Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 20. Juuli

|  |
| --- |
| Juuni · **Juuli** · Aujußß |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |

 |

Der zvanzishßte Juuli.

## Minnsche

* Gisele Bündchen wood em Joohr 1980 jeboore.
# Albert Einstein

Hee di Sigg\_is\_op **Bönnsch**
(Sigge op Bönnsch)
unn jeshrivve wii\_mer\_t\_shprish
(mieh Sigge jeshrivve wii\_mer\_t\_shprish)

Albert Einstein
**Albert Einstein** (\* 14. März 1879 in Ulm; † 18. April 1955 in Princeton, USA) wor eener vun dä bedeutendste Füsiker vum 20. Jahrhundert. Sing wessenschaffliche Arbeijde zor Theoretischen Füsik hätt die füsikalische Weltaanschauung vollkommen jeändert un op d'r Kopp gestallt.

Dat Haupwerk vum Einstein is de Relativitätstheorie, die et Verständnis vun Raum un Zick revolutioniert hätt. 1905 hätt\_e sing Arbeijt *"Zur Elektrodynamik bewegter Körper"* erussjebratt, die hück *Spezielle Relativitätstheorie* jenannt weed. Ellef Johr späder 1916 hätt\_e dan de *Allgemeine Relativitätstheorie* veröffentlich.

Och zor Quantenfüsik hätt\_e wichtije Beijdräsch jeliffwert. För sing Erklärung vum Photoelektrische Effek hätt\_e 1921 d'r Nobelpreis för Füsik jekrääje. Sing theoretische Arbeijde hann äwer em Jäjensatz zor Meinung em Volek beij d'r Entwicklung vun d'r Käärnenergie un Atombomp keen gruße Roll jespillt.

Albert Einstein jilt hückzedaach för die mieste als Inbegriff vum Forscher un Jenie.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mieh Aatikkel övver Weßßeschaaf & Teschnigk fingßte op dä **Pooz:Weßßeschaaf & Teschnigk** |
# Vatikan

Vahn fum Vatikan
Dä **Vatikan** eß däm Papß singe eijene Staat. Hä eß de kleijnße Staat op de Wält. Et sinner nuur e pah Hüßje en Rom, enne Plaz un de Dom. Ofizjäl heijße "Dä hille See" op Latteinisch. Et es de einzijje Staad ußerhallefun Arrabije dä et Waalrääsch fö Froue noch nit hät un de Trännung fun Schtaad un Kirresch nit well.

Ed eß de eezte Staad en Europa jewääse, dä ald em Meddelalld mem Häkße Fobränne opjehüet hät. Hä eß unge de rischßte Staate op de Wält, beedß in Jäld prokopp un en Jäld pro Kwadrahtmehte jemäße, ävver singe Ömmsaz em Jooh eß unge däm fum Ääzbischhoff fun Kölle. Hä eß eijne fun dä fier Shtaate wo dä offizjälle Baaß fum Staat och dä Bövverschte fum Jleuve eß, un de eijntzijje, wo dä onnoch pollitesch un dipplemaatesch jät ze sare hät.

## Websigge

 **Commons: Vatikan** – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
**De Staate en Europa**

Albanien •
Andorra •
Jrußbritannie •
Estland •
Belgien •
Bosnien-Herzegovina •
Bulgarije •
Dänemark •
Dütschland •
dr Vatikan •
Finnland •
Frankreich •
Holland •
Irland •
Italie •
Jrihscheland •
Kroazije •
Lettland •
Lichteschtein •
Litaue •
Luxemburg •
Malta •
Mazedohnije •
Moldahvije •
Monaco •
Montenejro •
Norweje •
Österreich •
Pochtujal •
Polen •
Rumähnije •
San Marino •
Serbien •
de Schweiz •
Schpanije •
Schwehde •
Slowehnije •
de Slowakei •
de Tschäschei •
Unnjan •
Wiißrussland

---

Altos •
Island •
däe Kosovo •
Russland •
Seeland •
de Törkei •
Zint Helena •
Zypere

Dä Artikel iss noh koot. Äwwä eä könnt bald enz länger sinn, wenn do mithilfs.

Jlich aanpakke? Dann loß jonn!
# Joohr 1891

## Wat\_paßßeed\_ėß

### Minnsche

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Mae Busch wood am 18. Juni jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Audrey Marie Munson wood am 8. Juni jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Ann Little wood am 7. Februar jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Greta Schröder wood am 7. September jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Fanny Brice wood am 29. Oktober jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **†** | Ion C. Brătianu stervd am 16. Mai. |
# Joohr 1906

## Wat\_paßßeed\_ėß

### Kulltuur

Dä Film Am Sklaavemaad wood jedriihnd.

### Minnsche

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Josephine Baker wood am 3. Juni jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Louise Brooks wood am 14. November jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Anna Ans Polak wood am 24. November jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Franz Reichleitner wood am 2. Dezember jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **†** | Charles-Louis-Ferdinand Dutert stervd am 13. Februar. |
# 1. Aujußß

|  |
| --- |
| Juuli · **Aujußß** · Sepptämmber |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |

 |

Der iirzte Aujußß.

## Minnsche

* Helena Lea Nordheim wood em Joohr 1903 jeboore.
* Isidore Goudeket wood em Joohr 1883 jeboore.
# Jermanische Sprooch

Hee sprääch me en jermanische Sprooche
Die **Jermanische Sprooch** es en indojermanische Sproochfamile, die haupsäächlich en Noord- un Meddeleuropa, suwie Noordamerika jesproche weed. Sej bestonn höckzedach us velle Sprooche, onge angerem demm Dütsch, demm Änglisch un demm Nedderländisch.

## Zojehüürije Sprooch

Höckzedach jehüürt en Vellzall van europäische Sprooche ze denne jermanische Familie. De Sprooche sin jeweils en kleenere Jruppe ongedeelt:

**Jermanisch** (15 Sprooche met ensjesamt 490 Millione Sprääche):

1. **Wessjermanisch: **Dütsch:**

Dütsch (100 Millionen; 180 Millionen inkl. Zweidsprääche)
Jiddisch (1,5 Millionen)
Luxemburgsch (300.000)
Pennsylvania Dutch (100.000)
* **Nedderdütsch:**

Nedderdütch (ca. 2 Millione))
Plautdietsch (500.000)
* **Nedderländisch:**

Nedderländisch (25 Millione)
Afrikaans (6 Millione; 16 Millione inkl. Zweidsprääche)
* **Friesisch** (400.000) (Wessfriesisch, Noordfriesisch, Ossfriesisch [Saterländisch])
* **Änglisch** (340 Millione; mind. 850 Millione inkl. Zweidsprääche)

2. **Noordjermanisch: **Skandinavisch:** (Fässlandskandinavisch)

Dänisch (5,5 Millione)
Schwedisch (10 Millione)
Norwäjisch (5 Millione) (Bokmål un Nynorsk)
* **Isländisch-Färöisch:** (Inselskandinavisch)

Isländisch (300.000; 350.000 inkl. Zweidsprääche)
Färöisch (65.000)
3. **Ossjermanisch:**
Alle ossjermanische Sprooche sin höckzedaach usjestorve.
## Verwies
# Joohr 1989

## Wat\_paßßeed\_ėß

### Minnsche

|  |  |
| --- | --- |
| **\ |  Katerina Graham wood am 5. September jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ |  Dat Anzelika Ahmetšina wood am 27. Dezember jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Corbin Bleu wood am 21. Februar jeboore. |
# Alkalimetall

En sojenanntes **Alkalimetall** es en Zoot fun scheemėsch Ellemännt, wad en jeweße Ähnlėshkëijt med der Metalle hät, ävver för jewööhnlesch fill rejakßjohnfreudijer eß. Dröm kumme Alkalimetalle en de Natuur nörjentwo onnjebonge vöör, ävver mer fengk se aan rëijshlesch Stëlle en scheemėsche Fobendonge.

Jebruch wääde se en dô Ėnndůßtrii en fillfälltijje Wëijse, zum Bëishpell määt mor Battriije un Akkuß druß.

De miihßte Alkailmetalle sinn metallesch uß, sin avver wëijsch, noh wëijscho wi Blëij, un loohße sesh joot schnigge.

Wäm\_mer e Shtöck Alkalimetall puur hät, un lööht dat en\_et Waßßer falle, dann oppjepaßß, flöck de Oure zoo, un fott\_rënne. Dat Zeuch fäng op der Momënnd aan wi jeck op dämm Wasser eröm ze titsche, ze brënne un jefftisch Jaaß ze bellde.

De Alkalimetalle sin:

* Natrium
* Kalium
* Rubidium
* Cäsium
* Francium (doll radioaktiv)
* Beryllium
* Magnesium
* Calcium
* Strontium
* Barium
* Radium (doll radioaktiv)

## De Ellemënnte uß dr Shėmii

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |
|  | 1 H |  | 2 He |
|  | 3 Li | 4 Be |  | 5 B | 6 C | 7 N | 8 O | 9 F | 10 Ne |
|  | 11 Na | 12 Mg |  | 13 Al | 14 Si | 15 P | 16 S | 17 Cl | 18 Ar |
|  | 19 K | 20 Ca | 21 Sc |  | 22 Ti | 23 V | 24 Cr | 25 Mn | 26 Fe | 27 Co | 28 Ni | 29 Cu | 30 Zn | 31 Ga | 32 Ge | 33 As | 34 Se | 35 Br | 36 Kr |
|  | 37 Rb | 38 Sr | 39 Y |  | 40 Zr | 41 Nb | 42 Mo | 43 Tc | 44 Ru | 45 Rh | 46 Pd | 47 Ag | 48 Cd | 49 In | 50 Sn | 51 Sb | 52 Te | 53 I | 54 Xe |
|  | 55 Cs | 56 Ba | 57 La | \* | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg | 81 Tl | 82 Pb | 83 Bi | 84 Po | 85 At | 86 Rn |
|  | 87 Fr | 88 Ra | 89 Ac | \*\* | 104 Rf | 105 Db | 106 Sg | 107 Bh | 108 Hs | 109 Mt | 110 Ds | 111 Rg | 112 Uub | 113 Uut | 114 Uuq | 115 Uup | 116 Uuh | 117 Uus | 118 Uuo |
|  |
| \* **Lanthanoide** | 58 Ce | 59 Pr | 60 Nd | 61 Pm | 62 Sm | 63 Eu | 64 Gd | 65 Tb | 66 Dy | 67 Ho | 68 Er | 69 Tm | 70 Yb | 71 Lu |  |  |
| \*\* **Actinoide** | 90 Th | 91 Pa | 92 U | 93 Np | 94 Pu | 95 Am | 96 Cm | 97 Bk | 98 Cf | 99 Es | 100 Fm | 101 Md | 102 No | 103 Lr |  |  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mieh Aatikkel övver Weßßeschaaf & Teschnigk fingßte op dä **Pooz:Weßßeschaaf & Teschnigk** |