Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Foka keşîş

| **Foka keşîş** |
| --- |
|  |
| Fokên keşîş (*Monachus*)
 |
| Dabeşandina zanistî
 |
| Cîhan:
 | Animalia |
| Filûm:
 | Chordata |
| Bir:
 | Mammalia |
| Kom:
 | Carnivora |
| Famîle:
 | Phocidae |
| Cins:
 | Monachus Fleming, 1822 |
| Cureyên foka keşîş
 |
| *Monachus schauinslandi*
*Monachus monachus*
*†Monachus tropicalis* |

**Foka keşîş** yan **gamasiyê keşîş** (bi latînî *Monachus*), cinsekî ji sê cureyên tewrende û kêmpeyde yên fokên bêguh e, ku rewşa hebûnê van cureyan ne baş e.

## Şayes

## Reftar

## Cureyên foka keşîş

* Foka keşîş a giravên Hawayî *Monachus schauinslandi* (bilindtirîn xetereya nemabûnê)
* Foka keşîş a Deryaya Navîn *Monachus monachus* (bilindtirîn xetereya nemabûnê)
* Foka keşîş a karîbî *Monachus tropicalis* (nemabûyî)

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Foka keşîş de hene.
* The *Monachus* Guardian
* Monk Seal Foundation Girêdana arşîvê 2012-11-13 li ser Wayback Machine
* NOAA Monk Seal Info
# Serdema nû

Mêtingehkirina cîhanê ji sala 1492an heta sala 2008an. Li aliyê çapê nav û rengên welatên mêtinghekar ên nexşeyê ne (nexşe bi îngilîzî ye).
**Serdema nû** an **Serdema modern** an jî **Serdema hevdem** gorî polandinê dîroknasên Ewropayê ji dest bi Serdema navîn dike û heta îroj tê ye. Lê destpêka Serdema modern nevebirî ye. Gorî hin dîroknasan ew bi dagirkirina osmanana di 1453an de dest pê dike, gorî hinekan jî ew bi vedîtina Amerîka di 1492an de dest pê dike. Gorî hinan jî ew bi doz kirina çapxaneyê di 1450an de an jî dest bi Reformên li Îtalyayê dike.

## Dabeşandina Sedema nû

Serdema nû gorî dîrokzanan wiha tê dabeşandin:

* Serdema nû ya pêşin ji destpêkê heta 1789an Şoreşa Fransî.
* Serdema nû ya nûjen, di 1789an de heta îroj.

Di Serdema nû de vedîtina ser deryayan re, wek Amerîka, Awistralya, Antarktîka hat dozkirin. Ji pê re dema mêtingehkirinê (kolonîkirinê) dest pê kir û ji Şerê Cîhanî yê Yekem re yek bi yek hat verişîn.

## Çavkanî