Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 14ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1983 – Pêşniyazqanûna ku sazkirina Dadgehên Ewlekariya Dewletê pêşniyar dike, li meclîsa şêwirmendiyê hate qebûlkirin. Dadgehên Ewlekariya Dewletê DGM, bi taybetî piştî ku rêvebiriya leşkerî ya 12 îlonê destê xwe ji desthilatiyê kişand, weke berdewama destê rêvebiriya leşkerî ya di nava dadmendiyê de hatin sazkirin û heta îro bi deh hezaran mirov, jiber nêrînên wan ên siyasî û etnîk cezakirine.
* 1990 – Serhildana gel li bajarên Bakurê Kurdistanê; Şirnex, Amed, Mêrdîn, Qoser, Misirc, Silopî û gelek belde û gundan destpê kir û heta roja 22ê adarê dom kir. Gelek serhildêr ji aliyê hêzên dewletê ve hatin kuştin.
* 1991 – Beldeyên başûrê Kurdistanê, Dihok û Amêdiyê ji aliyê gel ve hatin azadkirin.

### Cîhan

* 1919 – Yekem car Cejna Tendûristiyê hate pîrozkirin.
* 1939 – Slovakyayê di bin zexta Almanya de serxwebûna xwe îlan kir.
* 1951 – Şerê Koreyê: Cara duyem hêzên Neteweyên Yekbûyî bajarê Sêûlê zemt kirin.
* 1960 – Li Kongoya Belçîkayê rêvebiriya leşkerî hate îlankirin.
* 1962 – Konferansa bêçekkirinê ya Jenevê destpê kir.
* 1978 – Îsraêlê başûrê Libnanê dagir kir.
* 1980 – Li Polonyayê, li nêzîkê Warşovayê balafirek kete xwar. Di encamê de 87 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1992 – Civîneke bilind ya bi navê "Ji bo Rizgarkirina Cîhanê" li bajarê Brezîlya, Rio de Janeiro hate lidarxistin û serokênerdûnî, kûnbûna tebeqeya ozonê, hate destgirtin û wergirtina gelek tedbîran hate destnîşankirin, lê di civînê de di mijara "ka evê kengî û çawa werin pêkanîn" li hevnekirin.
* 2001 – Li Tirkiyeyê ku yek ji welatên pereyê wê zêde ne bi qîmete, dolareke amerîkî derket milyonek lîreyê tirk.

## Jidayikbûn

* 1879 – Albert Einstein, zanyarê alman (m. 1955)
* 1903 – Mistefa Barzanî, general û rêberê mezin ê kurd
* 1908 – Maurice Merleau-Ponty, fîlozofê fransî (m. 1961)
* 1938 – Şerafettin Elçi, siyasetmedarê kurd (m. 2012)
* 1942 – Emin Çölaşan, rojnamevanê tirk
* 1964 – Ferhat Tunç, hunermendê kurd

## Mirin

* 1883 – Karl Marx, fîlozofê alman (jdb. 1818)

## Cejn û salveger

* Her sal 14 adarê Cejna Tendûristiyê.

---
# 15ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1832 – Paşayê kor ê Rewandizê êrîş bi ser kurdên Êzîdî.
* 1991 – Bajarê Şêxan û gundên derdora wê ji aliyê xelkê deverê ve hatin azad kirin.
* 2002 – Bilind Salih albûma xwe yekem a bi navê *Bêrîvan* derxist.
* 2011 – Yekemîn rojnameya bi kirdî Newepel li bajarê Amedê derket.

### Cîhan

* 1493 – Krîstofor Kolumbus piştî geşta xwe ya yekem a Amerîkayê, vegereha Spanyayê.
* 1564 – Ekberê Mezin baca li ser gelê ne misilman a bi navê cizyeyê, rakir.
* 1820 – Maine bû dewleta 23em a DYAyê.
* 1921 – Talat Paşa li Berlînê hate kuştin.
* 1939 – Şerê cîhanê yê duyem: Naziyan herêmên Bohemya û Moravya yên Çekoslovakyayê dagir kirin. Ev dagirkeriya wan di sala 1945'ê de piştî ku leşkerên Sovyetê ketin rojhilatê Çekoslavakya bi dawî bû.
* 1943 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên almanan cara duyem bajarê Xarkîv a li Ukraynayê ji destê Sovyetan standin.
* 1979 – Tirkiye ji rêxistina CENTO'yê vekişiya.
* 1990 – Mîxaîl Gorbaçov weke serokdewletê yekem ê Yekîtiya Sovyetan hate hilbijartin.

## Jidayikbûn

* 1767 – Andrew Jackson, serokdewletê heftem ê DYA'yê
* 1830 – Paul von Heyse, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1854 – Emil von Behring, bakteriyologê alman
* 1888 – Refik Halit Karay, nivîskarê tirk
* 1930 – Jores Alfyorov, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* BZ 44 – Julius Caesar, împeratorê Romayê
* 1921 – Talat Paşa, siyasetmendê tirk
* 1937 – H. P. Lovecraft, nivîskarê amerîkan
* 1962 – Arthur Compton, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 2018 – Anna Campbell, şervana enternasyolîst a Yekîneyên Parastina Jinê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 16ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1948 – Li bajarê Kurdistan, Mereşê erdhej çêbû.
* 1988 – Komkujiya Helebceyê: Li bajarê Başûrê Kurdistanê, Helebceyê ji aliyê rejîma dagirker Sedam Huseyn ve 5 hezar kurd bi madeya kîmyasal hatin qetilkirin û 10 hezar jî brîndar bûn. Piştî Hîroşîma û Nagazakiyê di cîhanê de komkujiya 3emîn a mezin e ku bi madeya kîmyayî hate kirin.
* 1993 – Li navçeya Mêrdîn, Şemrexê gundê Şemikayê hin kesên bi rûpoş bi şev avêtin ser malekê û di malê de karkerê kargeha Etibank Fostalê Halil Onen, kurê wî Orhan Onen kuştin. Dota Halil Onen Şemse Onen di dema serdegirtinê de brîndar bibû, li nexweşxaneya ku lê dihat dermankirin mir. Bûyer avêtin sûtiyê PKK'ê. Lê belê paşê derket holê ku bûyer ji aliyê tîmên taybet ve hatiye kirin.
* 2000 – Kovara Zirpîne dest bi weşanê kir.

### Cîhan

* 1901 – Nivîskar Tunali Hilmî, jiber tewanê belavkirina weşanên li hemberî hikumetê hate darazandin.
* 1917 – Dawî li rêvebiriya çaran a li Rûsyayê hat.
* 1920 – Bajarê Stenbolê ji aliyê Hêzên Hevalbend ve hate dagir kirin.
* 1926 – Profesorê amerîkî Robert Hutchinson Goddard yekem roketa ku bi şewata gaza rahn kar dike pêşxist. Roketa ku bi gaz û oksîjena rahn kar dikir 12 metre û nîv bilind bû û 56 metre rê digirt.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên Brîtanyayê di 20 deqeyan de %99ê bajarê Würzburgê bi bombeyan xera kirin. Di encamê de 5000 kes mirin.
* 1958 – Şîrketa hilberîner a otomobîlan Fordê erebeya xwe ya hejmara 50 milyonî çêkir.
* 1971 – Denîz Gezmîş û Yusuf Aslan piştî pevçûna li Gemerek a Sêwasê hatin girtin.
* 1972 – Biryara dardekirina pêşengên şoreşa Tirkiyeyê Denîz Gezmîş, Yusuf Aslan û Huseyîn Înan li parlemen û senatoya Tirkiyeyê hate erêkirin.
* 1978 – Li ber zanîngeha Stenbolê 7 xwendekarên xwediyê ramanên şoreşgerî dema ji bo xwe ji êrîşan biparêzin li hev kom bûn, hêzên faşîst bombe avêtin ser xwendekaran. Di encama bûyera teqînê de 7 xwendekar jiyana xwe ji dest dan û 41 xwendekar jî brîndar bûn.

## Jidayikbûn

* 1751 – James Madison, serokdewletê çarem ê DYA'yê
* 1839 – Sully Prudhomme, helbestvanê xwediyê Xelata Nobelê
* 1905 – Henry Fonda, lîstikvanê amerîkî
* 1911 – Josef Mengele, bijîşkê naziyan
* 1918 – Frederick Reines, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1943 – Murat Belge, nivîskar û rojnamevanê tirk
* 1977 – Ferdi Zeyrek, avahîsaz, siyasetmedarê tirk

## Mirin

* 1914 – Charles Albert Gobat, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
* 1940 – Selma Lagerlöf, nivîskara xwediya Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 17ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1994 – Li navenda bajarê Amedê karkerê TEK´ê yê binavê Mehmet Kadrî di encama êrîşeke çekdarî de bi awayekî faîlê wî ne diyar hate kuştin.

### Cîhan

* 1521 – Magellan, Fîlîpîn keşif kir. Macellan ji bo li cîhanê bigere, di sala 1519´an de bi rê ket, piştî 2 salan Fîlîpîn keşîf kir.
* 1861 – Keyaniya Îtalyayê hate îlankirin.
* 1925 – Li Amerîkayê di encama bablîsok û bagerê de 900 kes mirin.
* 1948 – Wezîrê karê derve yên welatên Belçîka, Fransa, Holenda, Brîtanya û Lûksemburgê peymana Brûkselê mohr kirin. Peymana di navbera van dewletan de tevî hevkariya civakî û çandî de parastineke kolektîf ya bi 50 sal muhdet pêş didît.
* 1958 – Fidel Castro, li hemberî rejîma Batîsta serî hilda.
* 1959 – Yekem fîlma dahênerê ekola Pêlên Nûyê ya fransî, derhêner Jean Luc Godard "*À bout de souffle*" li Fransayê hate nîşandan. Di wan salan de, di nava vê ekolê de ev fîlm girîngttirîn nimune ye.
* 1963 – Li Baliyê çiyayê Agung ê volkanîk teqiya, di encamê de 11.000 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 2004 – Li Kosovayê albanan êrîşî serban kir. Di encamê de 16 serb û 11 alban mirin. Herwiha 100 serb û 300 alban jî brîndar bûn.

## Jidayikbûn

* 1834 – Gottlieb Daimler, endazyarê alman
* 1920 – Şêx Mucîburrehman, damezrînerê Bangladeşê

## Mirin

* 1937 – Austen Chamberlain, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1965 – Melikê Misirê Faruk
* 1978 – Ceyhun Atuf Kansu.
* 1989 – Sadettîn Oktenay, bestekar û udî.
* 1993 – Beyhan Cenkçî, rojnamevan.
* 2002 – Rudolf Hell, mûcîdê makîneya faksê ya bi navê "Hellschreiber".

## Cejn û salveger

* 17 adar Roja Netewî ya Îrlanda

---
# 18ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1979 – Di ecama êrîşeke dewleta Îranê de, ya li ser bajarê Sine, bi sedan xelkê bajêr yên kurd jiyana xwe ji dest dan.
* 1993 – Serokê Giştî yê PKKê Abdullah Ocalan ji bo çareserkirina pirsgirêka kurd ya bi rêyên diyalogê agirbesta ku bi yek alî di 17'ê adara sala 1993'an de îlankiribû, di 18'ê adarê de kete pratîkê. PKK'ê heta 15'ê nîsanê bi awayekî yek alî li hemberî artêşa tirk şer rawestand. Lê belê ji aliyê dewleta Tirk ve ti bersiv ji bo agirbestê nehate dayîn.

### Cîhan

* 1871 – Li Parîsê tevgera *Komûna Parîsê* hat damezirandin. Rêvebirî ji bo demeke kurt kete destê Komûneran.
* 1912 – Keştiyên Îtalyan êrîşî ser Çanakkaleya Tirkiyeyê kirin.
* 1915 – Komkeştiyên (fîlo) dewletên îtîlafê, yek ji êrîşên herî berfireh yên şerê Gelîboliyê da destpêkirin. Lê belê keştiyên şer li hemberî berxwedana kurd û tirkan a li Çanakkaleyê bi ser neket.
* 1945 – Bajarê Berlînê ji aliyê DYA'yê ve hate bombebarankirin.
* 1948 – Rêxistina Peymana Atlantîka Bakûr NATO hate sazkirin.
* 1953 – Li navçeyên herêma Marmarayê Gönen, Pazar, Çan û Yeniceyê erdhej çêbû. Di erdhejê de nêzî 10 hezar avahî hilweşiyan û 260 kes mirin.
* 1962 – Şerê ku 7 salan li Cezayirê domkiribû, bi dawî bû.
* 1963 – Fransayê yekem ceribandina nûkleerî ya bombeya atomê kir.
* 1965 – Kozmonotê Sovyetê yê rûsî Alexei Lenovov yekem car li ser li fezayê meşiya. Lenovov bi 2 hezar û 177 kîlometir bilindahiyê bi keştiya esmanî ya bi navê „Voskhod" yanî „Rojhilat" bi qasî 20 deqan di valatiyê de ma. Lenovov ji vî wextî tenê 12 deqe 9 saniyan bi meşê derbas kir.
* 1997 – Balafira bi tîpa Rûs AN-24 li Tirkiyeyê ket. Di encama bûyerê de 50 kes mirin.

## Jidayikbûn

* 1828 – William Randall Cremer, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
* 1837 – Grover Cleveland, serokdewletê 22em û 24em ê DYA'yê
* 1936 – Frederik Willem de Klerk, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
* 1986 – Lykke Li, stranbêja swêdî

## Mirin

* 1941 – Werner Sombart, profesorê aborînas
* 1980 – Erich Fromm, psîkoanalîst û lêkolîner
* 1996 – Odysseus Elytis, helbestvanê xwediyê Xelata Nobelê
* 1999 – Qadir Dîlan, hunermend û muzîkvanê senfoniya kurdî (li Pragê)

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 19ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1951 – Li bajarên Kurdistanê, Erzirom û Gimgimê erdhej çêbû.
* 1991 – Li bajarê Kurdistanê Kerkûkê raperîn destpê kir.
* 1994 – Li bajarê Izmîrê *Navenda Çanda Mezopotamyayê* NÇM vebû.
* 1994 – Gundê bi navê Ûranis ê ser bi navçeya Tetwanê ve ji aliyê leşkerên tirk ve hate şewitandin û valakirin.
* 1998 – Gerîlayê kurd Hüseyîn İşçan yê bi navê kod Sabrî Nurhak li Amanosê di encama şerekî bi artêşa tirk re jiyana xwe ji dest da.

### Cîhan

* 1958 – Karesata herî mezin a di dîroka deryavantiya Tirkiyeyê de li kendava Îzmîtê qewimî. Keştiya bi navê „Üsküdar" lûqî bin avê bû û 160 kesên tê de bûn jiyana xwe ji dest dan.
* 1965 – Li Amasyayê li kana komirê ya lînyîtê ji sedema grîzûyê teqîn çêbû, di encamê de 68 karkeran jiyana xwe ji dest dan.

## Jidayikbûn

* 1742 – Túpac Amaru II, serhildêrê perûyî
* 1949 – Valery Leontiev, stranbêjê rûs
* 1986 – Anne Vyalitsyna , modela rûs - amerîkî

## Mirin

* 1406 – Ibn Xeldûn, dîroknas û siyasetmedarê misilman
* 1987 – Louis de Broglie, fizîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1998 – Hüseyîn İşçan, gerîlayê kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 20ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* B.Z.612 – Li gorî efsaneyê, Kawayê Hesinker Dehaq têk bir. Ev bûyer bi cejna Newrozê hate pîrozkirin.
* 1937 – Serhildana Dêrsimê
* 1988 – Hêzên artêşa Îraqê êrîşî çiyayê Qendîlê yê li nêzîkî bajarê Silêmaniyê kirin. Êrîş, 12 rojan berdewam kir û rejîma Iraqê li vê derê jî çekên kîmyewî li dijî xelkê herêmê bikar anî. Lewma kurdên deverê ji neçarî herêm terikandin. Ev êrîş weke enfala duyem tê bi navkirin.
* 1991 – Serhildana ku ji bo azadkirina bajarê Kerkûkê di 19'ê adarê de destpê kir, 20 adarê de bi azadkirina tevahiya Kerkukê bi dawî bû.
* 1994 – Serokê *Komîteya Piştgirîvaniya bo Kurdistanê* Theofilos Georgeados ji aliyê du êrîşkaran ve li Nîkosyayê hate kuştin.
* 1995 – Dewleta tirk bi 35 hezar leşkeran êrîş bi ser Başûrê Kurdistanê û bi dehan gundiyên kurd hatin qetilkirin. Ev êrîşa mezin ya dewleta Tirk weke *Operasyona Polayê* Çelik operasyonu tê naskirin.
* 1999 – Gerîlayê kurd Mehmet Ozer yê bi navê kod Samî, di gundê Qileban Şibazyonî jiyana xwe ji dest da.
* 1999 – Gerîlaya PKK'ê Şehristan Botan, li navçeya Wan Başkaleyê çalakiyeke cangorî li dijî mûdûriyeta emniyetê lidarxist.
* 2000 – Bi rasthatina cejna Qûrbanê, li Tirkiyeyê û Kurdistanê xelk ji bo 9 rojan derketibûn bêhinvedanê, lewma gelek qezayên trafîkê rû dan. Di encama qezayên trafîkê de 176 kes mirin û 275 kes jî birîndar bûn.
* 2008 – Mihemed Zekî Evdila Remezan, 25 salî bû, li Qamişloyê ji aliyê hêzên ewlekarî û asayişên dewleta Sûriyê ve di êvara Newrozê de hate kuştin.
* 2008 – Mihemed Mehmûd Hisên Daûd, 18 salî bû, li Qamişloyê ji aliyê hêzên ewlekarî û asayişên dewleta Sûriyê ve di êvara Newrozê de hate kuştin.
* 2008 – Mihemed Yihya Eslan, 35 salî bû, li Qamişloyê ji aliyê hêzên ewlekarî û asayişên dewleta Sûriyê ve di êvara Newrozê de hate kuştin.

### Cîhan

* 1345 – Gerstêrkên Behram, Keywan, Berçîs hatin rastî hev.
* 1968 – Dewleta Tûnisê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1978 – Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger DİSK bi armanca hişyarkirina faşîzmê li Tirkiyeyê çalakiyeke karberdanê ya 2 saetan li dar xist.

## Jidayikbûn

* 1828 – Henrik Ibsen, rewşenbîr û nivîskarê norwêcî
* 1911 – Alfonso García Robles, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
* 1980 – Polat Can, nivîskarê kurd

## Mirin

* 1727 – Isaac Newton, zanyarê îngilîz
* 1916 – Ota Benga, mirovekî pîgme yê kongoyî
* 1999 – Mehmet Ozer, gerîlayê kurd
* 1999 – Şehristan Botan, gerîlaya kurd
* 2008 – Mihemed Zekî Evdila Remezan, ciwanê kurd
* 2008 – Mihemed Mehmûd Hisên Daûd, ciwanê kurd
* 2008 – Mihemed Yihya Eslan, hevwelatiyê kurd

## Cejn û salveger

* **Newroz**, sersala Kurdî û Destpêka Biharê! Di şeva 20 adarê di serî gelê Kurd her wiha xelkê Arî agir vêdixin û hatina Newrozê pîrozdikin.
* Roja Têkoşîna Li dijî Nijadperestiyê!
* Roja Serxwebûna dewleta Tûnis

---
# 22ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1999 – Weşana MED TV'yê hate rawestandin û lîsansa wê ya weşanê hate betalkirin.
* 2001 – Gerîllayên Kurd Bulent Omeroglu yê bi navê kod Mahîr Pazarcik, Herem Celal Muh yê bi navê kod Rênas, Vedat Boga yê bi navê kod Welat Serhat, Omer Bulut yê bi navê kod Zana Bagok li Basyayê jiyana xwe ji dest da.
* 2008 – Welatiyê kurd, Zekî Erînç ê 35 salî, li Wanê ji aliyê hêzên dewleta tirk ve hate kuştin.

### Cîhan

* 1896 – Yekem bazdana Maratonê Charilaos Vasilakos qezenç kir.
* 1904 – Yekem car, li Amerîkayê di rojnameyekê de *(Daily Illustrated Mirror)*, wêneyê bi reng hate weşandin.
* 1946 – Serxwebûna Urdunê hate îlankirin.
* 1952 – Li Frankfurtê balafireke bi tîpa KLM kete xwarê, 44 kesên tê de jiyana xwe ji dest dan.
* 1978 – Di berxwedana ku *Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger* DİSK'ê lidar xist, 88 xwendekar û 14 karker û sendîkavanek hate girtin. Piştî destpêkirina berxwedanê bi tevlîbûna hin wezîran jî *Komîteya Ewlekariyê* li hev civiya.
* 1979 – Parlamena Îsraêlê, bi Misirê re *Peymana Aştiyê* erê kir.
* 1997 – Stêrkadûmdar a bi navê Hale-Bopp, di saetê de 160 kîlometir di ber dinyayê re derbas bû. Derbasbûna Stêrkadûmdar a bi çav dihate dîtin, li hemû cîhanê ji aliyê mîlyonan kes ve bi baldarî hate pêşwazîkirin.

## Jidayikbûn

* 1868 – Robert Andrews Millikan, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1913 – Sabiha Gökçen, yekemîn pîlota şerê ya Tirkiyeyê
* 1935 – M. Emmet Walsh, lîstikvan û komedyenê amerîkî

## Mirin

* 1832 – Goethe, nivîskarê alman
* 1892 – Nîkolay Gogol, nivîskarê roman û şanoyê
* 1916 – Balduin Groller rojnamevan, nivîskar û karkervanêkî werzişê bi eslê awistiryayî
* 1921 – Ernest William Hornung, nivîskarê îngilîz
* 1992 – Rahşan Demirel, çalakvana kurd
* 2001 – Sabiha Gökçen, yekemîn pîlota Tirkiyeyê
* 2011 – Elizabeth Taylor, aktrîsa îngilîz-amerîkî

## Cejn û salveger

* Roja Avê ya Cîhanê
* Li Welatên Yekîtiya Ereban roja Yekîtiya Ereban
* Serxwebûna Urdunê

---
# 23ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 2006 – Cara yekem li Tirkiyeyê televizyoneke taybet Gün TV dest bi weşana kurdî kir.
* 2008 – Îkbal Yaşar, ciwanekî 20 salî, li herêma Colemêrgê Geverê ji aliyê hêzên dewleta tirk ve hate kuştin.

### Cîhan

* 1066 – Stêrkadûmdar a bi navê Halley cara hijdehemîn derbas bû.
* 1781 – Gerstêrka bi navê Ûranûs hate kifşkirin.
* 1912 – Îtalyayê êrîşî ser 12 giravan kir.
* 1918 – Lîtvanyayê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1919 – Benito Mussolini li Îtalyayê tevgera faşîst da destpêkirin.
* 1925 – Li Tirkiyeyê rêveberiya leşkerî meheke din hate dirêjkirin.
* 1956 – Sûdanê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1956 – Li Pakistanê jî komara îslamî hate îlankirin.
* 1959 – Li Tirkiyeyê rojnameya bi navê Öncü hate girtin.
* 1971 – Li Arjentînê cûnta leşkerî hate lidarxistin.
* 1994 – Balafira Rûs Airbus a bi tîpa "A310" kete xwarê. Di encamê de 75 kesên tê de mirin.
* 1999 – Sekreterê giştî yê NATO'yê Solana, ji bo destpêkirina tevgera hewayî ya li dijî Yûgoslavyayê ferman da.

## Jidayikbûn

* 1900 – Erich Fromm , psîkoanalîst û lêkolîner
* 1921 – Gert Fritz Unger, nivîskarê alman

## Mirin

* 1875 – Gilbert Newton Lewis, fîzîknas û kîmyanasê amerîkî
* 1960 – Seîdê Nûrsî, rêberê dînî yê kurd
* 2002 – Seydayê Tîrêj, helbestvanê kurd

## Cejn û salveger

* Roja Meterelojiyê ya Cîhanê
* Roja Serxwebûna Lîtvanyayê
* Roja Serxwebûna Sûdanê

---
# 24ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1923 – Ji ber êrîşên brîtanî Şêx Mehmûdê Berzencî û şoreşgerên kurd neçar man ku bajarê Silêmaniyê terk bikin û herin navçeya Sûrdaşî ya li nêzîkî Silêmaniyê.

### Cîhan

* 1837 – Li Kanadayê mafê dengdanê ji reşikan re hate dayîn.
* 1898 – Yekem otomobîl hate firotin.
* 1924 – Li Yewnanistanê komarî hate îlankirin.
* 1944 – Brîtanî bajarê Berlînê bombebaran kirin.
* 1957 – Yekîtiya Ewropayê hate damezirandin.
* 1976 – Li Arjentînê hikûmetê dest danî ser rêvebiriyê û şerekî ku weke "şerê bi qirêj" tê bi navkirin destpê kir.
* 1978 – Alîkarê Dozgerê Komarê yê Enqereyê Doğan Öz ji aliyê Gurên Boz ve hate kuştin.
* 1998 – Sema Yüce li girtîgeha Çanakkaleyê ji bo şermezarkirina xiyanetê agir berda canê xwe.
* 1998 – Di pêşbirka 70mîn a Xelatên Oskarê de filîmê bi navê Titanic di 11 beşan de hêjayî xelatê hate dîtin.
* 1999 – Piştî talîmata sekterê giştî yê NATO'yê, li ser Yûgoslavyayê êrîşa hewayî destpê kir.

## Jidayikbûn

* 1897 – Wilhelm Reich, civaknas û psîkyatrîstê ji Awistirya-Mecaristanê
* 1926 – Dario Fo, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1965 – The Undertaker, gemşevanekî amerîkî
* 1973 – Jim Parsons, lîstikvanê amerîkî
* 1994 – Jale Resûl , lîstikvan û pêşkeşvana kurd

## Mirin

* 809 – Harûn Reşîd, hikûmdarê Ebasiyan
* 1905 – Jules Verne, nivîskar û ji pêşengên wêjeya fransî
* 1930 – Steve McQueen, lîstikvan û derhênêrê amerîkî (m. 1980)
* 1998 – Sema Yüce, çalakvana kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 25ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1976 – Serokê serhildana Agiriyê, Îhsan Nûrî Paşa di encama qezayeke trafîkê de jiyana xwe ji dest da.

### Cîhan

* 1669 – Li Sîcîlyayê çiyayê-agirîn teqiya, di karesatê de 200.000 kes mirin.
* 1807 – Yekem trêna rêwîhilgir, li Îngilistanê dest bi seferê kir.
* 1821 – Yewnanistanê belavoka serxwebûna xwe belav kir.
* 1895 – Îtalyanan Etiyopya dagir kirin.
* 1896 – Olîmpiyatên modern, li Atînayê destpêkirin.
* 1915 – Yekem qezaya binê deryayê li Amerîkayê qewimî. Keştiya binê avê ya F-4 a amerîkî noqî avê bû.
* 1930 – Li paytexta Ermenistanê rojnameya bi kurdî, Riya Teze, dest bi weşana xwe kir.
* 1957 – Civata Aborî ya Ewropayê li Romayê hate sazkirin.

## Jidayikbûn

* 1611 – Ewliya Çelebî, gerokê tirk
* 1914 – Norman Ernest Borlaug, zanistê xwediyê Xelata Nobelê
* 1916 – Şêx Mihemed Emînî, hozanê kurd
* 1960 – Brenda Strong, lîstikvaneke amerîkî, derhêner û mamosteya yogayê
* 1969 – Beser Şahîn, stranbêja kurd

## Mirin

* 1914 – Frédéric Mistral, helbestvan û nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1918 – Claude Debussy, bestekarê fransî
* 1966 – Vladîmîr Mînorskî, kurdnasê rûs
* 1976 – Îhsan Nûrî Paşa, serokê serhildana Agiriyê

## Cejn û salveger

* Salvegera jidayikbûna ZERDEŞT berî îsa 559 salî.

---