Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Upsilon

|  |
| --- |
|  |
| Alfabeya yewnanî
 |
| Tîpên nuhî
 |
| Α α Alpha
 | Ν ν Nu
 |
| Β β Beta
 | Ξ ξ Xi
 |
| Γ γ Gama
 | Ο ο Omicron
 |
| Δ δ Delta
 | Π π Pi
 |
| Ε ε Epsilon
 | Ρ ρ Rho
 |
| Ζ ζ Zeta
 | Σ σ ς Sigma
 |
| Η η Eta
 | Τ τ Tau
 |
| Θ θ Theta
 | Υ υ Upsilon
 |
| Ι ι Iota
 | Φ φ Phi
 |
| Κ κ Kapa
 | Χ χ Chi
 |
| Λ λ Lamda
 | Ψ ψ Psi
 |
| Μ μ Mu
 | Ω ω Omega
 |
| Tîpên hejmarî1 |
|  Stigma
 |  Kopa ()
 |
|  Sampi ()
 |  |
| Tîpên kevinî1 |
|  Wau ()
 |  Heta
 |
|  San
 |  Sho
 |
|

---

 |
| 1Girêdan
 |

**Upsilon** (herfê mezin **Υ**, herfê biçûk **υ**) herfê bîstem ê alfabeya yewnanî ye. Di 1ê sedsala b.z. herfê Upsilon bû herfê bîstûpêncem yê alfabeya latînî bi herfê *Y*.

Di zimanê yewnanî yê nuh navî Upsilon bûye "Ipsilon" û tê [I] dengkirin.

Transkrîpsiyona kurdî *i* yan *u* ye.
# Deryaya Yonî

Deryaya Yonî
**Deryaya Yonî** (yewnanî: Ιóνιo Πέλαγoς, *Iónio Pélagos*; îtalî *Mar Ionio*; albanî *Deti Ion*) yek ji perçeyên Deryaya Navîn e. Ew li başûra Deryaya Adriyatîk û Tengava Otranto ye. Li rojava Albanya û Yewnanistan û giravên Yewnanî, li bakur rojava, başûra Îtalya, Sîsîlya heye. Di navbera nîvgirava Salento û Kalabriya de kendava Tarent heye. Kûrayiya wê heta 4.206 m e.

## Nav

Navê Deryaya Yonî ji *Ionius*, lawê keyê îlîrî Adrias (navçeyakê antîk li Balkanê) de tê ye.

## Çavkanî
# Yazdeh

**Yazdeh** ya **11** li hejmarên romî *XI* ye. Yazdeh hejmarek li nav komê hejmarên xwezayî ye.

## Hên seke

* Hejmarên romî
* Hejmarên xwezayî

 **Wîkîferheng: yanzdeh** – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir
# Serb (gel)

Serb| Srbi |
| --- |
|  |
| Gelhe tevahî |
| 8 mîlyon |
| Herêmên ku lê şêniyên sereke ne |
|  Serbistan | 5,988,150 |
|  Bosniya û Herzegovîna | 1,086,733 |
|  Almanya | 313,198 |
|  Awistriya | 250.000 - 500.000 |
|  DYA | 199,080 |
|  Kroatya | 186,633 |
|  Montenegro | 178,110 |
|   Swîsre | 150.000 (2000 taxmîn) |
|  Fransa | 120.000 (2000 taxmîn) |
|  Swêd | 100.000 (taxmîn) |
|  Kosovo | 96,962 |
|  Keyaniya Yekbûyî | 70.000 (taxmîn) |
| Ziman |
| Zimanê serbî be zikmakî |
| Baweriya dînî |
| Bê Bawerî yan ji be piranî Xiristiyanî |

**Serb** yan ji **sirb** (bi serbî: *Срби*, *Srbi*) gelekî slavaxiv, wekî bi piranî li Serbistanê dijî û hindekariya li Bosniya û Herzegovîna, Kroatya, Montenegro, Kosova û Makedonyaya Bakur xwecih ye.

Gorî peşbîniyan di sala 1965an ji 165.000 zedetir kes bi esle xwe Serb in û li Tirkiye dijîn.

## Mijarên têkildar

* Zimanê serbî

## Çavkanî
# Tîravêtin

| Tîravêtin |
| --- |
|  |
|  |
| * aiming
 |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Tîravêtin** (bi îngilîzî: Shooting) tê wateya avêtin an avêtina tîrekî bi kevan an jî çekê tifeng.

## Çavkanî
# Peyam

**Peyam** an jî **wehî** (bi erebî: وحي, *wahiy*‎) ew rewşa ku emr, qedexe û ramanên Xwedê yên ji pêxemberan re tê şandin. Ew di her sê dînên îbrahîmî de jî tê bawerkirin ku Xwedê Tewrat, Quran û Zebûr bi peyaman ji pêxemberan re şandibûn.

Gorî îslamê Xwedê pêxem, ango Quran jî, ji Muhemmed pêxember re bi firîşte Cibrayîl re şandibûn.

## Mijarên têkildar

* Peyama Yûhenna

## Çavkanî
# Keman

Kemaneke Stradivarius
**Keman**, yek ji amûrên muzîkê yên herî bi nav û deng e, ya ku di muzîka klasîk de hatiye bikaranîn. Ji zêdetirî 200 salî, keman bûye amûreya muzîkê ya herî girîg li kêleka piyano. Kevintirîn cûreyên kemana “Rebec” an jî “Rubébe” e. Keman berî vî rengê xwe niha di gelek rengan re derbas bû. Ta ku di sedsala 16-ê de li bakurê Îtalyayê gihşt vî rengî.

Muzîkjenên herî bi nav û deng di cîhanê de keman bi kar anîne, wek Bach, Beethoven û Mozart. Amûreya kemanê di her şevên senfoniyan de amade ne.

Başbûna kemanê li ser başbûna textê ku jê hatiye çêkirin disekine. Berî text bibe keman tê veşartin û zuha kirin, ji bo ku di pişre şeklê xwe neguherîne. Keman gelek car li ser hev tê boyax kirin, ya ku bandorek mezin li ser kalîteya deng dike. Îtalya bi çêkirina kemanan gelek bi nav û denge û bi taybet malbata Amati û Guarneri û malbata Stradivari. Lê di destpêka sedsala 18-ê de malbata dawî gelek ji kemanê guherî ta ku gihişt keman îroyîn.

## Gotinên din li ser amûrên muzîkê

* Amûrên muzîkê
* Ûd

## Çavkanî

Malpera KurdDOZ [1] Girêdana arşîvê 2011-04-30 li ser Wayback Machine
# Dirêjahî

her tişt di valagehê de xwedî sê rehendan e: dirêjahî (*length*), pehnahî (*width*), bilindahî (*height*). **Dirêjahî** rehendê dakişandî yê her tiştê ye.
**Dirêjahî** (bi Soranî: *dirêjayî*, *درێژایی* ; bi Inglîzî: *length*) yek ji rehendên tiştan e. Dirêjahî rehendê dakişandî yê her tiştê ye. Dirêjahî ya tiştekî duriya navbera dawî yên wî tiştê ye; berfirehiya xetî ya wî ku ji dawî heta dawî dihêt pîvan. Pêdivî ye ji bilindahî û pehnahî bihêt cuda kirin. *Bilindahî* berfirehî ya tiştan e bi awayê stûnkî; Û *pehnahî* dûrî ya navbera alîyekî heta aliyê dî nîşadidit.

Di fîzîkê da, bi awayekê edetî her dûrahîya di navbera du xalan da dirêjahî ye.

Dirêjahî pîvana rehendekî bi tenê ye. Rûber pîvana du rehendan e (dirêjahî 2 car) û guncak pîvana sê rehendan e (dirêjahî 3 car). Di piraniya sîstemên pîvan û yekînan da, dirêjahî yekîneka bingehîn e û yekînên dî li ser wê dihên pênasekirin.