# Letonya

| Latvijas Republika  Letonya Latvija  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Best enjoyed slowly  |
| **Sirûd:**Dievs, svētī Latviju!   |
|  |
| **Letonya li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Rîga

 57°Bk, 25°Rh |
| Zimanên fermî | * Zimanê letonî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * Zimanê letonî
* Latgalian
* Latvian Sign Language
* zimanê rûsî
* Zimanê lîvonî
 |
| Rêveberî | komara parlamenter, komar  |
|  •  | Serokdewlet | Edgars Rinkēvičs (2023–)  |
|  •  | Serokwezîr | Evika Siliņa (2023–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 18 çiriya paşîn 1918  |
|  •  | Rûerd | 64.593,76 kîlometre çargoşe (whole, 2025), 62.226,85 kîlometre çargoşe (land, 2025)  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 1.856.932 (2025)  |
| Dirav | - Euro (1 kanûna paşîn 2014)
 |
| Demjimêr | * UTC+2
* UTC+3
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +371 |
| **Malper**    |

**Letonya** an jî **Komara Letonyayê** (fermî bi letonî *Latvijas Republika*, lîvonî *Leţmō Vabāmō*) welateke li Bakurê Ewropayê ye. Letonya ew yek ji welatên baltîk (Estonya, Letonya, Lîtvanya). Paytexta Letonyayê Rîga ye.

## Dîrok

Letonyayê di 18ê çiriya paşîn 1918an de serxwebûna xwe îlan kir. Letonya di navbera salên 1940 û 1945an de ji aliyê Yekîtiya Sovyetê û Almanyaya Nazî ve hat dagirkirin. Piştî şer Letonya ket bin serweriya Sovyetê. Di 1991ê de Letonya serxwebûna xwe bi tevahî nû kir. Letonya di 2004an de bû endameke tam a Yekîtiya Ewropî.

## Erdnîgarî

Firehiya xakên Letonyayê li derên herî fireh bakur başûrî de 210 km û rojava rojhelatî de jî 450 km e. Rûerda wê 64.589 km² ye û tixûbên wê bi temamî 1.370 km ye. Tixûbên Letonyayê bi çar welatan re hene: Estonya li bakurê (333 km), Rûsya li rojhilatê (332 km), Belarûs li başûrê rojhilat (161 km) û Lîtvanya başûrê (544 km) wê dikevin. Ew bi Deryaya Baltîkî li rojavayê (498 km) dorpêçkirî ye. Cihê herî bilind ê Letonyayê Gaiziņkalns e, bilindahiya wî 312 metre ye. 54% ji axa Letonya daristan in û 29% ji axa wê kêrî çandiniyê tê.

Çemên mezin ên Letonyayê ev in: Daugava, Gauja, Venta û Lielupe. Gola wê ya herî mezin Rāznas e.

## Herêmên Letonyayê

Letonya bi 10 bajarên dewletê (*valsts pilsētas*) û 33 herêm (*novadi*).

## Gel

Li Letonya bi gelemperî zimanên letonî û rûsî tên axaftin. Letonî zimanê dewletê yê welêt e û zimanê lîvonî li hin deveran zimanek fermî ye.

Li Letonyeyê 62% letonî, 27% rûsî, 3% belarûsî, 2% ûkraynî û polandî dijîn.

### Dînên Letonyayê

Derbarê ayîna gelê Letonyayê de 80% xiristiyan (2011: protestan 35%, katolîk 24%, ortodoks 19%) ne; 19% ateîst û agnostîk in.

Herêmên Letonyayê (2021)
### Bajarên mezin (2020)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * 1. Rîga – 614.618
* 2. Daugavpils – 80.627
* 3. Liepāja – 67.964
* 4. Jelgava – 55.336
* 5. Jūrmala – 50.248
* 6. Ventspils – 33.372
* 7. Rēzekne – 26.839
* 8. Ogre – 22.978
* 9. Valmiera – 22.971
* 10. Jēkabpils – 21.629
 | * 11. Salaspils – 17.905
* 12. Tukums – 16.691
* 13. Cēsis – 14.815
* 14. Sigulda – 14.396
* 15. Olaine – 10.324
* 16. Kuldīga – 10.109
* 17. Bauska – 9.840
* 18. Saldus – 9.679
* 19. Talsi – 8.816
* 20. Dobele – 8.731
 |  |

## Werziş

Li Letonyayê werzişa herî giring hokeya ser cemedê û basketbol in. Futbol û tenîs jî giring in.

## Wêne

* Rīga
* Daugavpils
* Kolka
* Çem Venta, Kuldīga
* Saulkrasti
* Keleha Turaidayê, Sigulda
* Cēsis
* Gola Dubkalnuyê, Ogre
* Bendera Ventspilsê
* Jūrmala

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Letonya de hene.
* Official tourism portal of Latvia