Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wîkîpediya

| Wîkîpediya
 |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Malper
 | wikipedia.org |
| Ziman
 | Bi 304 zimanan
 |
| Avabûn
 | 15ê kanûna paşîn a 2001ê Bi kurdî: 7ê kanûna paşîn a 2004an
 |
| Xwedî
 | Weqfa Wikimedia
 |
| Dirûşm
 | Ensîklopediya azad
 |
| biguhêre |

**Wîkîpediya** (bi inglîzî: Wikipedia) ensîklopediyeke pirzimanî ya azad e ku ji aliyê civakek dilxwazê wîkîpediyayê ve tê nivîsandin û tê berdewam kirin. Wîkîpediya di dîrokê de xebata referansê ya herî mezin û herî zêde ye ku li çar aliyên cihanê tê xwendin. Wikipedia di dîrokê de xebata referansê ya herî mezin e û ensîklopediya herî zêde ye ku tê xwendin û bi domdarî di nav deh malperên herî zêde deye ku tê ziyaretkirin ku di tîrmeha sala 2024an de ji aliyê Semrush ve di rêza pêncemîn de û ji hêla Similarweb ve di rêza heftemîn de cih girtiye. Wîkîpediya ji hêla Weqfa Wîkîmedyayê ku rêxistineke ne-qezenc a amerîkî ye tê birêvebirin ku bi piranî ji hêla bexşan ve tê fînansekirin.

Wîkîpediya projeyeke navneteweyî ku niha bi 304 zimanan cihanê têne nivîsandin. Li gorî daneyên sala 2024an Wîkîpediyaya kurdî li gorî zêdebûna gotaran di nav lîsteya sed wîkîpediyayên cîhanê de ye û di rêza 84an de cih digire. Taybetiya vê ensîklopediyê ev e ku her kes dikare her gotarê biguherîne û naverokan li gotaran zêde bike. Her çiqas ji bo bikarhênerekê çalak nav û profîla wî/wê ya ji bo xebatan mihûm be jî lê ji bo guhertina xweqeydkirin li wîkîpediyayê ne pêwîst e. Zêdekirin naverokên gotaran û nivîsandina gotaran bi şêwazek fermî û bi zimanek bêalî têne nivîsandin.

Wîkîpediyaya herî mezin wîkîpediya îngilîzî ye ku tê de ji 7.194.587î zêdetir gotar hene. Di hemû zimanên ku di Wîkîpediyayê de xwedî malper in ji 17.000.000î zêdetir gotar hene.

Logoya Wîkîpediyayê dinyayeke ku ji tîpên alfabeyên cûr bi cûr pêk hatiye. Wekî Wîkîpediya ev dinya jî vekirî ye.

## Wîkîpediyaya kurdî

 *Gotara bingehîn: Wîkîpediyaya kurdî*
Taybetiyeke girîng ya Wîkîpediyaya kurdî ev e ku yekem ensîklopediya bi zimanê kurdî ye ku cara yekemîn e li ser înternetê de ensîklopediyeke bi zimanê kurdî hatiye nivîsandin. Beşa kurdî ya Wîkîpediya di 7ê kanûna paşîn a sala 2004an de ji aliyê Erdal Ronahî ve hatiye destpêkirin. Li Wîkîpediyaya kurdî ki ji aliyê bikarhênerên çalakên Wîkîpediya kurdî her ku diçe pêşve diçe ku heya niha 91.818 gotarên bi kurdî hatiye nivîsandin.

## Dîrok

Wîkîpediya cara yekem di 15 çileya sala 2001ê de ji aliyê Weqfa Wîkîmedyayê bi zimanê îngilîzî hatiye destpêkirin.

## Lîsans

Naveroka Wîkîpediyayê di bin Lîsansa Belgekirina Azada GNU (GNU Free Documentation License)de tê weşandin. Ev tê wateyê azad e û wê her dem azad bibe. Her kes dikare naveroka Wîkîpediyayê gora keyfa xwe belav bike. Kes nikare Wîkîpediyayê bifroşe an bikire. Naveroka Wîkîpediyayê naveroka azad e. Nivîsbariya Wîkîpediya bi navê MediaWiki jî nivîsbariya azad e.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Wîkîpediya de hene
# Xweza

Herêma Hewramanê
Xwezaya Dihokê
**Xweza** an **sirûşt** ji cihê ku jiyan lê dibe re tê gotin.
Di zimanê kurdî de, pirranî bêjeya "xweza" tê bikaranîn û ji xwe+za, ango *ya ku bi xwe zaye* tê. Herçendî peyv cihê ku lê jiyan dibe nîşandide jî, ji vê kokê gelek bêje hene û her yek cîhana, naveroka û teybetmendiya wê bêjeyê nîşandide. Li hin deverên Kurdistanê bêjeya *sirûşt* jî tê bikaranîn ku heman wateyê dide.

*Devedor*, *demedor* an *hawirdor* jî bi wateyeke berfireh tê bikaranîn lê bêjeya xweza hemiyan dihewîne û ji wan mezintir e. Mirov dikare devedora miravahiyê wekî xwezaya mirovahiyê bilêvbike lê Xweza devedorên bêdawî dihewîne û mirov jî ne tenê ne di xwezayê de.

## Binêrin

* Dîroka devedorê
* Xwezapolîtîk
* Dadmendiya xwezayî
* Civaknasiya devedorê
* Psîkolojiya devedorê
* Zanistiyên xwezayê
* Recycling
* Protokola Kyotoyê
* Abgas
* Ekosîstem
* Biyotop
* Faktora devedorî
* Parastina devedorê
* Saziyên parastina devedorê
* Qirêjbûna xwezayê
* Zanyariya devedorê
* Saziya devedorê
* Wezareta parastina xwezayê
* Pisrgirêkên devedorê
* Gazên ziyandar
* Immission

## Wêje

* Atlas mondial du développement durable. Anne-Marie Sacquet. Concilier économie, social, environnement. Collection autrement. 2002.

ISBN 2-7467-0234-7
* Atlas mondial de l'eau. Une pénurie annoncée. Salif Diop - Philippe Rekacewicz. Collection Autrement. 2003. ISBN 2-7467-0334-3
* Umwelt. koncepce ziteho sveta Jakoba von Uexkülla. Klikova A, Kleisner A (eds). Amfibios, Svazek 4, 2006. Prag. ISBN 80-86818-24-1
* Schmittner K.-E., Giresse P., 1999. Micro-environmental controls on biomineralization: superficial processes of apatite and calcite precipitation in Quaternary soils, Roussillon, France. Sedimentology 46/3: 463-476.
# Împerator

| Împerator |
| --- |
| * Noble title
* berpirsiyarî
* pîşe
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Împerator** (ji latînî: *imperator*), **qeyser** an jî **keyeksar**, desthildarê împeratoriyekê ya mêr e. Navên împeratoran di monarşiyan de cih bi cih bûn.

Împeratorên germanan xwe wekî qeyser, yên rûsan wek çar, yên farisan şahanşah û yên osmaniyan jî wek siltan an padîşah binavkirine. Bi gelemperî, pergala împeratoriyê ev e ku dema ku împerator dimire, yek ji zarokên wî li cihê bavê xwe derdikeve li ser textê. Îro li dinê têne Japonya împeratoriyekê mayî ye. Jinê împerator an jî ku jineke bû împerator, wekî *împeratorbanû* an jî *împeratorîçe* tê navandin.

Di dîrokê de hin împeratoriyên mezin ew in: Împeratoriya Med, Împeratoriya Romayê, Împeratoriya Bîzansê, Împeratoriya Osmanî û hwd.

Niha tenê li Japonê serokekî bi navê împerator maye, lê di roja me de desthilatdariya wî sembolîk e.

## Binêre

* Key
* Şahînşah (Mîrê mîran)

## Çavkanî
# Împeratoriya Osmanî

| Împeratoriya Osmanî دولت عالیه عثمانیه  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**دولت ابد مدت  |
| **Sirûd:**Imperial anthems of the Ottoman Empire  |
|  |
| **Împeratoriya Osmanî li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Söğüt (1299–1329)
* Bursa (1329–1365)
* Edirne (1365–1453)
* Konstantînopolîs (1453–1922)
* Dîdîmotîxo (1361–1363)
* Stembol

 41°Bk, 29°Rh |
| Zimanên fermî | * zimanê osmanî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê osmanî
* zimanê farisî (zimanê edebî)
* zimanê erebî (zimanê ayînî)
* zimanê yewnanî
* zimanê fransî (zimanê edebî)
 |
| Rêveberî | keyîtiya serberdayî (1302–1876), dual monarchy (1876–1878), keyîtiya serberdayî (1878–1908), dual monarchy (1908–1922), pergala yekpartiyî (Îtihad û Tereqî, De facto, 1913–1918), Dîktatoriya leşkerî (Îtihad û Tereqî, De facto, 1913–1918), keyîtî, Xelîfetî, padîşahiya destûrî, otorîteryanîzm, Sê Paşa  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 29 tîrmeh 1299  |
|  •  | Dema hilweşînê | 17 çiriya paşîn 1922  |
|  •  | Rûerd | 1.700.000 kîlometre çargoşe (1683)  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 24.000.000 (1912)  |
| Dirav | - aqçe,
- qiruş,
- lîreya osmanî
 |

**Împeratoriya Osmanî** (*Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye*, **Dewleta Berz a Osmanî**), dewleteke misilman bû ku ji eşîrên tirk derketiye.

Siltanên Osmanîyan

## Dîrok

Osmanî bavikekî tirk ji oxizan e, navê bavê ku navê xwe dayê vî bavikî Osman bû. Di sedsala 13em û 14em de wekî mîrîtiyeke biçûk li sînorên Bîzansa ku êdî lawaz bû de bi cih bû. Di demeke kurt de li hemberî Bîzansê xwe birêxistin kir û serkeftinên leşkerî bi dest xistin. Dîsa bi riya siyaseta xwe ya bi bavikên cîran re erdê xwe mezin kir. Di nîşana 1453an de Konstantînopolîs (Stembol) bi dest xist û kir paytexta xwe.

Bi giştî 36 siltanên osmaniyan çêbûn. Osmanî di sedsala 16em û şûn de êdî bi pêş neketin. Di sedsala 18em û 19em de êdî gelekî lawaz bûn, herçend di sedsala 19em de hewl ji bo guhartinan hatiye dayîn û reform jî hatiye kirin êdî di dawiya sedsala 19em û di serê sedsala 20em de osmanî bi navê Zilamê Nexweş ê Ewropayê dihate nasîn. Bi derbeya Jontirkan (1908) desthilata osmaniyan kete bin destê Îtihad û Teraqî. Ew di şerê cîhanê yê yekem de di aliyê Elmanyayê de cih girtiye. Di dema şer de qirkirineke herî mezin ya cîhanê li dijî ermenî û mesîhiyên din pêk aniye. Piştî şer bi dawî dibe osmanî têk çûye û qedera wan ketiye destê hêzên serketî yên mîna Fransa û Brîtanyayê. Bi dûçûna yek ji avakerên dewleta Iraqê ya modern Abdulmuhsin Sadun, sedema mezintirîn ya parçebûna osmaniyan ew e ku tirkan heq û hiqûqa gelên din ên osmanî înkarkirin. Piştî şerê azadîxwaz ê tirkan komara Tirkiyeyê hate damezirandin û bi awayekî fermî împeratoriya osmaniyan di sala 1923an de bi dawî bû.

## Xanedan

 *Gotara bingehîn: Xanedaniya osmanî*
## Kurdên osmanî

 *Gotara bingehîn: Kurdên osmanî*
## Alayên osmanî

 *Gotara bingehîn: Alayên Împeratoriya Osmanî*
## Mijarên têkildar

* Peymana Sevrê
* Dewleta Sefewiyan
* Mîrektiya Soran
* Mîrektiya Botan

## Girêdanên derve

* Ottoman Resources in Internet

## Çavkanî
# 1916

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1912 |
1913 |
1914 |
1915 |
**1916**
| 1917
| 1918
| 1919
| 1920
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Zayîn

(Kesen ku di vê salê de ji dayîk bûn)

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# 1940

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1936 |
1937 |
1938 |
1939 |
**1940**
| 1941
| 1942
| 1943
| 1944
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)

* 2ê gulanê - Şêrko Bêkes helbestvanekî kurd.

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# 1915

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1911 |
1912 |
1913 |
1914 |
**1915**
| 1916
| 1917
| 1918
| 1919
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

* 24ê nîsanê - Destpêkirina Nîjadkujiya hayan.

## Zayîn

(Kesen ku di vê salê de ji dayîk bûn)

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# Saul Bellow

| Saul Bellow |
| --- |
| Saul Bellow |
|  |
| Jidayikbûn | Solomon Bellows  10 hezîran 1915, 10 tîrmeh 1915  Lachine (Quebec, Kanada)  |
| Mirin | 5 nîsan 2005  Brookline  |
| Cihê goristanê | Brattleboro, Morningside Cemetery  |
| Hevwelatî | Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê  |
| Perwerde | * Zanîngeha Wisconsin-Madison
* Zanîngeha Şîkagoyê (1933–)
* Northwestern University (–1937)
* Roberto Clemente Community Academy
* Camp B'nai Brith
 |
| Pîşe | * Nivîskar
* romannivîs
* mamosteyê zanîngehê
* daner
* rojnamevan
* civaknas
* mirovnas
 |
| Xebat | * The Adventures of Augie March
* Herzog
* Henderson the Rain King
 |
| Bandorbar | * Delmore Schwartz
* Miguel de Cervantes
* Thomas Mann
* Stendhal
* Anton Çexov
 |
| Meqam | * Booker Prize judge
 |
| Hevjîn | * Nayê zanîn (1937–1956)
* Nayê zanîn (1956–1959)
* Nayê zanîn (1961–1964)
* Alexandra Bellow (1974–1985)
* Nayê zanîn (1989–2005)
 |
| Zarok | * Adam Bellow
 |
| Xelat | * Xelata Nobelê ya Wêjeyê (1976)
* Guggenheim Fellowship (1948)
* الميدالية الوطنية للفنون
* National Book Award for Fiction (1954)
* National Book Award for Fiction (1965)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Saul Bellow** (jdb. 10ê hezîrana 1915an bi navê *Solomon Bellows* li Lachine, Québec, Kanada; m. 5ê nîsana 2005an li Brookline,Massachusetts, DYA) yek ji nivîskarên DYAyê ye û sala 1976î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtiye.

## Berhem

* 1944 Dangling Man
* 1947 The Victim (Qurban)
* 1953 The Adventures of Augie March
* 1956 Seize the Day
* 1959 Henderson, the Rain King (Henderson, keyê baranê)
* 1964 Herzog (Roman)
* 1965 The Last Analysis
* 1968 Mosby's Memoirs (Kurteçîrok)
* 1970 Mr. Sammler's Planet (Extera Mr. Sammlers)
* 1975 Humboldt's Gift
* 1976 To Jerusalem And Back (non-fiction)
* 1982 The Dean's December
* 1984 Him With His Foot In His Mouth
* 1987 More Die of Heartbreak
* 1989 A Theft
* 1989 The Bellarosa Connection
* 1991 Something To Remember Me By (Kurteçîrok)
* 1994 It All Adds Up
* 1997 The Actual
* 2000 Ravelstein
# Matthias Strolz

| Matthias Strolz |
| --- |
|  |
|  |
| Jidayikbûn | 10 hezîran 1973  Bludenz  |
| Hevwelatî | Awistirya  |
| Perwerde | * Zanîngeha Innsbruckê
* University of Klagenfurt
 |
| Pîşe | * Siyasetmedar
 |
| Meqam | * Endamê Meclîsa Neteweyî ya Awistriyayê (Bundeswahlvorschlag, 2013–2018)
 |
| Partiya Siyasî | * NEOS
 |
| Xizm | * Christian Gantner (cousin)
 |
| Malper | strolz.eu/  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

**Matthias Strolz** (jdb. 10ê hezîrana 1973an li Bludenzê, Awistirya) karsazek ​​awistiryayî û siyasetmedarê berê (NEOS) e. Ji 2013 heya 2018 ew endamê Encûmena Niştimanî ya Awistiryayê bû, ku ew di heman demê de serokê klûbê partiya xwe bû. Ji 2012 heya 2018 ew endamê damezrêner û serokê partiya federal a partiya NEOS bû - Das Neue Österreich, bi wî re wî tavilê kir hilbijartina Encûmena Niştimanî ya li Awistirya 2013.
# 1973

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1969 |
1970 |
1971 |
1972 |
**1973**
| 1974
| 1975
| 1976
| 1977
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

* 27ê kanûna paşîn – Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Viyetnamê peymana agirbestê îmze kirin.

### Kurdistan

## Jidayikbûn

* 10ê nîsanê – Selahattin Demirtaş (Siyasetmedarê kurd û parêzerê berê)
* 15ê hezîranê - Antoinette Abbott, lîstikvana amerîkî
* 2ê îlonê – Hande Ataizi, lîstikvan û pêşkêşvana tirk

## Mirin

* 10ê nîsanê – Hêzên Îsraêlê êrîşî ser Bêrûtê kirin û yek ji serokên Fîlîstînî Ebu Yusuf En-Neccar, Kemal Advan û Kemal Nasir kuştin.
* 23ê îlonê – Pablo Neruda mir.
# Makedonya

| Makedonya |
| --- |
| * Herêma dîrokî
* herêm
 |
| ﻿ / ﻿ |
| Dewlet | Împeratoriya Osmanî  |
| Pêk tê ji | * Makedonyaya Vardarê
* Makedonyaya Pîrînê
* Makedonya
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

Perçeyên Makedonyayê:      Makedonyaya Yewnanistanê      Makedonyaya Bulgaristanê      Komara Makedonyayê (Makedonyaya Bakur)
**Makedonya** (bi grekî: Μακεδονία *Makedonía*, bulgarî: Македония *Makedonya*, makedonî: Македонија *Makedoniya*), welatekî li başûr-rojhilatê Ewropayê ye. Makedonya ji sê perçeyan pêk tê. Başûrê Bulgaristanê, bakurê Yewnanistanê û Makedonyaya Bakur (Yûgoslavyaya kevn).

Îro Makedonya dewleteke biçûk e lê di dîrokê de roleke mezin lîstiye. Fermandar û Împeratorê navdar Îskenderê Mezin makedon bû.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Makedonya de hene.
# 1836

◄ |
Sedsala 18an |
**Sedsala 19an**
| 20an
| ►

◄◄ |
◄ |
1832 |
1833 |
1834 |
1835 |
**1836**

| ►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)

* Mîr Muhemmed, mîrê kurd ê Soran
* 28ê hezîranê — James Madison, serokdewletê çarem ê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê
# André-Marie Ampère

| André-Marie Ampère |
| --- |
| Zanistvanê fransî André-Marie Ampère di sala 1825an de. |
|  |
| Jidayikbûn | 20 kanûna paşîn 1775  Lyon (Keyaniya Fransayê)  |
| Mirin | 10 hezîran 1836  Marsîlya  |
| Cihê goristanê | Montmartre Cemetery  |
| Hevwelatî |  Fransa |
| Pîşe | * Fizîknas
* matematîknas
* fîlozof
* kîmyager
* mamosteyê zanîngehê
 |
| Xebat | * Ampère's circuital law
* Ampère's force law
* Monge–Ampère equation
* Memoir on the Mathematical Theory of Electrodynamic Phenomena, Uniquely Deduced from Experience
* Q107264571
 |
| Hevjîn | * Julie Carron (1799–1803)
 |
| Zarok | * Jean-Jacques Ampère
 |
| Dê û bav | * Jeanne Antoinette Desarcey  (dê)
 |
| Xelat | * Şovalyeyê Nîşana Rûmetiyê (1814)
* Foreign Member of the Royal Society (1827)
* 72 names on the Eiffel Tower
* Q134613391 (1835)
 |
|  |
| biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre |

Zanistvanê fransî André-Marie Ampère di sala 1825an de.
**André-Marie Ampère** (20ê befirbara paşîn 1775 Liyon - 10ê hezîranê sala 1836ê Marsêy) fîzîkzanistvanekê fransî ye ko yek ji serekîtirîn kesan dihêt niyasîn ko karevayîasinrevayî (elektromanyetîzma, bi îngilîzî "*electromagnetism*") vedîtî. Yekîna SI ji bo sirêma karevayî ji bo rêzgirtina wî bi wî hatiye navkirin.

## Jînenîgar

### Destpêka jiyanê

Ew li roja 20ê pefirbara paşîn ya sala 1775ê nêzî bajarê Liyonê li Fransayê hat dinyayê.
# 1949

◄ |
Sedsala 19an |
**Sedsala 20an**
| 21ê

◄◄ |
◄ |
1945 |
1946 |
1947 |
1948 |
**1949**
| 1950
| 1951
| 1952
| 1953
| ►
| ►►

## Bûyer

### Cîhan

(Bûyerên ji dîrokê binivîse)

### Kurdistan

## Jidayikbûn

* 21ê adarê Slavoj Žižek, felsefevan û psîkoanalîstê ji Slovenyayê.
* 4ê nîsanê: Serokê Giştî yê PKKê Abdullah Ocalan ji dayik bû.

## Mirin

(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
# Sigrid Undset

Sigrid Undset

|  |  |
| --- | --- |
| Jidayikbûn | 20ê gulana 1882an Kalundborg (en) (Danîmarka) |
| Mirin | 10ê hezîrana 1949an (67 salî) Lillehammer (en) |
| Cihê goristanê | Mesnali Churchyard (d) |
| Hevwelatî | Norwêc |
| Perwerde | Dibistana Fru Ragna Nielsen (d) |
| Pîşe | Romannivîs, wergêr, nivîskar, senaryonivîs, nivîskara pexşanê, helbestvan |
| Salên çalak | 1907-1949 |
| Bav | Ingvald Undset (d) |
| Dê | Charlotte Undset (d) |
| Hevjîn | Anders Svarstad (en) (ji 1912 heta 1927) |
| Zarok | Anders Castus Svarstad (d) |
| Qada xebatê | Hagiografî (en) |
| Terîqeta dînî | Domînîkan (en) |
| Endama | Royal Norwegian Society of Sciences and Letters (en) American Geographical Society (en) |
| Şêweyê hunerê | Historical fiction (d) |
| Xelat | Order of the Falcon (en) Wêne:Nobelmedalj.svg Xelata Nobelê ya Wêjeyê (1928) Knight Grand Cross of the Order of St. Olav‎ (d) (1947) |

Xebatên navdar| *Kristin Lavransdatter* (d), *Jenny* (d), *The Master of Hestviken* (d) |

lewheya yadîgar
**Sigrid Undset** (jdb. 20ê gulana 1882an li Kalundborg, Danîmarka - m. 10ê hezîrana 1949an li Lillehammer, Norwêc) nivîskareke norwêcî bû di sala 1928an de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Di berhemên xwe de nakokiyên dîrokî û cinsî bi wêrekî digire dest û ji wan li cîhan û pirsyariyên nû digere. Cîhana skandînaviyan a kevneşopî, nûjeniya Ewropayê, bindestî û potansiyela jinan hwd mijarên xebatên wê bûn.

## Berhemên wê

* Fru Marta Oulie 1907
* Den lykkelige alder 1908
* Fortællingen om Viga-Ljot og Vigdis 1909
* Ungdom 1910
* Jenny 1911
* Fattige skjebner 1912
* Vaaren 1914
* Fortællinger om kong Artur og ridderne av det runde bord 1915
* Splinten av troldspeilet 1917
* Tre søstre 1917
* De kloge jomfruer 1918
* Et kvindesynspunkt 1919
* Kristin Lavransdatter (romantrilogi), 1920–22 *(Dei tre delane heiter «Kransen» (1920), «Husfrue» (1921) og «Korset» (1922).)*
* Vårskyer, 1921
* Sankt Halvards liv, død og jærtegn, 1925
* Olav Audunssøn i Hestviken 1925
* Olav Audunssøn og hans barn 1927
* Katholsk propaganda 1927
* Gymnadenia 1929
* Etapper 1929
* Den brændende busk 1930
* Hellig Olav, Norges konge 1930
* Ida Elisabeth 1932
* Etapper. Ny række 1933
* To europeiske helgener, 1933
* Elleve aar (selvbiografisk roman), 1934
* Den trofaste hustru 1936
* Norske helgener 1937
* Selvportretter og landskapsbileder 1938
* Madame Dorthea 1939
* Klosterliv – På pilegrimsferd – Sognekirken (i «Norsk kulturhistorie II»), 1939
* *Sigurd and his brave companions. A tale of medieval Norway* , 1943
* Tilbake til fremtiden (memoarer), 1945
* Lykkelige dager (memoarer), 1947
# Navkirina dumend

**Navkirina dumend** yan jî **navê zanistî** (**binominal nomenclature**), rê an awayekî nûjen e di biyoloj da ku pergalê nav lêkirin a cins û cure yên canewer û riwekan serast bike gor şêwe an formên rêzimanî yê latînî.

## Nimûne

* Di canewernasî da

Navê gelemper an nas ya canewerkî goştxwer wek:

* Piling

Navê zanistî an du-beşî:

* *Panthera tigris*

Navê pêşî ya cins e û navê paşî ya cure ye.

* Di riweknasî da

Navê gelemper an nas:

* Şîlan

Navê zanistî:

* *Rosa canina*

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Curiosities of Biological Nomenclature
* The Language of Horticulture Girêdana arşîvê 2005-03-06 li ser Wayback Machine
# Girava Asensiyonê

| Girava Asensiyonê Ascension Island |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Sirûd:**"God Save the Queen" |
| Şûnewarê Ascension Island |
| Şûnewarê Ascension Island |
| **Paytext** û bajarê mezin | Georgetown |
| Zimanên fermî | Îngilîzî |
|  •  | Av (%) | 0 |
| Gelhe |
|  •  | 2016 Giştî | 806 |
| Demjimêr | (UTC⁠) |
| Hatûçûna ajotinê | rast |
| Koda telefonê | +247 |
| ISO 3166 | SH-AC |
| Înternet TLD | .ac |

**Girava Asensiyonê** (bi inglîzî: **Ascension Island**) giravekî volkanî îzolebûyî ye, ku bi pîleya 7°56' li başûrê Ekvatorê ya li Başûrê Okyanûsa Atlantîkê ye. Ew li gor 1600 km ji deryaya Afrîkayê û 2250 km ji deryaya Brezîlê, di navbera dorperê Amerîkaya Başûr û Afrîkaya Başûr de derbas dibe.

## Çavkanî
# Alkol

**Alkol**, pêkhatiyên (Hevgirtang) organîk ên gruba hîdroksî (OH) barkirî re tê gotin.

Gruba Hîdroksî girêdanekî Kovalent e. Alkolên alîfatîk, dawiya peyva Hîdrokarbonen têr eka -ol tê nivîsandin u bi vî awayê tê navkirin. Mînak: metanol.

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 Alkola primer
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 Alkola sekonder
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 Alkola tersiyer