Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ewropaya Rojava

Ewropaya Rojava weke ku ji aliyê Civaka National Geographic ve hatiye pênasekirin.
**Ewropaya Rojava** herêmeke erdnîgarî ya Ewropayê ye ku herêmeke berfireh ê li rojavayê Ewropayê vedigire. Hinek car rêjeya herêmê li gorî şert û mercan dikare were guhertin. Têgîna "Ewropaya Rojava" li Ewropayê bi "Ewropaya Rojhilat" re derketiye holê. Têgîn di destpêkê de li cîhana kevnar a Deryaya Navîn, Împeratoriya Romayê (hem ya rojavayî û hem jî ya rojhilatî) û ji bo "xirîstiyantiya" serdema navîn hatiye bikaranîn. Di Serdema Ronakbîrî û Şoreşa Pîşesaziyê de têgînên "Ewropaya Rojhilat" û "Ewropaya Rojava" zêdetir bi awayekî birêkûpêktir hatine bikaranîn. Ciyawaziya Ewropaya Rojava herî zêde di dema Şerê Sar de diyar bûye ku Ewropa di heyama 40 salan ji aliyê Perdeya Hesinî ve di dema Şerê Sar de di navbera Bloka Rojava û Bloka Rojhilat de hatiye dabeşkirin. Ev beşên dabeşkirî her yek ji aliyê pergalên siyasî û aborî yên cihêreng ve hatine diyarkirin.

Tuxîbên Ewropya Rojava bi eşkirayî wan welatan vedigire ko li dema Şerê Cîhanî yê Duyem û Şerê Sar nekevtin bin destê Yekîtiya Komarên Sosyalîstî yên Şêwirdar, aboriya wan aboriyeke sermayedarane bû.

Hindek welatên pîşesaz yên ko li dema Şerê Cîhanî yê Duyem an jî li dema Şerê Sar bêalîbûna xwe parast bû ji aliyê zaravenasiyê ve nakevin nav rêza welatên Ewropaya Rojhilat, bila ji aliyê cihnasiyê (cografiyê) ve jî li rojavaya Ewropayê bin.

Welatên ko bi awayekê rastûrast bi vî zaravî pênas dibin ew welat in ko sîstema siyasî ya wan li ser bingehê lîberalîzm û aboriya sûka azad hatiye avakirn.

## Mijarên têkildar

* Welatên Rojavayê

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Ewropaya Rojava de hene.
# Nelly Sachs

| Nelly Sachs |
| --- |
|  |
| Şanenav |  |
| biguhêre |

**Nelly Sachs** (navê berê *Leonie Sachs*; jdb. 10ê kanûna pêşîn a 1891ê li Berlînê; m. 12ê gulana 1970an li Stockholmê) nivîskareke alman bû. Sala 1966'î bi tevî Samuel Agnon Xelata Nobelê ya wêjeyê parvekirine.

## Berhem

* *In den Wohnungen des Todes,* 1947 (Di niştevaniya mirinê de)
* *Die Leiden Israels,* (Azarkêşên Cihû) 1951
* *Fahrt ins Staublose. Die Gedichte, Band 1,* 1961
* *Zeichen im Sand. Die szenischen Dichtungen,* 1962 (Xêzên xîçan. Pêla hestan)
* *Ausgewählte Gedichte,* 1963 (Helbestên bijarte)
* *Landschaft aus Schreien,* 1966 (Cotyarî û qîrîn)
* *Teile dich Nacht, Gedichte,* 1971 (Şevê parve bike, Helbest)
* *Gedichte,* 1977 (Helbest)
* *Suche nach Lebenden. Die Gedichte, Band 2,* 1979 (Gera li zindiyan. Helbest)
* *Frühe Gedichte und Prosa,* 1983 (Helbestên ciwaniyê û çîrok)
# Navçeyên Almanyayê

Navçeyên Almanyayê
Di Dabeşkirina îdarî ya herî Herêmên Almanyayê de wek *Landkreis* ("navçeya çolterî") ye; Li Almanyayê ji bilî Berlîn, Hamburg û Bremen piraniya herêman li navçeyan tê belavkirin. Herwiha [[şaredariyên almanyayê] di nav navçeyan de tê deverkirin. Li gelek bajarên mezin ên Almanyayê ne beşek ji wîlayetan e, lê taybetmendiyên wan bi wîlayetan re hene û wek bajarên bêgezdar re (**Kreisfreie Stadt**) tê gotin. Li parêzgehên Nordrhein-Westfalen û Schleswig-Holstein navçeyan re wek *Kreis* tê gotin û li parêzgeha Baden-Wurttemberg navçeyên bajarî re wek *Stadtkreis* tê gotin.

## Mijarên têkildar

* Lîsteya navçeyên Almanyayê
# Zimanên îtalî

**Zimanên îtalî** yek ji şitleke zimanmalbata zimanên hind û ewropî ye.

Zimanên îtalî di dema antîk de li nîvgirava îtalya û Sîcîlya dihat axaftin, lê ewan ji aliya zimanê latînî hat dewisandin. Ji pê bandora latiniya ser wan zimanan re, malbata zimanên romanî hat çêbûn. Ji wan gelek ziman îroj mirîne û êdî neaxaftine.

Zimanên romanî yên ji zimanên îtalî de der ketin û îroj li Italya, Spanya, Portekîz, Romanya û Emerîkaya Başûr-navend tên axaftin.

## Endam

* **Zimanên latînî û faliskî**
	+ Latinî
	+ Zimanên romanî
	+ Faliskî
* **Zimanên oskî û umbrî**
	+ Oskî
	+ Umbrî
	+ Equî
	+ Marrukinî
	+ Marsî
	+ Paelignî
	+ Picenî
	+ Sabinî
	+ Vestinî
	+ Volskî
* Bê malbat:
	+ Elymî
	+ Sikulî
# Pileya Fahrenheit

Countries that use Fahrenheit.      Countries that use both Fahrenheit and Celsius.      Countries that use Celsius.
**Pileya Fahrenheit**, navê pilandineka têhnê ye ko fîzîkzanistvanê navdar Daniel Gabriel Fahrenheit li sala 1724ê pêşnihand. Niha pilandina Selsiyus bi tivavî cihê Fahrenheitê girtiye. Tenê li hindek welatên mîna Welatên Yekbûyî yên Amrîkayê û tenê jibo meremên rojane û nezanistî Fahrenheit dihêt bikaranîn. Di karûbarên zanistî da, niha Selsiyus jî zêde nahêt bikaranîn û li şûna wê, Kelvin ko yek ji heft yekînên bingehîn ji Pergala Navneteweyî ye cihê wê girtiye.
# Kelam

**Kelam** navê ilmê ku li ser hebûna Xwedê û bawerî û rastiya dînê îslamê disekine. Kelam ji bo tiştên baweriyê birhan û îspate rave bide hatiye çêkirin.

## Çavkanî