Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Араб тил

| Араб тил *العربية* |
| --- |
|  |
| **Къралла**: | Алжир, Бахрейн, Мисир, Кюнбатыш Сахара, Иордания, Иракъ, Къатар, Кувейт, Любнан, Ливия, Мавритания, Марокко, БАЭ, Оман, Йемен, Филистин кърал, Сауд Арабия, Сурия, Судан, Тунис, Комор айрымканла, Джибути, Сомали, Эритрея — халкъны кёбюсю;
Исраил, Иран, Тюрк, Франция — миллет азчылыкъ |
| **Официал статусу**: |  Алжир,  Бахрейн,  Джибути,  Мисир,  Кюнбатыш Сахара,  Исраил,  Иордания,  Иракъ,  Йемен,  Къатар,  Коморла,  Кувейт,  Любнан,  Ливия,  Муритания,  Марокко,  БАЭ,  Оман,  Эритрея,  Филистин,  Сауд Арабия,  Сирия,  Судан,  Тунис,  Сомали
Миллет тил:  Мали,  Сенегал,  Чад

Организацияла:  БМО,  Африкан бирлик, Ислам конференция организация, Араб къралланы лигасы
Оноу этген организацияла:
Марокко Патчах Академия (Марокко),
Араб тилни академиясы (Мисир),
Араб тилни академиясы Дамаскда (Сирия),
Араб тилни иордан академиясы (Иордания),
Ирак илму академия Багдадда (Ирак),
Араб тилни академиясы Хартумда (Судан),
"Эслиликни юйю" фонд (Тунис),
Араб тилни академиясы Джамахирияда (Ливия),
Араб тилни израиль академиясы (Израиль). |
| **Бютеу сёлешгенле**: | 260-дан 323 млн. дери |
| **Рейтинги**: | 2 |
| **Джазыу системасы**: | араб алфавит |
| **Категориясы**: | Афразия тилле |
| **Генетика классификациясы** |
|
- Афразий макроюйюр
0- Семит юйюр
00- Кюнбатышсемит бутакъ
000- Арасемит группа
0000- Арабия тюбгруппа |
| **Тил кодлары** |
| **ISO 639-1** | ar |
| **ISO 639-2** | ara |
| **Википедияда** |
| **Бёлюмю**: | ar.wikipedia.org |
| **Слоганы**: | ويكيبيديا الموسوعة الحرة |
| тюрлендириу  |

**Араб тил** (араб. اللغة العربية‎‎‎, *al-luġa al-ʿarabiyya*) — афразий тил юйюрню семит бутагъына кирген тилди.

Араб тилде эмда аны вариантларында сёлешгенлени саны 422 млн адам чакълы бирди (2009).

Джазыу системасы араб алфавитни тамалындады. БМО-ну Генерал Ассамблеясыны эмда талай башха органларыны официал эм ишлеу тилиди. Бютеу араб къралланы эмда Сомали бла Джибутини официал тилиди.

## Дагъыда къарагъыз

* Араб алфавит
* Араб литература тил
* Араб тилни вариантлары
* Арабистика
* Мальтий тил
* Араб тилни ширван диалекти

## Джибериуле

* Араб тил - электрон араб-орус сёзлюк (орус.)
* Араб къраллада араб тилни аралыкълары
* Араб тил бла араб дуния (орус.)
* Араб тил бла культураны джаратханланы форуму (орус.)
* Араб литература эмда мисир тилни тёлеусюз он-лайн дерслери (орус.)
* Араб тил. Араб дуния (орус.)
* Араб тил неда Араб Кюнчыгъышны тахсалары (орус.)
* Арабистлени халкъла арасы джамагъатлары
* Онлайн араб сёзлюк (орус.)
* Араб тил бюгюннгю дунияда / Араб тилни магъаналыгъыны юсюнден (орус.)
* Arabic keyboard Араб клавиатура (ингил.)
* Learn Colloquial Gulf Arabic Language — Персия Богъазны араб диалектини башлам курсу (ингил.)
* LookLex / Course / Arabic — Араб тилни курсу (ингил.)
* Араб тилни окъуб алыргъа (ингил.)
# 1953 джыл

## Болгъан ишле

## Туугъанла

## Ёлгенле

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **1953 джыл**. |
# Океан

Океанлагъа юлешиуню вариантлары
**Океан** (грек. *Ωκεανός*, буруннгу грек тейрини атындан къуралгъанды) — континентлени арасында джатхан, сууланы циркуляциясыны специфика башхалыкълары болгъан, дуния океанны юлюшю болгъан, эм уллу суу объектди. Тенгизле бла бирге, дуния океанны суу джюзюню ёлчеми Джер джюзюню 71% болады (361 млн. км2 чакълы бир). Джерни окаенларыны тюбюню рельефи тюрлю-тюрлюдю.

Океанланы тинтген илмугъа океанология дейдиле.

## Океанланы бусагъатдагъы белгилеую

2000 джылда Халкъла арасы гидрография организация дуния океанны беш океаннга юлешиниуун къабыл этгенди:

* Атлантика океан
* Индий океан
* Шимал Бузлауукъ океан
* Шош океан
* Къыбыла океан

Алай а Эресейде Къыбыла океанны кесича океаннга санамайдыла, аны сууларында Атлантика, Индий эмда Шош океанлагъа юлешедиле.

| Океан | Суу джюзю, млн км² | Толулугъу, млн км³ | Орта теренлиги, м | Эм бек терени, м | Тенгизлери |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Атлантика | 91,6 | 329,7 | 3 600 | 8 742 (Пуэрто-Рико къырыкъ) | Балтика, Шимал, Джерле арасы, Къара, Саргасс, Кариб, Адриатикак, Азау, Балеар, Ионика, Ирланд, Мермер, Тиррен, Эге; Бискай богъаз, Гвиней богъаз, Мексика богъаз, Гудзон богъаз |
| Индий | 73,556 | 292,1 | 3 890 | 7 725 (Зонд къырыкъ) | Андаман, Арабия, Арафур, Къызыл, Лаккадив, Тимор; Бенгал богъаз, Къаджар богъаз |
| Шимал Бузлауукъ | 14,75 | 18,1 | 1 225 | 5 527 ( Гренланд тенгизде) | Норвг, Баренц, Акъ, Кар, Лаптевлени, Кюнчыгъыш-Сибирь, Чукот, Гренланд, Бофортну, Баффинни |
| Шош | 169,2 | 710 | 4 280 | 11 022 (Мариан къырыкъ) | Беринг, Охотск|, Япон, Кюнчыгъыш-Къытай, Сары, Къыбыла-Къытай, Ява, Сулавеси, Сулу, Филиппин, Марджан, Фиджи, Тасман |
| Къыбыла | 20,327 | 90 | 4 500 | 7 235 (Къыбыла-Сендвич къырыкъ) | Уэдделлни, Скошну, Беллинсгаузенни, Россну, Амундсенни, Дейвисни, Лазаревни, Рисер-Ларсенни, Космонавттланы, Биригиуню, Моусонну, Дюрвилни, Сомовну |

## Буруннгу магъанасы

Бурунгу Римде *Oceanus* сёз бла, белгили дунияны кюнбатыш джанындан суулагъа айтхандыла,бусагъатда ол Атлантика океанды. *Oceanus Germanicus* («Герман Океан») неда *Oceanus Septentrionalis* («Шимал Океан») океан деген сёз бла Шимал тенгизни белгилегендиле, *Oceanus Britannicus* («Британ Океан») деб а уа — Ла-Манш ачыкъбогъазны белгилегендиле.
# Судан

Судан

араб. جمهورية السودان‎
ингил. *Republic of Sudan*

|  |  |
| --- | --- |
|  Суданны байрагъы
 |  Суданны герби
 |

 | Девиз | *النصر لنا (an-Nasru la-naa)* |
|  Гимн | *نحن جند اللّٰه، جند الوطن (Naḥnu jund Allah, jund al-waṭan)* («Биз Аллахны аскерибиз, ата джуртну аскери.») |

*Продолжительность: 46 секунд.0:46*

Административ билги| Оноу формасы | президент республика |
| Президент | Абдель Фаттах аль-Бурхан |

География билги

Демография билги

Экономика билги

Башха билги

**Судан** (араб. السودان‎, ингил. *Sudan*), толу аты — **СуданРеспублика** (араб. جمهورية السودان‎ *Джумхурийат ас-Судан*, ингил. *Republic of Sudan*) — Африканы шимал-кюнчыгъыш кесегинде орналгъан, Африкада майданы бла 3-чю кърал. 2025 джылгъа Суданны адам саны — 51 662 100 адам, аладан 90% мусулманла.

Ара шахары — Хартум. Официал тилле — судан араб тил эмда ингилиз тил.

## Белгиле