Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Виктория (штат)

|  |
| --- |
| Австралияны штаты/территориясы |
| **Виктория** ингил. *Victoria*
Виктория штат |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Викторияны байрагъы | Викторияны герби |

 |
| Виктория Австралияны картасында |
| **Девизи** | ингил. *Peace and Prosperity* *(«Мамырлыкъ эм джашнау»)* |
| **Штатны чам аты** | *«Бачха штат»* |
| **Демография билги** |
| **Ара шахар** | Мельбурн |
| **Эм уллу шахар** | Мельбурн |
| **Уллу шахарла** | Мельбурн, Джилонг, Балларат |
| **Халкъы** | 6 503 491 (2021 джыл)  |
| басыннганы  | 28,59 адам/км² |
| **География билги** |
| **Майдан** | 6 орун |
| • бютеулей  | 227 444 км²  |
| • суу юсю  | 10 213 км² (4,3 %) |
| **Тенгиз дараджагъа кёре мийиклик** |  |
| • эм уллу | 1986 м  |
| • орта | 236 м  |  |
| **Тарих билги** |
| **Штатны къуралгъан датасы** | 1 январь 1901 джыл |
| Алгъа атла  | Виктория Колония |  |
| **Политика билги** |
| **Монарх** | III Чарльз |
| **Биринчи-министр** | Маргарет Гарднер |
| **Губернатор** | Хасинта Аллан |
| **Баш судья** | Ричард Ниалл |
| **Закончыгъарыучу орган** | Викторияны парламенты |
| **Башха билги** |
| **Сагъат бёлге** | UTC+10:00 (AEST)
UTC+11:00 (Джай заман) |
| **Къысхартыу** | VI |
| **Официал сайт** |  |
| **Викигёзенде**
 Медиафайлла |

**Викто́рия** (ингил. *Victoria*) — Австралияны къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде орналгъан майданы бла контитнент кесегинде эм гитче штат.

Бютеулей Викторияны территориясы - 227 444 км², адам саны (2021 джылда) - 6 503 491 адам (2-чи Австралияны ичинде).

Официал чам аты — «Бачха штат»

Ара шахары эмда эм уллу шахары — Мельбурн.

## Белгиле

|  |
| --- |
|   Бу, Австралияны юсюнден тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# .to

**.to** — Тонганы огъары дараджаны интернет домениди.

|  |
| --- |
|   Бу, домен атланы юсюнден тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# III Чарльз

|  |
| --- |
| **III Чарльз**
ингил. *Charles III* |
|  |
|  |
|
Уллу Британияны эм Шимал Ирландияны эм Биригиуню короллукъларыны королю
 |
|  |
| **Правительствону башчысы** |  |
| **Вице-президент** |  |
|  |  |  |  |
| **Аллындагъы** | {{{Аллындагъы}}} |
| **Ызындагъы** | {{{Ызындагъы}}} |
| **Туудугъу** | {{{Туудугъу}}} |
| **Кетиую** | {{{Кетиую}}} |
|
{{{къуллугъу\_2}}}
 |
| **Аллындагъы** | {{{Аллындагъы}}} |
| **Ызындагъы** | {{{Ызындагъы}}} |
| **Кетиую** | {{{Кетиую}}} |
|
{{{къуллугъу\_3}}}
 |
| **Аллындагъы** | {{{Аллындагъы}}} |
| **Ызындагъы** | {{{Ызындагъы}}} |
| **Кетиую** | {{{Кетиую}}} |
| **Басдырылгъан джери** | {{{Басдырылгъан джери}}} |
| **Тукъуму** | {{{Тукъуму}}} |
| **Династиясы** | {{{Династиясы}}} |
| **Атасы** | {{{Атасы}}} |
| **Анасы** | {{{Анасы}}} |
| **Юйдегиленнген адамы** | {{{Юйдегиленнген адамы}}} |
| **Сабийлери** | {{{Сабийлери}}} |
| **Партиясы** | {{{Партиясы}}} |
| **Окъууу** | {{{Окъууу}}} |
| **Илму дараджасы** | {{{Илму дараджасы}}} |
| **Дин бла арасы** | {{{Дин бла арасы}}} |
| **Къол салгъаны** | {{{Къол салгъаны}}} |
| **Монограммасы** | {{{Монограммасы}}} |
| **Саугъалары** | {{{Саугъалары}}} |
| **Сайты** | {{{Сайты}}} |
| **Аскер къуллукъда джыллары** | {{{Аскер къуллукъда джыллары}}} |
| **Аскер чыны** | {{{Аскер чыны}}} |
| **Сермешиулери** | {{{Сермешиулери}}} |

**III Чарльз** (ингил. *Charles III*, айтыу: /tʃɑːlz/), толу аты - **Чарльз Фили́пп Арту́р Джордж** (ингил. *Charles Philip Arthur George*; туугъан 1948 джылны 14 ноябрында, Вестминстер, Уллу Лондон) — Уллу Британияны эм Шимал Ирландияны эм Биригиуню короллукъларыны Виндзор юйден королю, Уллу Британияны аскерни баштамадасы, Ингилиз Клисаны башчысы, 2022 джылны 8 сентябрндан Британ миллетлени биригиую тамадасы.

## Белгиле
# Сальвадор

Эль-Сальвадо́р Республика

исп. *República de El Salvador*

|  |  |
| --- | --- |
|  Сальвадорну байрагъы
 |  Сальвадорну герби
 |

Сальвадор эки Американы картасында

Сальвадорну картасы

 | Девиз | *Dios, Unión, Libertad* |
|  Гимн | *Saludemos la Patria orgullosos* («Ата джурт бла махтау бла саламлашайикъ») |

*Продолжительность: 1 минута и 29 секунд.1:29*

Административ билги| Оноу формасы | Президент республика |
|  Президент | Найиб Букеле |
| Вице-президент | Феликс Уллоа |
| Тил(лер)и | Испан тил |
| Ара шахары | Сан-Сальвадор13.7, -89.213°42′ N 89°12′ W﻿ / ﻿13.7° N 89.2° W   |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Сан-Сальвадор, Сояпанго, Мехиканос, Сан-Мигель, Санта-Ана |
| Бютеу территориясы | 21 041 км2 (дунияда 152) |
| Сууну юсю | 1,5 % |
| Сагъат бёлгеси |  −6 |

Тарих билги| Эркинлиги | Испаниядан |
|  | 1821 джылда 15 сентябрда |

Демография билги| Бютеу халкъы (2024) | 6, 029 млн адам (дунияда 114) |
| Къалынлыгъы | 286,58 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2024) | $ 35,848 млрд. доллар (104) |
| БИП (ном.) адам башына (2024) | $ 5 607 (108) |
| ААИ (2022) | 0,674 (**орта**) (127) |
| Валютасы | Сальвадорну колону,Биткоин |

Башха билги| ISO 3166-1 коду | SV |
| Домен(лер)и | .sv |
| Телефон коду | +503 |

**Сальвадо́р** (исп. El Salvador [el salβaˈðoɾ]), официал аты — **Эль-Сальвадо́р Республика** (исп. República de El Salvador) — Ара Америкада орналгъан унитар кърал. Кюнчыгъышда эмда шималда Гондурас бла, кюнбатышда Гватемала бла чеклешеди. Къыбылада Шош океан бла джууулады.

Бютеулей Сальвадорну территориясы - 21 041 км², суу джагъасы - 307 км. Сальвадорну 2024 джылда халкъыны саны — 6,5 млн адам

Ара Америкада Сальвадор майданы бла эм гитче эмда бек адам басыннган къралды. Регионда къуру Сальвадор Кариб тенгизге чыкъмайды.

Ара шахары - Сан-Сальвадор. Официал тили - испан тил.

## Белгиле
# Валюта

валютаны белгиси
**Валю́та**:

* Къралны Ачха системасы, эмда ол системаны ачха биреулюгю.
* Тышкърал ачха

**Тышкърал валюта**

а) *къолдагъы,* ол деген, тыш кърада тёлеуню закон мадары болгъан, джюрюудеги ачха белгиле. Дагъыда джюрюуден алыннган, неда алына тургъан ачха белгиле (банкнотла, темир ачхала, казначей билетле).

б) *къолда болмагъан*, ол деген. тыш къралланы ачха биреулюклеринде белгиленнген, хыйсаблада ачха.

Тёлеуню закон мадары — къралны закону бла, бу къралны территорясында, борчну тёлерге джарагъан ачха белгиледиле.

Тышкърал ачхаггъа эи баш излем салынады: кертилик эмда тёлеу къарыу.

## Валюталаны классификациясы

Илмуда валютагъа кёб тюрлю классификация джюрюйдю:
Эмитент къралгъа кёре:

* миллет
* тышкърал
* орталыкъ (сёз ючюн, алгъын болгъан ЭКЮ, бусагъатда — евро)

Башха валютагъа ауушдруу мадарына кёре:

* эркин конвертация болгъан
* джарты конвертация болгъан
* конвертация болмагъан

Курсларына кёре:

* кючлю/ къаты (кесини номиналына, эмда башха валюталаны курсларына чыдамлы)
* къарыусуз / джумушакъ

Джюрюуюню болджалына кёре:

* болджалсыз
* кёзюулю

Хайырланыууна кёре:

* резерв валюта — ара банкла халкъла арасы сатыу-алыу ючюн, джыйгъан тышкърал валюта
* алчы дуния валютала - тышкърал хыйсаблашмалада хайырланнган, толу конвертация болгъан, джети баш валюта. ( АБШ-ны доллары, Евро, Швейцар франк, Фунтланы Стерлинги, Япон иена, Канада доллар, Австралий доллар )

Туруууна кёре **керти** (кертиликде ачах ышанланы джюрютген) эмда **виртуал** (ЭКЮ кибик, хыйсаблашмалада хайырланнган).

## Валюталаны конвертация болуулары

*Валюталаны конвертация болууларыны юристлик ышанлары:*

* Сауда валюта курсну , валюта биржаны , излеу бла теджеуню керти кёргюзтген курсну болуу
* Валюта бла операцияланы чеклендирилмемеси
* Резидентни эмда резидент болмагъанны валюта бла эркин операцияла этерге хакъы.

## Валюта система

**Валюта система**

а) валюта илишкилени системасы

б) валюта илишкилерини къуралыууну кърал-хакъ формасы

Территория ышаны бла миллет, регион эмда дуния валютала бардыла.
# Сырдарья

| Сырдарья |
| --- |
|  |
| Характеристикасы |
| Узунлугъу | 2212 км |
| Бассейнини майданы | 219 000 км² |
| Сууну джоюлгъаны | 724 м³/с (Чирчик суу къошулгъандан 27 км энишге тюшюб) |
| Баргъан суу |
| Башы | Нарын эмда Карадарья суула бир бирне къошулгъан джер |
|  · Тургъаны | Ара Тянь-Шань |
| Аягъы | Гитче Арал тенгиз |
| Орналгъаны |
|  |
| Бу территорияла бла агъады | Къазакъстан
Юзбекистан
Таджикистан
Къыргъызстан |
| Кърал |  Къазакъстан |
| Регион | Ара Азия |
|  Сырдарья Викигёзенде |

**Сырдарья** (къаз. *Сырдария*, тадж. *Сирдарё, Сир*, юзб. *Sirdaryo*, Яксарт, кыргъ. *Сырдарыя*) — Ара Азияда эм узун эмда сууну джоюлгъаны бла Амударьядан сора экинчи суу.

## Географиясы

Сырдарья эки суудан къуралады: Ара Тянь-Шаньда (Къыргъызстанда) баши болгъан Нарын суудан эмда кюнчыгъыш Юзбекистанда баши болгъан Къарадайрьядан. Ала Фергана ёзенни юзбек кесегинде бир бирине къошулгъан джерде Сырдарьяны чыкъгъан джериди. Андан сора суу 2212 км чакълы кюнбатышгъа эмда шимал-кюнбатышгъа, Юзбекистанны эмда къыбыла Къазакъстанны юсю бла Арал тенгизге барады.

## Белгиле