Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 3ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1924 – Ji bo cara yekê dewleta Tirkiyeyê xwendingeh û komeleyên kurdî qedexe kirin.
* 1943 – Kovara Roja Nû dest bi weşanê kir.
* 1994 – Xwendekarên zanîngeha Dîcleyê Ahmet Gulgen û Abdullah Ozdemîr di encama êrîşeke çekdarî de jiyan xwe ji dest dan.

### Cîhan

* 1845 – Florîda, bû dewleta 27em a DYA'yê.
* 1878 – Bulgaristan, ji dewleta Osmaniyan cihê bû û serxwebûna xwe îlan kir. (Peymana San Stefano)
* 1938 – Li Erebistana Siûdî neft hate dîtin.
* 1939 – Li Mumbaiyê, ji sedema protestokirina rêveberiya teokratîk, Mahatma Gandî dest bi rojiya birçîbûnê kir.
* 1942 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên hewayî yên japonan bombe li ser bajarê Awistralya, Broome, reşandin. Di encamê de bêhtirî 100 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên Armia Krajowa yên Polonyayê li bajarê Pawłokomayê herî kêm 150 sivîlên ûkraynî kuştin.
* 1956 – Dewleta Fasê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1974 – Balafireke rêhewayên tirkî li gundê Ermenonville yê Fransayê kete xwarê. Di encamê de 346 kesan jiyana xwe ji dest da.
* 1992 – Li bajarê Tirkiyeyê Zonguldakê, di madenekê de ji sedema teqîna grîzûyê 127 karkeran jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1845 – Georg Cantor, matematîkzanê alman
* 1847 – Alexander Graham Bell, dahênerê telefonê
* 1940 – Jean-Paul Proust, serokdewletê Monakoyê

## Mirin

* 1959 – Şêx Selam, helbestvanê kurd

## Cejn û salveger

* Roja Neteweyî ya Bulgaristanê
* Roja Neteweyî ya Fasê

---
# 4ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1925 – Li dijî Serhildana Şêx Seîd zagona koçberkirinê ango "Teqrîr-î Sikûn" hate îlankirin.
* 1925 – Li Amedê mahkemeya Îstiklalê hate sazkirin.
* 1991 – Elî Erek li girtîgeha Amedê di rojiya mirinê roja 42'an bi destê leşkeran hate kuştin.
* 1991 – Li navçeya Mêrdînê Hezexê xwepêşandana serhildana gel pêk hat. Hêzên tirk gule li kurdan reşandin. 2 kes mirin û 25 jî brîndar bûn.
* 1993 – Heyva Sor a Kurdistanê hate damezirandin.
* 1994 – Hêzên ewlekariyê yên tirk avêtin ser gundê Celkê yê ser bi navçeya Amed Lîceyê ve û 10 mal şewitandin.
* 1994 – Dîroknivîs û nivîskarê kurd Ehmed Xwace di temenê xwe yê 102 salî de li bajarê Başûrê Kurdistanê Silêmaniyê çû ser dilovaniya xwe û li goristana Sêwan hate veşartin.

### Cîhan

* 1791 – Vermont, bû dewleta 14em a DYA'yê.
* 1882 – Li Îngilistanê yekemîn tramvaya bi elektrîkê hate bikaranîn.
* 1937 – Li Spanyayê ji ber kêmbûna xwarin û zad, serhildan derket.
* 1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên hewayî yên amerîkan dest bi bombebarandina Berlînê kirin.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem; Fînlandê li dijî Almanyaya Nazî şer îlan kir.

## Jidayikbûn

(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)

* 1879 — Albert Einstein, zanyarê fizîkê

## Mirin

* 1193 – Selahadînê Eyûbî, siltanê kurd
* 1852 – Nîkolay Gogol, nivîskarê rûs
* 1941 – Ludwig Quidde, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 5ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1975 – Îraq û Îranê li Cezayîrê peyman mohrkirin û li hemberî tevgera azadîxwaz a kurdan dest bi operasyonên hevbeş ên jiholêrakirinê kirin ku di encamê de hêzên Başûrê Kurdistanê ji hev belav bûn.
* 1979 – Li navçeya Riha Sêweregê di navbera 2 eşîran pevçûn derket, di pevçûnê de 10 kes mirin û 15 kes jî birîndar bûn.
* 1993 – Mamosteyek bi navê Osman Şîmşek li Batmanê di encama êrîşeke çekdarî de jiyana xwe ji dest da.
* 2002 – Partiya Çareseriya Demokratîk a Kurdistanê PÇDK li Başûrê Kurdistanê hate damezirandin.
* 2005 – Komeleya KÜRD-DER'ê li Amedê hate damezrandin.

### Cîhan

* 1933 – Li Almanyayê partiya naziyan ji 43,9% deng bi dest xistin û bûne yekemîn.
* 1946 – Peyva *Perdeya hesin* cara pêşîn ji aliyê serokwezîrê brîtanî, Winston Churchill ve hate bikaranîn.
* 1950 – Li bajarê Eskişehir a Tirkiyeyê lehî rabû. Di encamê de 50 hezar kes li derve ma, 2500 xanî xera bûn û 6 kes jî xeniqîn.
* 2001 – Li bajarê Mekeyê di dema hecê de 35 kesan di bin lingan de jiyana xwe ji dest da.
* 2012 – Li bajarokê Hedîse ya Iraqê di encama êrîşeke çekdarî de 27 polîsan jiyana xwe ji dest da.

## Jidayikbûn

* 1817 – Austen Henry Layard, arkeologê brîtanî
* 1871 – Rosa Luxemburg, şoreşgera alman
* 1896 – Werner Caskel, dîroknas , profesorê fîlolojiya rojhîlatê û nivîskarekî berhemên dîrokî ku bi eslê xwe alman bû.
* 1956 – Remezan Ozturk, fotorojnamevanê kurd
* 1964 – Bertrand Cantat, stranbêjê fransî

## Mirin

* 1815 – Franz Anton Mesmer, bijîşkê alman
* 1827 – Alessandro Volta, fîzîknasê îtalî
* 1953 – Josef Stalin, serokê YKSS

## Cejn û salveger

* Serhildana Gel a li Başûrê Kurdistanê

---
# 7ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1921 – Serhildana Koçgiriyê destpêkir. (?)
* 1925 – Nêzîkî 5000 şervanên Şêx Seîd êrîş birin ser bajarê Amedê.
* 1925 – Dadgehên serxwebûnê ku gelek serok û siyasetmedarên kurd ên weke Şêx Seîd, Dr.Fuat Kemal û her wekî din bi mirinê darizand û bi darvekirin, hatin sazkirin.
* 1944 – Rojnameya hefteyî ya bi navê „Kohistan" li paytexta Îran Tehranê derket.
* 1966 – Li Gimgimê erdhejeke bi mezinahiya 5,6 qewimî. Di encamê de 14 kes mirin û 75 kes jî brîndar bûn.
* 1991 – Serhildana li bajarê başûrê Kurdistanê Silêmaniyê destpê kir.
* 1991 – Li navçeya Mêrdînê Kerboranê xwepêşandana serhildana gel pêk hat. Hêzên tirk gule li kurdan reşandin. Kesek mirin û 25 jî brîndar bûn.

### Cîhan

* 1876 – Alexander Graham Bell, patenta îcata xwe ya ku weke telefon bi nav dikir, stand.
* 1906 – Yekem car mafê dengdanê li Fînlandê ji jinan re hate dayîn.
* 1912 – Yekem kesê ku di cîhanê de xwe bi paraşûtê avêt kesekî bi navê Albert Henry bû. Vî mirovî li Amerîkayê li ser çemê Missouriyê xwe bi paraşûtê avêt.
* 1973 – Ji sedema qaşo propagandakirina komunîzmê, 8 sal cezayên girtîgehê li İsmail Beşikçi hatin birrîn.
* 1989 – Îran û Brîtanyayê têkiliyên xwe yên dîplomatîk, ji sedema bûyera Salman Rushdie, birrîn.
* 1990 – Rojnamevan û nivîskarê rojnameya Hürriyetê Çetin Emeç dema ku ji mala xwe ya Suadiyeyê diçû ser wezîfeya xwe, bi awayekî faîlê wê ne diyar, ji aliyê hin kesên nasnameya wan ne diyar ve hate kuştin.
* 1993 – Polêsên tirk li navçeya Riha Hewencê avêtin ser malekê û kurê Mehmet Gülê serokê navçeyê yê DYP'yê gulebarankirin. Di encama otopsiyê de di laşê Gül de dewsa 61 fîşekan hate dîtin.
* 1998 – Serokê sendîkaya Limter-İş'ê Süleyman Yeter, di bin çavan de ji aliyê polêsê tirk ve hate kuştin.

## Jidayikbûn

* 1934 – Adnan Binyazar, nivîskar
* 1938 – Albert Fert, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1946 – Daniel Goleman, psîkologê amerîkan
* 1997 – Bad Gyal , stranbêj, strannivîs, DJ û lîstikvana ketelan

## Mirin

* B.Z. 322 – Arîsto, fîlozofê yewnan (?)
* 1274 – Thomas Aquinas, keşe û fîlozofê îtalî
* 1913 – Emily Pauline Johnson, helbestvana Kanadayî
* 1932 – Aristide Briand, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
* 1997 – Edward Mills Purcell, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 6ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1921 – Li hemberî Serhildana Koçgiriyê artêşa tirk dest bi tevgera leşkerî kir.
* 1975 – Li Cezayîrê, li ser navê rejîma Îraqê Saddam Hûsên û li ser navê Îranê Şah Riza Pehlewî, piştî guftugoyekê peymanek mohr kirin. Li gorî peymanê;
	+ – Wê her du alî, sînorên xwe li hemberî kesên bi ziyan (yanî li hemberî Kurdan) asê bikin.
	+ – Wê sînor ji nû ve werin diyarkirin û pirsgirêka rêya ser ava Şetê, were çareserkirin.
	+ Piştî vê peymanê, hukumeta Îranê berê xwe ji Kurdan zîvirand. Rejîma Îraqê, muhdetek kin da Kurdan da ku xwe pispêrin wan. Di 22 adarê de koçber Kurdan, ji \*\* Başûrê welêt dest pê kir û bi deh hezaran Kurd, li welatê xwe û li deverên din bûne mihacir.
* 1949 – Li bajarê kurdan Elezîzê erdhej çêbû.
* 1987 – Tirkiyeyê baregehên PKK'ê yên li Başûrê Kurdistanê bombebarankirin. Li hemberî vê Îran û Lîbyayê nerazîbûn nîşan dan.
* 1994 – Li navçeya Êlih, Kercosê Mehmet Emîn Bîrlîk di encama êrîşeke çekdarî de jiyan xwe ji dest da.

### Cîhan

* 1902 – Real Madrid hate damezrandin.
* 1925 – Li Tirkiyeyê ku di cîhanê yek ji welatên herî zêde rojnameyan digire ye, bi biryara *lijneya wezîran a tirk* li Stenbolê 4 rojname hatin girtin. Piştî 3 rojên din du rojnamayên din hatin girtin. Rojnameyên hatine girtin ev in; Tevhid-i Efkar, İstiklal, Son Telgraf, Aydınlık, Sebilülreşat û Orak Çekiç
* 1957 – Yek ji welatên parzemîna Afrîkayê, Ganayê serxwebûna xwe îlan kir. Ew di nav welatên Afrîkayê de ya yekemîn bû ku serxwebûna xwe îlan kir.
* 1965 – Mîtînga ku karkerên di kargeha titûnê de dixebitîn, di pêşengiya *Partiya Karker a Tirkiyeyê* de pêkanî, rastî êrîşeke tund hat.
* 1983 – Li Almanyaya Rojava, partiya Helmut Kohl, CDU, hilbijartin qezenç kir.
* 1987 – Li Belçîkayê ferîbotek noqav bû. Di encamê de 200 kes mirin.
* 1995 – Di navbêra Tirkiye û Yekîtiya Ewropayê de "Peymana Yekîtiya Gûmrûkê" hate mohrkirin.
* 2007 – Li Endonezyayê erdhejeke bi mezinahiya 6,3 a li gorî pîvana Richterê qewimî. Di encamê de herî kêm 70 kes mirin û bi sedan kes brîndar bûn.

## Jidayikbûn

* 1806 – Elizabeth Barrett Browning, helbestvana îngilîz
* 1928 – Gabriel García Márquez, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 2000 – Jacob Bertrand, lîstikvan û dûblajvanê amerîkî

## Mirin

* 1900 – Gottlieb Daimler, endazyar û karsazê alman
* 1973 – Pearl S. Buck, nivîskara xwediya Xelata Nobelê
* 2005 – Hans Albrecht Bethe, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 2021 – Lou Ottens, endezyar û dahênerê holendî

## Cejn û salveger

* Li hemberî Serhildana Koçgiriyê Artêşa Tirk tevgera leşkerî da destpêkirin.

---
# 9ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1991 – Li bajarokên Başûrê Kurdistanê; Derbendîxan, Kelar û Şeqlaweyê serhildanên gel destpê kirin.
* 1994 – Hêzên ewlekariyê yên Tirkiyeyê avêtin ser gundê Kiravli yê navçeya Mûş Milazgirdê û 17 mal şewitandin.
* 1998 – Diya rojnamevan Metin Göktepe hêjayî xelata dostanî û aştiyê hate dîtin.

### Cîhan

* 1916 – Almanan li hemberî Portûgalê şer îlan kir.
* 1923 – Serokê Sovyetan, Lenîn ji sedema felcê ji axaftinê ket.
* 1933 – Sekreterê giştî yê *Partiya Komunîst a Bulgaristanê* û di heman demê de yek ji serokên tevgera komunîst a navneteweyî Georgi Dimitrov ji aliyê naziyan ve, bi bahaneya agirpêketina Reichstag hate girtin.
* 1944 – Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên Sovyetan li ser bajarê Tallinn a Estonyayê bombe barandin. Di encamê de, bi giştî sivîl 800 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 1983 – Sefîrê Tirkiyeyê Galip Balkar ê li paytexta Yûgoslavya Belgradê, tevî şoforê xwe Necati Kaya ji aliyê hin kesên çekdar ve hate kuştin.
* 2010 – Yekemîn zewaca hevcinsan a li Washington, D.C.'yê pêkhat.

## Jidayikbûn

* 1955 – Ornella Muti, aktrîsa îtalî
* 1965 – Elías Antonio Saca González, serokê El Salvadorê

## Mirin

* 1994 – Charles Bukowski, helbestvanê amerîkan
* 1952 – Yek ji kadroyên serokatiya *Partiya Komunîst a Yekîtiya Sovyetê* Aleksandra Kollantai ku di heman demê de komîseriya gel a karê derve û sefîrtiya Belçîka99yê kiriye, çû ser dilovaniya xwe.
* 1967 – Vala Nureddin ango Va-nû, rojnamevan û nivîskar
* 1989 – Mihemed Şêxo, hunermendê kurd
* 1992 – Menachem Begin, serokwezîrê Îsraêlê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 10ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1979 – Serokê bajarê Adiyemanê yê Partiya Tevgera Neteweparêz MHP'ê hate kuştin.
* 1991 – Li bajarên Başûrê Kurdistanê; Kifrî, Dûz, Rewandiz, Diyana, Xelîfan, Herîr û Koyeyê serhildan destpê kirin û ew der ji aliyê gel ve hatin azadkirin.
* 1994 – Li navenda bajarê Amedê mûxtarê taxa Alîpaşa Abdulqadir Sular bi awayekî faîlê wî ne diyar, di encama êrîşeke çekdarî de jiyana xwe ji dest da.
* 1999 – Li başûrê Kurdistanê li bajarê Dihokê gerîlayekî kurd ê bi navê kod *Akîf Kobanî* yê ji Başûrê Biçûk ê Kurdistanê êrîşkeke cangorî li ser avahiya MİT'ê ya dewleta tirk lidarxist.

### Cîhan

* 1876 – Graham Bell bi alîkarê xwe ceribandina telefonê kir.
* 1903 – Rayedarên *Akademiya Tibê* ya Parîsê raporek belavkirin ku alkol zerar dide bedena mirovan.
* 1910 – Yekem filmê Hollywoodê yê bi sernavê "In Old California" ango *Li Kalîforniyaya kevn* yê ku derhêniyariya wê D.W.Griffith dikir, hate nîşandan.
* 1945 – Şerê cîhanê yê duyem: Tokyo ji aliyê hêzên amerîkan ve hate bombekirin û bêhtirî 100 hezar mirovî jiyana xwe ji dest da.
* 1949 – Rêvebiriya Îsraêlê, peymana Rodosê binpê kir û lîmana Eylatê dagir kir.
* 1965 – Berxwedana madenkaran ya li Zonguldakê pêkhat.
* 1972 – Parlamena tirk di civîna xwe ya 9 saet 25 deqîqe ya bê navber de biryara bi darvekirinê ku derheqê şoreşgerên Tirkiyeyê Denîz Gezmîş, Yusuf Aslan û Huseyîn Înan de hatibû dayîn, li hemberî 53 dengên redkirinê û 6 dengên bê alî, bi 238 dengan erê kir.
* 1998 – Îsraêlê tevkujiya Terkumiya pêkanî.

## Jidayikbûn

* 1018 – Nizam el-Mulk, wezîrê dewleta Selçûqî
* 1934 – Cemîlê Horo, dengbêjê kurd
* 1957 – Usama bin Ladin, damezrînerê El-Qaîde'yê
* 1961 – Emily Pauline Johnson, helbestvana Kanadayî
* 1977 – Iva Hasperger, lîstikvana kroat

## Mirin

* 1942 – William Henry Bragg, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1966 – Frits Zernike, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 11ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* B.Z. 522 – Gomadayê medî li bajarê *Payşiyavada* li dijî hikûmdariya Daryûsê Mezin serî hilda.
* 1925 – Kovara Diyarî Kurdistan li Bexdayê derket.
* 1970 – Beyana 11'ê Adarê; Ji aliyê hikûmeta Iraqê û Partiya Demokrat a Kurdistanê danezanek hate eşkere kirin. Li gorî danezanê, otonomî ji bo kurdan dihate nasîn. Deklerasyona fermî ji aliyê Sedam Huseyn û Mistefa Berzanî ve hatibû îmzekirin lê ev danezan di pratîkê de pêknehat.
* 1974 – Dema ku li ser peymana otonomiyê ya Iraqê lihevhatin çênebû, di navbêra hêzên Iraq û PDK'ê de şerên dijwar destpê kirin.
* 1991 – Li bajarên başûrê Kurdistanê; Hewlêr û Xaneqînê serhildan destpê kirin û ev bajar ji aliyê gel ve hatin azadkirin.
* 1999 – Gerîlayên kurd ên bi navê kod *Ekrem Hazan*, *Milîtan*, *Firat*, *Îzzet*, *Cengiz*, *Laşer* û *Serdar* li Golavê, gerîlayên bi navê kod *Kendal Amed*, *Bager*, *Tayip Tolhildan*, *Aslan Rojhilat* û *Palû* di navbera Sason û Golakê ya ser bi bajarê Amedê, her wiha gerîlayê bi navê kod *Welat* li herêma Mêrdînê di encama şerên bi artêşa tirk re jiyana xwe ji dest dan.

### Cîhan

* 1669 – Li Îtalyayê çiyayê volkanîk Etna teqiya. Di encama karesatê de 15 hezar kes mirin. Balkêşe ku 672 sal piştî vê bûyerê dîsa di heman rojê de ango di 11 adara sala 1974an de çiyayê Volkanîk yê Îtalyayê Etna dîsa teqiya.
* 1917 – Leşkerên brîtanî bajarê Bexdayê dagir kirin.
* 1947 – Dewleta tirk bû endamê *Fona Diravan a Navneteweyî* IMF'ê.
* 1948 – Li nêzî bajarê Hayfe di encama êrîşeke şervanên filîstîniyan a li ser otobuseke cihûyan de 37 cihû hatin kuştin.
* 1977 – Misilmanan li Washingtonê 130 kes rehîn girtin.
* 1979 – CENTO belav bû. Wezareta karê derve ya Îranê berpirsyariyên xwe yên di CENTO'yê de redkirin. Pakistanê jî daxûyakirin ku ew paşve dikişe.
* 1985 – Li Yekîtiya Sovyetan, piştî kuştina serokê *Partiya Komunîst* Çernenko, Mîxaîl Gorbaçov bû serokê partiya komunîst.

## Jidayikbûn

* 1925 – İlhan Selçuk, rojnamevanê tirk
* 1944 – Lutz Mackensy, lîstikvanê, axiverê lîstika radyoyê û dûblajvanê alman e.

## Mirin

* 2006 – Slobodan Milošević, siyasetmendê yûgoslav

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# 12ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1991 – Li bajarokên Başûrê Kurdistanê, Mexmûr û Pirdê serhildana destpê kirin û ji aliyê gel ve hatin azadkirin.
* 1993 – Hikûmeta Îraqê tevkujiyek li ser gundê Ewêna yê li nêzîkî bajarê Hewlêrê pêkanî.
* 1994 – Nûçegihanê Özgür Gündemê Nazim Babaoglu yê Rihayê ji aliyê hêzên kirêt ve li Sêweregê hate revandin û di binçavan de hate windakirin.
* 2000 – Waliyê Amedê kovara bi kurdî ya qerfî Pîne qedexe kir.

### Cîhan

* 1904 – Yekemîn xeta bi elektrîk a trênê li Îngilistanê dest bi xebatê kir.
* 1918 – Bajarê Moskowê bû paytexta Rûsyayê.
* 1930 – Serokê efsanewî yê Hindistanê Mahatma Gandhi, dest bi meşa xwe ya navdar ya bi navê Meşa Xwê kir. Meşa wî 350 kîlometer e bû û 24 rojan berdewam kir, bi hezaran hindî beşdar bûn.
* 1938 – Hêzên Almanyaya Nazî welatê Awistriyayê dagir kirin.
* 1965 – Karkerên kargeha Kozlu, Karadon, Gelîk û Kîlîmliyê ji bo şermezarkirina bê adaletiya di belavkirinê de ya Karxaneya Komirê ya Tirkiyê (TKÎ) daneketin ser kar. Li ser vê yekê polis Tirk gule bera ser karkeran da; 2 kar mirin, 50 karker birîndarbûn.
* 1971 – Hafiz Esad bû serokdewletê Sûriyê.
* 1971 – Li Tirkiyeyê artêşê darbeyeke leşkerî pêkanî û dest danî ser rêvebiriyê. Di derbeyê de bi hezaran kes hatin girtin û gelek kes hatin bi darvekirin. Di wê demê de serokwezîrê hikûmetê Süleyman Demirel bû. Di heman rojê de Süleyman Demirel îstîfa kir.
* 1977 – Ji sedema tawanbarkirina komunîzm û kurdparêziyê sosyalîstê tirk, Taner Akçam, ê di girtîgehê de, reviya.
* 1979 – Di salvegera darbeya leşkerî de xwepêşandanên şermezarkirinê hatin lidarxistin. Xwepêşandanên li Enqere û Izmîrê rastî êrîşa polêsan hatin. Li Akhîsarê di navbêra komên çep û polêsan de jî şer derket. Li vî şerî de polêsek mir, 25 kes jî hatin binçavkirin.
* 1993 – Li bajarê Hindistan, Bombayê di encama êrîşeke bombeyî de 317 kes mirin.
* 1995 – Li Stenbolê gelê taxa Gazî û Ûmraniyê li hemberî êrîşeke hêzên tarî raperîn pêk anîn. Di raperînê de bi destê hêzên dewletê 27 kes hatin kuştin. Bûyer heta 17ê adarê dom kirin.
* 1999 – Dewletên Çekya, Mecaristan û Polonyayê tevlî NATO'yê bûn.

## Jidayikbûn

* 1685 – George Berkeley, fîlozofê îrlendî
* 1965 – Jan Dost, nivîskarê kurd
* 1977 – Abdülhamit Gül, siyasetmedarekî tirk e ku endamê AKPê ye
* 1984 – Shreya Ghoshal, stranbêj, bestekar û berhemhênera muzîkê yê hindî
* 1998 – Emma Bading, lîstikvaneke alman

## Mirin

* 1914 – George Westinghouse, endazyarê amerîkan
* 1942 – Robert Bosch, pîşesazê alman
* 2003 – Feqî Huseyîn Sagniç, zimannasê kurd

## Cejn û salveger

* Li Tirkiyê darbeya leşkerî hate lidarxistin.

---
# 13ê adarê

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Adar 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31 |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1990 – Li Bakurê Kurdistanê destpêkirina serhildanan (Nisêbîn, Cizîr)
* 1991 – Bajarên Akrê, Zaxo û Berdareş ên Başûrê Kurdistanê ji aliyê gel ve hatin azadkirin.
* 1992 – Li bajarê Kurdistan, Erzinganê erdhejeke bi mezihaniya 6,8 a ligorî pîvanên richter rû da. Di encama vê karesatê de 653 kes mirin û 3850 kes jî brîndar bûn.
* 1995 – Mamosteyê Zanîngeha Bilind Dr. Seleh Hewramî li bajarê Hewlêrê di encama suîkastekê de jiyan xwe ji dest da.

### Cîhan

* 1781 – Gerstêrka Pergala rojê ya heftem, Ûranûs hate vedîtin.
* 1921 – Mongolyayê ji Çînê serxwebûna xwe îlan kir.
* 1938 – Awistriya tevlî Almanyaya Nazî bû.
* 1940 – Şerê Zivistanê: Bi teslîmbûna Fînlandê şerê di navbera wan û Rûsyayê de bi dawî bû.
* 1982 – Doza Dev-Yolê ku tê de 428 tawanbar amade bûn, destpê kir.
* 1982 – 3 endamên *Partiya Kedkar a Komunîst a Tirkiyeyê ya Lenînîst* TKEPê; Ethem Çoşkun, Necatî Kardar û Seyît Kanîk bi destê cuntayê hatin kuştin.
* 2016 - Adar 2016 Şerê Enqere

## Jidayikbûn

* 1900 – Giorgos Seferis, helbestvanê xwediyê Xelata Nobelê
* 1956 – Dana Delany, lîstikvan, hilberîner û çalakvana amerîkî
* 1978 - Abdusamet Yigit, niviskarê kurd.

## Mirin

* 1901 – Benjamin Harrison, serokdewletê 23em ê DYA'yê
* 1975 – Ivo Andrić, dîplomat û nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1990 – Bruno Bettelheim, psîkologê amerîkî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---