Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 16ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1707 – Li Japonê çiyayê Fuji yê volkanîk teqîna dawî ya tomarkirî pêk hat.
* 1914 – Şerê cîhanî yê duyem; Keştiyên şer ên almanan bendergehên bajarên îngilîz ên Hartlepool û Scarborough bombebaran kirin.
* 1920 – Li Haiyuana Çînê bi mezinahiya 8,6 ya li gorî pîvana Richter erdhej çêbû. Di encamê de nêzîkî 200.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 1932 – Rêhesina di navbera bajarên Samsun û Sêwasê de vebû.
* 1946 – Taylenda tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1991 – Qazaxistan, ji Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst serxwebûna xwe bi dest xist.
* 1998 – Li bajarê Êlihê kurda bi navê Gulistan Taş bi sedema protestokirina zexta li ser serokê PKK'yê Abdullah Öcalan bedena xwe da ber agir.

## Jidayikbûn

* 1770 – Ludwig van Beethoven, bestekarê alman

## Mirin

* 1914 – Ivan Zajc, derhêner û bestekarê xirwat
* 1922 – Elîezer Ben-Yehuda, jînkerê zimanê îbranî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 17ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1946 Alayê Kurdistanê bo yekemîn car li Mehabadê li rojhilatê Kurdistan hatiye heldan.

### Cîhan

* Îro roja Ala Kurdistanê ye.
* 1399 - Li Ewropayê dagiriya mongolan dest pê kir.
* 1637 - Li Japonê serhildanên Shimabarayê dest pê kir.
* 1718 – Brîtanyayê li dijî Spanyayê îlana şer kir.
* 1777 – Fransayê bi awayê fermî dewleta DYA'yê nas kir.
* 1903 - Birayên Wright bi balafira xwe yên bi navê Wright Flyer ve fira pêşîn pêk anîn.
* 1918 – Artêşa Fransayê bajarên Edene û Mersinê dagir kirin.
* 1967 – Serokwezîrê Awistralyayê Harold Holt dema xwe soba dikirn, winda bû.
* 1981 – Li Polonyayê polîsan gule barande ser xwepêşandêran. Di encamê de karker mirin.
* 1983 – Li Madrîdê di klubeke şevê de şewat derket. Di encamê de 82 kes mirin.
* 1989 – Li Brezîlê piştî nêzîkê 30 salan hilbijartin pêk hatin.
* 2010 – Kesekî bi navê Mihemed Buezîzî li Tûnisê bedena xwe da ber agir. Bi vê bûyerê re gelê Tûnisê dest bi xwepêşandanan kirin û hikûmeta Zeynel Ebîdîn Bîn Elî hatiye hilweşandin. Herwiha vê bûyerê bandorek li gelên ereb ên li welatên din jî kir.
* 2013 - Li Tirkiyê operasyona bêrêtî dest pê bû.

## Jidayikbûn

* 1797 - Joseph Henry, fizîknasê amerîkî.
* 1937 - John Kennedy Toole, nivîskarê amerîkî.
* 1948 – Kemal Kılıçdaroğlu, siyasetmedarê tirk.

## Mirin

* 1273 – Celaledîn Rûmî, mitesewifê îslamê (jdb. 1207)
* 1830 – Simón Bolívar, têkoşerê Venezuelayî (jdb. 1783)
* 1964 – Victor Francis Hess, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê (jdb. 1883)
* 1986 – Mihemed Arif Cizîrî, dengbêjê kurd (jdb. 1912)
* 2011 – Kim Jong-il, serokê Korêya Bakur (jdb. 1941)

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

* Roja Alaya Kurdistanê

---
# 18ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1787 – New Jersey, bû dewleta sêyem ku makezagona DYA'yê pejirand.
* 1865 - Li DYAyê koletî hatiye rakirin.
* 1917 – Di navbera Rûsya û Tirkiye de peymana Ezirganê hatiye îmzekirin.
* 1956 – Japon tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1954 – Li Kîprosê li dijî Tirkiye, Brîtanya, û DYA'yê xwepêşandan pêk hatin. Di encama gule reşandina leşkerên îngilîz de, du kîprosî mirin û 42 hatin binçavkirin.
* 1969 – Parlamena Brîtanyayê ji nav cezayê kuştinê cezayê darvekirinê betal kir.
* 1978 – Domînîka tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1996 – Li Perûyê gerîlayên Túpac Amaru li paytext Lîmayê bi ser konsolxaneya japon de girtin û 500 kes kirin rehîne.

## Jidayikbûn

* 1839 – Théodule-Armand Ribot, fîlozof û psîkologê fransî
* 1856 – Joseph John Thomson, fîzîknasê brîtanî xwediyê Xelata Nobelê
* 1878 – Josef Stalin, serokdewletê Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst
* 1913 – Willy Brandt, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1963 - Brad Pitt, aktorê amerîkî
* 1978 - Josh Dallas aktorê amerîkî
* 1985 – Hana Soukupová, modela navdar a çekyayî

## Mirin

* 1111 - Îmam Xezalî, ramangêrê Îslamê
* 1996 – Eyşe Şan, stranbêja kurd
* 1999 - Robert Bresson, derhênerê fransî.
* 2011 – Václav Havel serokkomarê pêşî yê Çekyayê (jdb. 1936)

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 20ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1917 – Li Rûsyaya Sovyet yekem rêxistina polîsan a nependî ya bi navê Çeka hatiye damezrandin.
* 1924 – Serokê naziyan Adolf Hitler ji girtîgehê serbest hatiye berdan.
* 1924 – Li Tirkiyeyê navê bajarê *Kırkkilise* weke *Kırklareli* hatiye guhertin.
* 1942 – Şerê cîhanê yê II.; Bajarê Kolkatayê ji aliyê hêzên japonî ve hatiye bombebarandin.
* 1946 – Li Nankaidō, ya Japonyayê erdhejeke bi mezinahiya 8,1 MW (li gorî pîvana momentê) bû sedema tsunamiyê. Di encamê de bêhtirî 1.300 kesan jiyana xwe ji dest da û 38.000 xanî xera bûn.
* 1955 – Bajarê Cardiffê weke paytexta Wêlsê hatiye ragihandin.
* 1977 – Cîbûtî û Viyetnam tevlî Neteweyên Yekbûyî bûn.
* 1995 – Balafireke amerîkan 50 dûrî bakurê bajarê Cali ya Kolombiyayê pêçavê çiyayekî ket: 160 kesî jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1841 – Ferdinand Buisson, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1890 – Jaroslav Heyrovský,kîmyager û dahênerê xwediyê Xelata Nobelê
* 1915 – Aziz Nesin, nivîskar û helbestvanê tirk
* 1957 – Anna Vissi , stranbêj û strannivîseke yewnan a kîprosî

## Mirin

* 1968 – John Steinbeck, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1984 – Stanley Milgram, psîkologê amerîkan

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 21ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 2011 – Li nêzîkî gundê Seletê ya li ser rêya Amed-Êlihê kamyonekê li pêçavê mîdîbusekê da. Di encamê de 25 kes mirin û 8 kes jî brîndar bûn.

### Cîhan

* 1832 – Şerê Misirî û Osmaniyan; Li nêzîkê bajarê Qonyeyê artêşa misirî zora artêşa Osmaniyan bir.
* 1937 – Galaya yekem xêzefîlmê rengîn Heft qambost û prensesa berfîn pêk hat.
* 1968 – Apollo 8 ji bo heyvê hatiye şandin.
* 1979 – Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîstan welatê Efxanistanê dagir kir.
* 1987 – Duyem hikûmeta Turgut Özal hatiye damezrandin. Ev hikûmeta 46emîn a Tirkiyeyê bû.
* 1988 – Balafira *Boeing 747* ya sefera navbera London-New Yorkê dikir li Skotlendayê teqiya. Di encamê de 270 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1991 – Rûsya, Belarûs, Ûkrayna, Qazaxistan, Moldova, Azerbaycan, Ermenistan, Ûzbêkistan, Tacîkistan, Tirkmenistan û Qirgizistanê yekîtiyeke bi navê Koma Dewletên Serbixwe damezrandin.
* 1995 – Rêveberiya bajarê Betlehemê ji destê Îsraêlê derket û kete destê Filîstînê.
* 2005 – Li Înglistanê destûra zewaca hevzayendan de pêk hat. Bi vê destûrdayînê re Elton John û David Furnish zewicîn.

## Jidayikbûn

* 1917 – Heinrich Böll, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1937 – Frank Billings Kellogg, dadnas û dîplomatê xwediyê Xelata Nobelê
* 1967 – Mîxeîl Saakaşvîlî, serokê Gurcistanê

## Mirin

* 1375 – Giovanni Boccaccio, nivîskar û helbestvanê îtalî
* 1940 – F. Scott Fitzgerald, nivîskarê amerîkan

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 22ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1978 – Li Mereşê bûyerên komkujiyê destpê kirin. Di van bûyerên ku heta 26ê kanûna pêşîn domîn de 111 kes hatin kuştin û 176 kes jî brîndar bûn.

### Cîhan

* 1831 – *Trêna baran* a yekem li bajarê Rûrkî ya Hindistanê xebitî.
* 1885 – Samurayekî bi navê Itō Hirobumi bû yekemîn serokwezîrê Japonyayê.
* 1932 – Li Hindistanê hikûmeta brîtanî, 28 hezar girtî serbest berdan. Di nav wan girtiyan de Mahatma Gandî jî hebû.
* 1940 – Şerê cîhanê yê duyem; Herêma Hîmarê ya Albanyayê ji aliyê artêşa yewnanî ve hatiye dagirkirin.
* 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Adolf Hitler fermana pêşvebirina weke çekê ya moşeka V-2 îmze kir.
* 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; *Artêşa Gel a Viyetnamê* ji ber ku li dijî dagirkirina Japonyayê li ber xwe bide hatiye damezrandin.
* 2011 – Li Bexdayê di encama çendek êrîşên bombeyî de, herî kêm 57 kes mirin û 176 kes jî brîndar bûn.

## Jidayikbûn

* 1856 – Frank Billings Kellogg, dadnas û dîplomatê xwediyê Xelata Nobelê
* 1930 – Dr. Ebdulrehman Qasimlo siyasetmedarê kurd

## Mirin

* 1870 – Gustavo Adolfo Bécquer, nivîskarê spanî
* 1951 – Mihemed Şerîf Paşayê Babanî, siyasetmedarê kurd
* 1989 – Samuel Beckett, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 23ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1914 – Şerê cîhanê yê yekem; Hêzên Awistralya û Zêlanda Nû gihane bajarê Qahîreya Misirê.
* 1947 – Cara pêşîn danasîna transîstorê ji aliyê *Laboratuarên Bell* ve hatiye kirin.
* 1972 – Li paytexta Nîkaraguayê, Managua erdhejeke 6.5 a li gorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de ji 10 hezaran bêhtir mirovan jiyana xwe ji dest da.
* 1973 – Li Fasê balafira rêwiyan ket. Di encamê de 106 kes mirin.
* 1979 – Artêşa Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîstan bajarê Kabûlê dagir kir.
* 1985 – Şoreşgerê kurd Mehmet Nazif Aktaş li Parîsê ji aliyê endamên partiyeke kurd ve hatiye kuştin.
* 1990 – Li Slovenyayê referandûm pêk hat. Di encamê de xwesteka gel a veqetînê ya ji Yûgoslavyayê biser ket.
* 2002 – Li Îranê bajarê Ardistanê balafira Ûkraynayê ket. Di encamê de 46 zanyarên rûs û ûkraynî mirin.

## Jidayikbûn

* 1938 – Migirdîç Margosyan, nivîskarê ermenî
* 1975 – Yasmîn Levy stranbêja ji cihûyên sefardî

## Mirin

* 668 – Mor Gabriel, metran û ezîzê Mêrdînî
* 1985 – Mehmet Nazif Aktaş (Celal), şoreşgerê kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 24ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1144 – Îmadedîn Zengî bajarê Rihayê zemt kir.
* 2008 – Li Şirnexê gerîlayên PKK'yê li dijî maşîneke leşkerên tirk êrîş li dar xistin. Di encamê de 3 leşker mirin û 12 brîndar bûn.

### Cîhan

* 1919 – Li bajarê Bayburtê serhildana ji aliyê Şêx Eşref ve li dijî rêveberiya Ataturk hatibû destpêkirin, têk çû.
* 1924 – Li Albanya rêveberiya komarî hatiye îlankirin.
* 1941 – Şerê cîhanê yê duyem; Bajarê Kuching ê Malezyayê ji aliyê hêzên japon ve hatiye dagirkirin.
* 1951 – Lîbyayê ji Îtalyayê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1964 – Li Srî Lanka û Hindistanê bager çêbû. Di encamê de nêzîkê 7 hezar kesan jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1881 – Juan Ramón Jiménez, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1956 – Hemîd Kerzeî, serokdewletê Efxanistanê
* 1961 – Îlham Eliyev, serokdewletê Azerbaycanê
* 1981 – Xatar, rapvanê kurd

## Mirin

* 1469 – Vasco da Gama, kaşîfekî navdar ê portugalî
* 1982 – Louis Aragon, nivîskar û helbestvanê fransî
* 2008 – Harold Pinter, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 25ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 800 – Şahiya taclixwekirinê ya Karlê Mezin a ji bo keyîtiya Împeratoriya Romê ya Pîroz pêk hat.
* 1599 – Bajarê Brezîlê yê bi navê Natal hatiye avakirin.
* 1932 – Li Ganzuya Çînê erdhejeke bi mezinahiya 7,6 a li gorî pîvana Richter çêbû.
* 1941 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên japon Hong Kong dagir kirin.
* 1952 – Dadgehkirina Seîdê Kurdî destpê kir.
* 1977 – Li bajarê Qahîreyê serokwezîrê Îsraêlê Menaxem Begîn û serokdewletê Misirê Enwer Sedat civiyan.
* 1991 – Mîxaîl Gorbaçov, ji serokdewletiya Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst îstifa kir. Herwiha referandûma li Ûkraynayê bi dawî bû. Li gorî vê Ûkrayna ji YKSSê veqetiya.

## Jidayikbûn

* 1642 – Isaac Newton, zanyarê îngilîz (m. 1727)
* 1906 – Ernst Ruska, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê (m. 1988)
* 1918 – Enwer Sedat, serokkomarê berê yê Misirê (m. 1981)
* 1970 – Issa Hassan, hunermendê kurd

## Mirin

* 1635 – Samuel de Champlain, kaşîfê fransî (jdb. 1567)
* 1925 – Karl Abraham, norolog û psîkoanalîstê alman (jdb. 1877)
* 1973 – İsmet İnönü, serokkomarê duyem ê Tirkiyeyê (jdb. 1884)
* 1977 – Charlie Chaplin, aktorê komediyê, derhêner û bestekarê navdar
* 2012 – Şerafettin Elçi, siyasetmedarê kurd (jdb. 1938)

## Cejn û salveger

* Gaxend (cejna zayîna Îsa pêxember)

---
# 26ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1805 – Awistirya û Fransayê peymana Pressburgê îmze kirin.
* 1898 – Marie Curie û Pierre Curie, ragihandin ku wan radyûm keşf kiriye. Bi vedîtina radyûmê wan di sala 1903an de Xelata Nobelê wergirt.
* 1991 – Federasyona Rûsyayê serxwebûna xwe bi dest xist.
* 1996 – Keçika *keybanûya bedewiyê* ya şeş salî JonBenét Ramsey li malê kuştî hatiye dîtin.
* 2003 – Li Îranê parêzgeha Kirmanê erdhejeke bi mezinahiya 6.6 a li gorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de, bi giştî li bajarê Bamê, 20.000 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 2004 – Li Okyanûsa Hindê erdhejeke bi mezinahiya 9.3 ya li gorî pîvana momentê bû sedema tsunamiyê. Di encamê de li Hindistan, Srî Lanka, Îndonezya, Taylenda, Malezya û Maldîvan bi tevahî 230.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 2006 – Li bajarê Nîjeryayê Lagosê boriya neftê teqiya. Di encamê de herî kêm 260 kes mirin.

## Jidayikbûn

* 1874 – Norman Angell, nivîskar û weşangerê brîtanî
* 1893 – Mao Zedong, şoreşger û damezrînerê Çînê
* 1949 – José Ramos-Horta, serokwezîrê Tîmora Rojhilat
* 1981 – David Motadel, dîroknas û rojnamevanê siyasî yê alman
* 1986 – Selen Soyder , model û lîstikvana tirk

## Mirin

* 1972 – Harry Truman, serokkomarê berê yê DYA'yê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 27ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1923 – Xwendekarekî japon ê bi navê *Daisuke Namba* hewl da ku împeratorê Japonê Hîrohîto bikuje.
* 1939 – Erdheja Ezirganê: Li bajarê Kurdistanê Ezirganê erdheje bi mezinahiya 7,2 ya li gorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de 32.962 kesan jiyana xwe ji dest da û nêzîkî 100.000 kesî jî brîndar bûn.
* 1944 – Navê herêma Çewlîgê bû Bîngol.
* 1968 – Maşîna fezayê Apollo 8ê peywira xwe ya pêşî ya li derdora Heyvê qedand û xwe berda ser Okyanûsa Pasîfîk.
* 1978 – Li Cemsera Başûr pileya germahiya hewayê weke 7,5 °F (−13,6 °C) hatiye pîvandin. Ev pileya herî bilind a tomarkirî ya Cemsera Başûr bû.
* 1978 – Piştî 40 saliya dîktatoriyê li Spanyayê demokrasî hatiye sazkirin.
* 1985 – Di êrîşên ji aliyê filîstîniyan we li balafirgehên Roma û Viyanayê pêk hatin de 18 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 2001 – Di navbera Çîn û DYA'yê de peymana daîmî ya têkiliyên bazirganiya asayî pêk hat.
* 2002 – Di êrîşeke li dijî baregehên Rûsyayê yên li Grosniyê de 72 kes mirin û 200 kes jî brîndar bûn.
* 2007 – Serokwezîra Pakistanê Benazîr Butto di encama êrîşekê de jiyana xwe ji dest da.
* 2008 – Îsraêlê li derdora Xezeyê êrîşa hewayî pêk anî. Di encamê de 230 kes mirin û bêhtirî 400 kesî brîndar bûn.

## Jidayikbûn

* 1822 – Louis Pasteur, zanyarê fransî (m. 1895)

## Mirin

* 1925 – Sergey Yesenîn, helbestvanê rûs (jdb. 1895 )
* 2003 – Hemreş Reşo, siyasetmedar û nivîskarê kurd (jdb. 1939)
* 2007 – Benazîr Butto, serokwezîra Pakistanê ya esilkurd (jdb. 1953)

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 28ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1929 – Komara Tirkiyeyê biryar da artêşa tirk bişîne ser Serhildana Tendûrekê.
* 2011 – Komkujiya Robozkê: Li gundê Robozkê yê navçeya Qilabanê 34 kurdên qaçaxçî, ku yê temenê wî herî biçûk 12 salî bû, ji aliyê firokeyên şer ên Tirkiyeyê ve hatin qetilkirin.

### Cîhan

* 1612 – Galileo Galilei, bû stêrnasê pêşî ku gerstêrka Neptûnê keşf kir, lê dîsa jî wî ew weke stêrkê bi nav kir.
* 1836 – Spanyayê serxwebûna Meksîkê pejirand.
* 1846 – Iowa, bû dewleta 29em a DYA'yê.
* 1879 – Li bajarê Dundee ya li Skotlendayê di dema derbasbûna trênê de pirek xira bû. Di encamê 75 kesan di ava qerisî de jiyana xwe ji dest da.
* 1908 – Li bajarê Messîna ya li Sîsîlyayê erdhejeke bi mezinahiya 7,2 a ligorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de 75.000 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1973 – Aleksandr Soljenîtsin berhema xwe ya li ser zîndanên Sovyetê ya bi navê *şîpalê Gûlag 3 Bend* derxist.
* 1989 – Li bajarê Newcastle yê li Awistralyayê erdhejeke bi mezinahiya 5,6 a ligorî pîvana Richter çêbû. Di encamê de 13 kes mir.
* 1990 – Kurdê penaber ê bi navê Nîhat Yusufoglu li Hachenburgê ji aliyê naziyan ve hatiye kuştin.

## Jidayikbûn

* 1856 – Thomas Woodrow Wilson, serokdewletê DYA'yê yê 28em
* 1969 – Linus Torvalds, damezrînerê bernameya Linuxê
* 1981 – Sienna Miller, lîstikvana îngilîz-amerîkan

## Mirin

* 1997 – Heikki A. Alikoski, stêrnasê fînlendî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 29ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 2011 – Li Qilebanê, nêzîkî gundê Roboskiyê balafirên F-16 ên tirk bi bombebaranê, bêhtirî 35 kurdên sivîl ên karê qaçaxiyê dikirin, kuştin.

### Cîhan

* 1778 – Li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê 3.500 leşkerên brîtanî bajarê Savannah a li Georgia zemt kirin.
* 1845 – Teksas, bû dewleta 28em a DYA'yê.
* 1876 – Li bajarê Ashtabula ya li Ohioyê di dema derbasbûna trênê de pirek xira bû. Di encamê de 92 kes mirin û 64 jî brîndar bûn.
* 1890 – Leşkerên amerîkan bêhtirî 200 mirovên hoza Oglala Lakota yên ji çermsorên DYA'yê kuştin.
* 1911 – Mongolyayê ji Çînê serxwebûna xwe bi dest xist.
* 1940 – Şerê cîhanê yê duyem: Ji sedema êrîşa bombeyên şewatê yên naziyan, li Londonê nêzîkê 200 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 1989 – Nivîskar Václav Havel weke serokdewletê Çekoslovakyayê hatiye hilbijartin. Piştî 40 salan kesekî ne komunîst bû serokdewlet.
* 1994 – Balafira Tirkiyeyê ya di navbera bajarên Mersîn û Wanê de seferê dike, ket. Di encamê de 59 kes mirin û 22 kes jî brîndar bûn.
* 1997 – Li Hong Kongê ji sedema bidawîkirina nexweşiya kujer a arsimê kuştina 1,25 milyon mirîşkan destpê kir.
* 2001 – Di şewateke li firoşgeheke li bajarê Lîma ya Perûyê de herî kêm 291 kesan jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1808 – Andrew Johnson, 17em serokdewletê DYA'yê (m. 1875)
* 1809 – William Ewart Gladstone, serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî
* 1982 – Alison Brie, lîstikvanek amerîkî

## Mirin

* 1924 – Carl Spitteler, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1926 – Rainer Maria Rilke, helbestvanê alman-awistriyayî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 30ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1066 – Li Granada ya Spanyayê komeke alîgirên misilmantiyê di serdegirtina qesra keyaniyê de wezîrê cihû û gelek mirovên cihû yên bajêr kuştin.
* 1903 – Di şewata şanogeheke li Şîkagoyê de 600 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1922 – Vladîmîr Îlyîç Lenîn da zanîn ku Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst hatiye damezrandin.
* 1972 – Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bombebarana li ser paytexta Viyetnamê, Hanoi, rawestand.
* 1993 – Di navbera Îsraêl û Vatîkanê de têkiliyên dîplomatîk destpê kirin.
* 1997 – Li Alceryayê mirovên çekdar li çar gundan bêhtirî 400 kesî kuştin.
* 2004 – Li klûbeke şevê ya Buenos Airesê di encama şewatekê de 194 kesan jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1865 – Rudyard Kipling, nivîskarê brîtanî xwediyê Xelata Nobelê
* 1955 – Gabriel Aghion, senaryonivîs û rejîsorê fransî

## Mirin

* 1691 – Robert Boyle, zanyarê îngilîz-îrlendî
* 1944 – Romain Rolland, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 31ê kanûna pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Kanûna pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1534 – Artêşa Osmaniyan bajarê Bexdayê dagir kir.
* 1862 – Bi îmzekirina biryara Abraham Lincoln destûr hatiye dayîn ku Vîrjînyaya Rojava tevlî DYA'yê bibe. Bi vê bûyerê re Vîrjînya dibe du beş.
* 1879 – Thomas Edison ampûla elektrîkê bi gel da nasandin.
* 1944 – Şerê Cîhanî yê Duyem: Mecaristanê li dijî Almanyaya Nazî şer da destpêkirin.
* 1963 – *Federasyona Afrîkaya Navendî* belav bû û Zambiya, Malavî û Rodesya hatin damezrandin.
* 1992 – Biryara du parçekirina Çekoslovakyayê *(weke Çekya û Slovakya)* hatiye pejirandin.
* 1994 – Şerê Çeçenistanê yê yekem destpê kir. Hêzên Rûsyayê êrîş birin ser bajarê Grosniyê.
* 1999 – Serokdewletê Rûsyayê Borîs Yeltsîn bi biryareke ji nişka ve ji peywira xwe îstifa kir û da zanîn ku wê serokdewletiyê dewrî Vladîmîr Pûtîn bike.

## Jidayikbûn

* 1491 – Jacques Cartier, kaşifê fransî
* 1880 – George Marshall, generalê xwediyê Xelata Nobelê
* 1983 – Deniz Çakır, aktrîsa tirk

## Mirin

* 1970 – Michael Balint, psîkoanalîstê mecar

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---