Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 16ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1994 – Rêveberê DEP a Sasonê Nûrî Ekîncî di encama êrîşeke çekdarî de hate qetilkirin.

### Cîhan

* 1943 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên YKSSê cara duyem ketin bajarê Xarkovê.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Artêşa DYA'yê gihaşte girava Corregidorê ya Fîlîpînê.
* 1998 – Balafireke Çînê li nêzî balafirgeha *Chiang Kai-shek* kete xwar. Di encamê de 202 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1999 – Bi agahdarbûna radestkirina serokê PKKê Abdullah Öcalan, gelê kurd li Ewropayê dest bi dagirkirina konsolxaneyan kir.
* 1999 – Li paytexta Ûzbekistan Taşkentê, li dijî serokkomar Îslam Kerîmov êrîşa sûîkastî pêk hat. Di encamê de 15 leşkerên ûzbek mirin.
* 2006 – Tîşk TV'yê li Parîsê dest bi weşanên testê kir.

## Jidayikbûn

* 1941 – Kim Jong-il, serokê Komara Gel a Demokratîk a Korêyê
* 1976 – Ayla Akat Ata, siyasetmenda kurd
* 1977 – Claudia Ferrari, pornostêrka mecar

## Mirin

* 1907 – Giosuè Carducci, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1917 – Octave Mirbeau, nivîskarê fransî
* 1932 – Ferdinand Buisson, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 18ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1993 – Nûnerê Rihayê yê rojnameya Ozgur Gundemê Kemal Kiliç bi destên hêzên tarî hate şehît kirin.
* 1994 – Navenda DEPê hate bombekirin û di encama bombekirinê de endamê partiyê Erdem Akçakaya jiyana xwe ji dest da û 16 kesên din jî brîndar bûn.

### Cîhan

* 1695 – Behriyeya Osmaniyan girava Xiyosê cara duyem dagir kir.
* 1965 – Gambiya ji Keyaniya Yekbûyî serxwebûna xwe bi dest xist.
* 1983 – 33emîn mîhrîcana filîman a Berlînê dest pê kir. Filîma bi navê "Li Colemêrgê Çar Werz", ku derhêneriya wê Erden Kıral kiribû, xelata taybet a juriyê stand.
* 2003 – Li metroya bajarê Daegu ya Korêya Başûr şewat derket. Di encamê de 200 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 2004 – Li bajarê Nîşabûrê ya Îranê trêna bar ji rê derket. Di encamê de 295 kesan jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1745 – Alessandro Volta, fîzîknasê îtalî
* 1906 – Hans Asperger, bijîşkê awistriyayî
* 1931 – Toni Morrison, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* 1405 – Tîmûrleng, împeratorê mongol
* 1546 – Martin Luther, reformîstê dînê
* 1862 – Pierre Bretonneau, bijîşkê fransî
* 1951 – Ehmedê Xasî, yekemîn nivîskarê kirmanckî
# 19ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1915 – Şerê cîhanê yê yekem; Li Gelîboliyê behriyeyên brîtanî û fransî êriş birrin ser baregehên osmaniyan.
* 1921 – Riza Şah kontrola bajarê Tehranê kirine bin destê xwe.
* 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Nêzîkî 250 firokeyên şer ên japonan êrîşî bajarê Darwin ê Awistralyayê kirin. Di encamê de 243 kes mirin.
* 1943 – Şerê cîhanê yê duyem; Li Tûnisê di navbera hêzên naziyan û hêzên hevalbend (DYA, Brîtanya, Fransa) de şer destpê kir.
* 1972 – Şervanê Eniya Partiya Rizgariya Gelê Tirkiyeyê (THKP-Cê) Ulaş Bardakçı hate kuştin.
* 1985 – Balafireke Spanyayê ya modela Boeing 727 li pêçavê çiyayê Oiz ket. Di encamê de 148 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1994 – Li Lîbyayê rejîma şerîetê hate qebûlkirin û salnameya îslamî hate bikaranîn.

## Jidayikbûn

* 1473 – Nîkolaws Kopernîkûs, astronom û matematîknas
* 1833 – Élie Ducommun, rojnamegerê xwediyê Xelata Nobelê
* 1896 – André Breton, nivîskar û helbestvanê fransî
* 1941 – David J. Gross, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* 1951 – André Gide, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1952 – Knut Hamsun, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1997 – Deng Xiaoping, serokê çînî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 20ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1994 – Endamê DEP'a Sêrtê Huseyîn Alevcan bi êşkenceyê hate kuştin.

### Cîhan

* 1835 – Bajarê Şîleyê Concepción di encama erdhejekê de hilweşiya.
* 1914 – Li Stembolê tramwaya bi elektrîk cara pêşîn hate xebitandin.
* 1932 – Yek ji pêşengên şoreşa sovyetan Lev Trotskî ji hevwelatiya YKSSê hate avêtin.
* 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên DYA'yê fabrîkayên balafiran ên naziyan bombebaran kirin.
* 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên amerîkan girava Enewetak Atoll dagir kirin.
* 1991 – Parlamena Slovenyayê pêşniyara hilweşandina Yûgoslavyayê kir.
* 2002 – Li Misirê ji sedema şewata di trênekê de 370 kesî jiyana xwe j idest da.

## Jidayikbûn

* 1918 – Mamoste Dildar, derhênanê sirûda neteweyî
* 1945 – Jürg Acklin, nivîskar û psîkoanalîstê swîsrî
* 1954 - Anthony Head, lîstikvan û muzîkvanê brîtanî

## Mirin

* 1916 – Klas Pontus Arnoldson, rojnamevanê xwediyê Xelata Nobelê
* 1972 – Maria Goeppert-Mayer, fîzîknasa xwediya Xelata Nobelê
* 1976 – René Cassin, dîplomat û dadnasê fransî
* 1996 – Solomon Asch, psîkologê polon

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 21ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1848 – Karl Marx û Friedrich Engels berhema bi navê Manîfestoya Komunîstî çapkirin.
* 1916 – Şerê cîhanê yê yekem; Di navbera Fransa û Almanya de şerê Verdunê destpê kir.
* 1934 – Augusto César Sandino, di encama komployên emperyalîzma Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de, bi kemînekê hat kuştin. Sandîno li Nîkaraguayê û li hemû cîhanê wek "Generalê Mirovê Azad" nav dabû.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên kamîkaze yên japonan keştiyên amerîkan ên bi navê Bismarck Sea û Saratoga noqav kirin.
* 1965 – Pêşengê neteweperwerên reşikên amerîkî, Hecî Malik Şahbaz (Malcolm X.) li bajarê Harlemê hate kuştin.
* 1970 – Balafireke Swîsreyê ji sedema teqandina bombeyên di hundirên wê de, li Zûrîhê teqiya û tê de 47 kes mirin.
* 1973 – Balafira şer a Îsraêlê balafireke rêwiyan a Lîbyayê li ser Nîvgirava Sînayê teqand. Di encamê de 108 kes mirin.

## Jidayikbûn

* 1903 – Anais Nin, nivîskara fransî
* 1989 – Corbin Bleu, lîstikvanê sînemayê

## Mirin

* 4 – Gaius Caesar, nevîyê împaratorê Romayê Augustus e
* 1677 – Baruch Spinoza, fîlozofê holendî
* 1926 – Heike Kamerlingh Onnes, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1949 – Ali Çetinkaya, leşker û siyasetmendê tirk
* 1984 – Mîxaîl Şoloxov, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

* Roja Têkoşîna li dijî mêztingeriyê ye.
* Roja Hidir Nebiye.

---

## Çavkanî
# 22ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1947 – Di serokatiya Mistefa Berzanî de Meşa Dirêj a kurdan destpê kir.
* 1992 – Rojnameya Welat dest bi weşanê kir.

### Cîhan

* 1819 – Spanyayê eyaleta Florîdayê bi 5 milyon dolarên amerîkî firoşte DYA'yê.
* 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên DYA'yê bi xeletî bajarên Nijmegen, Arnhem, Enschede û Deventer ên Holandê bombebaran kir. Tenê li bajarê Nijmegenê 800 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 1948 – Li Çekoslovakyayê şoreşa komunîst destpê kir.
* 1991 – Hêzên Iraqê herêmên neftê yên Kuweytê dane ber agir.
* 1997 – Li bajarê Roslin a Skotlendayê hate ragihandin ku miheke bi navê Dolly bi awayekî serkeftî hatiye klonkirin.

## Jidayikbûn

* 1732 – George Washington, serokdewletê yekem ê DYA'yê
* 1864 – Jules Renard, nivîskarê fransî
* 1891 – Ekrem Cemîl Paşa, rewşenbîr û têkoşerê kurd
* 1918 – Robert Wadlow, zilamê amerîkî ku di dîroka tomarkirî de kesê herî dirêj bû ji bo wî delîlên bênavber hene
* 1925 – Edward Gorey, nivîskar û îllustrator
* 1948 – Horst Köhler, serokdewletê Almanyayê

## Mirin

* 1406 – Îbnî Xaldûn, dîroknasê misilman
* 1942 – Stefan Zweig, nivîskarê awistirî
* 1990 – Evdirehman Şerefkendî, nivîskar û helbestvanê kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 23ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1988 – Pêla dawî ya Enfalê li dijî hêzên YNKê li Silêmaniyê destpê kir. Li Dola Cafê (Cafetî) li dijî kurdan tevkujî pêk tê.
* 1992 – Cemîl Erîn û Hemdîn Erîn li Qoserê bi destê kontrayan hatin kuştin.
* 2000 – Şaredarên kurd Ferîdûn Çelîk, Mehmet Selîp Ozalp, Feyzullah Karaaslan hatin girtin.

### Cîhan

* 1903 – DYA'yê ji rêveberiya Kûbayê kendava Guantanamoyê kirê kir.
* 1942 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên japonan qeraxên Kalîforniyayê dane ber bombeyan.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem: Bajarê Poznańê yê Polonyayê bi hevkariya polon û sovyetan ji destê naziyan hatiye rizgarkirin.
* 1966 – Li Sûriyê darbeya leşkerî pêk hat û hikûmet hatiye guhertin.
* 1980 – Ayetula Xumênî di derbarê rehîneyên li konsolxaneya DYA'yê de got; biryara rewşa wan wê ji aliyê parlamena Îranê ve were dayîn.
* 1991 – Şerê Kendavê: Hêzên bejahiyê yên amerîkan ser tixûbê Erebistana Siyûdî re ketin nav erdên Iraqê.
* 1999 – Serokê PKKê Abdullah Öcalan li Tirkiyeyê bi îddaya *îxaneta li dijî welêt* hatiye darizandin.

## Jidayikbûn

* 1899 – Erich Kästner, nivîskarê alman
* 1940 – Kamer Genç, parlementerê Dêrsimê yê dijberî kurdan
* 1994 – Dakota Fanning, lîstikvanek Amerîkî
* 1999 – Warina Hussain , lîstikvan û modela efxan - kurd

## Mirin

* 1848 – John Quincy Adams, serokdewletê 6em ê DYA'yê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 24ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1925 – Elezîz kete destê hêzên Şêx Seîd.
* 1992 – Nûçegihanê Yenî Ulkeyê Cengîz Altun ji hêla kontrayan ve li Êlihê hate kate şehîdkirin.
* 1994 – Endamê DEP a Amedê Soner Tekeş di encama êrîşeke satorî de hate qetilkirin.

### Cîhan

* 1863 – Arîzona weke beşeke herêma Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê hate sazkirin.
* 1918 – Estonyayê ji Rûsyayê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1920 – Li Almanyayê Partiya Naziyan hate damezrandin.
* 1989 – Ayetula Xumênî, da zanîn ku yên miriyê, Selman Ruşdî, nivîskarê pirtûka bi navê Ayetên Şeytanî bîne, ewê 3 milyon dolaran weke xelatê bidê wan.
* 2009 – Di civîna DTPê de ji sedema axaftina bi kurdî ya Ahmet Türk, TRTê weşana civînê birrî.

## Jidayikbûn

* 1304 – Ibn Betûte, gerokê berberî
* 1903 – Vladimir Bartol, nivîskarê sloven
* 1926 – Jean Alexander, aktrîsa îngilîz
* 1955 – Steve Jobs, damezrînerê şîrketa Apple

## Mirin

* 1925 – Hjalmar Branting, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 25ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1994 – Rewşenbîrê kurd parêzer Yusuf Ekîncî hatiye kuştin.

### Cîhan

* 1921 – Paytexta Gurcistanê Tiblîs ji aliyê Bolşevîkên Rûsyayê ve hatiye dagirkirin.
* 1932 – Hevwelatiya Adolf Hitler a ji bo Almanyayê hatiye pejirandin.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem: Tirkiyeyê li dijî Almanyayê îlana şer kir.
* 1968 – Şerê Viyetnamê; Li gundê Ha My a başûrê Viyetnamê 135 kesên sivîl ji aliyê hêzên Korêya Başûr ve hatin kuştin.
* 1991 – Şerê Kendavê: Hêzên Iraqê bi moşeka scud li hêzên amerîkî ên li bajarê Zahran a Erebistana Siyûdî da. Di encamê de 28 leşkerên amerîkî mirin.
* 1992 – Li herêma Xocalî ya Azerbaycanê hêzên ermeniyan 613 sivîl kuştin.
* 1994 – Partiya Demokrasiyê (DEP) biryar da ku ewê tevlî hilbijartinên herêmî nebe.

## Jidayikbûn

* 1543 – Şerefxanê Bedlîsî, mîrê kurd
* 1949 – Amin Maalouf, nivîskarê libnanî
* 1981 – Shahid Kapoor, aktorê Bollywoodê
* 1982 – Maria Kanellis ,strannivîs,stranbêj, aktrîs, model û gemşvana amerîkan

## Mirin

* 1899 – Paul Julius Reuter, damezrênerê jansa Reutersê
* 2017 – Şîfa Gerdî, bêjer û rojnamevana kurd di dema şerê li Mûsilê de, di teqînekê de jiyana xwe ji dest da.

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 26ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1999 – Kurtefilîmê bi navê Axê ku berhema Navenda Çanda Mezopotamyayê, li bajarê Stenbolê di Sînemaya Akademiyê de galaya wê hate çêkirin.

### Cîhan

* 1815 – Napoleon Bonaparte ji girava Îtalyayê ya bi navê Elbayê reviya.
* 1848 – Li Fransayê komara duyem hate îlankirin.
* 1952 – Winston Churchill, da ragihandin ku Keyaniya Yekbûyî xwediyê bombeya nukleerî ye.
* 1991 – Sedam Huseyn di radyoya Bexdayê de ragihand ku Iraq ji Kuweytê vekişiyaye.
* 1992 – Li Qeyseriyê girtiyan 200 metre binê erdê kolan û ji girtîgehê reviyan.
* 1999 – Li Îranê piştî şoreşa îslamî ya sala 1979an, cara pêşîn hilbijartina şaredariyan pêk hat.
* 2001 – Rêxistina terorî Talibanê li bajarê Bamyan a Efxanistanê peykerên Buda xera kirin.
* 2007 – Dadgeha cezayên a pêncam a li Amed ê, di derbarê 20 terorîstên endamên Hizbullahê de cezayê bêdawî yê giran da.

## Jidayikbûn

* 1563 – Christopher Marlowe, helbestvanê îngilîz
* 1802 – Victor Hugo, nivîskarê fransî
* 1852 – John Harvey Kellogg, bijîşk û kaşîfê amerîkan
* 1954 – Recep Tayyip Erdoğan, serokwezîrê Tirkiyeyê
* 1984 – Beren Saat, lîstikvana tirk

## Mirin

* 1891 – Fortuné du Boisgobey, nivîskarê fransayî
* 2020 – Zeynel Abidîn Han, nivîskarê kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 27ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1992 – Endamê HEP a Nisêbînê Mehmet Emîn Narîn di encama êrîşeke çekdarî de hatiye kuştin.
* 1993 – Parêzer Hasan Kaya û serokê Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) ê Elezîzê Dr. Metîn Can li Elezîzê bi destê kontrayan hatin kuştin.
* 1995 – Li bajarê başûrê Kurdistan Zaxoyê bombeyek teqiya. Di encama bûyerê de 76 jiyana xwe ji dest da û 83 jî brîndar bûn. Hatiye ragihandin ku ev ji aliyê rêxistina veşartî ya Tirkiyeyê, MİTê ve pêk hat.

### Cîhan

* 1844 – Komara Domînîkê ji Haîtiyê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1861 – Li Warşovayê hêzên rûs gule li xwepêşandêrên li dijî serweriya Rûsyayê diderkevin, reşandin. Di encamê de 5 xwepêşander mirin.
* 1989 – Li Venezuêlayê nerazîbûnên Caracazoyê qewimîn.
* 1991 – Şerê Kendavê; Serokdewletê DYAê, George H. W. Bush, da ragihandin ku Kuweyt hatiye rizgarkirin.
* 2002 – Li Hindistanê misilmanan trêna tijî rêwiyên bawermendên hindûîzmê şewitand. Di encamê de 60 kes mir.
* 2004 – Li Filîpînê di teqîna ferîbotekê de 116 kes mirin.

## Jidayikbûn

* 272 – Konstantînê Mezin, împeratorê Romayê
* 1902 – John Steinbeck, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1932 – Elizabeth Taylor, aktrîsa îngilîz-amerîkan
* 1937 – Aslan Ûsoyan, karsaz û çetegerê kurd
* 1947 – Deniz Gezmiş, şoreşvanê tirk

## Mirin

* 2011 – Necmettin Erbakan, serokwezîrê tirk

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 28ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1917 – Di encama têkoşîna şoreşê de ku bi grevan dest pê kir û gihişt heta serhildanan, hikûmeta Rûsya ya Çar hatiye hilweşandin. Rêveberiya Sovyetê û Komîteya Dumayê li hev hatin û hikûmeta demborî ava kirin.
* 1922 – Hikûmeta Brîtanyayê parêzvaniya xwe ya li ser Misirê rakir.
* 1947 – Li Taywanê di encama serhildana gel de bêhtirî 30.000 sivîlî jiyana xwe ji dest da.
* 1975 – Li Londonê di encama qezaya metroyê de 43 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1986 – Serokwezîrê Swêdî Olof Palme ji aliyê hêzên tarî ve hatiye qetilkirin. Palme ji bo aştiyê xebitîbû.
* 1997 – Li bajarê Erdebîl a Îranê erdhejeke bi mezinahiya 6.1 a ligorî pîvanên Richterê qewimî. Di encamê de 3000 kesan jiyana xwe j idest da.
* 2002 – Li bajarê Hindistanê Ahmedabadê, alîgirên hindûîzmê malên misilmanan dane ber agir. Di encamê de 55 kes mirin.

## Jidayikbûn

* 1533 – Michel de Montaigne, nivîskarê fransî
* 1901 – Linus Pauling, kîmyagerê xwediyê Xelata Nobelê
* 1939 – Daniel C. Tsui, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1948 – Steven Chu, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

## Mirin

* 1919 – Hecî Nemet, rêberê mîstîk ê kurd
* 1986 – Olof Palme, serokwezîrê Swêdê
* 2006 – Owen Chamberlain, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 2015 – Yaşar Kemal, nivîskar û romannivîsê zimanê tirkî yê esilkurd (jdb. 1923)

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 29ê sibatê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Sibat 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1828 – Bestekarê fransî Daniel Auber, li Parîsê operaya xwe ya bi navê *La muette de Portici (Masaniello)* -Keçika bê ziman a Porticiyî- li dar xist.
* 1916 – Li Karolînaya Başûr temenê zarokên dikarin li fabrîka û karxaneyan bixebitin, ji 12an bû 14.
* 1952 – Girava Heligolandê dîsa ketê bin rêveberiya Almanyayê.
* 1960 – Li Marokoyê ji sedema erdhejekê bêhtirî 3000 kesan jiyana xwe ji dest da û heme heme bajarê Agadirê hilweşiya.
* 1988 – Keşeyê ji Afrîkaya Başûr Desmond Tutu û sed zilamên din ên dînê hatin girtin.
* 1996 – Balafireke Perûyê li pêçavê çiyayê Andê ket. Di encamê de 123 kes mirin.

## Jidayikbûn

* 1782 – Daniel Auber, bestekarê fransî

## Mirin

* 1956 – Elpidio Quirino, serokdewletê şeşem ê Filîpînê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# Adar

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

**Adar** (**avdar** an jî **axlêve**), meha sêyem a salnameya mîladî ya gregoryen e.

## Navên meha adarê

### Avdar

Adar kurtkirina *avdarê* ye. Ji xwe hinek herêm avdarê bi kar tînin. Têgiha bi av, xwedî av, têrav dide. Him jî têgiha "av dikeve daran" dide.

### Axlêve

## Rojên taybet

21'ê adarê Newroz û destpêka biharê ye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Adar de hene.
 **Wîkîferheng: adar** – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir
# 1ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1936 – Serhildana Dêrsimê dest pê kir.
* 1963 – Mele Mistefa Barzanî, ji ajansa amerîkan Associated Press'ê got ku, heke hikûmeta Iraqê otonomiyê nede kurdan, hêzên wî wê dîsa dest bi têkoşînê bikin. Berzanî herwiha got, ruxandina hikûmeta Qasim bi destê têkoşîna kurd pêk hatiye û got "Her kî li dijî xweseriya herêma Kurdistanê derkeve dawiya wan jî wê wisa bibe".
* 2001 – Rojnameya Dema Nû dest bi weşana xwe kir.
* 2004 – Roj TV'yê dest bi weşana xwe kir.

### Cîhan

* 1565 – Bajarê Rio de Janeiro hate avakirin.
* 1803 – Ohio, bû dewleta 17em a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.
* 1864 – Piştî nêzîkatiyên nijadperestiyê yên li hemberî reşikan, yekem car dîplomayeke tenduristiyê dan reşikeke bi navê Rebecca Lee.
* 1867 – Nebraska, bû eyaleta 37em a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.
* 1919 – Şerîf Paşayê kurd dosyayek di derbarê pirsgirêka kurd û nexşeya Kurdistanê de pêşkêşî *Kongreya Aştî ya Parîsê* kir.
* 1982 – Doza Dev-Sol'ê ku tê de derheqê 146 kesî de îdam dihat xwestin, destpê kir.
* 1983 – Filîmê bi navê "Li Colemêrgê demsalek" ku derhêneriya wê Erden Kıral dikir û lîstikvanê sereke Genco Erkal bû, li *Festîvala Filîman a Berlînê* 4 xelat wergirtin.
* 1992 – Kovara Devrimci Yurtsever Gençlik dest bi weşanê kir.
* 1994 – Endamê Egitim-Senê mamoste Hasan Aksu di encama êrîşeke çekdarî de jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1864 – Frédéric Chopin, bestekarê polon
* 1922 – Îzhak Rabîn, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
* 1975 – Aynur Doğan, hunermenda kurd
* 1984 - Omer Fîdan, nivîskar û editor kurd

## Mirin

* 1979 – Mistefa Berzanî, serokê nemir ê kurd

## Cejn û salveger

* Roja Netewî ya Bosna-Hersekê.

---
# 2ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1925 – Hêzên Şêx Seîd dora Amedê girtin.
* 1945 – Li bajarê Kurdistan Bedlîsê erdhej çêbû.
* 1950 – Li bajarê Wanê 33 kurd ji aliyê artêşa tirk ve bi fermanê orgeneral Mustafa Muğlalı ve hatin gulebarankirin.
* 1994 – Derbeya parlamenê pêkhat. Parlementerên DEPê Hatîb Dîcle, Leyla Zana, Ahmet Turk, Orhan Dogan, Selîm Sadak, Mahmut Alinak, Sirri Sakik li meclîsê mafê destnedana wan hate rakirin û hatin girtin.
* 2012 – Li Amedê bi beşdariya nêzîkê 200 zimannasan *Konferansa Ziman a Neteweyî* destpê kir. Ev konferans sê rojan dom kir.

### Cîhan

* 1836 – Komara Teksasê ji Meksîkayê veqetiya û serxwebûna xwe îlan kir.
* 1910 – Li Washingtonê du trên li hev qelibîn û 118 kes mirin.
* 1933 – Li Japonyayê, erdheja herî dijwar ya 133 salan qewimî.
* 1943 – Li Sûtlûceya Stenbolê kargeha teqemeniyê teqiya, 27 kes mirin.
* 1956 – Marokoyê ji Fransayê serxwebûna xwe bi dest xist.
* 1992 – Ermenistan, Azerbaycan, Qazaxistan, Qirgizistan, Moldova, San Marîno, Tacîkistan, Tirkmenistan û Ûzbêkistan tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.

## Jidayikbûn

* 1931 – Mîxaîl Gorbaçov, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1937 – Abdelaziz Bouteflika, serokdewletê Cezayirê
* 1964 – Îsmet Elçî, nivîskar û derhênerê esilkurd
* 1969 – Mesrûr Barzanî, serokwezîrê Başûrê Kurdistanê
* 1980 – Zuhal Demir, parlementera esilkurd

## Mirin

* 2007 – Nedim Dağdeviren, helbestvanê kurd

## Cejn û salveger

* 2ê adarê roja cejna Heftemal e.

---