Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Süüdpool

Süüdpool
Dä **Süüdpool** eßß dä südlijje Deijl vunn dä Ääd unn dä Ääddeijl dä da lijjt.

*
*
*
*
*

## Dä Pool vunn dä Äädaxx

Dä Süüdpool eßß sozesaare wo de Äädaxx em Süüde ußß dä Ääd erußßluuret. Woröm se sisch drejjt. Dä Punkt wood ed eäßßte Mool vunn Roald Amundsen unn Robert Falcon Scott erreijscht.

## Dä Pool vumm Kompaßß

Dä Kompaß zeijjt op en Punkt im Meer, dä sisch von Daach ze Daach beweere doot.

## Dä Pool als Ääddeijl

Lyaskovets Peak
 Antarctic base
Dä Süüdpool eßß 13,2 Milljuhne Kwadraatkillomeeter jrooß unn hätt 1000 (Winter) beßß 4000 (Summer) Eijnwuhner, di op dänn 80 Forschungsstazjuhne lävve. Nuur 2% sinn ohne Ies, dä Rääßß eßß vun en decke Iißscheesch bedeckt, di hätt beßß ze 4500 m.

En singer Medde eß dat Land fum Pool unger\_em Meereß\_Shpeejel, ävver dat Iiß eß do esu deck, dadd\_et beß unge dorresh reëĳsh, ed\_eß allsu nimmoohlß Waße zwesche däm Iies un dä Ääed. Dadd\_eß jefeeolish. Wänn nnammlish de Meereß\_shpejel wiggo shtëĳsh, wi\_jerret em Momang dëĳdt, dann weed\_et jo och wärremer op de Ääd, wi\_jedd\_et em Momang dëĳdt, un dat künnt zosamme in dä Zigk zwesche de Joohre 2080 un 2250 dozo füüere, dat dat Meer\_Waßo unger dat Iieß fum Süütpool kütt. Wänn dad\_esu eß, dann weed dä jannze Iieß\_Pannze, washëĳnlėjj\_en jannz koote Zigk et schwemme aanfange. Dä jitsch dann sozesaare uß singem Loch noh bovve un dat jannze Wasso jöck drunge un hivvd\_en en de Hüh — fill mieh, wi wenn\_e ëĳnfarr\_ald am schwömme wööh, un dann weed\_e widder\_eraf\_falle, un norrenß en de Hüh jonn, un esu wiggo, beßß\_e endlijj\_en Rouh kütt. Dobëĳ künnte Welle ëntschtonn, di öm der jannze Jlobuß loufe, sesch henger\_em Äqwaator widder zesammedrängelle. Wänn dih zwesche Ängland un Frankrish\_op unß aankumme, dann eß ävver Belljie, Holland un Döütschland\_en Nuut, do künnt en Wäll öm\_de 100 m huh de Elbe erop loufe. Di endt dann eetß aan de Allepe, un määd\_alles platt, wat dozweschen\_eß.

 **Commons: Süüdpool** – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons

| Äeddäijle |
| --- |
| Aasije • Affrika • Außtraalije • Europa • Nochd\_Ammärrika • Süüd\_Ammärrika • dä Süütpol
Meddel\_Atlanntish\_Rögge • de Paziffish Ėnsele / Ozejaanije |
# Australien

He die Sie ös op **Stolberjer Platt**
(Sije op Stolberjer Platt)
un jeschrieve wie moch öt kallt
(Sije jeschrieve wie moch öt kallt)

Vahn va Australie
**Australien**, op Ripuaresch weed va **Australie** jesproche, es ö Land, dat zm Ärddeel Australien jehüüd. Öt es öt sääßjrützde Land van os Ääd. Nävver öt Land op dr Kontinent ömfassd öt noch Tasmanie suwi d pazifische Norfolkinsel, d Kokosinsele, d Weihnachtsinsele, d Ashmore- un Cartierinsele em Indische Ozean. Zo Australie jehüd usserdäm d en d Antarktis, och onger dr Naam Südpol bekannd, liijende Macquarieinsel un Heard und McDonaldinsele. Australie sätt, dat zo si Jebiit och önö Deel van dr Südpol sälvs jehüüd.

## Ö paar Date

Australie es 7,7 Milliun Quadratkilometer jruuß. Va Norde no Süde messd öt 3700 Kilometer, va Weste no Oste send öt 4000 Kilometer. Mi als d Hälvde van öt Land es platt un meeßd Wüste (Große Sandwüste, Gibsonwüste, Große Victoriawüste un Nullarbor-Wüste).

## Öt Wäähr va Australie

Känguru (Macropodinae)
Opjrond va d Jrüüde va Australie un sing Laach ongerscheed sich dat. Dr Norde had öt vöchde Klima va d Trope, dat no Süde drüer weed, *jemäßichd*, wi d Meteorolore saare. Südaustralie es knochedrüüh. Do vänge sich d Wüste van öt Land.

Öt Ozonlouch övver d Antarktis weed vöör Australie zo ö jruuß Problem.

## Planze un Deere

Opjrond va sing Isulatiun kutte sich ä Australie Deere un Planze halde un entweggele, di öt sönß op d Ääd net jitt. Heezo jehüüre zm Beispell öt Känguru, dr Koala suwi Säujedeere, di Eier lääje (öt Schnabeldeer un dr Schnabelijel). Zo di komm usserhalb va Australie vörkommende Planze zälle Akazie un Eukalyptus.

## Wä ä Australie läävd

Medde Juli 2006 läävde ä Australie 20,5 Milliun Mensche, wova övver 90 % europäische Orsprong had. Vreuer wood dat Land mä van d Aborigines bewonnd. Australie es enne van d Staate, di zm Kommonwelth jehüüre. Dodörch entstäng ön jruuße Aavhängichkeet zo Ängland.

## Politik

Australie es ön parlamentarische Monarchie. Am 24. Juni 2010 wood Julia Gillard Premiermenesterin.

## Jätt z lääse

 **Commons: Australie** – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
* D Siij va Australie
* Jätt övver Australie