Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 9ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1998 – Di encama komployeke ku bi hevkariya hêzên navneteweyî hat amadekirin, serokê giştî yê PKKê Abdullah Ocalan neçar ma ku ji Sûrî derkeve.
* 1998 – M. Halit Oral li Zîndana Mereşê xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.

### Cîhan

* 1690 – Dewleta Osmaniyan cara duyem Belgrad dagir kir.
* 1804 – Paytexta Tazmanyayê Hobart hatiye damezrandin.
* 1941 – Hikûmeta Almanyayê ya wê demê li cihûyan dike ferz ku stêrka Dawid bi xwe ve bikin.
* 1957 – Tîbet, bû beşek ji Komara Gel a Çînê.
* 1962 – Komara Ûganda hatiye damezrandin.
* 1963 – Li bakur rojhilatê Îtalya bi xerabûna bendavekê 2.000 kes mirin.
* 1967 – Che Guevara li Bolîviyayê hat kuştin.
* 1970 – Li Kambocayê Komara Khmer hatiye îlan kirin.
* 1971 – Cezaya îdamê li Deniz Gezmiş û 17 hevalên wî hatiye birrîn.
* 2006 – Korêya Bakur ceribandina xwe ya pêşîn a çeka nukleerê pêk anî.

## Jidayikbûn

* 1879 – Max von Laue, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1890 – Kurt Lewin, psîkologê alman-amerîkî
* 1892 – Ivo Andrić, dîplomat û nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1940 – John Lennon, muzîkvan û strannivîsê brîtanî (The Beatles)
* 1946 – Tansu Çiller, serokwezîra berê ya Tirkiye
* 1950 – Jody Williams, xelatgira Xelata Nobelê ya Aştiyê

## Mirin

* 1806 – Benjamin Banneker, stêrnas, matematîknas û weşanger
* 1943 – Pieter Zeeman, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1956 – Şêx Mehmudê Berzencî, serokê Keyaniya Kurdistanê
* 1967 – Che Guevara, şoreşgerê arjentînî
* 1982 – Anna Freud, psîkoanalîsta keça Sigmund Freud
* 1982 – Philip Noel-Baker, atlet û parlementerê brîtanî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 10ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 680 – Kurê Elî, Îmam Hiseyn li Kerbelayê hate serjêkirin.
* 1631 – Artêşeke Saksonî bajarê Pragê zemt kir.
* 1780 – Li Karayîbê di encama bagerekê de 20.000-30.000 mirov mirin.
* 1944 – Li kampa Auschwitzê 800 mitirb ji aliyê Naziyan ve hatin kuştin.
* 1970 – Fîjî, bû serbixwe.
* 1986 – Li paytexta El Salvadorê, San Salvadorê, erdhej pêk hat û di encamê de 1500 mirov mirin.
* 1997 – Kitêbxaneya Kurdî, ji aliyê Wezîra Çandê ya Swêdê, Marita Ulvskog ve hate vekirin.
* 1997 – Li Ûrûguayê balafir ket û di encamê de 70 kes mirin.

## Jidayikbûn

* 1861 – Fridtjof Nansen, ajalnas û lêkolînerê xwediyê Xelata Nobelê
* 1913 – Claude Simon, nivîskara xwediyê Xelata Nobelê
* 1930 – Harold Pinter, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1950 – Rezoyê Osê, nivîskar û lêkolînerê kurd
* 1958 - Tanya Tucker
* 1963 – Hülya Avşar, hunermenda Tirkiyeyê
* 1967 - Gavin Newsom, ramyarê amerîkî
* 1977 - Andrea Navedo, lîstikvan û stranbêja amerîkî

## Mirin

* 1797 – Mary Wollstonecraft, nivîskar û parêzerê mafê jinan

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 11ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1963 – Li Êlihê şaxeke neftê hate dîtin.

### Cîhan

* 1138 – Erdhejeke mezin li Helebê çêbû.
* 1811 – Ferîbota bi hilmê ya pêşîn, *Juliana*, di navbera New York – Nû Jersey de dest bi ajotinê kir.
* 1910 – Theodore Roosevelt bû serokdewletê yekem ê DYAyê ku bi balafirê firî.
* 1941 – Li Makedonyayê şerê neteweyî yê rizgariyê destpê kir.
* 1968 – NASA, cara pêşîn *firîna fezayê ya bi mirov* bi maşîna Apollo 7 pêk anî.

## Jidayikbûn

* 1885 – François Mauriac, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1903 – Theodor Adorno, fîlozof, civaknas û bestekarê Swîsreyî
* 1983 – Bradley James, lîstikvanê brîtanî
* 1985 – Michelle Trachtenberg, lîstikvan û modela amerîkî

## Mirin

* 1919 – Karl Gjellerup, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1963 – Jean Cocteau, nivîskar, wênesaz û derhênerê fransî
* 2007 – Mehmed Uzun, nivîskarê kurd
* 2012 – Abdurrahman Dürre, helbestvan û nivîskarê kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 13ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 409 – Vandalan çiyayên Pîrenêyê derbas kirin û li Hispania derketin holê.
* 1905 – Yaneya Werzişê ya Galatasarayê (GS) hate damezrandin.
* 1923 – Enqere weke paytexta Tirkiyeyê hate hilbijartin.
* 1944 – Şerê cîhanê yê duyem: Paytexta Letonya Rîga ji aliyê Artêşa Sor ve hate rizgarkirin.
* 1970 – Fîjî tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1996 – Rojnameya tirkî *Radikal* dest bi weşana xwe kir.

## Jidayikbûn

* 1927 – Turgut Özal, yek ji serokkomar û serokwezîrê Tirkiyeyê

## Mirin

* 1949 – August Aichhorn, pedagog û psîkoanalîst
* 1990 – Le Duc Tho, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 2003 – Bertram Brockhouse, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 12ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* B.Z. 539 – Qiralê Medopersî, Kûruşê Mezin, Babîl zemt kir.
* 1164 – Piştî peymangirêdana bi serwerê xaçperestan Amalric re, Şêrko û Selahedînê Kurdî di vegerine Şamê.
* 1492 – Krîstofor Kolumbus, diçe Karayîban û Bahama keşf dike, lê dibe qey ev der Asyaya başûr e.
* 1810 – Oktoberfest a pêşîn pêk hat. Keyaniya Bayernê hevbajarên Munîhê vexwendin bo daweta prensê Bayernê.
* 1918 – Li Minnesota daristanek dişewite û di encamê de 453 kes dimirin.
* 1968 – Gîneya Rojbendî ji Spanya serxwebûna xwe bi dest xist.
* 1984 – IRAyê bombe avête otela serokwezîra berê ya KY, Margaret Thatcher. Di encamê de 5 kes mirin.
* 1991 – Serokê Yekîtiya Sovyetan, Mîxaîl Gorbaçov, bi serokên din en komarên sovyetan re civiya û biryara betalkirina KGB da.
* 2002 – Li navçeya Bali ya li girava Kuta ya Îndonezyayê teqîneke terorî pêk hat. Di encamê de 202 kes mirin û 300 kes brîndar bûn.
* 2005 – Çînê maşîna xwe ya *bimirov* Shenzhou 6 şande fezayê û ew pênc rojan li ser peykê ma.
* 2006 – Xelata Nobelê ya Wêjeyê dane nivîskarê tirk Orhan Pamuk.

## Jidayikbûn

* 1896 – Eugenio Montale, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê.
* 1935 – Luciano Pavarotti, tenorê îtalî û hunermendê operayê.

## Mirin

* 1924 – Anatole France, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1987 – Fahri Korutürk, şeşemîn serokkomarê Tirkiyeyê
* 2011 – Dennis Ritchie, zanistê komputerê yê amerîkî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 14ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1758 – Di şerê Hochkirchê de Awistriya, Prûsya têk bir.
* 1805 – Di şerê Elchingenê de Fransa, Awistriya têk bir.
* 1806 – Di şerê Jena-Auerstedtê de Fransa, Prûsya têk bir.
* 1913 – Li Senghenydd, Wêls, di kaneke komirê de qeza çêbû, di encamê de 439 kes mirin.
* 1944 – Atîna ji aliyê hêzên Brîtanya ve ji destê naziyan hate rizgarkirin.
* 1964 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Martin Luther King.
* 1969 – Olof Palme bû serokwezîrê Swêdê.
* 1981 – Piştî hefteya kuştina Enwer Sedat Husnî Mibarek weke serokdewletê Misirê hate hilbijartin.
* 1973 – Di hilbijartinên Tirkiye de, Deniz Baykal wekî parlamenterê CHPê yê Antalyayê tê hilbijartin.
* 1973 – Di roja pîroz a Yom Kippur de artêşên Misir û Sûrî êrîşî Îsraêlê kirin.
* 1982 – Yaşar Kemal li Fransayê xelata navneteweyî Cino del Duca stend.
* 1994 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Yaser Erefat, Îzhak Rabîn û Şîmon Peres.

## Jidayikbûn

* 1907 – Solomon Asch, psîkologê polonî
* 1908 – Róbert Bak, psîkoanalîstê mecar
* 1911 – Le Duc Tho, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1914 – Raymond Davis, Jr., fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1946 – Craig Venter, biyokîmyagerê DYAyî

## Mirin

* 1092 – Nizam Elmulk, wezîrê dewleta Selçûqî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 16ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1793 – Keybanûya Fransa, Marie Antoinette bi giyotînê hate kuştin.
* 1958 – Bi yekbûna Cumhuriyetçi Millet Partisi – Partiya Gelê Komarger (CMP) û Köylü Partisi – Partiya Gundiyan hatiye damezrandin.
* 1964 – Çînê, yekem bombeya xwe ya atomê teqand û da zanîn ku ew dewleta çarem a xwedî hêza nukleer e.
* 1973 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Henry Kissinger û Le Duc Tho.
* 1978 – Papa Yûhana Paulê II ê polonî weke papa hate hilbijartin.
* 1978 – Wanda Rutkiewicz yekem pîreka polonî û Ewropî bû ku hilkişiya çiyayê Everestê.
* 1981 – Derhênerê kurd Yılmaz Güney ku ji girtîgeha Isparta bi destûr derketibû, reviya derveyî Tirkiye.
* 1994 – Xelata Nobelê ya Aştiyê, dane keşeyê afrîkî Desmond Tutu.
* 1992 – Artêşa Tirk, li Başûrê Kurdistanê herêma Heftenînê operasyon li dijî PKK da destpêkirin.
* 2002 – Dîktatorê berê yê Iraqê Sedam Huseyn, di hilbijartinê de hemû deng standin.
* 2002 – Serokdewletê DYA, George W. Bush, biryara şer-destpêkirin a li dijî Iraqê îmze kir.

## Jidayikbûn

* 1854 – Oscar Wilde, nivîskarê îrlandî
* 1863 – Austen Chamberlain, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1885 – Karen Horney, psîkoanalîsta alman
* 1888 – Eugene O'Neill, dramatîkerê amerîkî
* 1918 – Henri Vernes, romannivîs û nivîskarê xêzeromanan
* 1927 – Günter Grass, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* 1959 – George Marshall, generalê xwediyê Xelata Nobelê
* 1988 – Muzafer Şerif, avakerê psîkolojiya komî yê esilkurd
* 2001 –Uwe Hans Wilken nivîskarê alman
* 2020 – Li Fransayê mamosteyê dîrokê Samuel Paty ji aliyê ciwanekî radîkal-îsilamîst yê çeçen ve li ser kolanan tê serjêkirin. Nîqaşên tund li ser qanûna kufrê û laîsîzmê dest pê dikin.

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 17ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* BZ 539 – Kûruşê Mezin dikeve ser rêya bajarê Babîlê.
* 1912 – Dewletên Bulgaristan, Yewnanistan û Serbistanê li dijî dewleta Osmaniyan ketin şer.
* 1918 – Komara Yûgoslavyayê hate damezrandin.
* 1933 – Zanyarê alman Albert Einstein, ji Almanya reviya DYA.
* 1945 – Juan Peron bû serokdewletê Arjentînê.
* 1973 – Botswana û Lesoto tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.
* 1967 – Li Tirkiyê piştî maça futbolê ya di navbera Kayserispor-Sivasspor de pevçûn derket û 40 kes mir.
* 1973 – OPECê ambargoya neftê da destpêkirin.
* 1979 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane Mader Teresa.
* 1989 – Li San Franciscoyê bi erdhejeke bi pileya 7.1 çêbû.
* 2003 – Li Taipei balaxaneya 101 qetî ku hate vekirin ji balaxaneya Kuala Lumpurê 50 m dirêjtir bû, lewma bû avahiya herî bilind a cîhanê.

## Jidayikbûn

* 1972 – Eminem rapvanê amerîkî
* 1972 – Tarkan stranbêjê tirk

## Mirin

* 1849 – Frédéric Chopin, bestekarê Fransa yê esilpolon
* 2010 – Mehmet Kemal Işık ango **Torî**, nivîskar û lêkolînerê kurd
* 2024 – Yahya Sinwar, serokê defakto yê Hemasê, ku wekî plankerê êrîşa terorîstî ya Hemasê li dijî Îsraêlê di 7ê çiriya pêşîna 2023an de tê dîtin, ji aliyê hêzên parastina Îsraêlê ve li Xezeyê tê kuştin.

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 18ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1976 – Ji aliyê serokwezîrê Tirkiyeyê Süleyman Demirel ve li ser çemê Firatê destpêka hîma benda Karakaya hate avêtin.

### Cîhan

* 1356 – Mezintirîn erdheja di dîrokê de qeydkirî ya li bakurê çiyayên Alpê pêk hatî, bajarê Baselê xera kir.
* 1867 – DYA, Alaska ji Rûsya bi 7.2 milyon dolaran kirî û bû xwediyê wê.
* 1892 – Di navbera Şîkago û New Yorkê de yekem xeta dirêj a telefonê vebû.
* 1898 – DYA bû xwediyê Porto Rîkoyê.
* 1944 – Adolf Hitler fermana damezrandina koma bargir/milîs a neteweyî ya almanan da.
* 1944 – Yekîtiya Sovyetan welatê Çekoslovakya dagir kir.
* 1991 – Azerbaycanê ji Yekîtiya Sovyetan serxwebûna xwe îlan kir.
* 1996 – Ji aliyê dadgehê ve ji bo Yaşar Kemal salek û heşt meh ceza hate birrîn.
* 2002 – Li welatê Peravê Diranfîlê piştî pevçûnên heyvekê agirbest di navbera serhildêr û hikûmetê de pêk hat.
* 2007 – Li Pakistanê di êrîşeke xwekujî ya li dijî konvoya serokwezîra berê ya Pakistanê ya esilkurd, Benazîr Butto pêk hat. Di encamê de 139 kesan jiyana xwe ji dest da û 450 kes brîndar bûn, lê tiştek ji wê nehat.

## Jidayikbûn

* 1859 – Henri Bergson, fîlozofê fransî yê xwediyê Xelata Nobelê
* 1960 – Jean-Claude Van Damme fîlmnamenivîs, hilberînerê fîlman, hunermendê hunera şerî ("martial arts") û lîstikvanekî belçîkayî

## Mirin

* 1931 – Thomas Edison, dahênerê amerîkî
* 1954 - Texas Instruments Regency TR-1,
* 1955 – Jose Ortega y Gasset, fîlozofê spanî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 19ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 439 – Vandalan li bakurê Afrîka bajarê Kartaca dagir kirin.
* 1781 – Şerê serxwebûnê ya amerîkiyan bi serkevtina George Washington a li dijî brîtanî gihaşte encamê.
* 1812 – Napoleon Bonaparte mecbûr ma ku ji Moskoyê vekişe.
* 1813 – Napoleon Bonaparte di Şerê Leipzigê de têk çû. Ev bûyer ji bo wî yek ji xerabtirîn têkçûnan bû.
* 1872 – Parçeya zêr a herî mezin (*215 kîlogram*) li Wêlsa Başûr a Nû ya Awistralya hate dîtin.
* 1912 – Dewleta Îtalya bajarê Lîbyayê Trablûs ji destê Osmaniyan bi dest xist.
* 1944 – Hezên artêşa DYA'yê daketine welatê Filîpînê.
* 1951 – Hêzên artêşa brîtanî rêveberina Kanala Suweyşê bi dest xistin.
* 1962 – Yekemîn fîlmê brîtanî *James Bond* ê bi navê "Dr. No" derket.
* 1978 – Hikûmeta girava Niûe bû xwediyê xweseriyê.
* 1998 – Mehmet Gül li zîndana Amasyayê xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.
* 2003 – Mader Teresa ji aliyê Papa Yûhana Paulê II ve hate pîrozekirin.
* 2005 – Dadgehkirina Sedam Huseyn a ji bo tawanbariya qirkirina kurdên Helebceyê destpê kir.

## Jidayikbûn

* 1899 – Miguel Ángel Asturias, dîplomat û nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* 1745 – Jonathan Swift, nivîskarê îrlendî
* 1974 – Ustad Îlahî, fîlozof û îcatkarê tembûra modern ê kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 20ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1827 – Di Şerê Navarîno de behriyeyên brîtanî, fransî û rûsan behriyeya Osmaniyan têk bir.
* 1905 – Yaneya futbolê ya Galatasaray hate damezrandin.
* 1935 – Mao Zedong û hevalên xwe ku li dijî hikûmeta neteweperest a Çînê, dest bi *Meşa Mezin* kiribûn (*6.000 mîl*) gihane encamê.
* 1941 – Şerê cîhanê yê duyem: Artêşa nazî ku Serbistan dagir kiribû li dijî sivîlên Kragujevac komkujî pêk anî.
* 1944 – Hêzên Yekîtiya Sovyetan û partîzanên Yûgoslavya, Belgrad ji destê naziyan rizgar kirin.
* 1945 – Misir, Sûrî, Iraq, Libnan û Filîstînê li dijî cihûyan yekîtiya ereban damezrandin.
* 1970 – Li Somaliya dewleta sosyalîst hate îlan kirin.
* 1998 – Ali Aydın li zîndana Bartinê xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1854 – Arthur Rimbaud, helbestvanê fransî
* 1891 – James Chadwick, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1897 – Peter Bamm, nivîskarê alman
* 1946 – Elfriede Jelinek, nivîskara xwediyê Xelata Nobelê
* 1966 – Ebu Musab El-Zarqawî, serokê berê yê El-Qaîde ya Îraqê
* 1971
	+ Snoop Dogg
	+ Dannii Minogue

## Mirin

* 1935 – Arthur Henderson, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1948 – Mamoste Dildar, derhênanê sirûda neteweyî
* 1984 – Paul Dirac, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 2011 – Muammer El-Qeddafî, siyasetmedarekî Lîbyayê ye.

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 21ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1981 – Destpêka hîmê Bendava Ataturkê ji aliyê Kenan Evren ve hate avêtin.
* 1998 – Bülent Bayram li Zîndana Adiyamanê xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.
* 2007 – Şerê Oremarê di navbera leşkerên tirk û şervanên PKK de qewimî. 13 leşker hatin kuştin, 16 leşker brîndar bûn û 8 leşker jî dîl hatin girtin.

### Cîhan

* 1512 – Martin Luther tevlî fakulteya dînê ya Zanîngeha Wittenbergê bû.
* 1520 – Ferdinand Magellan, Tengava Macellan keşf kir.
* 1938 – Japonan bajarê Çînê Kanton dagir kirin.
* 1945 – Li Fransayê pîrekan cara pêşîn mafê dengdanê bi dest xistin.
* 1969 – Li Almanyaya federal Willy Brandt bû serokwezîr.
* 1971 – Xelata Nobelê ya Wêjeyê dane Pablo Neruda.
* 1994 – Li Sêûlê ji sedema xerabûna *Pira Seongsu* 32 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1999 – Li paytexta Çeçenistan, Grosniyê êrîşa bi moşek pêk hat. Di encamê de 110 kes mirin û 440 kes jî brîndar bû.

## Jidayikbûn

* 1833 – Alfred Nobel, kîmyager , kaşîf û karsazê Swêdî
* 1951 – Kesire Yıldırım, hevjîna berê ya Abdullah Ocalan
* 1957 – Wolfgang Ketterle, fîzîknasê alman

## Mirin

* 1980 – Hans Asperger, psîkologê Awistriyayî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 22ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1993 – Li Amedê, Lîceyê di şerê navbera PKK û leşkerên tirk de serdarê herêma Amedê yê cendermeyan Bahtiyar Aydın hate kuştin. Piştî vê re rewşa awarte hate îlan kirin û derketina derve qedexe bû.
* 1998 – Hasan Îsa Hasan, li Qamişlo xwe şewitand û jiyana xwe ji dest da.
* 2014 - Parlamena Kurdistanê şandina pêşmerge bo Kobanî pesend kir. Parlamena Kurdistanê cara ewilî di derbarê şandina pêşmergeyan bo devereke parçeyeka dîtir a ji derveyî xaka Hikûmeta Herêma Kurdistanê biryarek pesend kir.

### Cîhan

* 1784 – Rusyayê li girava Alaska ya bi navê Kodiak koloniyek ava kir.
* 1859 – Spanyayê li dijî Marokoyê şer da destpêkirin.
* 1927 – Nîkola Tesla şeş îcatên xwe yên nû derxistin.
* 1931 – 11 sal cezayê hepsê li serkirde yê mafyaya amerîkî Al Capone hate birrîn.
* 1938 – Chester Carlson fotokopî îcat kir.
* 1953 – Laosê ji Fransayê serxwebûna xwe bi dest xist.
* 1957 – Di şerê Viyetnamê de dewleta DYA windayên xwe yên pêşî dan.
* 1964 – Xelata Nobelê ya Wêjeyê dane Jean-Paul Sartre lê wî qebûl nekir.
* 2009 – Windows 7 derkete piyaseyê.

## Jidayikbûn

* 1688 – Nadir Şah, şahê Îranê
* 1811 – Franz Liszt, piyanîst û bestekarê mecar
* 1870 – Îvan Bunîn, nivîskar û wergêrê rûsî
* 1881 – Clinton Davisson, fîzîknasê amerîkî
* 1919 – Doris Lessing, nivîskara xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* 1984 – Cegerxwîn, helbestvanê kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 24ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1997 – Partiya Gel a Demokratîk (DEHAP) hate damezrandin.

### Cîhan

* 1857 – Yekemîn yaneya futbolê ya bi navê Sheffield F.C. li Îngilistanê hate damezrandin.
* 1882 – Zanyarê alman Robert Koch, mîkroba êşa ziravê vedît.
* 1904 – Metroya New Yorkê vebû.
* 1912 – Di şerê Balkanê yê yekem de hêzên Serbistanê Osmanî têk birin.
* 1945 – Rêxistina Neteweyên Yekbûyî hate damezrandin.
* 1993 – Yek ji serdarên artêşa tirk ê bi navê Cem Ersever ku li dijî PKK şer dikir, kuştî hate dîtin.

## Jidayikbûn

* 1932 – Pierre-Gilles de Gennes, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* 996 – Hugh Capet, keyê frankan bû (jdb. 940).
* 2024 – Joyce Blau, kurdnas û profesor

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkiri

---
# 25ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1147 – Artêşa Selçûqî li Eskişehirê artêşa Xaçperestan têk bir.
* 1917 – Hêzên Lenîn serweriya tevahiya Rûsyayê xistin bin destê xwe. Ev dibê destpêka pîrozbahiya Şoreşa Kewçêrê.
* 1935 – Haîtî bager çêbû. Di encamê de ji 2000'an bêhtir mirovan jiyana xwe ji dest da.
* 1936 – Adolf Hitler û Benito Mussolini yekîtiya Roma û Berlînê pêk anîn.
* 1937 – Serokwezîrê Tirkiyeyê, İsmet İnönü îstifa kir.
* 1960 – Rêveberiya Kubayê hemû kargehên amerîkî tevlî rêveberiya dewletê kirin.
* 1962 – Pênc salên girtîgehê li Nelson Mandela hatin birrîn.
* 1962 – Uganda tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1971 – Komara Gel a Çînê tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1991 – Leşkerên dawî yên Yûgoslavyayê ji Komara Slovenya vekişîn.
* 2001 – Şîrketa Microsoftê Windows XP derxist.

## Jidayikbûn

* 1971 – Elif Şafak, nivîskara tirk
* 1990 – Sandro Blümel dûblajvanê alman
* 1993 – Viyan Silêmanî, xwediya sernavê pêşbirka bedewiyê ya kurd e ku xelata Şahciwana Iraqê 2017 wergirt lê ji ber zewacê ji textê hat avêtin.

## Mirin

* 1924 – Ziya Gökalp, nivîskar û siyasetmedarê tirk
* 1965 – Eduard Einstein, kurê Albert Einstein

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---