Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Brunei

Brunei
**Brunei** heesch jenaujenumme **Brunei Darussallam** odde ävenz **برني دارالسلام**, eß ennen Schtaaht em Orijändt.
Et jränz op de eeine Sig an et Züüd-schineesich Meer, un an de andere fönnef Sigge a Malaysija. Brunei hät zwäi Schtöke Land un dozwesche ennen Meerbuusen, de och zo Brunei jehüüert met paa Inselsche dren. De jröözte Schtadd un Houpschtadt es Bandar Seri Begawan. Dat litt do en de medde an ennem Ärrem vun däm Meerbuuse.

De Lück schwade Malayam, mer säät och Malaijisch, doo in de jannze Jääjend vun Brunei un drömeröm.

En Brunei läve ätvar esu vill Minshe wi en Bunn un Joodesbersch un en dä Dörfer tiräck droömröm zosamme jenumme, dat sinn goodt 357 douwsendt. Se lääve joodt, fun Äädööhl un Äädjahß|-jahß un jleuven faßß all an Alla.

Dä Sultan vun Brunai eß dä Schäff doo un hätt et Saaren. Dä Sultaan is risch un jild als dä rischste Minsch op de Äät met mieh wi zeen mool esu fill en de Täsch wi de andere nüng vun de zeen rischste Lück diejet jävve sull.

Dä Shtaat Brunei eß Mitjliid em Commonwealth of Nations, vun dä UN, ASEAN, un OIC. Hä woo beß 1984 en Koloni vun Änglandt un hät sish donoh nit däm Shtaatebund vun Malaisija aanschleeße welle, selfß wänn ömm en römm nur Malaihsija litt.

Brunei Darussalam hät di fiier Deeile:

1. Belait
2. Brunei-Muara
3. Temburong
4. Tutong

Brunei jiddet och em Internet, sing Top Level Domain es .bn un di weed fun dä *Jabatan Telekom Brunei* fovaldt.

| Shtaate en dä Association of South-East Asian Nations (ASEAN) |
| --- |
|
Brunei |
de Fillippiine |
Indoneesije |
Kamboddsja |
Laos |
Malaisija |
Müjanmar |
Singgapuur |
Thailandt |
Vijätnamm |

Ländo un Shtaate en Aasije

Affjaanißtahn ·
Armenije ·
Aserbaidsjahn ·
Bahrain ·
Bangladäsch ·
Buttahn ·
Brunei ·
de Fillippiine ·
de Foäijnish\_Araabish\_Emmiraate ·
Georgije ·
Inndije ·
Indoneesije ·
dä Irahn ·
Iißraäll ·
Jaapan ·
Jeemen ·
Jordaanije ·
Kamboddsja ·
Kassaxtahn ·
Kattaa ·
Kirgiisije ·
Kuwäijt ·
Laaoß ·
dä Libbannonn ·
Malaisija ·
de Mallediive ·
de Mongjoläij ·
Müjanmaa ·
Neepal ·
Nocht\_Koreeja ·
dä Omahn ·
Oßßtiimor ·
Pakißtan ·
Paläßtiina ·
Pärsije (dä Irak) ·
Rußlandt ·
Saudi\_Araabije ·
Singgapuhr ·
Shiina ·
Shri\_Langka ·
Süt\_Koreeja ·
Süürije ·
Tadsjikißtahn ·
Thailandt ·
Taiwann ·
Tibätt ·
Turkmenißtahn ·
de Türkäij ·
Ußßbekißtahn ·
Vijätnamm ·
Züpere

| Shtaate en däm Commonwealth of Nations (enne Aanfang) |
| --- |
|
Brunei Darussallam |
Indije |
Malaisija |
Malta |
Nauru |
Singgapuur |
Züpere |
# Killomeeter

Ene **Killomeeter**, dat weet affjekööz me **km**, eß e Mooß för en Läng odder enen Affshtannd odder nen Wääsh.
Nen Killomeeter sin dousend Meeter.
Nen Killomeete iß och eijmool der Länge noh övver der Nüümaat, die Kölsche unge uns weeden\_et weßße, wi lang dadt\_eß.

## Süch och

* Mooße, Mooß ejnhejte, Längemooße
* Annder Bedeutunge fun KM → KM (Watt ėßß datt?)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mieh Aatikkel övver Weßßeschaaf & Teschnigk fingßte op dä **Pooz:Weßßeschaaf & Teschnigk** |
# Thomas Alva Edison

Thomas Alva Edison uß dä Zeitschreff *Harper's Monthly* vum Septämber 1932**Thomas Alva Edison** wohr ene Jeschäffsmann un Äfender en der USA. Jelääv hädd er vum 11. Fäbrowa 1847 bes zom 18 Oktohber 1931 en de Houpsaaach öm New York un dröm eröm. Hä hädd sejj en jruhße Zahl Saache, Apparahte un Apparatuhre ußjedaach un en de Wält jebraat, di et Lävve övverall op de Ääd verändere dähte. Dohzoh jehüre der Fonnojraf, de Fellemkammera, un de Lampe för et eläktresche Leesch. Mer hädd en och „der Zaubermann vum *Menlo Park*“ jenannt.

Weil hä onger de eetze Äntweckler un Äfenger wohr, di de Prinzipije vun Maßße-Produxjohn un -Zesammewerke op sing Ärbeid aanjewandt hän, säät mer em och öff noh, hä hätt et eeze Forschongslabohr em endustrejälle Schtil bedrevve.

He hädd 1093 Patente en de USA un och ene Houfe en Jruhßbretannije, Frankrisch un Deutschland jehatt. Övvertroffe dovun wohr ävver wat sing Äntdäckonge un Äfendonge bewerk han. Elekätrezetähd un elektresch Leesch, et Faßhallde vun Töhn un der Fellem han alle iehr eije Brangsche un e jruhß Jeschäff opjebout. Un dat en de jannze Wällt. Sing Idehje han de Övverdrahrong vun Enfommazjuhne un der Ußtuusch zwesche de Minsche vöraanjebraat un besönders et Tellefohn un de Tellekommunikazjuhn. Dobei wohr ene Nohreeschtedeens för de Börse, meschahnesche Apparahte för Stemme bei Wahle ze zälle, en Battrih för Äläktro'autos, der Schtrohm un de Elätezetäht, Mussik op Plaate un Kinno-Felleme.

Sing fottjeschredde Ärbeid en dä Fälder kohm vun singe aanfänglesche Ärbeid beim Tellejraf ihre. Hä hät sesche e Näzwärk ußjedaach för Eläktreztät zu produzehre un ze verdeijle, un zwa aan Hüüser met Wonnunge, Jeschäffte, un Fabrekke, wad ene Jrond jelaat hät för de Wält vu de Endußtrie vun hükzedahchs.
Sing eez Kraffwärk schtund en de Pähleschtrohß (*Pearl Street*) en *Manhattan *en *New York*.**
# Joohrdusend

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

Onger **Joohrdusend** vorstehd mo önö Zittaavschnett va 1000 Joohre. Döck weed dr Bejreff *Millenium* vöör Joohrdusend jebrudd, aavjeleid va *mille* un *annum*, övversatze us öt Lating met „dusend“ (1000) un „Joohr“.

### Beispell

Met dr 1. Januar 2001 vängd öt 3. Joohrdusend a. Dr leizde Dach van dat Joohrdusend es dr 31. Dezember 3000.