# Metroya Londonê

Trênek dikeve stasyona Mornington Crescent a li Metroya Londonê
Nexşeya xetên metroyê û cihê rawestgehên Metroya Londonê
Stasyona Farringdon sur la, li ser xeta Metropolîtan
**Metroya Londonê**, (bi inglîzî: London Underground) pergalek veguhestina gelemperî ya trênê ye ku veguhastina navbera paytexta Keyaniya Yekbûyî, London û bajarên derdorê Essex, Hertfordshire û Buckinghamshire pêk tîne. Metroya Londonê di sala 1863an de hat bikaranîn û wekî pergala herî kevn a veguhestina binê erdê ya cîhanê tê zanîn. Metroya Londonê, di cîhanê de bûye xeta yekem ku trênên elektrîkê bikar aniye. Xetên yekem ên Metroya Londonê ji aliyê pargîdaniyên cûda yên taybet ve hatin vekirin. Ji xeynî xetên trenê yên sereke, Metroya Londonê di sala 1933an de wekî beşek veguhestina gelemperî dest bi xebatê kiriye.

Di pergalê de bi giştî 270 rawestgeh hene. Tevahî dirêjahiya xetan 400 kîlomêtre ye. Di sala 2007an de, hêjmara rêwîyên metroyê salane 1 mîlyar kes zêde bû. Bi vî rengî, Metroya Londonê piştî metroya Parîs û metroya Moskowê bû sêyemîn metroya herî qerebalix li Ewropayê.

## Dîrok

Fikra rêhesinek binerd a ku Bajarê Londonê bi navenda bajarî ve girêdide di salên 1830an de hate pêşniyar kirin. Rêhesinê Metropolitan di sala 1854an de destûr jê re hat dayîn ku xetek bi vî awayî bê avakirin. Ji bo amadekirina avakirinê, di sala 1855an de li Kibblesworth, bajarokek piçûk bi taybetmendiyên jeolojîk ên mîna Londonê, tunelek ceribandinek kurt hate çêkirin. Ev tunela ceribandinê du salan di pêşkeftina yekem trêna binerdê de hate bikar anîn û paşê, di sala 1861an de hat tije kirin. Yekem rêya trênê ya binerdê ya cîhanê, ew di Çile 1863 de di navbera Paddington û Farringdon de vebû û bi karûbarên darîn ên gazê yên ku bi lokomotîfên hilmê ve dihatin avêtin vekir. Ev wekî serkeftinek hate pêşwazî kirin, di roja vekirinê de 38,000 rêwiyan hilgirt û vagonên ji rêyên hesinî yên din deyn girt ku karûbarê rêhesina binerd zêde bike. Rêhesiniya Metropolitan District (bi gelemperî wekî Rêhesiniya Navçeyê tê zanîn) di Kanûna 1868an de ji Kensington a Başûr berbi Westminsterê vebû wekî beşek ji plansaziyek ji bo "xeleka hundurîn" a binê erdê ku stasyonên xeta sereke ya Londonê girêdide. Rêyên hesinî yên Metropolitan û Navçeyê di sala 1884an de xeta Circle qedand, bi karanîna rêbaza birrîn û vegirtinê hate çêkirin. Her du rêyên hesin berfireh bûn, Navçe pênc şax li rojava ava kir ku digihîje Ealing, Hounslow, Uxbridge, Richmond û Wimbledon û Metropolitan di dawiyê de heta Verney Junction li Buckinghamshire ji 80 km bi aliyê Baker Street û navenda Londonê ve dirêj bû.

## Xetên metroyê

| Nav
 | Dîroka despêkirinê
 | Awa
 | Dirêjî
 | Termini
 | Hêjmara rawestgehan
 | Depo
 | Rêjeya navîna hefteyê (2017)
 |  | Average trips per mile
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ×1000, 2016/17
 |
| Bakerloo line
 | 1906
 | Deep tube
 | 23.2 km 14.5 mi
 | * Harrow & Wealdstone
* Queen's Park
* Stonebridge Park
 | * Waterloo
* Elephant & Castle
 | 25
 | * Stonebridge Park
* London Road
* Queen's Park
 | 401,123
 | 117,000
 | 8,069
 |
| Central line
 | 1937
 | Deep tube
 | 74.0 km 46.0 mi
 | * West Ruislip
* Ealing Broadway
* Northolt
* White City
* North Acton
 | * Hainault
* Woodford
* Epping
* Loughton
* Leytonstone
* Newbury Park
 | 49
 | * West Ruislip
* Hainault
* White City
 | 1,021,084
 | 288,800
 | 6,278
 |
| Circle line
 | 1871
 | Sub surface
 | 27.2 km 17.0 mi
 | * Hammersmith *(via Moorgate and Ladbroke Grove)*
 | * Edgware Road *(via Embankment and Notting Hill Gate)*
 | 36
 | * Hammersmith
 | 257,391
 | 73,000
 | 4,294
 |
| District line
 | 1868
 | Sub surface
 | 64.0 km 40.0 mi
 | * Ealing Broadway
* Kensington (Olympia)
* Richmond
* Wimbledon
 | * High Street Kensington
* Edgware Road
* Tower Hill
* Barking
* Upminster
 | 60
 | * Upminster
* Ealing Common
* Lille Bridge
 | 842,991
 | 226,100
 | 5,652
 |
| Hammersmith & City line
 | 1864
 | Sub surface
 | 25.5 km 15.8 mi
 | * Hammersmith
 | * Plaistow
* Barking
 | 29
 | * Hammersmith
 | 231,193
 | 61,000
 | 3,860
 |
| Jubilee line
 | 1979
 | Deep tube
 | 36.2 km 22.5 mi
 | * Stanmore
* Wembley Park
* Willesden Green
 | * North Greenwich
* West Ham
* Stratford
 | 27
 | * Neasden
* Stratford Market
 | 999,561
 | 280,400
 | 12,462
 |
| Metropolitan line
 | 1863
 | Sub surface
 | 66.7 km 42 mi
 | * Amersham
* Chesham
* Uxbridge
* Watford
* Rickmansworth
 | * Harrow-on-the-Hill
* Wembley Park
* Baker Street
* Aldgate
 | 34
 | * Neasden
 | 352,464
 | 80,900
 | 1,926
 |
| Northern line
 | 1890
 | Deep tube
 | 58.0 km 36.0 mi
 | * Edgware
* High Barnet
* Mill Hill East
* Finchley Central
* Golders Green
 | * Kennington
* Battersea Power Station
* Morden
 | 52
 | * Edgware
* High Barnet
* Golders Green
* East Finchley
* Morden
 | 1,123,342
 | 294,000
 | 8,166
 |
| Piccadilly line
 | 1906
 | Deep tube
 | 71.0 km 44.3 mi
 | * Cockfosters
* Arnos Grove
* Oakwood
 | * Acton Town
* Hatton Cross
* Heathrow Terminals 2 & 3
* Heathrow Terminal 5
* Northfields
* Rayners Lane
* Uxbridge
 | 53
 | * Cockfosters
* Northfields
 | 710,647
 | 206,900
 | 4,670
 |
| Victoria line
 | 1968
 | Deep tube
 | 21.0 km 13 mi
 | * Brixton
* Victoria
 | * Walthamstow Central
* Seven Sisters
 | 16
 | * Northumberland Park
 | 955,823
 | 263,400
 | 20,261
 |
| Waterloo & City line
 | 1898
 | Deep tube
 | 2.5 km 1.5 mi
 | * Bank
 | * Waterloo
 | 2
 | * Waterloo
 | 59,492
 | 16,900
 | 11,267
 |

## Çavkanî