Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Алжир

Алжир Халкъ Демократ Республика

الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية
(аль-Джумхури́я аль-Джазаири́я ад-Димукрати́я аш-Шааби́я)
 ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ (ber)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 | Девиз | *من الشعب و للشعب (Адамладан эм адамлагъа)* |
|  Гимн | *Kassaman* |

Административ билги| Оноу формасы | Республика |
| Президент Премьер-министр | Абдельазиз Бутефлика Ахмед Уяхья |
| Тил(лер)и | араб тил, Berber |
| Ара шахары | Алжир |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Алжир, Константина, Оран |
| Бютеу территориясы | 2 381 740 км2 (дунияда 11-чи) |
| Сагъат бёлгеси |  +1 |

Тарих билги| Эркинлиги | 5 июль 1962 (Франциядан) |

Демография билги| Бютеу халкъы (2005) | 32 531 853 адам (дунияда 37-чи) |
| Къалынлыгъы | 13,6 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2004) | $ 217,2 млрд. (38-чи) |
| БИП (ном.) адам башына | $ 6677 |
| Валютасы | алжир динар (DZD, код 12) |

Башха билги| Домен(лер)и | .dz |
| Телефон коду | +213 |

**Алжи́р** (араб. الجزائر‎ *аль-Джаза́ир, berber. ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ , Dzayer*), официал аты — **Алжир Халкъ Демократ Республика** — Шимал Африкада орналгъан къралды, Джерле арасы тенгизни бассейнини кюнбатыш кесегинде. Алжир Марокко бла кюнбатышда, Мавритания эм Мали бла къыбыла-кюнбатышда, Нигер бла къыбыла-кюнчыгъышда эмда Ливия эм Тунис бла кюнчыгъышда чеклешеди. Алжир — территориясыны уллулугъу бла экинчи къралды Африкада, территориясыны кёбюсю Сахара къум тюзледе джатады.

Ара шахары — Алжир.

## Тарихи

XVI ёмюрден XVIII ёмюрге дери Алжир Осман империягъа киргенди. XIX ёмюрден француз колонизация башланады. 1954 джыл Алжирде Миллет азатлау фронт къуралады. Француз колониал аскер бла къазауатны эсеби бла 1962 джыл Алжир бойсунмагъан социалист кърал болады. 1980-чи джылланы аягъында динсизлик власть джанлы болгъанла бла исламистлени арасында граждан къазауат баргъанды, фундаменталистлени хорланнганлары бла бошалгъанды къазауат.

## Географиясы

## Халкъы

## Сауутлу кючлери

## Экономикасы

## Маданияты

## Белгиле

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (*Wikimedia Commons'*да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **Алжир**. |

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# Португалия

Португал республикасы

порт. *República Portuguesa*

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  Гимн | *"The Portuguese"*  |

Административ билги| Оноу формасы | Парламент-парламент республика |
| Президент | Марселу Ребелу де Соуза |
| Биринчи-министр | Луиш Монтенегру |

География билги

Демография билги

Экономика билги

Башха билги

**Португалия** (порт. *Portugal*), толу официал аты **Португал Республика** (порт. *República Portuguesa*) — Европа континентни кюнбатыш къыйырында орналгъан кърал.

## Географиясы

## Халкъы

## Тарихи

## Политикасы

## Административ бёлюннгени

## Экономикасы

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# Бельгия

Бельгия Короллукъ

нидерл. Koninkrijk België
фр. *Royaume de Belgique*
нем. *Königreich Belgien*
валлон *Beldjike Royame*

|  |  |
| --- | --- |
|  Бельгияны байрагъы
 |  Бельгияны герби
 |

 | Девиз | *«Eendracht maakt macht» нидерл.*
«L’union fait la force» фр.
«Einigkeit macht stark» нем. *(«Къарыу бирликдеди»)* |
|  Гимн | *La Brabançonne / De Brabançonne* («Брабанцонна») |

Административ билги| Оноу формасы | конституциялы монархия |
| Король Биринчи-министр | Филип Шарл Мишел |
| Ара шахары | Брюссель |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Брюссель, Антверпен, Гент, Льеж, Шарлеруа, Брюгге |
| Бютеу территориясы | 32 545 км2 (дунияда 136-чы) |
| Сууну юсю | 6,4 % |
| Сагъат бёлгеси |  +1 |

Тарих билги| Эркинлиги | 1830 |

Демография билги| Бютеу халкъы (2005) | 10 511 000 адам (дунияда 77-чи) |
| Къалынлыгъы | 318 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2004) | $ 309,01 млрд. (30-чи) |
| БИП (ном.) адам башына | $ 29.814 |
| Валютасы | Евро (EUR, код 978) |

Башха билги| Домен(лер)и | .be |
| Телефон коду | +32 |

**Бельгия** (нидерл. *België*, фр. *Belgique*, нем. *Belgien*), толу официал аты — **Бельгия Короллукъ** (нидерл. *Koninkrijk België*, фр. *Royaume de Belgique*, нем. *Königreich Belgien*) — Шимал-Кюнбатыш Европада орналгъан кърал, Европа Бирликге, БМО-гъа эм НАТО-гъа киреди. Майданы — 30 528 км², халкъыны саны — 10,8 млн. адамды. Къралны аты буруннгу «белг» деген кельт тайпаны атындан келеди.

Чеклери барды — шималда Нидерландла бла, кюнчыгъышда Германия бла, къыбла-кюнчыгъышда Люксембург бла эм къыбла бла кюнбатышда Франция бла.

Кърал оноуну формасы — конституциялы монархияды. Административ-территория формасы — федерацияды.

Ара шахары — Брюссель.

## Географиясы

## Халкъы

## Тарихи

## Политикасы

## Административ бёлюннгени

## Экономикасы

## Белгиле

|  |
| --- |
|   Бу, Бельгияны юсюнден тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# 24 июнь

|  |
| --- |
| ← **Июнь** → |
| Бш | Гр | Бз | Ор | Бм | Шб | Ых |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 дж. |

**24 июнь** — григориан орузламада джылны 175-чи кюнюдю (високос джыллада — 176-чы кюнюдю). Джылны ахырына дери 190 кюн къалады.

## Байрамла

## Болгъан ишле

## Туугъанла

## Ёлгенле

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **24 июнь**. |
# 1918 джыл

## Болгъан ишле

## Туугъанла

## Ёлгенле

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **1918 джыл**. |
# Конго Республика

Конго Республика

фр. *République du Congo*
конго *Repubilika ya Kongo*
лингала *Republíki ya Kongó*

|  |  |
| --- | --- |
|  Конго Республиканы байрагъы
 |  Конго Республиканы герби
 |

 | Девиз | *Unité, Travail, Progrès* («Бирлик, иш, прогресс») |
|  Гимн | *La Congolaise* |

Административ билги| Оноу формасы | президент республика |
| Президент | Дени Сассу-Нгессо |
| Биринчи-министр | Анатоль Макоссо |
| Тил(лер)и | француз, китуба (конго; миллет тил), лингала (миллет тил) |
| Ара шахары | Браззавиль-4.266667, 15.2833334°16′ S 15°17′ E﻿ / ﻿4.266667° S 15.283333° E   |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Браззавиль, Пуэнт-Нуар, Лубомо |
| Бютеу территориясы | 342 000 км2 (дунияда 65) |
| Сууну юсю | 0,1 % |
| Сагъат бёлгеси |  UTC+1 |

Тарих билги| Эркинлиги | Франциядан |
|  | 1960 джылны 15 августда |

Демография билги| Бютеу халкъы (2024) | ▲6 236 308 адам (дунияда 113) |
| Къалынлыгъы | 18 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2025) | $ ▲15,281 млрд (141) |
| БИП (ном.) адам башына (2025) | $ ▲2 360 (151) |
| ААИ (2023) | ▲0.649 (**орта**) (138) |
| Валютасы | Ара-африканы франкы (XAF) |

Башха билги| ISO 3166-1 коду | CG |
| Домен(лер)и | .cg |
| Телефон коду | +242 |
| Халкъла арасы организациялары | Африкан бирлик |

**Конго Республика** (фр. *République du Congo* [ʁepyblik dy kɔ̃ɡo], конго *Repubilika ya Kongo*, лингала *Republíki ya Kongó*), эмда **Ко́нго-Браззавиль** — Ара Африкада орналгъан, Атлантика океан бла джуулгъан кърал.

Ара шахары эмда эм уллу шахары — Браззавиль.

## Белгиле
# Баскланы джурту

| **Баскланы джуртуEuskal Autonomia Erkidegoa (Euskadi) País Vasco* |
| --- |
| Автоном область |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Къралы |  Испания |
| Ара шахары | Витория |
| Уллу шахарлары | Бильбао, Витория, Сан-Себастьян |
| Бёлюмлери | 3 провинция |
|  |
| Территориясы - Суу | 7,234 км² {{{Суу проценти}}} % |
| Халкъы Басыннганы | 2.157.112 (2008) 298,19 адам/км² |
| Къуралгъанды | 1979 |
| башчыны постуну аты | Инйиго Уркулю |
| Официал тил(лер)и | баск тил, испан тил |
| ISO 3166-2 | PV |
| www.euskadi.net — официал сайты |
|  |

**Баскланы джурту** (исп. *País Vasco*, баск. Euskadi), **Баскония** — Испанияны шималында орналгъан тарих регион эмда автоном областды. Ара шахары — Витория (исп. *Vitoria*, баск. Gasteiz, Гастейс). Область кесича атлы тарих регионну кесегиди. Тарих регионну территориясына Францияны къыбыла-кюнбатыш кесеги да киреди.

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |
# Ангола

Ангола

порт. *República de Angola*

|  |  |
| --- | --- |
|  Анголаны барайгъы
 |  Анголаны герби
 |

 | Девиз | *Virtus Unita Fortior* («Бирлик кючню баджарад») |
|  Гимн | *Angola Avante* («Алгъа Ангола!») |

Административ билги| Оноу формасы | Президент республика |
| Президент | Жуан Лоренсу |
| Вице-президент | Эсперанса да Кошта |
| Национал ассамблеяны председатели | Каролина Серкейра |
| Тил(лер)и | Португал тил |
| Ара шахары | Луанда |

География билги| Уллу шахар(лар)ы | Луанда, Кабинда, Уамбо, Лубанго, Бенгела |
| Бютеу территориясы | 1 246 700 км2 (дунияда 22) |
| Сагъат бёлгеси |  UTC+1 |

Тарих билги| Эркинлиги | Португалиядан |
|  | 1975 джылны 11 ноябрьда |

Демография билги| Бютеу халкъы (2023) | 37 290 193 адам (дунияда 41) |
| Къалынлыгъы | 27,9 адам/км2 |

Экономика билги| БИП (номинал) (2023) | $ 113.29 млрд доллар (61) |
| БИП (ном.) адам башына (2022) | $ 2400 (125) |
| ААИ (2022) | 0,591 (**орта**) (150) |
| Валютасы | кванза (AOA) |

Башха билги| ISO 3166-1 коду | AO |
| Домен(лер)и | .ao |
| Телефон коду | +244 |

**Анго́ла**, аны бла бирге *Ангола́* (порт. *Angola* [ɐ̃ˈɡɔlɐ]), официал аты — **Анго́лаРеспублика** (порт. *República de Angola* [ʁɛˈpublikɐ dɨ ɐ̃ˈɡɔlɐ]) — Къыбыла Африкада орналгъан, Атлантика океан бла джуулгъан кърал.

Ара шахары — Луанда.

## Географиясы

Ангола кюнбатышда Атлантика океан бла джуулады, къыбылада Намибия, шимал-кючыгъышда эмда шималда Демократ Республика Конго, кюнчыгъышда Замбия эмда Конго Республика (Кабинда эксклав) чеклешедиле.

Анголаны Атлантика тенгиз джагъасында джагъа алаша джер орналады. Ол да тик тапхыр бла къобады Анголаны 90% территориясыны орналгъан сыртлыкъгъа. Сыртлыкъны орта кесегинде Бие таулада къралны эм мийик джер — Моко тау (2620 м) орналады.

## Белгиле
# 1757 джыл

## Болгъан ишле

## Туугъанла

## Ёлгенле

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **1757 джыл**. |
# 1853 джыл

## Болгъан ишле

## Туугъанла

## Ёлгенле

|  |
| --- |
|   Бу, тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **1853 джыл**. |
# Ла-Манш

50.183611, -0.531111

Ла-Манш ачыкъ богъазны спутникден сураты
Дуврну француз джагъадан кёрюнюмю
**Ла-Ма́нш** (фр. *la Manche* — дженг), неда **Ингилиз илипин** (ингил. *English Channel*) — Уллу Британия айрымкан бла Францияны арасында ачыкъ богъазды.

## География орналыуу

Па-де-Кале бла бирге, Шимал тенгизни Атлантика океан бла байлайды. Узунлугъу — 578 км, кюнбатышда кенглиги — 250 км, кюнчыгъышда — 32 км, фарватерде эм гитче теренлиги — 23,5 м. Ла-Маншны тюбю бла (Дувр бла Калени арасында) тоннель ишленнгенди (саулай узунлугъу — 52,5 км, аны ичинде 38 км ачыкъ богъазны тюбю бла). Баш портлары: Портсмут, Саутгемптон, Гавр, Шербур.

## Ла-Маншны джюзюб ётюу

1875 джылда, тарихде биринчи болуб, Ла-Манш ачыкъ богъазны британ джюзюучю Мэттью Уэбб 21 сагъат бла 45 минутха джюзюб ётгенди. Биринчи тиширыу (Гертруда Эдерле, АБШ), 1926 джылда 14 сагъат бла 39 минутха ётгенди.

|  |
| --- |
|   Викигёзенде (*Wikimedia Commons'*да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: **Ла-Манш**. |

|  |
| --- |
|   Бу, географияны юсюнден тамамланмагъан статьяды. Бу статьяны тюзетиб эмда информация къошуб, проектге болушургъа боллукъсуз. |