *Romancero gitano* (1928)
* *Poeta en Nueva York* ("Helbestvanê li New Yorkê") (1930)
* *Poema del cante jondo* (1931)
* *Llanto por Ignacio Sánchez Mejías* (1935)
* *Seis poemas gallegos* ("Şeş helbestên galîsiyayî") (1935)
* *Diván del Tamarit* (1936)
* *Sonetos del amor oscuro* ("Soneyên evîna tarî") (1936)

## Şanoyên wî

* *Mariana Pineda* (1927)
* *La zapatera prodigiosa* (1930)
* *Retablillo de Don Cristóbal*
* *El público* (1930)
* *Así que pasen cinco años* (1930)
* *Amor de don Perlimplín con Belisa en su jardín* (1933)
* *Bodas de sangre* (1933)
* *Yerma* (1934)
* *Doña Rosita la soltera o el lenguaje de las flores*
* *La casa de Bernarda Alba* ("Mala Bernarda Albayê") (1936)
* *Comedia sin título* (ne xelas e) (1936)

## Çavkanî

* Manuel Ruis Amezcua (1997). Federico García Lorca. Antología esencial. Octaedro, Barcelona.
* Federico García Lorca. Selected Poems. (1997). Pinguin Books, London-New York-Victoria-Toronto-Auckland.

## Grêdanên derve

* Fîlma ku jiyana wî û têkiliyên wî ya bi Dali re mijar kiriye: Little Ashes(2008) [1]
# Margaret Thatcher

| The Right Honourable The Baroness Thatcher LG OM DStJ PC FRS HonFRSC |
| --- |
| (~ 1995–96) |
|  |
| Navê rastî | Margaret Thatcher  |
| Jidayikbûn | Margaret Hilda Roberts  13ê çiriya pêşîn a 1925an Grantham  |
| Mirin | 8ê nîsana 2013an (87 salî) The Ritz London  |
| Sedema mirinê | Stroke (Sedemên sirûştî) |
| Cihê goristanê | Royal Hospital Chelsea  |
| Hevwelatî |  Brîtanî |
| Perwerde | * City Law School
* Kesteven and Grantham Girls' School
* Somerville College (1943–1947)
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
* kîmyager
* otobiyografînivîs
* barrister
* dewletmedar
* research scientist
* business executive
 |
| Meqam | * Serokê Mixalifetê (1975–1979)
* President-in-Office of the European Council (1981–1981)
* Serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî (1979–1990)
* Serokê Partiya Mihafezekar (1975–1990)
* Secretary of State for Education (1970–1974)
 |
| Partiya Siyasî | * Partiya Mihafezekar a Brîtanyayê
 |
| Hevjîn | * Denis Thatcher (Wesley's Chapel, 1951–2003)
 |
| Zarok | * Mark Thatcher
* Carol Thatcher
 |
| Dê û bav | * Alfred Roberts  (bav)
* Beatrice Ethel Stephenson  (dê)
 |
| Xelat | * Order of Merit (1990)
* Presidential Medal of Freedom (1991)
* Knight of the Garter (1995)
* Endamê Royal Society (1983)
* Order of the White Lion (1999)
 |
| Malper | margaretthatcher.org  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Margaret Hilda Thatcher, Baroness Thatcher**, LG, OM, DStJ, PC, FRS, HonFRSC (zayînê **Roberts**; 13ê çiriya pêşîn a 1925an – 8ê nîsana 2013an) siyasetmedarekî Conservative Party ê brîtanî bû. Thatcher di navbera 4ê gulana 1979an û 28ê çiriya paşîn a 1990an de serokwezîra Keyaniya Yekbûyî bû. Ew li welêt yekem jin bû ku bû serokwezîra.
# Rembrandt

| Rembrandt |
| --- |
|  |
|  |
| Navê rastî | Rembrandt Harmenszoon van Rijn  |
| Jidayikbûn | 15 tîrmeh 1606  Leiden  |
| Mirin | 4 çiriya pêşîn 1669  Amsterdam  |
| Cihê goristanê | Westerkerk  |
| Hevwelatî | Komara Holendayê  |
| Perwerde | * Zanîngeha Leidenê (1620–1621)
* Stedelijk Gymnasium Leiden
 |
| Pîşe | * Wênesaz
* draftsperson
* printmaker
* koleksiyonîstê hunerê
* etcher
* collector
* hunermendê dîtbarî
* old master
* engraver
* art dealer
* hunermend
 |
| Xebat | * The Night Watch
* Syndics of the Drapers' Guild
* The Jewish Bride
* Belshazzar's Feast
* Self-portrait
 |
| Hevjîn | * Saskia van Uylenburgh (Sint Annaparochie, 1634–1642)
 |
| Partner | * Geertje Dircx (1643–1649)
* Hendrickje Stoffels (1647–1663)
 |
| Zarok | * Titus van Rijn
* Cornelia van Rijn
 |
| Dê û bav | * Harmen Gerritszoon van Rijn  (bav)
* Neeltje Willemsdr. Zuytbrouck  (dê)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Rembrandt Harmenszoon van Rijn** (jdb. 15ê tîrmeha 1606an - m. 4ê cotmeha 1669an), têne wekê **Rembrandt** jî tê zanin, wênesaz, çapker û xêzkarekî serdema zêrîn a holendî bûye. Bi gelemperî ew wekî yek ji mezintirîn hunermendên dîtbarî di dîroka Hunera Rojavayî de tê hesibandin. Tê bawerkirin ku berhemên Rembrandt ên mayî bi qasî sê sed tabloyan, sê sed gravuran û çend sed xêzkirinan hene.

## Çavkanî
# Çemê Ganjê

| Çemê Ganjê |
| --- |
| * Çem
* sacred river
 |
|  |
| ﻿ / ﻿ |
| Parzemîn | Asya  |
| Dewlet | Hindistan  |
| Cihê zana çem | Gangotri Glacier  |
| Devê çem | Kendava Bengalê  |
| Tejaneya çem | Ganges Basin  |
| Şaxên çem | * Varuna River
* Tamsa River
* Ramganga
* Gomti River
* Ghaghara River
* Gandak
* Kosi River
* Mahananda River
* Yamuna
* Son River
* Bhagirathi River
* Gandaki River
* Padma River
* Alaknanda River
* Karmanasa River
* Sarayu
* Yarlung Tsangpo River
* Burhi Gandak River
* Punpun River
* Rāmgangā River
 |
| Welatê tejaneya çem | Hindistan  |
| Herik | 12.000  |
| Devera veqetîna avê | 1.060.000 km²  |
| Dirêjbûn | 2525 km  |
| Bilindahî | * 9 metre
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Çemê Ganjê** (bi sanskrîtî: गंगा, lat. *Gáṅgā*, bi yewnaniya kevn: Γάγγης, lat. *Gángēs*; bi latînî: *Ganges*) çemeke Asyayê ye ku ji nav Hindistan û Bengladeşê re derbas dibe. Çem ji Glacier Gangotri ya rojavayê çiyayê Hîmalaya li eyaleta Uttarakhand a Hindî derdikeve, û di Deşta Gangêtîk a Hindîstan û Bengladeş re ber bi başûr û rojhilat ve diherike, di dawiyê de xwe di Kendava Bengalê de vala dike .

Ava wê ji bo bi mîlyona mirova dibe ava vexwarina jiyanê . Ew çemek pîroz e û wekî xwedawenda *Ganga* di Hinduîzm de tê pejirandin. Di dîrokê de girîng e;

Cihên berpirs hojdariyê didin ji ber Pis bûna ava Ganga. Ku pîsbûna ava wî metirsiyê ji bo bi miliyone ji mirova dirust dike û di heman demê de ji bo ajalan jî metirsiyek çêdike.

## Galerî

* Çemê Bhagirathi li Gangotri
* Devprayag, pevçûna Alaknanda (rast) û Bhagirathi (çep) hin çem, destpêka Ganges proper.
* Çemê Himalaya yê Çemê Gangesê li herêma Garhwal a Uttarakhand, Hindistan. Çemên ser û çeman bi peravêjan têne nîşankirin; bilindahiyên çiya, gol û bajaran di qulikan de bi metroyan têne xuyang kirin.
* Nexşeyek 1908an rêça Ganga û şaxên wê nîşan dide.
* Devera girtinê ya Ganges
* Çemê Ganges li Kolkata, li pişt Pira Howrah
* Ganjê Jêrîn li Lakshmipur, Bengladeş

## Çavkanî
# Joseph Haydn

| Franz Joseph Haydn |
| --- |
| Franz Joseph Haydn nêzîkî 1770 |
|  |
| Jidayikbûn | 1732ê adara 31ê Rohrau, Awistiryaya Jêrîn |
| Mirin | 1809ê gulana 31ê Viyana, Awistirya |
| Pîşe | Mûzîkvan, Bestekar |
| Stîl | Klasîk |
| Sernav | Kompozîtorê Serdema Klasîk |
| Dê û bav | * Mathias Haydn (bav)
* Maria Koller (dê)
 |
|  |
| biguhêre |

**Franz Joseph Haydn** (31ê adarê 1732–31ê gulanê, 1809) bestekarekî muzîka klasîk awistiryayî bû. Wî bandoreke mezin li ser Mozart û Beethoven kir. Ew wekî 'Bavê Senfoniyê' û 'Bavê Kwarteta Kemanê' tê nasîn. Wî di jiyana xwe de 104 senfonî çêkirine. Birayê wî Michael Haydn jî bestekar bû û birayê wî yê din Johann Evangelist Haydn tenor bû.

Haydn piraniya jiyana xwe ya pîşeyî wekî 'muzîkjenê sereke' (Kapellmeister) di bin sîwana malbata dewlemend a macar Esterházy de derbas kir. Di dema xwe ya li wir de ma, wî wekî şefê orkestrayê gelek konser û opera birêve dibir. Jiyana wî ya dûrî bestekarên din û tenêtî, rê da wî ku berhemên orîjînal biafirîne ku ji trendên muzîkê yên wê demê cuda bin. Wî ev rewşê weha aniye ziman: “Ez ji dinyayê hatibûm veqetandin... loma ez mecbûr bûm ku bibim kesekî orîjînal”.

Wî di sala 1797an de ji bo Împerator Franz II sirûdek (Kaiserhymne) çêkir. Paşê di sala 1841an de, helbestvan August Heinrich Hoffmann von Fallersleben gotinên 'Das Lied der Deutschen' li ser vê awaza Haydn nivîsîn, ku di sala 1922an de bû sirûda neteweyî ya Almanyayê.

Haydn bi kesayetiya xwe ya rûgeş û henekyar jî dihate nasîn, ku ev taybetmendî di muzîka wî de (wekî 'Senfoniya Surprizê') bi eşkereyî diyar dibe. Ji bilî senfoniyan, ew wekî 'Bavê Kwarteta Kemanê' jî tê qebûlkirin; wî ev cureyê muzîkê bi pêş xist û bingeha muzîka kamêrayê ya modern avêt. Di salên xwe yên dawî de li Londonê wekî stêrkekî navneteweyî hate pêşwazîkirin û li wir berhemên xwe yên herî mezin pêşkêş kirin. Heya roja me ya îro, ew wekî yek ji stûnên herî girîng ên muzîka klasîk a Ewropayê tê qebûlkirin.

Haydn heval û pendiyarê Mozart, mamosteyê Beethoven, û kekê Micheal Haydn ê bû.

## Malbat

Joseph Haydn li Rohrau, Awistirya ji dayik bû, gundekî ku wê demê li ser sinorê Macaristanê bû. Bavê wî Mathias Haydn bû, çêkerê tekeran ku di heman demê de wekî "Marktrichter", an çavdêrê bazarê jî kar dikir.

## Çavkanî
# Exlaq

**Exlaq** yek ji tayên serekî yên felsefeyê ye ko li bihayan, qencî û neqencî û sincî hûr dibit. Exlaq çemk û têgehên mîna rast, nerast, qenc, xirab, berpirsyarî û rewayî û nerewayiyê şirove dikit. Exlaqê sê tayên serekî hene:

* Pêraexlaq (metaetîk) ko li çemka exlaqê bixwe hûr dibit.
* Exlaqê rewayiyê (normative ethics) li çawayiya diyarkirina bihayan hûr dibit.
* Exlaqê karbarî (applied ethics) ko li çawayiya bikaranîna bihayên exlaqî dikolit.

## Çavkanî
# Beyaban

Dîmenek ji qûmistana Gobî ya Mongolyayê
Dîmenek ji beyabana Atacamayê
**Beyaban** an **çol** an **çolistan** an **şorezar** an **sehra** an jî **deşt** herêmên ziwa û bêgiya ne ku li salekê zêdeyî 100-250 mm baran lê nayê. Li dora 22% ji rûberê Erdê beyaban e.

Mirov çend cureyên beyabanan ji hev cihê dike: beyabanên germ, beyabanên ku zivistanên wan sar in û beyabanên sar ên Arktîk û Antarktîkayê.

Beyabana germ a herî mezin a cîhanê Sahara ye. Li dora neh milyon km² ye.
# Internet Archive

| Internet Archive |
| --- |
| * Rêxistina bê qezenc
* malper
* digital library
* web archive
 |
|  **Logoya Internet Archive** |
| ﻿ / ﻿ |
| Dirûşm: Universal access to all knowledge  |
| Dewlet | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Ziman | Inglîzî  |
| Çêker | * Brewster Kahle
 |
| Dema avabûnê | * gulan 1996
 |
| Damezrîner | * Brewster Kahle
 |
| Serok | * Brewster Kahle (1996–)
 |
| Cihê baregehê | * Fourth Church of Christ, Scientist
 |
| Xelat | * FSF Free Software Award for Projects of Social Benefit
* DPC Fellowship Award
* ProjectUil
 |
| Qada xebatê | Web archiving û digital preservation  |
| Hj. karkeran | 122  |
| Yekûna malûmilkê | 7.320.849 Dolara DYAyê (2022)  |
| Malper | archive.org/  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Internet Archive** li San Francisco projeyek ne-qezenc e ku ji hêla Brewster Kahle ve di 1996an de hatî damezrandin û ji 2007an vir ve xwediyê statuya pirtûkxaneya fermî ye. Ew wekî arşîvek tevnvî ya paqij hate destpêkirin, ku hûn dikarin malperên arşîvkirî bi karanîna bi navê Wayback Machine-ê bibînin. Di destpêka sala 1999an de, arşîvên din li wê hatin zêdekirin, lewra ew nuha pirtûkxaneyek dîjîtal e ku ji berhevokên girîng ên nivîs û pirtûkan, daneyên bideng, vîdeyo, wêne û nermalavê pêk tê. Internet Archive erka arşîvkirina demdirêj a daneyên dîjîtal bi rengekî ku bi serbestî tê gihîştinê ji xwe re kiriye û girîngiyek mezin dide vebijarkên ji bo bikarhênerên kor an bi rengek din sînordar.

Internet Archive ji bilî erka xwe ya arşîvê, xwe wekî çalakvanek ji bo Înterneteke vekirî û azad û ji bo parastin û belavkirina karên giştî jî dibîne.

## Damezrandin û dîrok

Brewster Kahle, damezrînerê Alexa Internet û Internet Archive (2015)
Pêşkêşkara neynikî bi daneyên ji San Franciscoyê di Bibliotheca Alexandrina a misirî de .Brewster Kahle di Gulana 1996 de Internet Archive rêxistinek neqezenc li gorî maddeya 501 (c) (3) a mafê baca debara amerîkiyê damezrand.Wê di destpêkê de radestkirina daneya mezin ji Alexa Internetê wergirt. Wekî beşek ji arşîvkirina malperê, ew bi navê bîranînan, ango dîmenên malperan û postên Usenetê tomar dike.

## Çavkanî
# Hokusai

Hokusai

|  |  |
| --- | --- |
| Jidayikbûn | 31ê çiriya pêşîn a 1760an Honjo (en) |
| Mirin | 10ê gulana 1849an (88 salî) Asakusa (en) |
| Navê rastî | 葛飾北斎 û 葛飾󠄁北齋 |
| Hevwelatî | Japon |
| Cîwar | Uraga (en) |
| Pîşe | Wênesaz, xylographer, illustrator, ukiyo-e artist, hunermend, hunermendê grafîk, printmaker, sêwirîner, architectural drafter, hunermendê dîtbarî, draftsperson |
| Salên çalak | 1775-1849 |
| Zarok | Katsushika Ōi (en) Katsushika Tatsujo (d) |
| Qadên xebatê | Ukiyo-e (en), nîgar, hunerên dîtbarî (en), wood engraving technique (en), graphics (en), illustration (d), drawing (en) |
| Tevger | Japonisme (en), Kasei culture (en), ukiyo-e (en) |
| Xwendekarê | Katsukawa Shunshō (en) |
| Şêweyên hunerê | Ukiyo-e (en), portre (en) |

Xebatên navdar| *Sih û şeş Dîmenên Çiyayê Fuji*, *The Dream of the Fisherman's Wife* (d), *Hokusai Manga* (d), *Ehon Chūkyō* (d), *A Tour of the Waterfalls of the Provinces* (d) |

Îmzelewheya yadîgarWêneyê goristanê
**Katsushika Hokusai** (bi japonî 葛飾 北斎, 31 çiriya pêşîn 1760 - 10 gulan 1849), wekî **Hokusai** tê zanîn, hunermendekî *ukiyo-e* yê japonî, wênesaz û çapkerek ji serdema Edo bû. Rêzeya çapa wî bi navê "Sih û şeş dîmenên çiyayê Fuji" gelekî binavûdeng e û çapa îkonîk a Pêla Mezin ji Kanagawa dihewîne. Hokusai di jiyana xwe de hunera *ukiyo-e* pêşxist û ji şêwazek portreyê, ku li ser kortazîn û lîstikvanan disekinî, wergerande şêwazeke hunerî ya berfireh, ku giranî da ser peyzaj, nebat û heywanan. Berhemên wî bandoreke girîng li ser Vincent van Gogh û Claude Monet kir. Bi rêya serdema japonîzmê, ku di dawiya sedsala 19an de peqiya, hunera wî li seranserê Ewropayê belav bû.

Hokusai çapa "Sih û şeş dîmenên çiyayê Fuji" yê wekî bersivek ji geşbûna tûrîzma navxweyî ya li Japonê re û ji ber berjewendiya xwe ya şexsî li ser çiyayê Fuji afirand. Bi vê xebatê, bi taybetî saya wêneyên Pêla Mezin a Kanagawa û Bayê hêja, sibeya zelal, Hokusai hem li Japonya û hem jî li derveyî welêt navdar bû.

Hokusai herî baş bi çapên xwe yên *ukiyo-e* dihat nasîn, lê wî di navgînên cûrbecûr de xebitî, di nav de wênesazî û nîgarkirina pirtûkan. Wî di zarokatiya xwe de dest bi hunerê kir û heta mirina xwe, 88 saliya xwe, xebitî û şêwaza xwe pêş xist. Di kariyerek dirêj û serketî de, Hokusai bi tevahî zêdetirî 30,000 tablo, xêz, çap û wêneyên pirtûkan çêkirin. Ew bi nûjeniya xwe ya di berhevokên xwe de û teknîka xweya xêzkirinê ya bêhempa dihat nasîn û heta îro di dîroka hunerê de yek ji mezintirîn hosta tê hesibandin.

## Çavkanî
# Instagram

Instagram|   |
| Pêşvebir | Kevin Systrom, Mike Krieger |
| Weşandina yekem | 6 çiriya pêşînê 2010) (2010-10-06) |
| Embar | github.com/instagram |
| Platform | iOS, Android, Microsoft Windows |
| Mezinahî | 173.1 (iOS) 48.53 MB (Android) |
| Ziman | 32 ziman |
| Malper | www.instagram.com |

**Instagram** malpereke parvekirina wêneyan e. Di vê malperê de mirov dikare wêneyên xwe parve bike.

Instagram di çiriya pêşîn a 2011an de hatiye sazkirin. Ew sepan di ser de têne di iPhone de dihat bikaranîn lê edî êdî di Androîdê de jî tê bikaranîn. Îro 400 milyon bikarhênerê Instagramê heye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Instagram de hene.
* Malpera fermî
# ARD

| ARD |
| --- |
| * Broadcaster
 |
|  |
|  **Logoya ARD** |
| Dirûşm: Wir sind deins.  |
| Dewlet | Almanya  |
| Dema avabûnê | * 5 hezîran 1950
 |
| Cihê damezrandinê | * Berlîn
 |
| Serok | * Tom Buhrow (2022–)
 |
| Cihê baregehê | * Stuttgart
 |
| Xelat | * Saure Gurke
 |
| Malper | www.ard.de/  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

Endamên hevgirtina saziyên ragihandinê ya Almanyayê.
**ARD** (A**rbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen **R**undfunkanstalten der Bundesrepublik **D**eutschland*) hevgirtinek saziyên ragihandinê yên fermî ên Almanyayê ye.

Niha ARD ji neh saziyên ragihandinê ên herêmî pêk tê ku bi hevre televîzyona dewletê ya fermî *Das Erste* (A Yekem) û televîzyonên herêmî amade dikin.
Dezgeha almanî ya derveyî welat *Deutsche Welle* (Pêla Almanî) jî endama ARDê ye.

Her neh saziyên ragihandinê ên herêmî kû dezgeha ARDê pêk tînin xwedî 20.000 karmend in. Ew 11 televîzyon û 55 radîo ya amade dikin. Budceya vê dezgehê salane derdora 6,3 milyar Euro ye. Ev dezgeh li 30 cihê li herderê cîhanê bi derdora 100 rojnamevanên televîzyonê bûyeran dişopînê.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

ARD.de Malpera fermî
# Nermalava azad

Logoya **Nivîsbariya AzadNermalav** an **nivîsbariya Azad** ew e ku bernameyên bi rengekî hesan bigihîne hemû gelan, her bername bi her zimanî hebe, kodên wan ji aliyê herkesî ve were dîtin, da ku her kes bikaribe tiştekî lê zêde bike. Ji lew ra jî bernameyên nivîsbariya azad ji her alî ve azad in.

Her kes dikare Nivîsbariyên azad bifiroşe jî, lê ji ber ku jibergirtina wê serbest e, kes zêde pereyan tê nade.

Heta niha çend bernameyên Nivîsbariya Azad li kurdî jî hatine wergerandin û di vî warî de komek bi navê Koma PCKurd di sala 2005'an de bi armanca ku van xebatan wergerîne kurdî hate avakirin.

Ji bo **Nivîsbariya Azad(en:free software)* çend krîter hene:

* Azadiya bikaranina nivîsbariyê ji bo her armancê.
* Azadiya xwendina çavkaniyên nivîsbariyê *(sourcecode)*.
* Azadiya zêdekirin û belavkirina nivîsbariyê.
* Azadiya guherandina nivîsbariyê û weşandina guhartinan.

Nivîsbariya azad bi piranî belaş e, lê ne her car.

Yek ji avantajên nivîsbariya azad ew e ku bi hêsanî li zimanên din tê wergerandin. Bi zimanên wekî zimanê kurdî bikarhêner dikarin nivîsbariya azad serbixwe wergerînin û ne girêdayî şirketekê ne.

## Mînakên ji bo nivîsbariya azad

* GNU/Linux - pergala bikaranînê
* Mozilla û Mozilla Firefox - Gerokên azad
* Mozilla Thunderbird - bernameya e-peyam
* PHP-Nuke - bernameya sazkirina malperan
* MySQL - *danegeh*
* MediaWiki - nivîsbariya ji bo Wikipedia
* GIMP - bernameya wêneyê
* OpenOffice.org - bernameyên ofîsê
* KDE û Gnome - bernameyên sermasê (*desktop environments*)
* Apache - bernameya pêşkêşkeran
* FileZilla - bernameya FTP
* WinSCP - bernameya SFTP
* Gaim - bernameya suhbetê.
* Abiword - bernameya nivîsandinê.

Pergala Microsoft Windows bi xwe ne azad e, lê ji bo Microsoft Windows jî gelek nivîsbariyên azad hene.

Azadiya nivîsbariya azad bi lîsansan weki Lîsansa giştiya GNU tê parastin.

## Girêdanên derve

* Nivîsbariya azad a kurdî
* Action «Use Free Software»
* GNU Girêdana arşîvê 2012-06-03 li ser Wayback Machine General Public License (Lîsansa Gelêmperî)
* The best free softwares for Windows XP and Windows Vista Girêdana arşîvê 2008-07-24 li ser Wayback Machine
# Mozilla Thunderbird

| Mozilla Thunderbird
 |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Malper
 | mozilla.org |
| Avabûn
 | 2003
 |
| biguhêre |

**Mozilla Thunderbird** (bi kurtasî: Thunderbird) programek ji bo e-peyam (*e-mail*) e.

Thunderbird nivîsbariya azad e. Thunderbird hîn nehat wergerandin bi kurdî.
# Mozilla Firefox

| Firefox
 |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Malper
 | mozilla.org |
| Avabûn
 | 2002
 |
| Xwedî
 | Mozilla
 |
| biguhêre |

**Mozilla Firefox** an jî bi kurtasî **Firefox** gerokekê (browser) înternetê ye. Li gorî gerokên din wekî Internet Explorer pir avantajên Firefoxê hene: Bi lêztir e û ewlekariya wê zêdetir e. Li hember reklam û vîrusan pir baş diparêze.

## Bi kurmancî

Heta 2014 wilo Firefox bi kurmancî hebû û ji endamên Koma PCKurdê Amed Çeko Jiyan û Erdal Ronahî ve dihate wergerandin. Lê vêce hemû rûpelên li ser kurmancî hatine jêbirin û yek hew karê kurmancî bineqînê. Bernameya rastnivîsê hê jî heye lê ew vêce kevn e û gelek gotin tê de nînin.

Di sala 2021a Firefoxa telefona ji kurmancî re hate çêkirin. Lê ji ya kompûterê re hê jî nîne.

## Girêdanên derve

* Malpera Mozilla Firefox

## Çavkanî
# NVU

NVU HTML-Editor li Wîkîpediya
**NVU** bernameyeke ji bo çêkirina rûpelên înternetê ye. Bi îngilîzî ji van bernameyan re "HTML Editor" jî tê gotin.

NVU ji malbata Mozilla ye û wekî Mozilla Firefox û Mozilla Thunderbird azad û belaş e.

## Girêdanên derve

* Malpera NVU