Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zerde

Zerde
**Zerde** xwarin û şîraniyeke ji pêjgeha kurd, pêjgeha Tirkiyeyê e. Lepeya birincê ye. Derbasê gelên cîran jî bûye ku ew jî vê xwarinê bi heman navê binavdikin. Zerde bêjeyeke farsî/îranî ye, navê xwe ji zerbûna xwarinê digire.

Di zerdeya Ezirganê de nok jî tê bikaranîn. Herwiha ji xeynî zeferanê li deverên Kurdistanê biharbêhnên (biharat) cuda tên bikaranîn. Ango bo çêjdanê tiştinên din jî tên tevlîkirin.

## Berkeliya zerdeya Bidlîsê

* *250 gr riz (birinc)*
* *1,5 kg şekirê toz*
* *50 gr fistiqa spî*
* *200 gr armûş (li hin deveran cuda)*
* *2 gr zeferan*
* *50 gr fistiqa kesk*
* *1 hinar*
* *50 gr tiriyê çivîkan (kişmiş)*

## Berkeliya zerde (Tirkiye)

Malzemêyen tîpîk a zerde in:

* 1 Tas Riz
* 8 tas avê
* 2 1/2 Granulated şekir
* 2 kevçîyekî xwarinê qawet çinîn
* 1/2 tas rabû ser avê
* 1/2 tas orange gulekê avê
* 1/4 teaspoon zaferan
* 1 Teaspoon curcuma
* 1 Kefçika mewîj
* 1 Kevçiyekî xwarinê jî fistiqan
* 1 Kefçika behiv
* 1 Kefçika kakilê gûzan
* 1 Kefçika Darçîn

## Çêkirin

Riza xwe bişon, nîv katjimêrî (saet) di nava ava şîregerm de bihêlin, bila nermijî bibe. Birinca xwe têxin quşxane yan beroşekê, 5 lître avê berdin serê û bidin ser agir. Bêî ku were tevdanê tê kelandin.

1,5 kg şekir, zeferana ku di ana 1-2 kevçî avê de hatiye amadekirin tevlî bikin. Hinekê bikelînin, armûşê tevlî bikin, çend kelê pê bînin.

Ji agir daynin, li binikên xwarinê belav bikin. Sar bû, bi fistiq, dendikên hinarê û tiriyan bixemilînin, bînin ser destexaneyê (sifre).
# Eywan (navçe)

Parêzgeha Îlamê
**Şaristana Eywan** yek ji navçeyên parêzgeha parezgeha Îlamê ye.

## Herêmên şaristanê Eywanê

* Herêma Navendî ya Şaristana Eywanê
	+ Gundistana Serab
	+ Gundistana Nebût

Bajar: Eywan

* Herêma Zerne
	+ Gundistana Kelan
	+ Gundistana Teren

Bajar:Zerne

## Çavkanî
# Xecevend

|  |
| --- |
| Êla Xecewend
 |
| **Agahiyên gelemperî** |
| **Hoz** | Dilfan Kurdistanî Gerrusî Lek Sultanqulikxanî Tirk Şerefwend Kakawend Şahsewend
 |
| **Esil** | Kurd
 |
| **Ziman** | Lekî (Xecewenî)
 |
| **Herêmên dîrokî** | Mazenderan
 |
| **Belavbûn** | Nowşar, Çalûs, Nûr
 |
| **Demografî** |
| **Gelhe** | 1.500 mal (di 1920an de)
 |
| **Bawerî** |
| **Dîn** | Yarsantî û Îslam
 |
| biguhêre  |

**Xecewend** êleke Lek a li Mazenderan e. Warê êla Xecewend şehristanên Nowşar, Çalûs û Nûr in.

## Dîrok

Ev êl ji aliyê Nadir Şahê Avşarî ve di destpêka sedsala 18'mîn de li herêma Mazenderan hatiye bicîhkirin. Warê Xecewendiyan ê bingehî herêma Gerrûsê. Di dema Zendiyan de beşeke Xeceweniyan dizivirin welatê xwe, Kurdistanê, belê şahên Qeceran wan dîsa tînin li Mazenderan bicîhdikin. Xecewendî bi piraniya xwe Yarsan in, belê sunî jî di nav wan de hene.

## Çavkanî
# Hersîn

**Harsîn**, navçêyeke Kirmaşanê ye. Gelê navçeyê bi piranî kurdên lek in.

Gelheyê Harsînê nêzîke 60.000a ye pirraniyan wan kurd in (lek). Hinek kakewen jî li başurê Harsînê dijîn.
# Sêwirîner

**Sêwirîner** an jî **dîzayner** medyayên wekî wêne, fîlm, malper an hilberên din, bi piranî bi rêzikên rojane yên ji cûrbecûr cûrbecûr têne çêkirin, wekî kinc, mobîlya, tiştên malê, otombêl, zêr û amûran çêdike û disêwirîne.

## Hin sêwirînerên navdar

* Coco Chanel
* Yves Saint Laurent
* Versace
* Lara Dizeyee

## Çavkanî
# UTC-3

**UTC-3** yek Beşên Demjimêrê ye. Bi biharî hin deran (ew bi \* nîşan bûne) ji bo nerîtê Demjimêra Havîn derbaza UTC-2 dibin. Li ew dernan tê bikaranin;

* Arjentîn
* Surînam
* Ûrûguay
* Brezîl (bi pişkî)
* Grînlenda
* Guyanaya Fransî
* Saint-Pierre û Miquelon

## Giradanê Web

* Bajar di navçeyê UTC-3 da
* Demjmimerê Havîn di UTC-3 da Girêdana arşîvê 2007-03-11 li ser Wayback Machine
# Antîgua û Berbûda

| Antigua and Barbuda  Antîgua û Berbûda Antigua and Barbuda  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Each Endeavouring, All Achieving  |
| **Sirûd:**Fair Antigua, We Salute Thee, God Save the King  Duration: 1 minute and 1 second.1:01 |
|  |
| **Antîgua û Berbûda li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Saint John's

 17°7'Bk, 61°51'Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê inglîzî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 66.000)
* zimanê inglîzî (zimanê duyem, 2000)
* Antiguan and Barbudan Creole
 |
| Rêveberî | padîşahiya destûrî  |
|  •  | Serokdewlet | Charles III (2022–)  |
|  •  | Serokwezîr | Gaston Browne  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 1 çiriya paşîn 1981  |
|  •  | Rûerd | 440,29 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 101.489 (2023)  |
| Demjimêr | * UTC-4
* America/Antigua
 |
| Hatûçûna ajotinê | * Çep
 |
| Koda telefonê | +1268 |
| **Malper**   |

Nexşeya Antîgua û Berbûdayê
**Antîgua û Berbûda** (bi inglîzî: *Antigua and Barbuda*), welatekî li deryaya Karîbê ye. Ji du gravên serekê ên bi navê Antîgua û Berbûda pêk tê. Ji xeynî van gravan çend gravên biçûk jî hene. Seqa û hewaya van gravan germ û tropîkal e. Antîgua û Berbûda koloniyek Brîtanyayê bû.

## Herêmên Antîgua û Berbûdayê

Antîgua û Berbûda ji 6 herêman pêk tê:

|  |  |
| --- | --- |
| * 1 Saint-George
* 2 Saint-John
* 3 Saint-Mary
* 4 Saint-Paul
* 5 Saint-Peter
* 6 Saint-Philip
 | Herêmên Antîgua û Berbûdayê |

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Antîgua û Berbûda de hene.
# Barbados

República de Angola

Barbados

|  Ala Barbadosê |  Arma Barbadosê
 |
| *Srûda netewî: In Plenty and In Time of Need* |
|  |
| **Zimanên fermî** | Înglîzî
 |
| **Paytext** | Bridgetown
 |
| **Serokkomar** |
Sandra Mason

 |
| **Serokwezîr** | Mia Mottley
 |
| **Serxwebûn** | 30ê çiriya paşîn a 1966an
 |
| **Rûerd** | 430 km²
 |
| **Nifûs** ko (2010) Berbilavî |  277 821 660/km²
 |
| **Dirav** | Dolarê Barbadosê (BBD)
 |
| **navçeya demjimêrî** | UTC +/-X
 |
| **Nîşana înternetê** | .bd
 |
| **Koda telefonê** | +1-246
 |

Nexşeya Barbadosê
**Barbados** giravek di sînorê deryaya Karîbê û Okyanûsa Atlantîk de ye.

## Herêmên Barbadosê

Barbados ji 11 herêman pêk tê:

* Christ-Church
* Saint-Andrew
* Saint-George
* Saint-James
* Saint-John
* Saint-Joseph
* Saint-Lucy
* Saint-Michael
* Saint-Peter
* Saint-Philip
* Saint-Thomas

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Barbados de hene.
# Domînîka

| Commonwealth of Dominica  Domînîka Commonwealth of Dominica  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**After God is the earth  |
| **Sirûd:**Isle of Beauty, Isle of Splendour  Duration: 49 seconds.0:49 |
|  |
|  |
| **Domînîka li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Roseau

 15°25'0.01"Bk, 61°19'59.99"Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê inglîzî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 3000)
* zimanê inglîzî (zimanê duyem, 60.000)
* Saint Lucian Creole
 |
| Rêber |
|  •  | Serokdewlet | Sylvanie Burton (2023–)  |
|  •  | Serokwezîr | Roosevelt Skerrit (2004–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 1978  |
|  •  | Rûerd | 751,096551 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 74.656 (2023)  |
| Demjimêr | * UTC-4
* Atlantic Time Zone
* America/Dominica
 |
| Hatûçûna ajotinê | * Çep
 |
| Koda telefonê | +1767 |
| **Malper**   |

**Domînîka**, *(Commonwealth of Dominica)*, welatekî ji gravekê pêk tê û li Deryaya Karîbê e. Domînîk berê koloniya Brîtanyayê bû.

## Galerî

* Domînîk
* Roseau

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Domînîka de hene.
## Çavkanî
# Komara Domînîk

| República Dominicana  Komara Domînîk República Dominicana  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**God, Homeland, Freedom  |
| **Sirûd:**National Anthem of the Dominican Republic   |
|  |
| **Komara Domînîk li ser nexşeyê** |
| **Paytext** | * Santo Domingo

 18°48'Bk, 70°12'Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê spanî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê spanî
* Dominican Sign Language
 |
| Rêber |
|  •  | Serokdewlet | Luis Arruinader (2020–)  |
|  •  | Serokwezîr | Luis Arruinader (2020–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 1844  |
|  •  | Rûerd | 48.670,82 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 10.760.028 (2022)  |
| Demjimêr | * UTC-4
* America/Santo Domingo
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +1809 |
| **Malper**   |

**Komara Domînîk**, *(República Dominicana)* welatekî Amerîkaya başûr e. Axa Domînîk 48 730 km² ye. Paytexta wî Santa Domîngo ye. Nifûsa Komara Domînîk 8 721 594 e û zimanê fermî spanî ye.

## Galerî

* Komara Domînîk
* Saint-Domingue
* Saint-Domingue

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Komara Domînîk de hene.
# Grenada

| Grenada  Grenada State of Grenada  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Ever Conscious of God We Aspire, Build and Advance as One People  |
| **Sirûd:**Hail Grenada, God Save the King, Grenada National State Anthem  Duration: 1 minute and 18 seconds.1:18 |
|  |
| **Grenada li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * St. George's

 12°6'Bk, 61°42'Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê inglîzî
* Grenadian Creole English
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 100.000)
* Saint Lucian Creole
* Grenadian Creole English
 |
| Rêber |
|  •  | Serokdewlet | Charles III (2022–)  |
|  •  | Serokwezîr | Dickon Mitchell (2022–)  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 1974  |
|  •  | Rûerd | 348,5 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 114.299 (2023)  |
| Demjimêr | * UTC-4
* America/Grenada
 |
| Hatûçûna ajotinê | * Çep
 |
| Koda telefonê | +1473 |
| **Malper**   |

**Grenada** (bi inglîzî: *Commonwealth of Grenada*: fransî: *Communauté de Grenade*) welatekî li Amerîkaya Navînê ye. Grenada bakurê Tobago ye. Ev girav di dîrokê de gelek caran di navbera Brîtanya û Fransayê de dest guhertiye.

## Nifûs

Nifûs li gorî salan|

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 89.861 | —     |
| 1961 | 91.260 | +1,6% |
| 1962 | 92.424 | +1,3% |
| 1963 | 93.354 | +1,0% |
| 1964 | 94.066 | +0,8% |
| 1965 | 94.579 | +0,5% |
| 1966 | 94.878 | +0,3% |
| 1967 | 94.962 | +0,1% |
| 1968 | 94.875 | −0,1% |
| 1969 | 94.682 | −0,2% |
| 1970 | 94.430 | −0,3% |
| 1971 | 94.180 | −0,3% |
| 1972 | 93.937 | −0,3% |
| 1973 | 93.629 | −0,3% |
| 1974 | 93.151 | −0,5% |
| 1975 | 92.453 | −0,7% |
| 1976 | 91.435 | −1,1% |
| 1977 | 90.187 | −1,4% |
| 1978 | 89.070 | −1,2% |
| 1979 | 88.571 | −0,6% |
| 1980 | 89.004 | +0,5% |
| 1981 | 90.575 | +1,8% |
| 1982 | 93.091 | +2,8% |
| 1983 | 95.981 | +3,1% |
| 1984 | 98.440 | +2,6% |
| 1985 | 99.907 | +1,5% |
| 1986 | 100.146 | +0,2% |
| 1987 | 99.381 | −0,8% |
| 1988 | 98.063 | −1,3% |

 |

| Sal | Nifûs | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1989 | 96.871 | −1,2% |
| 1990 | 96.286 | −0,6% |
| 1991 | 96.455 | +0,2% |
| 1992 | 97.201 | +0,8% |
| 1993 | 98.302 | +1,1% |
| 1994 | 99.403 | +1,1% |
| 1995 | 100.253 | +0,9% |
| 1996 | 100.796 | +0,5% |
| 1997 | 101.125 | +0,3% |
| 1998 | 101.302 | +0,2% |
| 1999 | 101.441 | +0,1% |
| 2000 | 101.620 | +0,2% |
| 2001 | 101.849 | +0,2% |
| 2001 | 103.137 | +1,3% |
| 2002 | 102.099 | −1,0% |
| 2003 | 102.369 | +0,3% |
| 2004 | 102.655 | +0,3% |
| 2005 | 102.951 | +0,3% |
| 2006 | 103.260 | +0,3% |
| 2007 | 103.586 | +0,3% |
| 2008 | 103.932 | +0,3% |
| 2009 | 104.296 | +0,4% |
| 2010 | 104.677 | +0,4% |
| 2011 | 106.669 | +1,9% |
| 2011 | 105.074 | −1,5% |
| 2012 | 105.483 | +0,4% |
| 2013 | 105.897 | +0,4% |
| 2017 | 107.825 | +1,8% |
| 2023 | 114.299 | +6,0% |

 |
| Çavkanî: Li ser Wîkîdaneyê bibîne  |

## Çavkanî

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Grenada de hene.
# Guyana

Ala Guyanayê
Cihê Guyanayê li ser erdê
**Guyana**, *(Co-operative Republic of Guyana)*, welatekî Emerîkaya Başûr e. Li Emerîkaya Başûr tenê ev welat koloniya Brîtanyayê bû û navê wî **British Guiana** bû. Bajarên mezin Linden (27 200 kes) û New Amsterdam (17 700 kes) in. Bi Brezîlya, Venezuela û Sûrînam re cîran e.

Zimanê fermî: Ingîlîzî

Paytext: Georgetown

Rûber: 214 970 km²

Nifûs : 735 909 kes (2016)

Serxwebûn: 26 gulan 1966

Nîşana înternetê: .gy

Koda telefonê: +592

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Guyana de hene.
# Saint Kitts û Nevîs

Federation of Saint Kitts and Nevis

Federasyona Saint Kitts û Nevîs

|  Ala Saint Kitts û Nevîs |  Arma Saint Kitts û Nevîs
 |
|  |
|  |
| Gotina Netewî |  |
| **Zimanên fermî** | Îngîlîzî
 |
| **Paytext** | Basseterre
 |
| **Sîstema Sîyasî** | Monarşî
 |
| **Serokkomar** | Elizabeth II
 |
| **Serokê hikûmetê** | Denzil Douglas
 |
| **Serxwebûn** | ji Brîtanya 19'ê gelawêjê 1983
 |
| **Srûda netewî:** | Oh Land of Beauty
 |
| **Rûerd** | 176 Saint Kitts km², 93 km² Nevîs, bi tunî 269 km²
 |
| **Nifûs** | 54 961 (2015) |
| **Dirav** | Dollara Karîbîka Rojhelat
 |
| **navçeya demjimêrî** | UTC-4
 |
| **Nîşana înternetê** | .kn
 |
| **Koda telefonê** | +1 869
 |

Saint Kitts û Nevîs
Parishes of Saint Kitts and Nevis
Federasyona **Saint Kitts û Nevîs** (bi inglîzî: *Saint Kitts and Nevis* - berê: *Saint Christopher û Nevis*) komgiraveke di Antîlên Biçûk di Derya Karîbîk de, bi paytexta Basseterre ye. Ew dewletewka serbixwe ye û yek ji endamên Neteweyên Yekbûyîye ye.

## Erdnîgarî

Girava Saint Kitts ji sê komên Volkanan de pêk tê ye. Çiyayê xweyê herî bilind bi 1.156 m çiyayê Liamugia ye. Giravê Nevis bi kanaleke 3 km firehîye ji girava Saint Kitts vediqetê ye û çiyayê wê ye herî bilind bi 1090 m çiyayê Nevis e.

Gorî sala 2001an li wan giravan 46.000 kes dijî ye û li wan 13.000ên xwe li bajarê paytext Basseterre dijî ne. Bajarê duyem mezin bi 1.700 kes Charlestown e.

## Dîrok

Ew herdu giravan di 1493an de ji aliya Christopher Columbus di gera xweya duyem de hat keşf kirin.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Saint Kitts û Nevîs de hene.
# Saint Lucia

| Saint Lucia  Saint Lucia |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**The Land, The People, The Light  |
| **Sirûd:**Sons and Daughters of Saint Lucia  Duration: 43 seconds.0:43 |
|  |
| **Saint Lucia li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Castries

 13°53'0"Bk, 60°58'0"Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê inglîzî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 31.000)
* zimanê inglîzî (zimanê duyem, 40.000)
* Saint Lucian Creole
 |
| Rêveberî | padîşahiya destûrî  |
|  •  | Serokdewlet | Charles III (Governor-General of Saint Lucia, 2022–)  |
|  •  | Serokwezîr | Philip Pierre |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 22 sibat 1979 (Commonwealth of Nations, independence recognized by country from which it separated), 1 adar 1967 (associated state, Xweserîtî)  |
|  •  | Rûerd | 617,012867 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 167.591 (2023)  |
| Demjimêr | * UTC-4
* America/St\_Lucia
 |
| Hatûçûna ajotinê | * Çep
 |
| Koda telefonê | +1758 |
| **Malper**   |

**Saint Lucia** (Saint Lucia) dewleteke serbixweya giravîyê endama Commonwealth Realm e. Ew li bakura Saint Vincent û Granada û başûra Martînîk e.
Saint Lucîa yê di Giravên Antîlên Biçûk de ye.

Petit Piton
## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Saint Lucia de hene.
# Saint Vincent û Giravên Grenadîn

| Saint Vincent and the Grenadines  Saint Vincent û Giravên Grenadîn Saint Vincent and the Grenadines  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**Peace and Justice  |
| **Sirûd:**Saint Vincent, Land so Beautiful  Duration: 52 seconds.0:52 |
|  |
| **Saint Vincent û Giravên Grenadîn li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Kingstown

 13°0'50.0"Bk, 61°13'46.6"Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê inglîzî
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê inglîzî (zimanê bav û kalan, 114.000)
* Vincentian Creole
 |
| Rêveberî | padîşahiya destûrî  |
|  •  | Serokdewlet | Charles III (Frederick Ballantyne, 2022–)  |
|  •  | Serokwezîr | Godwin Friday  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 1979  |
|  •  | Rûerd | 389 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 109.897 (2017)  |
| Demjimêr | * UTC-4
* America/St\_Vincent
 |
| Hatûçûna ajotinê | * Çep
 |
| Koda telefonê | +1784 |
| **Malper**   |

Saint Vincent û giravên Grenadîn
**Saint Vincent û giravên Grenadîn** dewleteke ji giravan pêk hatiye û endama Commonwealth Realm e.

## Erdnîgarî

Ew dewletê di Karîbîk de di Giravên Îndiya Rojava de ji girava Saint Vincent û 32 giravên li bakura Grenadan, di Antîlên Biçûk de pêk tê ye. Grenada bixwe ne di giravên Antîlên biçûk de ye. Paytext û bajarê welatêyê herî mezin Kingstown e.

## Gel

Nifûsa dewletê 113.000 kes e.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Saint Vincent û Giravên Grenadîn de hene.
* Malpera fermiya Kargere Girêdana arşîvê 2007-05-24 li ser Wayback Machine
# Trînîdad û Tobago

| Komara Trînîdad û Tobago Trinidad and Tobago |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Dirûşm:**"Together we aspire, Together we achieve" "Em bi hev re amade dibin, em bi hev re digihêjin"  |
| **Sirûd:**"Forged from the Love of Liberty"  |
|  |
| **Paytext** | Port of Spain ﻿ / ﻿ |
| Bajarê mezin | San Fernando |
| Zimanên fermî | Îngilîzî |
| Zimanê Netewî | Îngilîzî |
| **Komên etnîkî** (2011) | * 35.4% Rojhilata Hindê
* 34.2% Afro-Trînîdadî
* 15.1% pirrengî (ne-Dougla)
* 7.7% pirrengî (Dougla)
* 6.2% ne deklarekirin
* 1.4% yên din
 |
| Dîn | * 37% Xiristîyan
* 30% Hindu
* 5.0% Misilman
* 7.3% Yên din
* 13.3% Netû/Ne welatî
 |
| Demonîm | Trînîdadî Trînî (tevzimanî) Tobagonî |
| Rêveberî | komara destûrî ya unîte ya parlementeriyê |
|  •  | Serokdewlet | Christine Kangaloo |
|  •  | Serokwezîr | Kamla Persad-Bissessar |
| Pêşvebirî | Parlemento |
|  •  | Meclîsa jorîn | Senato |
|  •  | Meclîsa jêrîn | Meclîsa Nûneran |
| Serxwebûn |
|  •  | ji Keyaniya Yekbûyî | 31'ê tebaxê 1962  |
|  •  | Komar | 1'ê tebaxê 1976  |
| Rûerd |
|  •  | Giştî | 5,131 km2 (171.) |
|  •  | Av (%) | marjînal e. |
| Gelhe |
|  •  | 2015 Texmînkirin | 1,349,667 |
|  •  | Tîrbûn | 254.4/km2} |
|  **TBH** (PHK) | 2014 texmînkirin |
|  •  | Giştî | $43.415 milyar (73.) |
|  **TBH** (nomînal) | 2014 texmînkirin |
|  •  | Giştî | $28.788 milyar |
| **Gini** (2014) | 39.0 navîn |
| **PPM** (2014) |  0.772 bilind · 64. |
| Dirav | Dollarê Trînîdad û Tobago (TTD) |
| Demjimêr | Demjimêra Standart a Atlantîkê (UTC-4) |
|  •  | Havîn (DH) | ne hate çavdêrîkirin (UTC-4) |
| Celebê dîrokê | rr/mm/ssss |
| Hatûçûna ajotinê | çep |
| Koda telefonê | +1 -868 |
| Înternet TLD | .tt |
| a. | Betlane li ser 24'ê Îlonê de tê pîroz kirin. |

**Trînîdad û Tobago** giravên Antîlên biçûk û dewleta bi hevşêwe navî ye. Ew navbera Karîbîk û Okyanûsa Atlantîk de, bakru rojavaya Venezuela ye.

## Erdnîgarî

Rûerdfa girava Trinidad 4821 km², ya girava Tobago 300 km² jî ye. Bilindahiya herî mezina herdu giravan bi 941 m. El Cerro del Aripo, ya li ser girava Trinidad e.
Bajarên herî mezinên welate wiha ne: Chaguanas bi 72.159 kes, San Juan 56.588 kes, San Fernando 56.380 kes, Port-of-Spain 49.657 kes û Arima 34.997 kes.

## Gel

Gelê Trînîdad û Tobago gelek giriftar e. Sedî 43, ango 560.000 kes, koçerên ji ewropa hatî ne, Sedî 40, ango 520.000 kes, koçerên Asya, bi piranî ji Hindistan hatî ne. Yên din sedî 17an xwe jî Çînî, Ewropaya Rojhelatî ne.

Gorî olî, li sedî 60 kes Xristiyan (bi piranî katolîk û protestan), nêzî sedî 25an Hîndû, Sedî 6an Misilman in.

Gelî xwe bi giravê ku li hatî dinê xwe nav dike, ango Trinidadiyan xwe wek Trinidadî Û Tobagoyiyan jî xwe wek Tobagonî nav dikin.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Trînîdad û Tobago de hene.
* Wêneyên ji Trinidad & Tobago

## Çavkanî
# Venezuela

| Bolivarian Republic of Venezuela  Venezuela |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ala | Mertal |

 |
| **Sirûd:**gloria al bravo pueblo  Duration: 1 minute and 31 seconds.1:31 |
|  |
| **Venezuela li ser nexşeyê** Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Paytext** | * Karakas

 8°Bk, 67°Ra |
| Zimanên fermî | * zimanê spanî
* Venezuelan Sign Language
 |
| Zimanên tên bikaranîn | * zimanê spanî
* Colonia Tovar
* Máku
* Sanumá
* Wayuu
 |
| Rêveberî | pergala serokatiyê, komara federal  |
|  •  | Serokdewlet | Delcy Rodríguez (acting president, 2026–)  |
|  •  | Serokwezîr |  |
| Avakirin |
|  •  | Dema avakirinê | 5 tîrmeh 1811 (Venezuela Declaration of Independence), 30 adar 1845 (independence recognized by country from which it separated, Q6151968)  |
|  •  | Rûerd | 912.050 kîlometre çargoşe  |
| Gelhe |
|  •  | Giştî | 31.250.306 (2024)  |
| Demjimêr | * UTC-4
* America/Caracas
 |
| Hatûçûna ajotinê | * rast
 |
| Koda telefonê | +58 |
| **Malper**   |

**Venezuela** an jî **Komara Bolîvarî ya Venezuelayê** (bi spanî: *República Bolivariana de Venezuela*) dewletek li beravê Karîbîk ê Amerîkaya Başûrê ye. Bi Brezîl, Kolombiya û Guyana re sînorên wê hene.

## Nav

Li ser navê Venezuelayê du teorîn hene. Yek tê diyarîkirina Amerigo Vespucci. Kengê Amerigo Vespucci gehîşta Venezuela dibe, ji bo malên li beravên wê derê li ser avê çê bûnî Wênîsê dixistina bîrê û ew dernan tê Venezuela, ango "Venedîka Biçûk" nav kirin.

Yek din jî dibêje ko, erdnîgarîvan Martín Fernández de Enciso, yek ji hevalan Amerigo Vespucci, di pirtûka xwe "Summa de Geografía" de dinivîse ko xelkê wan deran xwe bi "Veneciuela" nav dikir. Ji bo wî navî ew dernan hat wiha navandin.

## Erdnîgarî

Venezuelayê li beravên Amerîkaya Başûrê ye û 2.800 km direjahiya beravên xwe heye. Li 916.445 km² rûerda de %39an xwe daristan, %20an xwe çêregeh û %4an xwe jî zevî ne.
Çemê Orinoco bi 2574 km direjahîye çemê herî mezin û herî gering e. Çemên li wî bêtir Caroní û Apure ne.

Pico Bolívar xala herî bilinda û 4,979 mitir bilindahiya xwe heye.

## Gel

Gorî lêpirsîneke dawî, gelê Venezuelayê bi %60an xwe li mestîzan pêk hatî ye. Li wan bêtir %29 koçgerê ewropayî (spanî, alman, îtalyan, portugalî) %8 afrîkanî, %1 îndiyan, %2 asyayî jî hene.

### Ziman

Li Venezuelayê spanî zimanê fermî ye. Li wê derve 31 zimanên dimatiyên kevin jî tê axaftin.

### Ol

Gelê Venezuela bi piranî (dor %96) xiristiyanên katolîk ên romî, %2an xwe protestan. Olên din li kemaviyê dimen.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Venezuela de hene.
# Paraguay

| **República del ParaguayTetã ParaguáiKomara Paraguayê** |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Ala |  Nîşan |

 |
| **Sirûda netewî:Paraguayos, República o Muerte* |
| Agahiyên gelemperî |
| Paytext | Asuncion |
| Zimanên fermî | Spanî, guaranî |
| Sîstema siyasî | Demokratîk |
| Serokdewlet Serokwezîr | Fernando Lugo Federico Franco |
| Dirav | Guaranî |
| Dem | UTC-4 |
| Koda telefonê | +595 |
| Nîşana înternetê | .py |
| Rûerd û Gelhe |
| Rûerd Giştî | 406 752 km² |
| Gelhe | 6 783 272 (2015) kes |
| Serxwebûn |
| Serxwebûn | 14'ê gulanê 1811 (ji Spanyayê) |

**Paraguay**  yan **Komara Paraguayê** (bi spanî: *República del Paraguay*, bi guaranî *Tetã Paraguái*), welatekî li Amerîkaya Başûr e. Sînorên xwe li rojhelat bi Brezîlê, li başûr û rojava Arjentînê li başûr û rojava jî bi Bolîvyayê re hene. Paraguay di zimanê guaranî de tê mane "ava dera av e".

## Erdnîgarî

Río Paraguay, ango çemê Paraguay, welat ji bakur de ber va aliyê başûr de derbaz dike û du perçeyan pêk hatî ye. Sînorên başûr rojhilata bi Brezîlê re ji çemê Paran pêk hatî ye. Li ser wî çemî bendava dinêya herî mezina bi Brezîlê va par ve dibe Itaipu heye. Bendavaka dina mezina li ser wî çemî, Paraguay bi Arjentînê ve parve dike, Yacyretá heye. Ji bo wan bendavan Paraguay welatê li dinê derxistiniya kehre (ceyran) herî pir dike.

Li Paraguayê siruşta bintropîkî (subtropîkal) tê dîtîn

## Gel

Gelê Paraguayê bi piranî, bi %95an xwe, ji mestîzan sipanî û guaraniyan de pêk tê. Li wan bêtir bi kêmavî îtalî, alman, japonî, koreyî, çînî, ereb, brezîlî û arjentînî jî hene.

## Ziman

Li Paraguayê spanî û di 1992an vir de jî guaranî zimanên fermî ne. Li gel nêzî %84an xwe guaraní, %75an xwe jî spanî dikane biaxive.

## Ol

Gelê Paraguayê bi piranî (li dor %90) xiristiyanên katolîk ên romî ne. Li wan bêtir bi kemavî protestan û menonît jî hene.

## Werzîş (spor)

Li Paraguayê spora herî navdar futbol e. Hin futbolvanên navdar ew in: José Luis Chilavert, Roque Santa Cruz û Nelson Valdez.

## Girêdanên derve

 Li Wikimedia Commons medyayên di warê Paraguay de hene.
* Dîroka Paraguayê
* Wêneyan kevin Girêdana arşîvê 2006-12-14 li ser Wayback Machine
* Paraguay ji ezmen de Girêdana arşîvê 2008-05-13 li ser Wayback Machine
# UTC-12

**UTC-12** navçeyakê demjimêrî ye. International Date Line West (IDLW) tê nav kirin. Li Girava Baker û li Girava Howland tê bikaranin. Ew navçeye herî paş de dest bi roj dike ye.