# Lekî

| Lekî
 |
| --- |
| Lekî
 |
| Welatên lê tê axaftin
 |  Îran  Îraq
 |
| Herêm
 | Lekistan Kirmaşan Dilêman Parêzgeha Diyala
 |
| Axiverên zimanê zikmakî
 | 1.000.000
 |
| Malbata zimanî
 | Zimanên hind û ewropî
* Zimanên hind û îranî
	+ Zimanên îranî
		- Zimanên îranî yên rojava
			* Zimanên îranî yên bakur-rojava
				+ Kurdî
					- Xwarîn
						* Lekî
 |
| Awayên kevn
 |
| Kodên zimanî
 |
| ISO 639-3
 | lki |

**Lekî** pronunciation zaravayekî zimanê Kurdî ye. Lekî zaravayek ji Kurdiya Xwarîn e. Zaravayên Feylî û Kelhûrî (Kirmaşanî) û Lekî gelekî bi hev re nêzîk in. Herêmên Başurê Kurdistan, Lekistan, Loristan, Îlam, Pahla û Hemedan ji aliyê kurdên Şiî (Feylî) tê axavtin. Belê kurdnas Mehrdad Izady bawer dike ku lek şaxeke êla kurdên goran bû ye.

Çend hav êl (eşîr) li Deşta Germiyan û li Tirkiyeyê (Enqere/Haymana), li Bakurê Kurdistanê bi navên Şêxbizin, Hemewend hwd hene, ev jî bi zaravayê Lekî diaxivin.

## Lekî ligel zaraveyên kurdî yên din û îngilîzî

| Lekî | Feylî | Kirmaşanî | Soranî | Kurmancî | Hewramî | Zazakî | Îngilîzî
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  wehar, vihar | wehar | wehar | behar, wehar | bihar, behar | wehar | wisar, wesar | spring
 |
|  tawsan ,birêjan | tawsan | tawsan | hawîn, hamîn, tawsan | havîn | hamna, hamîn | amnan, hamnan | summer
 |
|  payîz , malejêr | payîz | payîz | payîz | pehîz, payîz | payîz | payîz | fall
 |
|  varan, waran, veşt | waran | waran | baran, waran, verişt | baran | waran | varan | rain
 |
|  çem | çew/çaw | çew/çaw | çaw | çav | çem | çim | eye
 |
|  dit, afiret | düet | düet | kiç | keç, dot | kinaçe | kêna, kêneke | girl
 |
|  koir | kurr | kurr | kurr | kur, law | kur | laj | boy
 |
|  gurdale , viłk | gurdale | gurdale | gurdale, gurçîle | gurçik | - | gurçike, velke | kidney
 |
| rîwar, rêvêar | rêwêar | rêwêar | rêbwar | rêwî | rawyer,raywan | raywan | stranger
 |
|  ayîl | minal | minał | mindał | zarok | zaro,zawle,zarole | eyel | child
 |
|  wijim | xwem | xwem | xom | ez bi xwe | wêm | ez bi xo | myself
 |
| minîj , minîş,minîc | minîş | minîş | minîş | ez jî / min jî | minîş | ez zî, mi zî | me too
 |
|  ketin | keftin | keftin | kewtin | ketin | kewtey | kewtene | to fall
 |
|  aîtin, aîştin | xistin | xistin | hawêştin | avêtin | shanaî | eştene | to throw
 |
|  (mi) hetim | (mi) hatim | (min) hatim | (min) hatim | ez hatim | (min) amany m | ez ameya | I came
 |
|  (mi) merim/mexwim | (mi) xwem/xwerim | (min) xwem/dixwem | (min) exwem/dexom | ez dixwim | min meweru | ez wena | I eat
 |
|  (mi) nanim hward | (mi) nan xwardim | (min) nan xwardim | (min) nanim xward | min nan xwar | (min) nanm ward | mi nan werd | I ate the meal
 |
|  (mi) nane merim/mexwim | (mi) nan xwem | (min) nan exwem | (min) nan dexwim | ez nan dixwim | (min) nan mewerû | ez nan wena | <I am eating the meal
 |
|  (mi) nanme mehward | (mi) nan xwardisim | (min) nan exwardim | (min) nanim dexward | min nan dixwar | - | mi nan werdîn | I was eating the meal
 |
|  (mi) hetime | (mi) hatime | (min) hatime | (min) hatûme | ez hatime | - | ez ameya | I have come
 |
|  (mi) hetüm | (mi) hatüm | (min) hatüm | (min) hatibûm | ez hatibûm | - | ez ameybîya | I had come
 |

## Rengên lekî

| Lekî | Kurmancî | Zazakî | Îngilîzî
 |
| --- | --- | --- | --- |
|   ispê, çermê | spî | sipî | white
 |
|   reş, sê | reş | sîya | black
 |
|   kaw | şîn | kewe, kiho | blue
 |
|   soêr | sor | sûr | red
 |
|   sioz | kesk | sewz, hewz, kesk | green
 |
|   hoîl, qehveyî | qehweyî | qeweyî | brown
 |
|   xakî | gewr | gewr | grey
 |
|   zerd | zer | zerd | yellow
 |

## Mangên lekî

| Mangê lekî
 |
| --- |
|   pence
 |
|   mêrêan
 |
|   gakoir
 |
|   agranî
 |
|   mirdał
 |
|   male jêr
 |
|   male jêr doimaêne
 |
|   tül tekin
 |
|   mange sêe
 |
|   niorûj
 |
|   xake lêe
 |
|   mang êd
 |

## Devokên lekî

* Biranewenî: li Bakurê Loristanê tê axaftin.
* Şêx bizinkî: li Bakurê Kurdistan û Tirkiyeyê tê axaftin.
* Harsînî: li navçeya Harsîn, mintika navbera Kirmaşan û Loristan de tê axaftin.
* Silaxûrî: li başurê Hemedanê, li herêma Silaxûr an jê re Lekistan jî dibêjin, tê axaftin.

## Nav

Lekî navê zimanê lekan e. Kurdia Lekî zaravayek ji Kurdiya Xwarîn e.

## Têkildar

* Şêxbizinî
* Bêranwenî
* Harsînî
* Silaxurî

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Lakestan.ir (Lekî) Girêdana arşîvê 2016-10-27 li ser Wayback Machine
* Kurdehaymane.com Tirkî (Romîkî) Girêdana arşîvê 2007-04-09 li ser Wayback Machine