Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alkohol

Der Opbou vum Etanool singem Mollekühl uß Atoome vum C=Kolleshtoff, O=Sauershtoff un H=Wassershtoff
**Alkohol** ess eijentlich en janz lustisch Saach.
In der Schemie säät ma dat zo all Kollestoffverbindunge in dänne eine Sauerstoff-Wasserstoff-Jrupp odder uch OH-Jrupp drinne ess. Ävver dä normale nitt-Schemiker säät, dat dä Alkohol dä ma drinke kann dä normal Alkohol ess. In dä Schemie heiß dä Ethanol odder Ethylalkohol.

So, un jetz verzälle mer üch dat noch einmol en bissche mieh, wie dat esu in dä Wisseschaft mit däm Alkohol iss:
Alkohol is en Flüssichkeit met enem fiese, brennende Jeschmack un ohne Färv. Un hä kann och janz joot brenne.

Ma kennt en et esch ens vum Drinke, un doher is hä en Jenussmeddel, wie och Wing odder esu. Ävver do kanns nit met enem Auto, odder nem Schiff, Flochzeuch, Zoch, Ufo odder Panzer fahre, wenn do zo vill Ethanol jedrunke häs.

It jeff Minsche, die suffe dat nit, sondern kippe dat in ehr Auto odder dä Kaming zo huus. Und de Schemiker in dä orjanische Schemie nemme dat uch als ene Lösungsmittel (uch för ehre Problemscher).
# Jeschlechtsorjan

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

D **Jeschlechtsorjane** deene d Läävewese z. B. beij dr Mänsch met ongescheedliche Jeschlechter dozo, sich z vormeere.

## Jeschlechtsorjane beij Wivvjer

### Ussere Jeschlechtsorjane

D Vulva, op Ripuaresch weed och va Funz övv Mösch jesproche, stelld d Jesamtheed van d ussere weibliche Jeschlechtsorjane do. Sö verläuvd van dr Venushövvel bes zo öt Perineum, ön Stell kott vöör dr Arsch. D Schamleppe jehüüre och zo d ussere Jeschlechtsorjane. Alles es van d Schamhoore ömjävve.

### Ennere Jeschlechtsorjane

Zo d ennere Jeschlechtsorjane zälld d Vagina, di op Huchdütsch och *Scheide* jenannd weed, sowi dr Jebärmodderhals un d Eierstöck.

## Jeschlechtsorjane beij Männcher

### Ussere Jeschlechtsorjane

Dr Pimel ömschössd d Harnröhre. Dr Sack litt ongerhalv van dr Pimel un ömschössd d Hode. Alles es van d Schamhoore ömjävve.

### Ennere Jeschlechtsorjane

Nävver d Hode zälle och d Nävvehode zo d ennere Jeschlechtsorjane.

## Jätt z lääse

 **Commons: Jeschlechtsorjane** – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
# Jääch

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

Jääch
**Jääch**, op Huchdütsch weed va *Gerste* jesproche, es ön Zoot va Jraß, di zo d Jattung *Hordeum* jehüüd. Sö es ön vöör d Mänsche net mi vutt z denkende Koorart, da sö vöör Lävensmeddele, als Voohr vöör d Deere un zm Brouwe va Biir jebrud weed.

## Beschriivung va d Planz

Jääch es ön eejöhrije Planz. Dat heechd, dat sö ä ee Joohr jesiihnt weed, blööd un Soohm werpd. En dat Joohr weed sö tösche 70 cm un 1,2 m huch. Dr Blötestand beld d Äähr us, di tösche 8 un 15 cm lang es un döck ösu schwoch weed, dat sö dr Kopp hange lädt.

## Jätt va vreuer

Jääch koom us dr Orient un dr Balkan. Dat woch öm 15.000 vöör Christi Jeburt. Zösamme met Einkorn un Emmer wor dat öt ischde Koor, dat d Mänschheed aabouwde. Öm 5.500 v. Chr. tauchde Jääch och ä Europa op.
Em Meddelalder wood Jääch als Veehvoohr vorvoohrd. Völl Jääch weed beij öt Brouwe va Biir jebrud. Van Mänsche weed mi Weeß, Mais un Riiß jesse.

## Wi sö waaßd

Ö Jäächdeveld
Jääch weed em September jesiihnd, driivd us un bliid en di Jrüüde övver dr Wengkter. Em Vröschjoohr waaße d Halme. Öt jitt ävver och ön Zoot Jääch, di em Vröschjoohr usjesiihnd weed un no onjeväär 100 Daach jeerntet wääde kann.

## Jätt z lääse

* Watt mö övver Jääch wesse moss

 **Commons: Jääch** – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
# Vergil

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

Vergil
**Vergil** (\* 15. Oktober 70 v. Chr. ä Andes beij Mantua; † 21. September 19 v. Chr. ä Brindisi) hosch eejentlich **Publius Vergilius Maro**. Hä woch enne van d jrützde Dichtere en d römische Zitt. Bes hüü weed van d *Aeneis* jesproche, di öt Nationalepos van d Römer es.

## Watt mo övver häm weeß

Öt es net völl övver Vergil övverlävverd. Su nämmt mo a, dat hä wi önö Spochtler ussooh. Hä söll schärpe Jesechtszöch jehad ha. Em Alder va 17 Joohr trock hä va Norditalie no Rom un liirde do öt Mulle, d Doktochskonst suwi jätt övver d Stääre. Öt duurde ävver net lang, bes vöör häm d Philosophie ön jrüüßere Roll spelld. Zo di Zitt entstänge d ischde kleen Jedichte.

Tösche 43 un 39 v. Chr. dichte hä d *Bucolica*, di us 10 Hirtejedichte bestäng. En di Zitt wood Vergil am Hoff va Octavian siihr bekannd. Als Octavian dr Antonius beij ön Schlacht jeschlaare hod, schreev hä dozo si bekanndste Stöck, d Aeneis. Hä brudde dozo 10 Joohr.

Vergil storv am 21. September 19 n. Chr., als hä op ön Reis va Jriicheland no Italie woch.

## Jätt z lääse

 **Commons: Virgil** – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
* Övver Vergil
# Berlin

Dat Schloßß Bellevue, wo jäz der Bundespräsidänt dren wonne un ärbëijde dëijt
Landkaat
**Bälliin**, kammer och **Bärliin** schrieve, kölsch **Berlin**, amplisch heiß et och **Berlin**, et wor fröher de Houpshtadt vun Preuße un eß zick 1871 Houpshtadt, un zick 1990 de Bundeshoupshtadt vun Deutschland. Weijl Deutschland noh em Zweijte Weltkreesch jedeelt wuude wor, wor zonächs Bonn zweiunvierzisch Johr Bundeshoupshtadt vun d'r Bundesrepublik Deutschland un Oßß Bälin Houpshtadt vun d'r Deutsche Demokratische Republik, bes 1989 de Bälliner Muer feel und Deutschland widder vereenisch wudde es.

Et Wappe fůn Bällin
Et Wappedier fun Bärlin ess enne kleeijne Bär, wi dä Naame alld säät.

Bällin ess en ne eijene Stadtstaat un es ävver komplätt fun Brandeborsch ömjovve. De Houpshtadt fun Brandenburjj es Pozdamm, wat fröher Residenzstadt fun Bällin wor, un noch änger forbonge wi Pochz un Schäbbish Läbbish met Kölle es, doröm wullte de Pollitiker dat ald enß zosammelääje, ävver de Lück fun drenne wi druße han dat ned metjemaat un esu wood nix druß.

## Websigge

* Stadtstaat Berlin

 **Commons: Berlin** – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
De Bundesländer en Dütschland

Bade-Wöötebersch ·
Bajore ·
Berlin ·
Brandeborsch ·
Bremen ·
Hamburg ·
Hessen ·
Mecklenborsch-Vüürpommere ·
Needersachse ·
Noodrhing-Wäßßfaale ·
Rheinland-Pfalz ·
et Saarland ·
Saxe ·
Saxe-Anhalt ·
Schleswij-Holsteijn ·
Thüringe
# Iran

Der **Iran** es e Land en Asië. Em Norde es et Kaspische Meer die Jrenz un em Süde der Persische Jolf. Met 85 Millione Enwonner un ener Fläch vun mih wih 1,5 Millione Quadratkilometer es der Iran unger dä 20 Länder met dä jrößten Fläch un dä mihste Enwonner. De Houpstadt un et Zentrum vun dä Weetschaff un dä Kultur es Tehran. Ander jroße Städt sin Maschhad, Isfahan, Tabris, Karadsch, Schiras, Ahvaz un Qom.
# Sokrates

Der Sokrates als en röhmesche Kopih vun enem jrihsche Potträh
Dä **Sokrates** wohr ene Fillosovv em ahle Jrihscheland un hädd en Attehn jelääf.
Dohmohls wood hä Σωκράτης jenannt.
Hä woh medden Xantipp verhirohd, wat bes hük als e widderlisch fies Weesch jellt.

Der Plahto wohr ene Schöhler vunnem.
# Joohr 1967

## Wat wooh loßß?

### Minsche

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Michaela Tabb wood am 11. Dezember jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Spencer Tunick wood am 1. Januar jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Robert Sylvester Kelly wood am 8.Januar jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **†** | Alice Lake stervd am 15. November. |

|  |  |
| --- | --- |
| **†** | Greta Schröder stervd am 3. Aprel. |

|  |  |
| --- | --- |
| **†** | Konrad Adenauer stervd am 19. Apprill. |

|  |  |
| --- | --- |
| **†** | Paul Henckels stervd am 27. Mai. |

### Sönß

Eurotransplant weed jejründ.
# Joohr 1924

## Wat jewääse eßß

### Kulltuur

Dä Film Gräfin Donelli wood jedriihnt.

### Minnsche

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Hela Felenbaum-Weiss wood am 2. Januar jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | George H. W. Bush wood am 12. Juni jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Regina Zielinski wood am 2. September jeboore. |

|  |  |
| --- | --- |
| **\ | Jimmy Carter wood am 1. Oktober jeboore. |
# St. Helena

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

Vaahn va St. Helena
St. Helena
**St. Helena** es ön Insel un litt em Südatlantik. Im Joohr 2016 hod öt 4.534 Äwohner.

St. Helena jehüüd zo d änglische Jebiite ä Övversee, weed ävver zösamme met Ascensoin un Tristan de Cunha verwalt. D Insele liie öf Dusende Kilometr usseree.

Wenn moch övver St. Helena spreecht, dann moss moch bedänke, dat d Insel mä 122 km² jruuß es un entstange es dörch vulkanische Aktiviteit.

St. Helena speelt an sisch komm ön Roll ävver eemoll hand d Lüü övver d kleng Insel jesproche. Napoléon Bonaparte wood 1815 van d Alliierde heehänn en öt Exil jescheckt. Em Joohr 1821 storv hä och op d Insel.

St. Helena wood van d Portujiise entdeckt jehüüd ävver seijd 1833 zo Ängland.

* D Sii van d Rejiirung ä Änglisch

 **Commons: St. Helena** – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons

Dä Artikel iss noh koot. Äwwä eä könnt bald enz länger sinn, wenn do mithilfs.

Jlich aanpakke? Dann loß jonn!

**De Staate en Europa**

Albanien •
Andorra •
Jrußbritannie •
Estland •
Belgien •
Bosnien-Herzegovina •
Bulgarije •
Dänemark •
Dütschland •
dr Vatikan •
Finnland •
Frankreich •
Holland •
Irland •
Italie •
Jrihscheland •
Kroazije •
Lettland •
Lichteschtein •
Litaue •
Luxemburg •
Malta •
Mazedohnije •
Moldahvije •
Monaco •
Montenejro •
Norweje •
Österreich •
Pochtujal •
Polen •
Rumähnije •
San Marino •
Serbien •
de Schweiz •
Schpanije •
Schwehde •
Slowehnije •
de Slowakei •
de Tschäschei •
Unnjan •
Wiißrussland

---

Altos •
Island •
däe Kosovo •
Russland •
Seeland •
de Törkei •
Zint Helena •
Zypere
# Foßball

Hee di Sigg\_is\_op **Bönnsch**
(Sigge op Bönnsch)
unn jeshrivve wii\_mer\_t\_shprish
(mieh Sigge jeshrivve wii\_mer\_t\_shprish)

Foßball

**Foßball** ess e Spill, wo zwei Mannschafte met eenem Ball on elef Lügg spille (dovon sinn zehn Mann em Feld on eene steht em Tor). Et jeht
dodröm, dä Ball en et Tor von dä andre Manschaf ze krijje. Un zwar met de Föß on aff on an och mem Kopp. Ävve net met de Häng.

Et Spillfeld ess e Rächeck, an de kurte Sigge sinn de Tore. E Spillche duurt 90 Minutte. Noh ne Dreivierdelstund ess Halbzeit, do wird
foffzenn Minutten e Päusje jemaat. Donoh deet me de Sigge tuusche.

Foßball ess die Weltsportart Nomme een. Keen ande Sportart wird von su vill Minsche jespillt on och keen ande Sportart wird von su vill Minsche
em Stadion on em Fernsinn jelurt. Dodurch ess dä Foßball e jijantisches Jeschäf jewudde, wo me jeden Daach Millione scheffele kann.

En Deutschland ess de hükste Spillklass de irschte Foßball-Bundeslija. Do sinn 18 Vereene dren. De nökste Sesong (2012/13) ess att de 50. Sesong
zigg 1963, wo dat met dä Bundeslija lossjejangen ess.

Et jit Foßball von Männe on von Fraulügg. De deutsche Fraue sinn 2007 Weltmeister jewudde, 2011 sinn se em äjene Land em Vierdelfinal erusjefloore.
De Männe hann de Weltmeesterschaf et letz 2014 jewonne, 2010 hann se dä dritte Platz jehollt.