Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1ê çiriya paşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya paşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 |  |  |  |  |  |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 2014 Roja cîhanî ya Kobaniyê ji aliyê Yekitiya Ewropî ve hate ragihandin.

### Cîhan

* 1683 – Navçe ya New York City a bi navê Queens hatiye avakirin.
* 1755 – Li paytexta Portûgalê Lîzbonê erdhej çêbû. Di encamê de nêzîkê 90.000 kesî jiyana xwe ji dest da.
* 1897 – Yaneya futbolê ya îtalî Juventus F.C. hatiye avakirin.
* 1925 – Li Îranê Mihemed Reza Pehlevî dawî li rêveberiya Qaçariyan anî.
* 1981 – Antîgua û Berbûda ji Keyaniya Yekbûyî serxwebûna xwe îlan kir.
* 2000 – Serbistan tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.

## Jidayikbûn

* 1864 – Alfred Hermann Fried, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1878 – Carlos Saavedra Lamas, dadnas û siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1889 – Philip Noel-Baker, atlet û parlamenterê brîtanî
* 1924 – Süleyman Demirel, siyasetmedarê tirk
* 1937 – Haydar Işik, nivîskarê kurd
* 1934 – Wezîrê Eşo, nivîskar û rewşenbîrê kurd
* 1939 – Bernard Kouchner, siyasetmedarê fransî
* 1950 – Robert B. Laughlin, fîzîknasê amerîkî
* 1973 – Aishwarya Rai, aktrîs a Bollywoodê

## Mirin

* 1903 – Theodor Mommsen, nivîskar û zanyarê alman

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# Milkiyeta giştî

**Milkiyeta giştî** ji hemû berhemên afirîner ên ku mafên milkiyeta rewşenbîrî yên taybet li wan nayên sepandin, pêk tê. Ev maf dibe ku dema wan borî, hatin desteserkirin, hatin terikandin, an nepêkan e bên sepandin.

Wek mînak, berhemên William Shakespeare, Ludwig van Beethoven, Leonardo da Vinci û Georges Méliès di milkiyeta giştî de ne, bi xêra ku berî hebûna mafê daneriyê hatine çêkirin, an ku dema mafê daneriyê yê wan borî. Di qanûnên mafê daneriyê yê welatekî de hin berhem nayên parastin, ji ber vê yekê jî di milkiyeta giştî de ne, bo nimûne, li Dewletên Yekbûyî, tiştên ku mafên daneriyê yên nayên parastin, ev in, formuleyên fîzîka Newtonî, tarîfên xwarinan, û hemû nermalavên kompûterê ên berî 1974 hatin çêkirin.

## Çavkanî
# 15ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

### Cîhan

* 1878 – Thomas Edison, şîrketa xwe ya bi navê *Edison Electric Light Co* vekir.
* 1934 – Mao Zedong bi 100 hezar yekîneyê xwe ve ji başûr rojhilatê Çînê ber bi bakur rojhilat ve, dest bi *Meşa Mezin* kir.
* 1944 – Yekem zimanê nûjen ê komputerê Fortran hate derxistin.
* 1945 – Serokê demkî yê hikûmeta Fransa, Pierre Laval, hate gulebarankirin.
* 1961 – Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî li Londonê hate damezrandin.
* 1990 – Xelata Nobelê ya Aştiyê dane serokdewletê Yekîtiya Sovyetan Mîxaîl Gorbaçov.
* 1993 – Xelata Nobelê ya Aştiyê, dane serokdewletê Afrîkaya Başûr Frederik Willem de Klerk û Nelson Mandela

## Jidayikbûn

* BZ 70 – Virgil, helbestvanê romê
* 1542 – Ekberê Mezin, împeratorê Împeratoriya Mongolî ya Hindî
* 1844 – Friedrich Nietzsche, fîlozofê alman
* 1926 – Michel Foucault fîlozofê fransî
* 1944 – David Trimble, siyasetmedarê xwediyê Xelata Nobelê
* 1968 – Elî Teter, siyasetmedarê kurd

## Mirin

* 1605 – Ekberê Mezin, împeratorê Împeratoriya Mongolî ya Hindî

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---
# Çalakvanî

Komeleya Dayikên Şemiyê li Stembolê, nimûneyeke çalakiyên neguhdariya sivîl ên hevjîn û dayikên kesên kuştî û windabûyî ye.
**Çalakvanî**, **çalakdarî** yan jî **aktîvîzm** çalakiya kesekî yan bizavekê ya ku ji bo guherîn, kartêkirin û bicihanîna raman û projeyên siyasî û civakî dixebite.

Neguhdariya sivîl, xwepêşdan, berhevkirina îmzeyan, komkirina pere, grev û karberdan, kampanyayên siyasî, çalakiya parastina jîngehê û çalakiya gerîlayî nimûneyên çalakvaniya mirovan in.

Kesên ku van çalakiyan dikin ji wan re çalakvan, çalakdar û aktîvîst dibêjin.

## Hinek çalakvanên navdar

* Mahatma Gandhi (hindî)
* Martin Luther King (amerîkî)
* Greta Thunberg (swêdî)
* Rêz Gerdî (kurd)

## Çavkanî
# 7ê çiriya pêşîn

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | **Çiriya pêşîn 2026** | >>
 |
| Du
 | Sê
 | Ça
 | Pê
 | În
 | Şe
 | Ye
 |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4
 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **Rojên salê** |

## Bûyer

### Kurdistan

* 1926 – Serhildana Eşîra Qoçanê li Dêrsimê pêk hat.

### Cîhan

* 1769 – Vebînerê brîtanî James Cook Zêlanda Nû vedît.
* 1940 – Şerê cîhanê yê duyem: Artêşên alman û îtalî, Romanya dagir kirin.
* 1949 – Komara Demokratîk a Almanyayê hate damezrandin.
* 1958 – Mele Mistefa Barzanî ji mişextiya welatê Sovyetan vegeriya Iraqê.
* 1960 – Dewleta Nîjerya tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1963 – Ji ber Bagera Flora, li Haîtî û Komara Domînîk 7190 kes mirin.
* 1971 – Dewleta Oman tevlî Neteweyên Yekbûyî bû.
* 1986 – Yekemîn çapa rojnameya navdar The Independent hate weşandin.
* 2001 – Dagirkirina Efxanistanê ya ji aliyê DYAyê ve destpê kir.
* 2023 – Şerê Îsraêl û Hemas bi êrîşa terorîstî ya Hemasê li dijî Îsraêlê dest pê dike.

## Jidayikbûn

* 1885 – Niels Bohr, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
* 1931 – Desmond Tutu, keşe û çalakvanê mafên mirovan ê xwediyê Xelata Nobelê
* 1952 – Vladimir Putin, serokwezîrê Rûsya

## Mirin

* 1849 – Edgar Allan Poe, nivîskar û helbestvanê amerîkî
* 1896 – Emma Wedgwood, xwezanasa brîtanî, jina Charles Darwin
* 1896 – John Langdon Down, tûrenas û dermanfiroşê brîtanî
* 1926 – Emil Kraepelin, psîkyatrîstê alman
* 1967 – Norman Angell, nivîskar û weşangerê brîtanî
* 2011 – Mişel Temo, siyasetmedar û nivîskarekî kurd

## Cejn û salveger

(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)

---