Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Stadt

D Stadt Cincinnati en d USA
En **Stadt** (vunn althd. *stat*, Oot) dat es, wo Minsche noh zesamme wohne, mieß do wo sisch Vorkehrswäjje kreuze. En Stadt hätt en eijen Vorwaltung (di sezz em Rodhus) un Vorsorjung. En Stadt of och ein Jemein hänn eijen Rääßstruktur un Huhheizrääschte, anners wi en Dorp. De Lück, di in en Stadt läwwe, sinn mieß zimlij ungerschidlisch, watt tüppisch för en Stadt es.

De ääzte Städt hänn sich ad om 9000 v. Chr. jebildet, domohls em Nohe Ooßte un en d'r Türkeij. Die ääzte Stadt, vun dä ma jet weiß, es Jerischo.

Wischtije Städt em Rhingland sinn:

* Bonn
* Düsseldorf
* Kölle
* Oche
# Anschlääch vam 11. September 2001

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

Öt brännende World Treid Centr
D **Anschlääch vam 11. September 2001** jehüüre zo d vorheerendste Anschlääch, di Terroriste en Amerika ußjevüürd hand. Jeplant woode di Anschlääch van d Jrupp *al-Kaida*. Et ka komm jesaad weede, wivöll Lüüh hönn Lääve beij di Anschlääch vorloore hand, ävver öt weed va onjeväär 2600 jesproche. Völl wääde ni jevonge wääde.

## Watt passeerde

* Am vreuje Morje, öt woch jenau öm 8:46 Uhr, raasde dr Fluch AA-11 en dr Nordturm van öt World Treid Centr ä New York.
* Öm 9:03 troff öt zweide Fluchzeuch, Fluch UA-175, dr Südturm.
* Ä Washington troff dr Fluch AA-77 öt Pentajon.
* Öm 10:03 raasde UA-93 en ö Veld beij Pittsburch.

Mo ka sisch vörstelle, dat d 2 Türm van öt World Treid Centr direkt brannte. Watt kenne erwaad hot, passeerde öm 10:28 Uhr. Dr Nordturm stürzde enn. Öt duurde bes 17:20, eeh och dr zweide Turm zsammebroch.

Dat Fluchzeuch, dat öt Pentajon troff, ress en drei Jebäudedeeler ö su jruuß Louch, dat ee Huuß janz zsammebroch.

Zo di Zitt woch dr Fluch UA-93 at entfüührt, un öt weed ajenomme, dat dä öt Wisse Huuß treffe solld. Ävver di Maschiin stürzde vörhen en ö Veld en d Nööde va Pittsburch.

## Zaahl va Duude

D jenau Zaahl va Duude weed komm öruss komme. Mo schätzt, dat en de Türm zsamme 2590 Lüüh jestorve send. Dovan kutte ävver mä 1600 edentifizeerd wääde. Em Pentajon storve 125 Persune. 246 Passajeere woore en d Fluchzeuje. Dozo koome 19 Attentäter.

## Usswerkunge

Als Usswerkung van d Anschlääch woode dörch dr Präsident George W. Bush önö Hoov Jesätze vorschärft. Manch neu Jesätz koom dozo. Dodörch soll dovöör jesorcht wääde, dat öt Terroriste schwöödr jemaad weed, en d USA e z reise. Dr Chef van El Kaida, Osama Bin Laden, wood ä Vorstecke en Afjanistan vormuud. Öm hem do z vänge un d Terroriste us öt Land z driive, scheckde dr US-Präsident Soldate en öt Land. Öt fluppde ävver net, Bin Laden ä si Vorsteck z vänge. Völl Terroriste hand d Soldate ävver jeschnappt un vassnämme könne.

## Websiije

* D siij van d 9/11-Kommissiun (ä Änglisch)
* dr 11. September zsammejefasst
# Demokratie

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

Onger **Demokratie** vorsteehd mo ön Form van d Rejiirung, di dörch d Meehrheed van d Lüüh bestemmd weed. Met dä Bejreff Demokratie wäde ävver och di dörch vreij Waahle bestemmde politische Systeme jemeent, wobeij Bejreffe wi Oppositiun un Verfassungsmäßichkeet un Grondräte van d Mensche zm Draare komme.

Staate wi Dütschland, Österreich un d Schweiz send Beispeller vöör demokratische Staate ä Europa.

D ischde Demokratie entstäng ä Jriicheland.

## Demokratie ä Staate

Staate, di als demokratische jelde
Öm önö demokratische Staat z see, mösse ö paar Bedingunge ervülld wäde.

* Öt Volk, dat heechd, di Metjledder van dat Land, entscheede.
* D Entscheedunge, di jetroffe wäde, wäde op ö Jebiit aajewendt.
* Demokratische Staate hand ö Jremium, dat vöör d Entscheedungsvängung zoständich es. Öt kann ö Parlament se, zm Deel wäde ävver och anger Jruppe bevrood, di entscheede.
* Öt darv kenn Jrupp dat Entscheede beäflosse.
* Önö Wääßel kann dörch demokratische Entscheedunge herbeijjevührd wäde. Revolutiune dörfe önö Wääßel net em Wääch stoh.

Onaavdingbar send vöör Demokratie, dat d Menschrääte ääjehalde wäde, dat d 3 Jewalte (Räätssprächung, Jesetzjävvung un d Ussvührung) em Staate jedeehld send. Usserdäm darv net vorboone wäde, d Mull op z mache.

## Jätt z lääse

* Jätt övver d Demokratie