# Afrîkaya Başûr

| Republic of South Africa  Afrîkaya Başûr South Africa  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**ǃke e: ǀxarra ǁke  |
| **Sirûd:**national anthem of South Africa  Duration: 2 minutes and 3 seconds.2:03 |
|  |
| **Afrîkaya Başûr li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Pretoria
* Bloemfontein
* Cape Town

 29°Bş, 24°Rh |
| Zimanên fermî | * zimanê inglîzî
* Afrikaans
* Southern Ndebele
* Northern Sotho
* st
* Swazi
* Tsonga
* Tswana
* Venda
* Xhosa
* Zulu
* South African Sign Language
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 3.700.000)
* zimanê inglîzî (zimanê duyem, 11.000.000)
* Afrikaans
* ǀXam
* Gayle
 |
| Rêveberî | komara parlamenter, demokrasiya nûnerî, Apartheid (–1994)  |
|  •  | Serokdewlet | Cyril Ramaphosa (Jacob Zuma, President of South Africa, 2018–)  |
|  •  | Serokwezîr | Cyril Ramaphosa (2018–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 31 gulan 1910  |
|  •  | Rûerd | 1.221.037 ±1 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 62.027.503 (2022)  |
| Demjimêr | * UTC+2
* UTC+3
* Africa/Johannesburg
 |
| Hatûçûna ajotinê | * Çep
 |
| Koda telefonê | +27 |
| **Malper**   |

**Afrîkaya Başûr**, bi fermî **Komara Afrîkaya Başûr** (bi afrîkans: *Republiek van Suid-Afrika*; bi inglîzî: *Republic of South Africa*), welatekî li başûrê Afrîkayê e. Paytexta hikumetê li Pretoriayê e û cîhê parlementerê li Cape Town ye ku paytexta yasadîne yê û Bloemfontein wekî paytexta dadweriyê tê hesibandin.

## Erdnîgarî

Rûberê Afrîkaya Başûr 1.219.912 km² ye. Li ser kîlometrekî çargoşê dora 38 kes hene. Bilindtirin cih çiyayek bi 3.446 metre ye. Afrîkaya Başûr digê Atlantîk û Okyanosa Hindê. Hên Afrîkaya Başûr li bakûrê digihije van dewletan:

* Namîbya
* Botswana
* Zîmbabwe

Li rojhilat ew digihije

* Mozambîk û
* Swazîland.
* Lesotho tev de li Afrîkaya Başûr in.

## Dîrok

Di rojê 31ê gulana sala 1910an de Afrîkaya Başûr serbixwe bû. Lê mirovên çermespî bêtir mafên xwe hên hebûn û tim yekî sipî dibû serokî Afrîkaya. Di sala 1994an da Nelson Mandela û Frederik Willem de Klerk hevdira peymanek îmsekirin manê kesên reş û sipî hevdira bijîn û însanên sipî mafên xwe wekî mafên reşa bibin. Di wê salê de mirovekî çermereş bû serok, navî xwe Nelson Mandela ye.

## Demografî

### Nifûs

Nifûs li gorî salan| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 2011 | 51.770.560 | —     |
| 2016 | 55.653.654 | +7,5% |
| 2017 | 55.445.000 | −0,4% |
| 2018 | 57.725.600 | +4,1% |
| 2020 | 59.622.350 | +3,3% |
| 2021 | 60.142.978 | +0,9% |
| 2022 | 62.027.503 | +3,1% |
| Çavkanî: 2017,  |

### Ziman

Zimanê fermî yê Afrîkaya Başûr 12 ne. Înglîzî û Afrîkans jî nav da ne.

### Dîn

Li Afrîkaya Başûr 80% xiristiyantî ne. 2% dînê xwe yê ola aşîretan ne, 2% îslamin û 1,5% hindûyî ne. Nêzîkî 15% dînê xwe tine.

## Aborî

Xêr û bêrên erdê pirr in. Li Afrîkaya Başûr pir zêr, almas, rijî, platîn, krom û hesin hene.

## Werziş

Afrîkaya Başûr pir, wekî dewletên din di Efrîqa da, di futbolê da rind e. Ew du caran da kete di nav Serdariya cîhanî ya futbolê, salê 1998 û 2002. Di sala 2010an da Serdariya cîhanî ya futbolê dê li Afrîkaya Başûr çêkin.

## Wênedank

* Nelson Mandela (1993)
* Bajarê Pretoria
* Johannesburg
* Bloemfontein
* Soweto
* Durban
* Perava East Londonê (Afrîkaya Başûr)

## Çavkanî

## Gierêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Afrîkaya Başûr de hene.